Properties Questions in Gujarati

(B) $1$. પ્રારંભિક પદાર્થ $2,6-\text{dimethylcyclohexane-1,4-dione}$ છે.
$2$. $H^+$ ની હાજરીમાં $\text{ethane-1,2-diol}$ સાથેની પ્રક્રિયા એ સંરક્ષણ પ્રક્રિયા છે. વધુ સક્રિય કીટોન (ઓછો અવરોધિત) ચક્રીય એસીટલ તરીકે સુરક્ષિત થાય છે. $2,6-\text{dimethylcyclohexane-1,4-dione}$ માં,$C_4$ કીટોન $C_1$ કીટોન કરતા ઓછો અવરોધિત છે. તેથી,$A$ એ $2,6-\text{dimethyl-4,4-(ethylenedioxy)cyclohexan-1-one}$ છે.
$3$. $LiAlH_4$ સાથેની પ્રક્રિયા $C_1$ પરના બાકી રહેલા કીટોનને ગૌણ આલ્કોહોલમાં ઘટાડે છે.
$4$. ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ $C_4$ પરના એસીટલ પ્રોટેક્ટિંગ ગ્રુપને દૂર કરે છે,જે કીટોનને પુનઃસ્થાપિત કરે છે.
$5$. અંતિમ ઉત્પાદન $B$ એ $4-\text{hydroxy-2,6-dimethylcyclohexan-1-one}$ છે.

(A) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3-CO-$ અથવા $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હોય છે.
ઇથાઇલ એસીટોએસીટેટ $(CH_3-CO-CH_2-COOC_2H_5)$ માં બે કાર્બોનિલ સમૂહો વચ્ચે સક્રિય મિથિલીન સમૂહ હોય છે.
મિથિલીન સમૂહના પ્રોટોન ટર્મિનલ મિથાઈલ સમૂહના પ્રોટોન કરતા વધુ એસિડિક હોય છે.
તેથી,બેઝિક પરિસ્થિતિમાં,પ્રક્રિયા મિથાઈલ સમૂહને બદલે મિથિલીન સ્થાન પર થાય છે,જેના કારણે આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ બનતું નથી.

(C) ફિનોલની $CHCl_3$ અને $NaOH$ સાથેની રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયાથી સેલિસિલલ્ડિહાઈડ ($X = 2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) મળે છે.
જ્યારે સેલિસિલલ્ડિહાઈડની સાંદ્ર $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા અનુભવે છે. સેલિસિલલ્ડિહાઈડ એ એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ હોવાથી જેમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન હોતા નથી,તેથી તે સ્વયં-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન અનુભવે છે.
આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ બને છે અને ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ $(-COO^-)$ બને છે.
ત્યારબાદ $H^+$ સાથે એસિડિકરણ કરવાથી,કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
આમ,અંતિમ નીપજ $Z$ એ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ (સેલિસિલિક એસિડ) નું મિશ્રણ છે.

(A) ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયાઓ પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાશીલતા અવકાશીય (steric) અને ઇલેક્ટ્રોનિક પરિબળો પર આધાર રાખે છે.
કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથોની સંખ્યા અને કદ વધતા,$+I$ અસર (જે કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલીસીટી ઘટાડે છે) અને વધતા અવકાશીય અવરોધને કારણે પ્રતિક્રિયાશીલતા ઘટે છે.
$HCHO$ માં કોઈ આલ્કાઇલ જૂથ નથી,$CH_3CHO$ માં એક મિથાઇલ જૂથ છે,$CH_3COCH_3$ માં બે મિથાઇલ જૂથો છે,અને $CH_3CH_2COCH_2CH_3$ માં બે મોટા ઇથાઇલ જૂથો છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાશીલતાનો સાચો ઘટતો ક્રમ: $I > II > III > IV$ છે.

(A) શરૂઆતનો પદાર્થ $\alpha$-સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ ધરાવતું $\gamma$-લેક્ટોન ($5$-સભ્યયુક્ત ચક્રીય એસ્ટર) છે.
જ્યારે તેને વધારાના $PhMgBr$ (ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે નીચેના પગલાંઓ થાય છે:
$1$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક એસ્ટરના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જે વલયને ખોલીને કીટોન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
$2$. $PhMgBr$ વધારામાં હોવાથી,તે નવા બનેલા કીટોન પર ફરીથી હુમલો કરીને તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$3$. એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ પછી,આલ્કોક્સાઈડ પ્રોટોનેટેડ થઈને અંતિમ ડાયોલ નીપજ બનાવે છે.
લેક્ટોનનું વલય-ખુલવાથી એક શૃંખલા બને છે જેમાં મૂળ કાર્બોનિલ કાર્બન બે ફિનાઈલ સમૂહ સાથે તૃતીયક આલ્કોહોલ બને છે,અને એસ્ટરનો મૂળ ઓક્સિજન શૃંખલાના બીજા છેડે દ્વિતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
આમ,નીપજ $1,4$-ડાયોલ છે: $Ph_2C(OH)-CH_2-CH_2-CH(OH)-CH_3$.

(C) પ્રોપાઇનનું $Hg^{+2}/dil. H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા (ઓક્સિમર્ક્યુરેશન-ડીમર્ક્યુરેશન) એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ આપે છે,જે $(P)$ છે.
પ્રોપાઇનનું હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$ આપે છે,જે $(Q)$ છે.
એસિટોન $(P)$ એ મિથાઈલ કીટોન છે અને $NaOI$ સાથે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે ($CHI_3$ ના પીળા અવક્ષેપ બનાવે છે).
પ્રોપેનાલ $(Q)$ એ આલ્ડિહાઇડ છે અને તેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે ઋણ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$P$ અને $Q$ બંને કાર્બોનિલ સંયોજનો છે અને તે $2,4-DNP$ અને $NaHSO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે,તેથી તેમને આ પ્રક્રિયકો દ્વારા અલગ પાડી શકાતા નથી.
તેથી,તેમને $NaOI$ દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે.

(A) $\beta$-કીટો એસિડ ગરમ કરવાથી ડિકાર્બોક્સિલેશન પામીને કીટોન આપે છે.
$CH_3-CO-CH_2-COOH \xrightarrow{\Delta} CH_3-CO-CH_3 + CO_2$
અહીં,નીપજ $X$ એ એસિટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ છે.
એસિટોન બેઝ $(OH^-)$ ની હાજરીમાં $HCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટોન સાયનોહાઇડ્રિન $(Y)$ બનાવે છે.
$CH_3-CO-CH_3 + HCN \xrightarrow{OH^-} CH_3-C(OH)(CN)-CH_3$
એસિટોન સાયનોહાઇડ્રિનનું બંધારણ વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ છે.

(C) એસ્ટર્સ ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ સબસ્ટિટ્યુશન દ્વારા હાઇડ્રેઝિન $(H_2N-NH_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિડ હાઇડ્રેઝાઇડ બનાવે છે.
કીટોન્સ ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન-એલિમિનેશન દ્વારા હાઇડ્રેઝિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રેઝોન બનાવે છે.
$CH_3-CO-OC_2H_5 + H_2N-NH_2 \rightarrow CH_3-CO-NH-NH_2 (X) + C_2H_5OH$
$CH_3-CO-C_2H_5 + H_2N-NH_2 \rightarrow CH_3-C(=N-NH_2)-C_2H_5 (Y) + H_2O$

(C) આપેલ પ્રક્રિયામાં ઝિંક એમાલગમ $(Zn-Hg)$ અને સાંદ્ર હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો ઉપયોગ કરીને કીટોન $(pentan-3-one)$ નું આલ્કેન $(pentane)$ માં રિડક્શન થાય છે.
આ વિશિષ્ટ રાસાયણિક પ્રક્રિયા,જેમાં કાર્બોનિલ સમૂહો $(C=O)$ નું મિથિલીન સમૂહો $(CH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે,તેને ક્લેમેન્સન રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) $CH_3-CN$ એ $CH_3MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ હાઇડ્રોલિસિસ દ્વારા એસિટોન $(X = CH_3-C(=O)-CH_3)$ આપે છે.
ત્યારબાદ એસિટોન $2,4-DNP$ (બ્રેડીના પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરીને ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન-એલિમિનેશન મિકેનિઝમ દ્વારા લાલ-નારંગી અવક્ષેપ $(Y)$ બનાવે છે.
આમ,બધા વિધાનો $A$,$B$,અને $C$ સાચા હોવાથી,ખોટું વિધાન 'કોઈ નહીં' છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયામાં કીટોન સમૂહ $(>C=O)$ અને એસિટિલ સમૂહ $(-COCH_3)$ બંનેનું અનુક્રમે મિથિલીન $(-CH_2-)$ અને ઇથિલ $(-C_2H_5)$ સમૂહમાં રિડક્શન થાય છે.
$1$. $NH_2-NH_2/KOH$ એ વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન માટેનો પ્રક્રિયક છે.
$2$. $Zn-Hg/HCl$ એ ક્લેમેન્સન રિડક્શન માટેનો પ્રક્રિયક છે.
$3$. $Red \ P + HI$ એ એક શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોનિલ સમૂહોનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરે છે.
આ તમામ પ્રક્રિયકો કાર્બોનિલ સંયોજનોનું તેમના અનુરૂપ આલ્કેનમાં રિડક્શન કરવા માટે સક્ષમ છે.

(C) $2,4$-ડાયનાઈટ્રોફિનાઈલહાઈડ્રાઝીન $(D.N.P.)$ કસોટી એ કાર્બોનિલ સંયોજનો (આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન) ની ઓળખ માટે વપરાતી લાક્ષણિક પ્રક્રિયા છે.
$D.N.P.$ કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પીળા,નારંગી અથવા લાલ રંગના અવક્ષેપ આપે છે.
$CH_3-CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) એ આલ્ડિહાઈડ છે,તેથી તે આ કસોટી આપે છે.
$CH_3-CO-CH_3$ (એસીટોન) એ કીટોન છે,તેથી તે આ કસોટી આપે છે.
$C_6H_5-CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) એ આલ્ડિહાઈડ છે,તેથી તે આ કસોટી આપે છે.
$CH_3-O-CH_3$ (ડાયમિથાઈલ ઈથર) એ ઈથર છે,કાર્બોનિલ સંયોજન નથી,તેથી તે $D.N.P.$ કસોટી આપશે નહીં.

(D) બેઝ (મંદ $NaOH$) અને ગરમી $(\Delta)$ ની હાજરીમાં બે સાયક્લોહેક્ઝેનોન અણુઓ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા છે.
$1$. પ્રથમ,બેઝ સાયક્લોહેક્ઝેનોનના એક અણુમાંથી $\alpha$-હાઈડ્રોજન દૂર કરીને એનોલેટ આયન બનાવે છે.
$2$. એનોલેટ આયન બીજા સાયક્લોહેક્ઝેનોન અણુના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને $\beta$-હાઈડ્રોક્સી કીટોન (આલ્ડોલ) બનાવે છે.
$3$. ગરમ કરવા પર $(\Delta)$,$\beta$-હાઈડ્રોક્સી કીટોન નિર્જલીકરણ $(\text{loss of } H_2O)$ પામે છે અને અંતિમ નીપજ $[X]$ તરીકે $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન બનાવે છે.

(C) $1$. $AlCl_3$ ની હાજરીમાં બેન્ઝીન અને $n$-પ્રોપાઈલ ક્લોરાઈડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટસ આલ્કાઈલેશન છે.
$2$. પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન $(CH_3CH_2CH_2^+)$ નું વધુ સ્થાયી દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3CH^+CH_3)$ માં પુનઃરચના થવાને કારણે,મુખ્ય નીપજ $X$ આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝીન (ક્યુમીન) છે.
$3$. $KMnO_4$ સાથે આલ્કાઈલબેન્ઝીનનું ઓક્સિડેશન આલ્કાઈલ સાઈડ ચેઈનને કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં ઓક્સિડાઈઝ કરે છે,જો તેમાં ઓછામાં ઓછો એક બેન્ઝિલિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય.
$4$. આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝીનમાં,બેન્ઝિલિક કાર્બન પાસે એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે,તેથી તે બેન્ઝોઈક એસિડ ગ્રુપમાં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
$5$. તેથી,અંતિમ નીપજ $Y$ બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ છે.

(D) આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા એવા આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેની પાસે ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય.
$1$. એસીટોન $(CH_3COCH_3)$: તેમાં $\alpha$-કાર્બન સાથે જોડાયેલા છ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$2$. એસીટોફિનોન $(PhCOCH_3)$: તેમાં $\alpha$-કાર્બન (મિથાઈલ ગ્રુપ) સાથે જોડાયેલા ત્રણ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$3$. એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$: તેમાં $\alpha$-કાર્બન સાથે જોડાયેલા ત્રણ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
આમ,આપેલા તમામ સંયોજનો પાસે ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોવાથી,તે બધા આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપી શકે છે.

(D) કાર્બોનિલ સંયોજન (સાયક્લોપેન્ટેનોન) ની એસિડ ઉદ્દીપક $(H^+)$ ની હાજરીમાં હાઇડ્રેઝીન $(H_2N-NH_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન અને ત્યારબાદ પાણીના અણુના એલિમિનેશનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$1$. હાઇડ્રેઝીનનો ન્યુક્લિયોફિલિક નાઇટ્રોજન પરમાણુ કીટોનના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$2$. ત્યારબાદ પ્રોટોન ટ્રાન્સફર થાય છે અને હાઇડ્રેઝોન બનાવવા માટે પાણીના અણુ $(H_2O)$ નું એલિમિનેશન થાય છે.
$3$. તેથી,સમગ્ર ક્રિયાવિધિને ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન-એલિમિનેશન પ્રક્રિયા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) આ પ્રક્રિયામાં ઝિંક એમાલગમ $(Zn-Hg)$ અને સાંદ્ર હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો ઉપયોગ કરીને કીટોન (દા.ત.,બ્યુટેનોન) નું આલ્કેન (દા.ત.,બ્યુટેન) માં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
આ વિશિષ્ટ રાસાયણિક પ્રક્રિયા,જે કાર્બોનિલ સમૂહો $(C=O)$ ને મિથિલીન સમૂહો $(CH_2)$ માં ઘટાડે છે,તેને ક્લેમેન્સન રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) . $C_6H_6 + CO + HCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5CHO$ એ ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા છે $(A-a)$.
$B$. $C_6H_5CH_3 \xrightarrow{CrO_2Cl_2} C_6H_5CHO$ એ ઇટાર્ડ પ્રક્રિયા છે $(B-b)$.
$C$. $C_6H_5CH_2Br + CH_3Br \xrightarrow{Na/ether} C_6H_5CH_2CH_3$ એ વુર્ટઝ-ફિટિંગ પ્રક્રિયા છે $(C-c)$.
$D$. $C_6H_6 + (CH_3)_2C = CH_2 \xrightarrow{H_2SO_4} C_6H_5C(CH_3)_3$ એ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટસ આલ્કાઈલેશન છે $(D-d)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-a, B-b, C-c, D-d$ છે.

(C) કાર્બોનિલ સંયોજનો જેવા કે આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન $2,4-DNP$ $(2,4-Dinitrophenylhydrazine)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2,4-dinitrophenylhydrazones$ ના નારંગી,પીળા અથવા લાલ અવક્ષેપ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3-CH_2-CHO$ (પ્રોપેનાલ) એક આલ્ડિહાઇડ છે અને તે પ્રક્રિયા કરીને નારંગી અવક્ષેપ આપશે.

(B) આ પ્રક્રિયા આંતર-આણ્વીય આલ્ડોલ સંઘનન છે.
હેક્ઝેનડાયલ $(OHC-(CH_2)_4-CHO)$ છ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવે છે.
બેઝ $(OH^{-})$ અને ગરમી $(\Delta)$ ની હાજરીમાં,તે ચક્રીયકરણ પામે છે.
એક આલ્ડિહાઈડ સમૂહનો $\alpha$-કાર્બન બીજા આલ્ડિહાઈડ સમૂહના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે જેથી $5-$સભ્યની સ્થિર રીંગ બને છે.
ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ થવાથી $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઈડ બને છે,જે સાયક્લોપેન્ટ$-1-$ઈનકાર્બાલ્ડિહાઈડ છે.

(A) એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ છે,જ્યારે એસીટોન $(CH_3COCH_3)$ એ કીટોન છે.
$1$. ટોલેન્સ પ્રક્રિયક $([Ag(NH_3)_2]^+)$ આલ્ડિહાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર મિરર બનાવે છે,પરંતુ કીટોન સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
$2$. તેથી,ટોલેન્સ કસોટી દ્વારા તેમને અલગ પાડી શકાય છે.
$3$. નોંધ: બંને સંયોજનો આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,તેથી તેનો ઉપયોગ તેમને અલગ પાડવા માટે થઈ શકતો નથી.

(B) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgBr)$ ની આલ્ડિહાઈડ $(R'CHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી દ્વિતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયક પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$ છે અને નીપજ પેન્ટેન$-3-$ઓલ $(CH_3CH_2CH(OH)CH_2CH_3)$ છે.
નીપજનું કાર્બન માળખું દર્શાવે છે કે પ્રોપેનાલના કાર્બોનિલ કાર્બન પર ઇથાઇલ સમૂહ $(CH_3CH_2-)$ ઉમેરાયો છે.
તેથી,વપરાયેલ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક ઇથાઇલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ $(CH_3CH_2MgBr)$ હોવો જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $R$ એ ઇથાઇલ સમૂહ,$CH_3CH_2-$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(C) $PhCHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) અને $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) વચ્ચેની ક્રોસ-કેનિઝારો પ્રક્રિયામાં,વધુ સક્રિય આલ્ડિહાઈડનું ઓક્સિડેશન થાય છે,જ્યારે ઓછા સક્રિય આલ્ડિહાઈડનું રિડક્શન થાય છે.
ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ એ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(PhCHO)$ કરતા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે વધુ સક્રિય છે.
તેથી,$HCHO$ નું ઓક્સિડેશન થઈને ફોર્મેટ $(HCOO^-)$ બને છે અને $PhCHO$ નું રિડક્શન થઈને બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(PhCH_2OH)$ બને છે.
આમ,આ પ્રક્રિયામાં $HCHO$ નું ઓક્સિડેશન અને $PhCHO$ નું રિડક્શન થાય છે.

(A) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાત્મકતા કાર્બોનિલ કાર્બન પરના ધન વીજભારના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે.
ઈલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ ગ્રુપ $(-NO_2)$ કાર્બોનિલ કાર્બનની ઈલેક્ટ્રોફિલીસીટી વધારે છે,જેથી પ્રતિક્રિયાત્મકતા વધે છે.
ઈલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(-CH_3)$ ઈલેક્ટ્રોફિલીસીટી ઘટાડે છે,જેથી પ્રતિક્રિયાત્મકતા ઘટે છે.
સ્ટેરિક અવરોધ પણ મહત્વનો છે; કીટોન $(iv)$ સ્ટેરિક અને ઈલેક્ટ્રોનિક પરિબળોને કારણે આલ્ડિહાઈડ કરતા ઓછા પ્રતિક્રિયાશીલ હોય છે.
સંયોજનોની સરખામણી:
(iii) $p$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ: $-NO_2$ એક મજબૂત ઈલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ ગ્રુપ છે,જે તેને સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ બનાવે છે.
$(i)$ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ: કોઈ સબસ્ટિટ્યુઅન્ટ નથી.
(ii) $p$-મિથાઈલબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ: $-CH_3$ એક ઈલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ છે,જે તેને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ કરતા ઓછું પ્રતિક્રિયાશીલ બનાવે છે.
(iv) એસીટોફિનોન: તે કીટોન છે,જે મિથાઈલ ગ્રુપની $+I$ અસર અને સ્ટેરિક અવરોધને કારણે આલ્ડિહાઈડ કરતા ઓછું પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
ક્રમ છે: $(iii) > (i) > (ii) > (iv)$.

(A) આ પ્રક્રિયા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ અને પ્રોપેનાલ $(CH_3CH_2CHO)$ વચ્ચેનું ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ પાસે કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી,તેથી તે એનોલેટ આયન બનાવી શકતું નથી.
પ્રોપેનાલ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે અને તે એનોલેટ આયન $(CH_3-CH^--CHO)$ બનાવી શકે છે.
શક્ય નીપજોમાં નીચે મુજબની નીપજોનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. પ્રોપેનાલનું સ્વ-આલ્ડોલ: $CH_3CH_2CH(OH)CH(CH_3)CHO$,જે નિર્જલીકરણ પામીને $CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO$ બનાવે છે.
$2$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે અને પ્રોપેનાલ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે): $C_6H_5CH(OH)CH(CH_3)CHO$,જે નિર્જલીકરણ પામીને $C_6H_5CH=C(CH_3)CHO$ બનાવે છે.
$3$. નીપજ $C_6H_5CH=CH-CH_2-CHO$ બનવા માટે પ્રોપેનાલના છેડાના મિથાઈલ સમૂહમાંથી એનોલેટ બનવું જરૂરી છે,જે આ પ્રક્રિયા માટે શક્ય નથી.
તેથી,$C_6H_5CH=CH-CH_2-CHO$ બનવાની અપેક્ષા નથી.

(A) પ્રકાશીય સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,અણુમાં ઓછામાં ઓછું એક કાઈરલ કેન્દ્ર હોવું આવશ્યક છે.
$A$. $3$-ક્લોરોબ્યુટેન-$2$-ઓન: $CH_3-CHCl-CO-CH_3$. આમાં $3$જા કાર્બન પર કાઈરલ કેન્દ્ર છે. તેમાં કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ અને $C-Cl$ બંધ બંને હાજર હોવાથી તેની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા સૌથી વધુ છે.
$B$. બ્યુટેન-$2$-ઓલ: $CH_3-CH(OH)-CH_2-CH_3$. આમાં કાઈરલ કેન્દ્ર છે,પરંતુ દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા ઓછી છે.
$C$. $2$-મિથાઈલબ્યુટેનોઈક એસિડ: $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-COOH$. આમાં કાઈરલ કેન્દ્ર છે,પરંતુ દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા ઓછી છે.
$D$. $2$-ક્લોરોપેન્ટેન: $CH_3-CH_2-CH_2-CHCl-CH_3$. આમાં કાઈરલ કેન્દ્ર છે,પરંતુ કાર્બોનિલ સમૂહના અભાવે દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા ઓછી છે.
આમ,$3$-ક્લોરોબ્યુટેન-$2$-ઓન મહત્તમ દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા ધરાવે છે અને પ્રકાશીય સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(D) $C_6H_5-CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન હોતો નથી,તેથી તે કેનિઝારો પ્રતિક્રિયા આપે છે.
તે એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ હોવાથી ફેહલિંગના દ્રાવણની કસોટી આપતું નથી.
તેમાં $CH_3-CO-$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રતિક્રિયા આપતું નથી.

(D) શરૂઆતનું પદાર્થ $2\text{-methylbut-2-ene}$ $(CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3)$ છે.
આ આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ $X$ ($CH_3CHO$,એસીટાલ્ડિહાઈડ) અને $Y$ ($CH_3COCH_3$,એસીટોન) આપે છે.
$X$ $(CH_3CHO)$ નું $LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $P$ ($CH_3CH_2OH$,ઇથેનોલ,પ્રાથમિક આલ્કોહોલ) મળે છે.
$Y$ $(CH_3COCH_3)$ નું $LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $Q$ ($CH_3CH(OH)CH_3$,પ્રોપેન$-2-$ઓલ,દ્વિતીયક આલ્કોહોલ) મળે છે.
વિકલ્પોનું મૂલ્યાંકન:
$(A)$ $CH_3CHO$ અને $CH_3COCH_3$ બંને $CH_3CO-$ ગ્રુપ ધરાવે છે,તેથી બંને પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે. (સાચું)
$(B)$ $P$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે અને $Q$ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ છે. તેમને વિક્ટર મેયર કસોટી દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે. (સાચું)
$(C)$ $P$ $(C_2H_6O)$ અને $Q$ $(C_3H_8O)$ વચ્ચે $-CH_2-$ ગ્રુપનો તફાવત છે,તેથી તેઓ હોમોલોગ્સ છે. (સાચું)
$(D)$ $X$ $(CH_3CHO)$ પાસે $\alpha$-હાઇડ્રોજન છે,તેથી તે કેનિઝારો પ્રતિક્રિયા આપતું નથી. આ વિધાન ખોટું છે.

(C) બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ અને એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ વચ્ચે બેઝ $(Ca(OH)_2)$ ની હાજરીમાં અને ગરમ કરવાથી થતી પ્રક્રિયા એ ક્લેઝન-સ્મિટ કન્ડેન્સેશન (ક્રોસ-આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશનનો એક પ્રકાર) છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન હોતા નથી,તેથી એનોલેટ આયન એસીટાલ્ડિહાઈડમાંથી બને છે.
એનોલેટ આયન બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને આલ્ડોલ મધ્યવર્તી બનાવે છે,જે ગરમ કરવા પર નિર્જલીકરણ પામીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઈડ,સિનામાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5-CH=CH-CHO)$ આપે છે.

(C) ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયાત્મકતા કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી અને અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) પર આધાર રાખે છે.
$1.$ આલ્ડિહાઇડ્સ સામાન્ય રીતે કીટોન્સ કરતા વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ હોય છે કારણ કે તેમાં ઓછો અવકાશી અવરોધ અને ઓછા ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ જૂથો હોય છે.
$2.$ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ જૂથો (જેમ કે $Cl$) $-I$ અસર દ્વારા કાર્બોનિલ કાર્બન પરનો ધન વીજભાર વધારે છે,જેનાથી પ્રતિક્રિયાત્મકતા વધે છે.
આપેલા સંયોજનોની સરખામણી:
- $(II)$ $ClCH_2CHO$ એ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ જૂથ ધરાવતો આલ્ડિહાઇડ છે,જે તેને સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ બનાવે છે.
- $(III)$ $HCHO$ એ ન્યૂનતમ અવકાશી અવરોધ ધરાવતો સૌથી સરળ આલ્ડિહાઇડ છે.
- $(I)$ $CH_3COCH_2Cl$ એ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ જૂથ ધરાવતો કીટોન છે.
- $(IV)$ $CH_3COCH_3$ એ બે ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ મિથાઈલ જૂથો ધરાવતો સરળ કીટોન છે.
તેથી,ઘટતી પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ છે: $II > III > I > IV$.

(C) કેનિઝારો પ્રક્રિયા એવા આલ્ડિહાઈડ્સની લાક્ષણિકતા છે જેમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓનો અભાવ હોય છે.
$A$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી અને તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$B$ (ટ્રાયમિથાઈલએસીટાલ્ડિહાઈડ) માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી અને તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$D$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી અને તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$C$ ($CCl_3CHO$,ક્લોરલ) માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી,પરંતુ તે લાક્ષણિક કેનિઝારો વિસમાનુપાતીકરણ પ્રક્રિયા આપતું નથી. તેના બદલે,સાંદ્ર આલ્કલીની હાજરીમાં,તે ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને ફોર્મેટ ક્ષાર $(HCOO^-)$ ઉત્પન્ન કરવા માટે હેલોફોર્મ-પ્રકારની વિભાજન પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.

(C) હેલોફોર્મ પ્રતિક્રિયા એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ $(CH_3-CO-)$ અથવા મિથાઈલ કાર્બિનોલ ગ્રુપ $(CH_3-CH(OH)-)$ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,એસીટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ માં $CH_3-CO-$ ગ્રુપ હાજર છે.
તેથી,તે હકારાત્મક હેલોફોર્મ કસોટી આપે છે.

(A) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. બેન્ઝીન અને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ: ફેહલિંગ દ્રાવણનો ઉપયોગ એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડને કીટોનથી અલગ કરવા માટે થાય છે. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ છે અને ફેહલિંગ કસોટી આપતું નથી. બેન્ઝીન નિષ્ક્રિય હાઈડ્રોકાર્બન છે. આ જોડી ફેહલિંગ દ્રાવણ દ્વારા અલગ પાડી શકાતી નથી,તેથી આ ખોટી જોડી છે.
$2$. $CH_3OH$ અને $C_2H_5OH$: $C_2H_5OH$ એ $NaOH/I_2$ સાથે આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,જ્યારે $CH_3OH$ આપતું નથી. આ સાચી જોડી છે.

(C) એસિડ ઉદ્દીપક $(H^+)$ ની હાજરીમાં કીટોન (સાયક્લોહેક્સનોન) અને આલ્કોહોલ (સાયક્લોહેક્સનોલ) વચ્ચેની પ્રક્રિયા એસિટલના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે. આલ્કોહોલ વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી,પ્રક્રિયા કીટલ (એસિટલનો એક પ્રકાર) બનાવવા માટે આગળ વધે છે. કીટોન કાર્બોનિલ ઓક્સિજન પ્રોટોનેટેડ થાય છે,ત્યારબાદ સાયક્લોહેક્સનોલના પ્રથમ અણુનો ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો હેમિયાસિટલ મધ્યવર્તી બનાવે છે. ત્યારબાદ સાયક્લોહેક્સનોલનો બીજો અણુ મધ્યવર્તી પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે પાણીનો અણુ દૂર થાય છે અને અંતિમ કીટલ નીપજ,$1,1$-ડાયસાયક્લોહેક્સિલોક્સાયસાયક્લોહેક્સેન બને છે.

(C) કીટોન (સાયક્લોહેક્ઝેનોન) ની પ્રાથમિક એમાઈન $(CH_3NH_2)$ સાથે મંદ એસિડિક ઉદ્દીપક $(pH \ 4.5)$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા એ ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ,એમાઈનનો ન્યુક્લિયોફિલિક નાઈટ્રોજન કીટોનના ઈલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને હેમિયામિનાલ મધ્યવર્તી ($1$-(મિથાઈલેમિનો)સાયક્લોહેક્ઝેન$-1-$ઓલ) બનાવે છે.
એસિડિક પરિસ્થિતિમાં,આ મધ્યવર્તી પાણીના અણુને દૂર કરીને ઈમાઈન ($N$-સાયક્લોહેક્સિલિડીનમિથેનેમાઈન) બનાવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_{10}O + CH_3NH_2 \xrightarrow{pH \ 4.5} C_6H_{10}=NCH_3 + H_2O$.
તેથી,અંતિમ નીપજ $N$-સાયક્લોહેક્સિલિડીનમિથેનેમાઈન છે.

(D) એ $C_2H_5OH$ (ઇથેનોલ) છે,જે પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે.
જ્યારે $C_2H_5OH$ ની પ્રક્રિયા $PCC$ સાથે થાય છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને $CH_3-CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) બને છે,જે સંયોજન $B$ છે.
$CH_3-CHO$ માં મિથાઈલ કીટોન/આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(CH_3-CO-)$ હોય છે,જે $I_2$ અને $NaOH$ સાથે આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા કરીને $CHI_3$ (ટ્રાય-આયોડોમિથેન) બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH_2-OH$ $\xrightarrow{PCC} CH_3-CHO$ $\xrightarrow{I_2/NaOH} CHI_3 + HCOONa$.

(D) ફેહલિંગનું દ્રાવણ એ ક્યુપ્રિક આયનોનું ટાર્ટરિક એસિડ સંકીર્ણ છે.
જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડને ફેહલિંગના દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે એસીટેટ આયનમાં ઓક્સિડેશન પામે છે,જ્યારે ક્યુપ્રિક આયનો $(Cu^{2+})$ નું રિડક્શન થઈને ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ બને છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા:
$CH_3CHO + 2Cu^{2+} + 5OH^{-} \xrightarrow{\Delta} CH_3COO^{-} + Cu_2O \downarrow + 3H_2O$
બનતો લાલ અવક્ષેપ $Cu_2O$ (ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ) છે.

(A) કાર્બોનિલ સંયોજનોમાં $HCN$ નું ઉમેરણ એ ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સાયનાઇડ આયન $(CN^-)$ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$HCN$ એ નિર્બળ એસિડ હોવાથી,તે $CN^-$ આયનો પૂરા પાડવા માટે નોંધપાત્ર રીતે વિયોજન પામતું નથી.
બેઇઝ ($OH^-$ જેવું) ઉમેરવાથી $HCN$ નું ડિપ્રોટોનેશન થાય છે,જેનાથી $CN^-$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે $(HCN + OH^- \rightarrow CN^- + H_2O)$.
તેથી,બેઇઝની હાજરી ન્યુક્લિયોફાઇલની સાંદ્રતા વધારીને પ્રક્રિયાનો દર વધારે છે.

(B) ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રતિક્રિયાત્મકતા કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી પર આધાર રાખે છે.
$1$. કીટોન એ આલ્ડિહાઈડ કરતા ઓછા પ્રતિક્રિયાશીલ હોય છે,જેનું કારણ અવકાશી અવરોધ અને આલ્કાઈલ ગ્રુપની ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અસર છે. તેથી,એસિટોફિનોન $(S)$ સૌથી ઓછું પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
$2$. આલ્ડિહાઈડમાં,ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ (જેમ કે $p-$ટોલ્યુઆલ્ડિહાઈડમાં $-CH_3$) પ્રતિક્રિયાત્મકતા ઘટાડે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ ગ્રુપ (જેમ કે $p-$નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં $-NO_2$) પ્રતિક્રિયાત્મકતા વધારે છે.
$3$. આલ્ડિહાઈડની સરખામણી: $p-$ટોલ્યુઆલ્ડિહાઈડ $(Q)$ < બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(P)$ < $p-$નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(R)$.
આમ,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો વધતો ક્રમ: $S < Q < P < R$.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે,જે એવા આલ્ડિહાઈડમાં થાય છે જેમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી અને તે સાંદ્ર બેઝ જેમ કે $NaOH$ ની હાજરીમાં થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્ડિહાઈડનું સ્વ-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન (અસમાનતા) થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ ક્ષાર અને આલ્કોહોલ બને છે.
$3$-બ્રોમોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ માટે,આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ એ બ્રોમીન પરમાણુની સાપેક્ષમાં મેટા-સ્થાન પર છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$2 \text{ } C_6H_4(Br)CHO + NaOH (conc.) \rightarrow C_6H_4(Br)COO^- Na^+ + C_6H_4(Br)CH_2OH$.
આમ,નીપજો $3$-બ્રોમોબેન્ઝોએટ આયન અને $3$-બ્રોમોબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ છે.

(A) પ્રક્રિયક $[Ag(NH_3)_2]^+$ એ ટોલેન્સ પ્રક્રિયક છે,જે એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
તે ખાસ કરીને આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ $(-COO^-)$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે,જ્યારે કીટોન સમૂહ $(C=O)$ પર કોઈ અસર થતી નથી.
આપેલ પ્રક્રિયક,$3$-formylcyclohexanone માં,કીટોન સમૂહ અને આલ્ડિહાઈડ સમૂહ બંને હાજર છે.
ટોલેન્સ પ્રક્રિયક પસંદગીયુક્ત રીતે આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું કાર્બોક્સિલેટ આયનમાં ઓક્સિડેશન કરશે,જેના પરિણામે $3-$oxocyclohexanecarboxylate આયન બનશે.

(D) ટૉટોમેરિઝમ માટે કાર્બોનિલ સમૂહની બાજુમાં ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોવો જરૂરી છે.
$A$: સાયક્લોહેક્સ$-1-$ઈન$-1-$ઓલ એ ઈનોલ છે,જે સાયક્લોહેક્ઝેનોનમાં ટૉટોમેરાઈઝ થઈ શકે છે.
$B$: $2-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોનમાં $C-2$ સ્થાન પર $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે,તેથી તે ટૉટોમેરિઝમ દર્શાવી શકે છે.
$C$: $2,6-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોનમાં $C-2$ અને $C-6$ બંને સ્થાનો પર $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે,તેથી તે ટૉટોમેરિઝમ દર્શાવી શકે છે.
$D$: $2,2,6,6-$ટેટ્રામિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોનમાં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી કારણ કે ચારેય $\alpha$-સ્થાનો ($C-2$ પર બે અને $C-6$ પર બે) મિથાઈલ સમૂહો દ્વારા વિસ્થાપિત છે. તેથી,તે કીટો-ઈનોલ ટૉટોમેરિઝમ દર્શાવી શકતું નથી.

(B) કીટો-ઇનોલ ચલરૂપકતા માટે કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ ની બાજુમાં ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોવો જરૂરી છે.
$C_6H_5COCH_3$ (એસીટોફિનોન) માં,$CH_3$ સમૂહ કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે ત્રણ $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ધરાવે છે.
આ $\alpha$-હાઇડ્રોજન એસિડિક હોય છે અને તેને દૂર કરીને ઇનોલેટ બનાવી શકાય છે,જે ચલરૂપકતા તરફ દોરી જાય છે.
$C_6H_5CHO$,$C_6H_5COC_6H_5$ અને $C_6H_5COC(CH_3)_2C_6H_5$ માં કાર્બોનિલ સમૂહની બાજુમાં કોઈ $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ ઉપલબ્ધ નથી,તેથી તેઓ કીટો-ઇનોલ ચલરૂપકતા દર્શાવતા નથી.

(A) $CH_3CHO$ ની $HCN$ સાથેની પ્રક્રિયા ન્યુક્લિઓફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$CN^-$ આયન કાર્બોનિલ કાર્બન પર બંને બાજુથી સમાન સંભાવના સાથે હુમલો કરે છે.
આના પરિણામે નીપજ $CH_3CH(OH)CN$ ના $R$ અને $S$ બંને પ્રતિબિંબીઓ સમાન પ્રમાણમાં બને છે.
બંને પ્રતિબિંબીઓના સમાન પ્રમાણ ધરાવતા મિશ્રણને રેસેમિક મિશ્રણ કહેવામાં આવે છે.

(C) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય અથવા જે સંયોજનોનું ઓક્સિડેશન થઈને આ સમૂહ મળે (જેમ કે $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ).
$CH_3CH(OH)CH_3$ (આઈસોપ્રોપાઈલ આલ્કોહોલ) માં $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ છે.
$CH_3CH_2OH$ (ઈથેનોલ) માં $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ છે.
$CH_3COCH_3$ (એસીટોન) માં $CH_3CO-$ સમૂહ છે.
$CH_3OH$ (મિથેનોલ) માં $CH_3CO-$ કે $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ બનાવી શકતું નથી.

(D) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો આપે છે જેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ અથવા $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ હોય.
$CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે.
$CH_3CH_2OH$ (ઈથેનોલ) નું ઓક્સિડેશન થઈને $CH_3CHO$ બને છે,જે $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ ધરાવે છે.
$C_6H_5COCH_3$ (એસીટોફિનોન) માં ફિનાઈલ રિંગ સાથે જોડાયેલ $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે.
$C_6H_5CH_2CH_2OH$ ($2$-ફિનાઈલઈથેનોલ) માં $CH_3CO-$ કે $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ હોતો નથી.
તેથી,$C_6H_5CH_2CH_2OH$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.

(C) ક્લોરેટોન $(1,1,1-\text{ટ્રાયક્લોરો-2-મિથાઈલપ્રોપેન-2-ઓલ})$ એ એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ ની ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથે પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ જેવા બેઇઝની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને બનાવવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3COCH_3 + CHCl_3 \xrightarrow{KOH} (CH_3)_2C(OH)CCl_3$.