Properties Questions in Gujarati

(B) ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયા $(NAR)$ પ્રત્યે કાર્બોનિલ સંયોજનોની પ્રતિક્રિયાત્મકતા બે પરિબળો પર આધાર રાખે છે: અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) અને ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો.
$1$. અવકાશી અવરોધ: કાર્બોનિલ કાર્બન પર નાના જૂથો ન્યુક્લિયોફાઇલ દ્વારા સરળ હુમલાને મંજૂરી આપે છે.
$2$. ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો: ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ જૂથો (જેમ કે આલ્કાઇલ જૂથો) કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી ઘટાડે છે.
આપેલા સંયોજનોની તુલના કરતા:
$(III)$ $CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઇડ) માં એક મિથાઇલ જૂથ અને એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ છે.
$(II)$ $CH_3COCH_3$ (એસીટોન) માં બે મિથાઇલ જૂથો છે,જે એસીટાલ્ડિહાઇડ કરતા વધુ અવકાશી અવરોધ અને ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અસર પ્રદાન કરે છે.
$(I)$ $C_6H_5COCH_3$ (એસીટોફેનોન) માં ફિનાઇલ જૂથ છે,જે નોંધપાત્ર અવકાશી અવરોધ અને રેઝોનન્સ સ્ટેબિલાઇઝેશન પ્રદાન કરે છે,જે કાર્બોનિલ કાર્બનને ઓછું ઇલેક્ટ્રોફિલિક બનાવે છે.
આમ,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $CH_3CHO > CH_3COCH_3 > C_6H_5COCH_3$ છે,જે $(III) > (II) > (I)$ ને અનુરૂપ છે.

(B) $1$. પ્રારંભિક પદાર્થ $3-(hydroxymethyl)cyclohexan-1-ol$ છે.
$2$. $PCC$ (Pyridinium chlorochromate) સાથેની પ્રક્રિયા પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ બંનેને અનુક્રમે કીટોન અને આલ્ડિહાઇડમાં ઓક્સિડાઇઝ કરે છે,જે $3-formylcyclohexan-1-one$ $(A)$ બનાવે છે.
$3$. આલ્ડિહાઇડ જૂથ કીટોન કરતા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે વધુ સક્રિય છે. જોકે,પ્રતિક્રિયામાં $H^+$ સાથે ઇથિલિન ગ્લાયકોલ $(HO-CH_2-CH_2-OH)$ ના $1 \ eq$ નો ઉપયોગ થાય છે,જે આલ્ડિહાઇડને એસીટલ તરીકે પસંદગીયુક્ત રીતે સુરક્ષિત કરે છે,અને કીટોનને મુક્ત રાખે છે.
$4$. $CH_3MgBr$ (Grignard reagent) સાથેની પ્રક્રિયા કીટોન કાર્બોનિલ પર થાય છે અને વર્કઅપ પછી તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$5$. અંતે,એસીટલ જૂથનું એસિડ-કેટેલાઇઝ્ડ હાઇડ્રોલિસિસ $(H_3O^+)$ આલ્ડિહાઇડને પુનર્જીવિત કરે છે.
$6$. અંતિમ ઉત્પાદન $C$ એ $3-formyl-1-methylcyclohexan-1-ol$ છે.

(D) $CCl_3CHO$ (ક્લોરલ) ની સાંદ્ર $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે.
$CCl_3CHO$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન ન હોવાથી,તે સ્વયં-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન (વિષમીકરણ) અનુભવે છે.
આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું કાર્બોક્સિલેટ ક્ષાર $(CCl_3COOK)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે અને આલ્કોહોલ $(CCl_3CH_2OH)$ માં રિડક્શન થાય છે.
તેથી,$CCl_3CH_2OH$ અને $CCl_3COOK$ બંને નીપજ તરીકે મળે છે.

(A) શરૂઆતનો પદાર્થ $2,2'$-ડાયફોર્મિલબાયફિનાઈલ છે.
જ્યારે તેને સાંદ્ર $KOH$ અને ગરમી સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આંતર-આણ્વીય કેનિઝારો પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.
એક આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપનું રિડક્શન થઈને $-CH_2OH$ ગ્રુપ બને છે અને બીજાનું ઓક્સિડેશન થઈને $-COOK$ ગ્રુપ બને છે,જે મધ્યવર્તી $(A)$ બનાવે છે,જે પોટેશિયમ $2'$-(હાઈડ્રોક્સિમિથાઈલ)બાયફિનાઈલ-$2$-કાર્બોક્સિલેટ છે.
$H^+$ અને ગરમી સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી,કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલ ગ્રુપ આંતર-આણ્વીય એસ્ટરીકરણ (ચક્રીયકરણ) દ્વારા ચક્રીય એસ્ટર (લેક્ટોન) $(B)$ બનાવે છે.

(D) બેન્ઝોફેનોનનું રાસાયણિક સૂત્ર $(C_6H_5)_2CO$ છે.
તેની રચનામાં,કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ સાથે બે ફિનાઈલ વલયો જોડાયેલા છે.
દરેક ફિનાઈલ વલય $(C_6H_5)$ માં $6$ $C-C$ બંધ (જેમાં $3$ દ્વિબંધનો સમાવેશ થાય છે) અને $5$ $C-H$ બંધ હોય છે.
બે ફિનાઈલ વલયોમાં કુલ $\sigma$ બંધ = $2 \times (6 + 5) = 22$.
કાર્બોનિલ કાર્બનને ફિનાઈલ વલયો સાથે જોડતા $2$ $C-C$ એકલ બંધ છે.
કાર્બોનિલ સમૂહમાં $1$ $C-O$ $\sigma$ બંધ છે.
કુલ $\sigma$ બંધ = $22 + 2 + 1 = 25$.
કુલ $\pi$ બંધ = $2 \times 3$ (બે બેન્ઝીન વલયોમાંથી) + $1$ ($C=O$ બંધમાંથી) = $6 + 1 = 7$.
આમ,$25$ $\sigma$ બંધ અને $7$ $\pi$ બંધ છે.

(A) જ્યારે આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન $PCl_5$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે કાર્બોનિલ સમૂહનો ઓક્સિજન પરમાણુ બે ક્લોરિન પરમાણુઓ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે,જેના પરિણામે જેમ-ડાયહેલાઇડ (જ્યાં બંને હેલોજન પરમાણુઓ એક જ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે) બને છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3CH_2CHO + PCl_5 \to CH_3CH_2CHCl_2 + POCl_3$.
આમ,બનતી નીપજ જેમ-ડાયહેલાઇડ છે.

(A) આણ્વીય સૂત્ર $C_3H_6O$ એ આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન હોઈ શકે છે.
લાલ $P/HI$ દ્વારા રિડક્શન કાર્બોનિલ સંયોજનોને આલ્કેનમાં ફેરવે છે.
કારણ કે "x" ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરે છે,તેથી તે આલ્ડિહાઈડ હોવું જોઈએ.
$C_3H_6O$ સૂત્ર ધરાવતું એકમાત્ર આલ્ડિહાઈડ પ્રોપેનાલ છે,જે $CH_3-CH_2-CHO$ છે.

(C) શરૂઆતનો પદાર્થ $(P)$ એ $2$-ઓક્સોસાયક્લોહેક્સેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
પગલું $1$: $(P)$ ને ગરમ કરવાથી ડિકાર્બોક્સિલેશન થાય છે,જેમાં $-COOH$ સમૂહ $CO_2$ તરીકે દૂર થાય છે,જેના પરિણામે $X$ તરીકે સાયક્લોહેક્સાનૉન બને છે.
પગલું $2$: સાયક્લોહેક્સાનૉન $(X)$ ની $Zn-Hg/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ક્લેમેન્સન રિડક્શન છે,જે કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ને મિથિલીન સમૂહ $(>CH_2)$ માં રિડ્યુસ કરે છે.
તેથી,અંતિમ નીપજ $Y$ એ સાયક્લોહેક્સેન છે.

(D) $NaBH_4$ (સોડિયમ બોરોહાઇડ્રાઇડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનનું આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે.
તે સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં એસિડ ક્લોરાઇડ $(RCOCl)$ અથવા એસ્ટર $(RCOOR')$ જેવા કાર્બોક્સિલિક એસિડના વ્યુત્પન્નનું આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરતું નથી.
- $CH_3CH_2CHO$ (આલ્ડિહાઇડ) નું રિડક્શન $CH_3CH_2CH_2OH$ (આલ્કોહોલ) માં થાય છે.
- $CH_3CH_2COCH_2CH_3$ (કીટોન) નું રિડક્શન $CH_3CH_2CH(OH)CH_2CH_3$ (આલ્કોહોલ) માં થાય છે.
- $CH_3COCl$ (એસિડ ક્લોરાઇડ) અને $CH_3COOCH_2CH_3$ (એસ્ટર) બંને $NaBH_4$ દ્વારા આલ્કોહોલમાં રિડ્યુસ થતા નથી.
સામાન્ય રીતે,એસ્ટર $NaBH_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી. તેથી,સૌથી યોગ્ય જવાબ $D$ છે.

(A) આ રૂપાંતરણમાં એસિટોફેનોન $(C_6H_5COCH_3)$ નું ગૌણ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન થાય છે,જેમાં આલ્ફા-કાર્બન સ્થાન પર ડ્યુટેરિયમ પરમાણુ ઉમેરાય છે.
$NaBD_4$ એ ડ્યુટેરાઇડ આયનો $(D^-)$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે $NaBD_4$ પ્રોટિક દ્રાવક જેમ કે $CH_3OH$ માં કીટોન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે $D^-$ આયન કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને $C-D$ બંધ બનાવે છે અને ઓક્સિજન દ્રાવક દ્વારા પ્રોટોનેટેડ થઈને $-OH$ જૂથ બનાવે છે.
તેથી,$CH_3OH$ માં $NaBD_4$ એ $C_6H_5CH(D)OH$ નીપજ આપશે.

(B) $1$. $I_2/NaOH$ કસોટી (આયોડોફોર્મ કસોટી) એવા સંયોજનો માટે ધન હોય છે જેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ અથવા $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ હોય.
$2$. $NaHSO_3$ દ્વારા બેન્ઝીનમાંથી નિષ્કર્ષણ એ બાયસલ્ફાઇટ યોગશીલ સંયોજનના નિર્માણનો નિર્દેશ કરે છે,જે આલ્ડિહાઇડ્સ અને નાના મિથાઇલ કીટોન્સની લાક્ષણિકતા છે.
$3$. $CH_3(CH_2)_4CHO$ (હેક્ઝેનાલ) $NaHSO_3$ કસોટી ધન આપે છે પરંતુ તેમાં આયોડોફોર્મ કસોટી માટે જરૂરી $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી.
$4$. $CH_3(CH_2)_3COCH_3$ (હેક્ઝેન$-2-$ઓન) માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે,તેથી તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,અને તે એક મિથાઇલ કીટોન છે,જે $NaHSO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્ફટિકમય યોગશીલ નીપજ બનાવે છે.
$5$. તેથી,સાચું સંયોજન $CH_3(CH_2)_3COCH_3$ છે.

(B) ઇનોલનું પ્રમાણ નક્કી કરવા માટે,આપણે સંસ્પંદન,એરોમેટિકતા અને આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં લઈએ છીએ.
$(A)$ સાયક્લોહેક્ઝેનોન અને સાયક્લોહેક્સ$-2-$ઈન$-1-$ઓન: સાયક્લોહેક્સ$-2-$ઈન$-1-$ઓનમાં ઇનોલ સ્વરૂપમાં કાર્બોનિલ જૂથ સાથે દ્વિબંધના સંયુગ્મનને કારણે ઇનોલનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.
$(B)$ સાયક્લોબ્યુટેન$-1,2-$ડાયોન અને સાયક્લોબ્યુટેનોન: સાયક્લોબ્યુટેન$-1,2-$ડાયોનમાં ઇનોલનું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય છે કારણ કે તેનું ઇનોલ સ્વરૂપ આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ અને સંયુગ્મન દ્વારા સ્થિર થાય છે. તેથી,બીજા સંયોજનમાં ઇનોલનું પ્રમાણ ઓછું છે.
$(C)$ $OHC-CH_2-CHO$ (મેલોનલ્ડીહાઈડ) અને $CH_3-CHO$ (એસીટાલ્ડીહાઈડ): મેલોનલ્ડીહાઈડમાં મજબૂત આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધને કારણે ઇનોલનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે. એસીટાલ્ડીહાઈડમાં ઇનોલનું પ્રમાણ નહિવત હોય છે. તેથી,બીજા સંયોજનમાં ઇનોલનું પ્રમાણ ઓછું છે.

(A) ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયાનો વેગ કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી અને અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) પર આધાર રાખે છે.
$1$. આલ્ડિહાઇડ્સ કીટોન્સ કરતા વધુ સક્રિય હોય છે કારણ કે તેમાં અવકાશી અવરોધ ઓછો હોય છે અને ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી વધુ હોય છે. તેથી,$(a, b, c) > (d, e)$.
$2$. આલ્ડિહાઇડ્સમાં,ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી વધારે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-દાતા સમૂહો તેને ઘટાડે છે.
- $(a)$ માં $-NO_2$ સમૂહ (પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક) છે,તેથી તે સૌથી વધુ સક્રિય છે.
- $(b)$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ છે.
- $(c)$ માં $-OMe$ સમૂહ (રેઝોનન્સ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન-દાતા) છે,તેથી તે આલ્ડિહાઇડ્સમાં સૌથી ઓછો સક્રિય છે.
આલ્ડિહાઇડ્સ માટેનો ક્રમ: $a > b > c$.
$3$. કીટોન્સમાં,$(d)$ એલિફેટિક કીટોન $(CH_3-CO-Et)$ છે અને $(e)$ એરોમેટિક કીટોન (બેન્ઝોફિનોન) છે. એલિફેટિક કીટોન્સ એરોમેટિક કીટોન્સ કરતા વધુ સક્રિય હોય છે.
કીટોન્સ માટેનો ક્રમ: $d > e$.
આમ,સાચો ક્રમ $a > b > c > d > e$ છે.

(B) ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ સૌથી સરળ આલ્ડિહાઈડ છે અને તેમાં અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) ન્યૂનતમ હોય છે,જેના કારણે તેનું જેમ-ડાયોલ (હાઈડ્રેટ) સ્વરૂપ ખૂબ જ સ્થાયી હોય છે. સંતુલન સમયે,બનેલા હાઈડ્રેટની ટકાવારી આશરે $99.9\,\%$ હોય છે.
એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ એ બે મિથાઈલ સમૂહોના નોંધપાત્ર અવકાશી અવરોધ ધરાવતું કીટોન છે,જે જેમ-ડાયોલ સ્વરૂપને અસ્થિર બનાવે છે. પરિણામે,સંતુલન ડાબી તરફ રહે છે અને બનેલા હાઈડ્રેટની ટકાવારી ખૂબ ઓછી,આશરે $0.2\,\%$ હોય છે.
તેથી,$x = 99.9\,\%$ અને $y = 0.2\,\%$ છે.

(A) ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રતિક્રિયા $(NAR)$ પ્રત્યે કાર્બોનિલ સંયોજનોની પ્રતિક્રિયાત્મકતા બે મુખ્ય પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
$1.$ ઇલેક્ટ્રોનિક અસર: કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રકૃતિ. ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(EDG)$ કાર્બોનિલ કાર્બન પરનો ધન વીજભાર ઘટાડીને પ્રતિક્રિયાત્મકતા ઘટાડે છે.
$2.$ અવકાશીય અવરોધ (Steric effect): કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહોનું કદ. વધુ અવકાશીય અવરોધ ન્યુક્લિયોફાઇલના હુમલાને મુશ્કેલ બનાવે છે,જેથી પ્રતિક્રિયાત્મકતા ઘટે છે.
આપેલા સંયોજનોની સરખામણી:
$I: HCHO$ - કોઈ $EDG$ નથી,સૌથી ઓછો અવકાશીય અવરોધ.
$II: CH_3CHO$ - એક $CH_3$ સમૂહ.
$III: CH_3COCH_3$ - બે $CH_3$ સમૂહ.
$IV: PhCOCH_3$ - એક $Ph$ સમૂહ અને એક $CH_3$ સમૂહ. ફિનાઇલ સમૂહ $CH_3$ કરતા વધુ $EDG$ છે અને કદમાં મોટો છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $I > II > III > IV$ છે.

(B) કાર્બોનિલ ગ્રુપની ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રત્યેની સક્રિયતા કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી પર આધાર રાખે છે. આપેલ અણુ (ઇન્ડેન-$1,2,3$-ટ્રાયોન) માં,મધ્ય કાર્બોનિલ ગ્રુપ (જેને $2$ તરીકે દર્શાવેલ છે) અન્ય બે કાર્બોનિલ ગ્રુપની વચ્ચે છે. આ પાસપાસેના કાર્બોનિલ ગ્રુપ મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ અસર કરે છે,જે $2$ સ્થાન પરના કાર્બનને અત્યંત ઇલેક્ટ્રોફિલિક બનાવે છે. વધુમાં,$2^{nd}$ કાર્બોનિલ ગ્રુપ પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલાથી બનતી ટ્રાન્ઝિશન સ્ટેટમાં અન્ય સ્થાનોની તુલનામાં ઓછું ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક અપાકર્ષણ અનુભવાય છે,કારણ કે ઋણ વીજભાર ત્રણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર વધુ સારી રીતે વિતરિત થાય છે. તેથી,$2^{nd}$ કાર્બોનિલ ગ્રુપ સૌથી વધુ સક્રિય છે.

(D) પિરિયોડિક એસિડ $(HIO_4)$ વિસીનલ ડાયોલ્સ,$\alpha$-હાઈડ્રોક્સી કીટોન્સ અને $\alpha$-હાઈડ્રોક્સી આલ્ડિહાઈડ્સમાં $C-C$ બંધનું વિભાજન કરે છે.
આપેલ સંયોજન $HOCH_2-C(=O)-CH(OH)-CH_2OH$ માં:
$1.$ $C_1-C_2$ બંધનું વિભાજન $HCHO$ ($CH_2OH$ માંથી) અને $C_2$ પર કાર્બોક્સિલ સમૂહ આપે છે.
$2.$ $C_2-C_3$ બંધનું વિભાજન $C_2$ સમૂહને $CO_2$ માં અને $C_3$ સમૂહને આલ્ડિહાઈડમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
$3.$ $C_3-C_4$ બંધનું વિભાજન $C_3$ સમૂહને $HCOOH$ માં અને $C_4$ સમૂહને $HCHO$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
આમ,નીપજો $HCHO$ $(H_2C=O)$,$HCOOH$ અને $CO_2$ છે.

(C) ચાલો દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(A)$ બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ $(C_6H_5CN)$ નું એસિડિક જળવિભાજન બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ આપે છે. આ સાચું છે.
$(B)$ $DIBAL-H$ સાથે નાઇટ્રાઇલનું નિયંત્રિત રિડક્શન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન આલ્ડિહાઇડ $(C_6H_5CHO)$ આપે છે. આ સાચું છે.
$(C)$ $LiAlH_4$ સાથે નાઇટ્રાઇલનું રિડક્શન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન પ્રાથમિક એમાઇન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ આપે છે,પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ નહીં. આ ખોટું છે.
$(D)$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(PhMgBr)$ સાથે નાઇટ્રાઇલની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કીટોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ આપે છે. આ સાચું છે.
તેથી,ખોટી પ્રક્રિયા $(C)$ છે.

(C) આલ્ડૉલ સંઘનન પ્રક્રિયા એવા આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેની પાસે ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય.
$HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) માં કોઈ પણ $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી,તેથી તે આલ્ડૉલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપતું નથી.

(B) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. $(CH_3)_3C-CH_2OH$ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે. $PCC$ સાથે ઓક્સિડેશન કરવાથી અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ $B$ મળે છે,જે $(CH_3)_3C-CHO$ (પિવલ આલ્ડિહાઈડ) છે.
$2$. $B$ $((CH_3)_3C-CHO)$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી. તેથી,તે સાંદ્ર $NaOH$ સાથે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$3$. કેનિઝારો પ્રક્રિયા અનુરૂપ આલ્કોહોલ $(A = (CH_3)_3C-CH_2OH)$ અને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર $(C = (CH_3)_3C-COONa)$ બનાવે છે.
$4$. સોડા લાઈમ $(NaOH/CaO, \Delta)$ સાથે કાર્બોક્સિલિક એસિડના સોડિયમ ક્ષાર $(C)$ નું ડિકાર્બોક્સિલેશન $-COONa$ સમૂહને દૂર કરે છે અને તેને હાઈડ્રોજન પરમાણુ દ્વારા બદલે છે.
$5$. $(CH_3)_3C-COONa \xrightarrow{NaOH/CaO, \Delta} (CH_3)_3C-H$,જે આઈસોબ્યુટેન ($(CH_3)_3CH$ અથવા $2$-મિથાઈલપ્રોપેન) છે.
$6$. આને વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,આઈસોબ્યુટેનનું બંધારણ વિકલ્પ $B$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

(D) ફેલિંગ દ્રાવણ કસોટીનો ઉપયોગ એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડને એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનથી અલગ કરવા માટે થાય છે.
એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ,જેમ કે એસિટાલડિહાઈડ $(CH_3CHO)$,ફેલિંગ દ્રાવણ દ્વારા સરળતાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે,જેના પરિણામે ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ ના લાલ-ભૂરા રંગના અવક્ષેપ મળે છે.
એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ (જેમ કે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) અને કીટોન (જેમ કે એસિટોફિનોન અને બેન્ઝોફિનોન) આ કસોટી આપતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) હેલોફોર્મ પ્રતિક્રિયા એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ જૂથ હોય અથવા જે સંયોજનો આ જૂથમાં ઓક્સિડાઈઝ થઈ શકે (દા.ત.,$CH_3CH(OH)-$ જૂથ ધરાવતા દ્વિતીયક આલ્કોહોલ).
$1$. $3-$પેન્ટેનોન એ $CH_3CH_2COCH_2CH_3$ છે. તેમાં $CH_3CO-$ જૂથ નથી,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રતિક્રિયા આપતું નથી.
$2$. $1-$ફિનાઈલઈથેનોલ એ $C_6H_5CH(OH)CH_3$ છે. તેમાં $CH_3CH(OH)-$ જૂથ છે,જે $CH_3CO-$ જૂથમાં ઓક્સિડાઈઝ થઈ શકે છે,તેથી તે હકારાત્મક હેલોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$3$. $3-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ એ $(CH_3)_2CHCH(OH)CH_3$ છે. તેમાં $CH_3CH(OH)-$ જૂથ છે,તેથી તે હકારાત્મક હેલોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$4$. એસીટોફિનોન એ $C_6H_5COCH_3$ છે. તેમાં $CH_3CO-$ જૂથ છે,તેથી તે હકારાત્મક હેલોફોર્મ કસોટી આપે છે.
તેથી,$3-$પેન્ટેનોન હેલોફોર્મ પ્રતિક્રિયા દર્શાવતું નથી.

(B) આ પ્રક્રિયામાં પિરિયોડિક એસિડ $(HIO_4)$ દ્વારા વિસિનલ ડાયોલ (અથવા $\alpha$-હાઈડ્રોક્સી કાર્બોનિલ સંયોજન) નું ઓક્સિડેટિવ વિભાજન થાય છે.
$1$. પ્રારંભિક પદાર્થ ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ $(CHO-CH(OH)-CH_2OH)$ છે.
$2$. પ્રથમ $HIO_4$ અણુ $C_1$ (આલ્ડિહાઈડ) અને $C_2$ (હાઈડ્રોક્સિલ) કાર્બન વચ્ચેના બંધને તોડે છે. આનાથી $HCOOH$ (ફોર્મિક એસિડ) અને $HOCH_2CHO$ (ગ્લાયકોલાલ્ડિહાઈડ) મળે છે.
$3$. બીજો $HIO_4$ અણુ ગ્લાયકોલાલ્ડિહાઈડ $(HOCH_2CHO)$ ને $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) અને $HCOOH$ (ફોર્મિક એસિડ) માં તોડે છે.
$4$. કુલ નીપજો: $HCOOH + HCOOH + HCHO = 2HCOOH + HCHO$.
તેથી,અંતિમ નીપજો $HCHO$ અને $2HCO_2H$ છે.

(C) phthalaldehyde (બેન્ઝીન$-1,2-$ડાયકાર્બાલ્ડિહાઈડ) ની સાંદ્ર $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા એ આંતર-આણ્વીય કેનિઝારો (intramolecular Cannizzaro) પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ $(-COO^-)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે અને બીજા આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ માં રિડક્શન થાય છે.
આમ,મળતી નીપજ $2-(hydroxymethyl)benzoate$ આયન છે.

(D) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ જૂથ અથવા $CH_3CH(OH)-$ જૂથ હોય છે.
$C_2H_5COC_2H_5$ (પેન્ટેન-$3$-ઓન) માં કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે સીધો જોડાયેલ મિથાઈલ જૂથ હોતો નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.

(D) અરીસા બનાવવાની પ્રક્રિયા (કાચનું સિલ્વરિંગ) ટોલેન્સ કસોટી પર આધારિત છે,જેમાં એમોનિકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ ($AgNO_3$ + $NH_4OH$) નું આલ્ડિહાઈડ દ્વારા ધાત્વિક સિલ્વરમાં રિડક્શન થાય છે.
$HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) નો ઉપયોગ રિડક્શન કર્તા તરીકે કાચની સપાટી પર સિલ્વરનું પાતળું અને સમાન પડ બનાવવા માટે થાય છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં એમોનિકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ અને $HCHO$ નો ઉપયોગ થાય છે.

(B) સામાન્ય રીતે,કીટો સ્વરૂપ ઈનોલ સ્વરૂપ કરતા વધુ સ્થિર હોય છે કારણ કે $C=O$ બંધ ઉર્જા $C=C$ બંધ ઉર્જા કરતા ઘણી વધારે હોય છે.
વિકલ્પ $A$: ઈનોલ સ્વરૂપ (ફિનોલ) એરોમેટિક છે,જે તેને કીટો સ્વરૂપ કરતા વધુ સ્થિર બનાવે છે. તેથી,$Keto < Enol$ સાચું છે.
વિકલ્પ $B$: એસીટોફેનોન માટે,કીટો સ્વરૂપ $(Ph-C(=O)-CH_3)$ તેના ઈનોલ સ્વરૂપ $(Ph-C(OH)=CH_2)$ કરતા ઘણું વધારે સ્થિર છે. તેથી,$Enol < Keto$ ક્રમ સાચો છે.
વિકલ્પ $C$: કીટો સ્વરૂપ સામાન્ય રીતે વધુ સ્થિર હોય છે. તેથી,$Keto > Enol$ સાચું છે.
વિકલ્પ $D$: કીટો સ્વરૂપ ઈનોલ સ્વરૂપ કરતા વધુ સ્થિર છે. તેથી,$Keto > Enol$ સાચું છે.
આપેલા તમામ વિકલ્પો સ્થિરતાના સાચા ક્રમ દર્શાવે છે.

(C) જે આલ્ડિહાઈડમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી,તેઓ સાંદ્ર આલ્કલી (જેમ કે $50\%\,KOH$ અથવા $NaOH$) ની હાજરીમાં કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્ડિહાઈડનો એક અણુ અનુરૂપ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન પામે છે અને બીજો અણુ અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડના ક્ષારમાં ઓક્સિડેશન પામે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી,જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડ,એસીટોન અને સાયક્લોહેક્ઝેનોન બધામાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેથી,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ કેનિઝારો પ્રક્રિયા દ્વારા બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને પોટેશિયમ બેન્ઝોએટ બનાવે છે.

(C) આ પ્રક્રિયામાં નાઈટ્રાઈલ સાથે ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકનો ઉમેરો થાય છે.
$1$. બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ ની ફિનાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા વધારામાં (excess) કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ જળવિભાજન કરતા નીચે મુજબની નીપજ મળે છે:
$2$. પ્રથમ,$C_6H_5MgBr$ માંથી ન્યુક્લિયોફિલિક ફિનાઈલ સમૂહ નાઈટ્રાઈલ સમૂહના ઈલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બન $(C \equiv N)$ પર હુમલો કરે છે અને ઈમાઈન ક્ષાર મધ્યવર્તી બનાવે છે: $C_6H_5-C(C_6H_5)=NMgBr$.
$3$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક વધારામાં હોવાથી,તે ઈમાઈન અથવા પરિણામી કીટોન સાથે વધુ પ્રક્રિયા કરી શકે છે.
$4$. નાઈટ્રાઈલ સાથે ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકની પ્રક્રિયામાં,જળવિભાજન પછી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
$5$. બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ + $C_6H_5MgBr$ (વધારામાં) $\rightarrow$ મધ્યવર્તી $\xrightarrow{H_3O^+}$ $C_6H_5-C(OH)(C_6H_5)_2$ (ટ્રાયફિનાઈલમિથેનોલ).
$6$. તેથી,મુખ્ય નીપજ ટ્રાયફિનાઈલમિથેનોલ છે.

(C) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો માટે હકારાત્મક છે જેમાં મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ $(CH_3-CO-)$ અથવા મિથાઈલ કાર્બિનોલ ગ્રુપ $(CH_3-CH(OH)-)$ હોય છે. તે એવા સંયોજનો માટે પણ હકારાત્મક છે જેનું ઓક્સિડેશન અથવા હેલોજનેશન કરીને આ સ્વરૂપોમાં ફેરવી શકાય છે,જેમ કે $\alpha$-હેલો કીટોન $(XCH_2-CO-)$.
$(A)$ $CH_3-CO-CH_2OH$ એ મિથાઈલ કીટોન છે. (હકારાત્મક)
$(B)$ $CH_2I-CH(OH)-CH_2OH$ નું ઓક્સિડેશન $CH_2I-CO-CH_2OH$ માં થઈ શકે છે,જેમાં $CH_2I-CO-$ ગ્રુપ હોય છે. (હકારાત્મક)
$(C)$ $CHO-CO-Ph$ (ફિનાઈલગ્લાયોક્સલ) માં કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલ મિથાઈલ ગ્રુપ અથવા હેલોમિથાઈલ ગ્રુપ હોતું નથી. (નકારાત્મક)
$(D)$ $CH_3-CH(OH)-Ph$ એ મિથાઈલ કાર્બિનોલ છે. (હકારાત્મક)
તેથી,$(C)$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.

(B) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયા પ્રત્યેની સક્રિયતા બે મુખ્ય પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
$1$. અવકાશી અવરોધ (Steric hindrance): કાર્બોનિલ કાર્બનની આસપાસ નાના જૂથો સક્રિયતા વધારે છે.
$2$. ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો: ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચનારા જૂથો કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી વધારે છે,જેનાથી સક્રિયતા વધે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Cyclohexa-2,5-diene-1,4-dione$ (જેને $p-benzoquinone$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં બે કાર્બોનિલ જૂથો છે અને તે દ્વિબંધ સાથે જોડાયેલું છે. બે ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચનારા કાર્બોનિલ જૂથો અને સંયુક્ત સિસ્ટમની હાજરી કાર્બોનિલ કાર્બનને અત્યંત ઇલેક્ટ્રોફિલિક બનાવે છે,જે તેને ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન માટે સૌથી વધુ સક્રિય બનાવે છે.

(B) શરૂઆતનું પદાર્થ ઇથાઇલ એસિટેટ $(CH_3COOCH_2CH_3)$ છે.
જ્યારે એસ્ટર ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(PhMgBr)$ ના વધારા સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકનો પ્રથમ અણુ કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને કીટોન મધ્યવર્તી $(CH_3-CO-Ph)$ અને આલ્કોક્સાઇડ $(CH_3CH_2O^-)$ બનાવે છે.
કીટોન મધ્યવર્તી એસ્ટર કરતા વધુ સક્રિય હોવાથી,તે તરત જ $PhMgBr$ ના બીજા અણુ સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને તૃતીયક આલ્કોક્સાઇડ $(CH_3-C(Ph)_2-O^-)$ બનાવે છે.
$H_2O$ સાથે જળવિભાજન પર,આલ્કોક્સાઇડ પ્રોટોનેટેડ થઈને અંતિમ તૃતીયક આલ્કોહોલ નીપજ $CH_3C(OH)(Ph)_2$ બનાવે છે.
વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,સાચું બંધારણ $Ph_2C(OH)CH_3$ છે.

(C) આ પ્રક્રિયામાં ઝિંક એમાલગમ $(Zn-Hg)$ અને સાંદ્ર હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો ઉપયોગ કરીને કીટોન (બ્યુટેનોન) નું આલ્કેન (બ્યુટેન) માં રિડક્શન થાય છે.
કાર્બોનિલ સમૂહોનું મિથિલીન સમૂહોમાં થતા આ વિશિષ્ટ રિડક્શનને ક્લેમેન્સન રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $CH_3COOH$ ની $Ca(OH)_2$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ ગરમ કરવાથી ડ્રાય ડિસ્ટિલેશન થાય છે.
$1$. $2CH_3COOH + Ca(OH)_2 \rightarrow (CH_3COO)_2Ca + 2H_2O$
$2$. $(CH_3COO)_2Ca \xrightarrow{\Delta} CH_3COCH_3 + CaCO_3$
સંયોજન $P$ એ એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ છે.
એસિટોનમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન હોય છે,તેથી તે આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપે છે.
તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપતું નથી (જેના માટે $\alpha$-હાઇડ્રોજન ન હોવો જોઈએ) અને તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતું નથી.

(C) પગલું $1$: મિથાઈલ એસિટોએસીટેટમાં એસ્ટર સમૂહનું એસિડિક જળવિભાજન એસિટોએસીટિક એસિડ $(A)$ આપે છે.
$CH_3-CO-CH_2-COOCH_3 + H_2O \xrightarrow{H^{+}} CH_3-CO-CH_2-COOH (A) + CH_3OH$
પગલું $2$: એસિટોએસીટિક એસિડ ($\beta$-કીટો એસિડ) ને ગરમ કરવાથી તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થઈને એસિટોન $(B)$ બને છે.
$CH_3-CO-CH_2-COOH \xrightarrow{\Delta} CH_3-CO-CH_3 (B) + CO_2$
પગલું $3$: એસિટોન સાથે $HCN$ નો ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા એસિટોન સાયનોહાઈડ્રિન $(C)$ બને છે.
$CH_3-CO-CH_3 + HCN \rightarrow CH_3-C(OH)(CN)-CH_3 (C)$

(C) $o$-ફ્થાલેલ્ડિહાઈડની બેઝ $(\text{OH}^-)$ સાથેની પ્રક્રિયા આંતર-આણ્વીય કેનિઝારો પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એક આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ $(\text{COO}^-)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે અને બીજાનું હાઈડ્રોક્સિમિથાઈલ સમૂહ $(\text{CH}_2\text{OH})$ માં રિડક્શન થાય છે,જે $o$-હાઈડ્રોક્સિમિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડનો ક્ષાર (મધ્યવર્તી $A$) બનાવે છે.
એસિડિફિકેશન $(\text{H}^+)$ અને ગરમ $(\Delta)$ કર્યા પછી,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ અને હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ આંતર-આણ્વીય એસ્ટરીકરણ (ચક્રીયકરણ) પામીને ફ્થાલિડ તરીકે ઓળખાતો ચક્રીય એસ્ટર બનાવે છે.

(A) $NaOI$ સાથેની પ્રક્રિયાને આયોડોફોર્મ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$CH_3-CO-$ જૂથ અથવા $CH_3-CH(OH)-$ જૂથ ધરાવતા સંયોજનો આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
ઇથેનોલ $(CH_3-CH_2-OH)$ માં $CH_3-CH(OH)-$ જૂથ હોય છે,જેનું ઓક્સિડેશન એસિટાલડીહાઇડ $(CH_3-CHO)$ માં થાય છે.
ત્યારબાદ એસિટાલડીહાઇડ $NaOI$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ના પીળા અવક્ષેપ બનાવે છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા છે:
$CH_3-CHO + 3Cl_2 + 4NaOH \rightarrow CHCl_3 + HCOONa + 3NaCl + 3H_2O$
નીપજ $A$ ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ છે.
ક્લોરોફોર્મનો ઉપયોગ નિશ્ચેતક (Anesthetic) તરીકે થાય છે.

(D) આ પ્રક્રિયામાં લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રાઇડ $(LiAlH_4)$ નો ઉપયોગ કરીને આલ્ડિહાઇડ $(CH_3CHO)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$LiAlH_4$ એ હાઇડ્રાઇડ આયનો $(H^{\ominus})$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
હાઇડ્રાઇડ આયન $(H^{\ominus})$ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે અને આલ્ડિહાઇડ જૂથના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં ઉમેરવામાં આવતો ન્યુક્લિયોફાઇલ $H^{\ominus}$ છે.

(B) $1.$ જ્યારે ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(PhMgBr)$ એસિડ ક્લોરાઈડ $(CH_3COCl)$ સાથે વધારે પ્રમાણમાં પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે.
$2.$ ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ વિસ્થાપન: $PhMgBr$ નો પ્રથમ તુલ્યાંક $CH_3COCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટોફિનોન $(Ph-C(=O)-CH_3)$ અને $MgBrCl$ બનાવે છે.
$3.$ ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા: ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક વધારે પ્રમાણમાં હોવાથી,$PhMgBr$ નો બીજો તુલ્યાંક એસિટોફિનોનના કાર્બોનિલ સમૂહ પર હુમલો કરીને આલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તી બનાવે છે,જે એસિડિક વર્કઅપ $(H^+)$ પછી $1,1$-ડાયફિનાઈલઈથેનોલ $(Ph-C(OH)(Ph)-CH_3)$ આપે છે.

(C) જે આલ્ડિહાઇડમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી,તે સાંદ્ર બેઇઝની હાજરીમાં કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$(a)$ $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ): $\alpha$-કાર્બન નથી,તેથી $\alpha$-હાઇડ્રોજન નથી. તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$(b)$ $C_6H_5-CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ): $\alpha$-કાર્બન પર કોઈ હાઇડ્રોજન પરમાણુ નથી. તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$(c)$ $CH_3-C(CH_3)_2-CHO$ ($2$,$2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેનાલ): $\alpha$-કાર્બન પાસે કોઈ $\alpha$-હાઇડ્રોજન નથી. તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$(d)$ $Ph-CH_2-CHO$ (ફિનાઈલએસીટાલ્ડિહાઇડ): $\alpha$-કાર્બન બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે. તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપતું નથી.
તેથી,સંયોજનો $(a)$,$(b)$,અને $(c)$ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.

(D) $2,4$-$DNP$ ($2$,$4$-ડાયનાઈટ્રોફિનાઈલહાઈડ્રાઝીન) એ કાર્બોનિલ સમૂહ (આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન) ની હાજરી ચકાસવા માટે વપરાતો પ્રક્રિયક છે.
આપેલા તમામ સંયોજનોમાં કાર્બોનિલ સમૂહ રહેલો છે:
$(a)$ એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ એ કીટોન છે.
$(b)$ બ્યુટેન-$2$-ઓન $(CH_3COCH_2CH_3)$ એ કીટોન છે.
$(c)$ એસિટોલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ છે.
$(d)$ ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ છે.
આ તમામ સંયોજનોમાં કાર્બોનિલ સમૂહ હોવાથી,તે બધા $2,4$-$DNP$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પીળા,નારંગી અથવા લાલ રંગના અવક્ષેપ આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ અથવા $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ હોય છે.
$(a)$ એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ માં $CH_3CO-$ સમૂહ છે,તેથી તે પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$(b)$ આઇસોપ્રોપાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH(OH)CH_3)$ માં $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ છે,તેથી તે પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$(c)$ બ્યુટેન$-2-$ઓલ $(CH_3CH(OH)CH_2CH_3)$ માં $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ છે,તેથી તે પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$(d)$ પેન્ટેન$-3-$ઓલ $(CH_3CH_2CH(OH)CH_2CH_3)$ માં $CH_3CO-$ કે $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ નથી,તેથી તે પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
તેથી,સંયોજનો $(a), (b),$ અને $(c)$ પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.

(C) ક્લેમેન્સન રિડક્શનમાં,આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનનો કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ઝિંક-એમલગમ $(Zn-Hg)$ અને સાંદ્ર $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથિલીન સમૂહ $(-CH_2-)$ માં રિડક્શન પામે છે.
સાયક્લોહેક્ઝેનોન માટે,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Cyclohexanone \xrightarrow{Zn-Hg, \text{conc. } HCl} Cyclohexane$
આમ,સાયક્લોહેક્ઝેનોનનું રૂપાંતર સાયક્લોહેક્ઝેનમાં થાય છે.

(C) પ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CH_2CHO)$ માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન હોય છે અને તે મંદ $NaOH$ ની હાજરીમાં આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપે છે.
આ પ્રક્રિયામાં પ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડના એક અણુમાંથી એનોલેટ આયન બને છે,જે બીજા અણુના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
મળતી નીપજ $3$-હાઈડ્રોક્સી-$2$-મિથાઈલપેન્ટેનાલ છે,જે $CH_3CH_2CH(OH)CH(CH_3)CHO$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(C) $Propanal$ $(CH_3CH_2CHO)$ માં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોવાથી,તે મંદ સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$propanal$ ના બે અણુઓ પ્રક્રિયા કરીને $\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2CHO + CH_3CH_2CHO \xrightarrow{dil. NaOH} CH_3CH_2CH(OH)CH(CH_3)CHO$.
બનતી નીપજ $3-hydroxy-2-methylpentanal$ છે.

(D) ફેહલિંગ કસોટીનો ઉપયોગ એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડને એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનથી અલગ પાડવા માટે થાય છે.
$CH_3CHO$ જેવા એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ પોઝિટિવ ફેહલિંગ કસોટી આપે છે ($Cu_2O$ ના લાલ અવક્ષેપ બનાવે છે).
જોકે,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ જેવા એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ અને એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ જેવા કીટોન પોઝિટિવ ફેહલિંગ કસોટી આપતા નથી.

(B) આ પ્રક્રિયામાં એસિડ ઉદ્દીપક $(H^+)$ ની હાજરીમાં એક જ અણુના કાર્બોનિલ $(C=O)$ કાર્બન પર હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહનો ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો થાય છે.
જેহেতু $-OH$ સમૂહ અને $C=O$ સમૂહ એક જ અણુમાં હાજર છે,તેથી ચક્રીયકરણ એ અંતઃ-આણ્વીય પ્રક્રિયા છે.
બનેલી નીપજ હેમિયાસેટલ છે કારણ કે તેમાં એક જ કાર્બન પર $-OH$ અને $-OR$ બંને સમૂહ જોડાયેલા છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયા અંતઃ-આણ્વીય હેમિયાસેટલ નિર્માણનું ઉદાહરણ છે.

(B) એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ માં મિથાઈલ કીટોન સમૂહ હોય છે,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટીમાં હકારાત્મક પરિણામ આપે છે.
તે આલ્ડિહાઈડ તરીકે પણ વર્તે છે,જે બેનેડિક્ટ કસોટી અને ટોલેન્સ કસોટીમાં હકારાત્મક પરિણામ આપે છે.
લ્યુકાસ કસોટીનો ઉપયોગ ખાસ કરીને પ્રાથમિક,દ્વિતીયક અને તૃતીયક આલ્કોહોલ વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે થાય છે,આલ્ડિહાઈડ માટે નહીં.