Properties Questions in Gujarati

(D) પગલું $1$: $p-methoxybenzaldehyde$ ની $C_2H_5MgBr$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન $(H_2O)$ એ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયા છે. ન્યુક્લિયોફિલિક ઇથાઇલ સમૂહ કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $A$ બનાવે છે,જે $1-(4-methoxyphenyl)propan-1-ol$ છે.
પગલું $2$: $A$ ની $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા $S_N1$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે. હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ પ્રોટોનેટેડ થઈને સારો લિવિંગ ગ્રુપ $(H_2O)$ બનાવે છે,જે દૂર થઈને સ્થાયી બેન્ઝિલિક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે. ત્યારબાદ ક્લોરાઇડ આયન આ કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને મુખ્ય નીપજ $B$ બનાવે છે,જે $1-(1-chloropropyl)-4-methoxybenzene$ છે.

(A) એસિડિક પરિસ્થિતિમાં આલ્કોહોલનું નિર્જલીકરણ કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી સંયોજન દ્વારા થાય છે.
નિર્જલીકરણ સૌથી સરળતાથી થાય તે માટે,પરિણામી આલ્કીન કાર્બોનિલ સમૂહ સાથે સંયુગ્મન (conjugation) દ્વારા સ્થિર હોવું જોઈએ (જે $\alpha, \beta-$અસંતૃપ્ત કીટોન બનાવે છે).
$4-$હાઈડ્રોક્સીપેન્ટેન$-2-$ઓન $(CH_3-CH(OH)-CH_2-CO-CH_3)$ માં,હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ કાર્બોનિલ સમૂહની સાપેક્ષમાં $\beta-$સ્થાન પર છે.
પ્રોટોનેશન અને પાણીના અણુના દૂર થયા પછી,તે એક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે જે નજીકના કાર્બોનિલ સમૂહ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જેના પરિણામે સંયુગ્મિત $\alpha, \beta-$અસંતૃપ્ત કીટોન $(CH_3-CH=CH-CO-CH_3)$ બને છે.
આ પ્રક્રિયા સંયુગ્મિત પ્રણાલીના નિર્માણને કારણે ખૂબ જ અનુકૂળ છે,જે $4-$હાઈડ્રોક્સીપેન્ટેન$-2-$ઓનને આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી સરળતાથી નિર્જલીકરણ પામતું સંયોજન બનાવે છે.

(A) $C_8H_8O_2$ આણ્વીય સૂત્ર $p$-મેથોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(CH_3OC_6H_4CHO)$ ને અનુરૂપ છે.
$1$. તેમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન વગરનો આલ્ડિહાઈડ સમૂહ હોય છે,જે તેને સાંદ્ર $NaOH$ સાથે કેનિઝારો પ્રક્રિયા કરીને $p$-મેથોક્સીબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને સોડિયમ $p$-મેથોક્સીબેન્ઝોએટ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.
$2$. તે બેઝની હાજરીમાં એસિટોફેનોન $(C_6H_5COCH_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન અનુભવે છે,અને એક જ નીપજ બનાવે છે કારણ કે આલ્ડિહાઈડમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજનનો અભાવ છે,જે ખાતરી કરે છે કે તે ફક્ત ઇલેક્ટ્રોફાઈલ તરીકે જ કાર્ય કરે છે.

(A) પેન્ટાએરિથ્રિટોલ સામાન્ય રીતે એસીટાલ્ડિહાઇડની વધારાના ફોર્માલ્ડિહાઇડ સાથેની બેઝ-કેટેલાઇઝ્ડ પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
પ્રથમ,ત્રણ મોલ ફોર્માલ્ડિહાઇડ એક મોલ એસીટાલ્ડિહાઇડ સાથે આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા કરીને પેન્ટાએરિથ્રોઝ બનાવે છે: $CH_3CHO + 3HCHO \to C(CH_2OH)_3CHO$.
ત્યારબાદ,મધ્યવર્તી નીપજ અને ફોર્માલ્ડિહાઇડના બીજા મોલ વચ્ચે ક્રોસ્ડ કેનિઝારો પ્રક્રિયા થાય છે,જે પેન્ટાએરિથ્રિટોલ અને સોડિયમ ફોર્મેટ આપે છે: $C(CH_2OH)_3CHO + HCHO + NaOH \to C(CH_2OH)_4 + HCOONa$.
આમ,આ પ્રક્રિયામાં ત્રણ આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન અને એક કેનિઝારો પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.

(C) સંયોજન $A$ $(C_{10}H_{13}Cl)$ સિલ્વર નાઈટ્રેટ સાથે સફેદ અવક્ષેપ આપે છે,જે સૂચવે છે કે તે તૃતીયક હેલાઈડ છે.
$C_6H_5-CH_2-C(Cl)(CH_3)_2 (A) \xrightarrow{alc. KOH} C_6H_5-CH=C(CH_3)_2 (B)$
$B$ નું ઓઝોનોલિસિસ:
$C_6H_5-CH=C(CH_3)_2 \xrightarrow{O_3/H_2O} C_6H_5CHO (C) + CH_3COCH_3 (D)$
$C$ $(C_6H_5CHO)$ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી,તેથી તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે પરંતુ આલ્ડોલ સંઘનન આપતું નથી.
$D$ $(CH_3COCH_3)$ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે,તેથી તે આલ્ડોલ સંઘનન આપે છે પરંતુ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપતું નથી.
આમ,$A$ એ $C_6H_5-CH_2-C(Cl)(CH_3)_2$ છે.

(B) આ પ્રક્રિયા એ આલ્ડોલ સંઘનન છે.
પગલું $1$: $2CH_3CHO \xrightarrow{OH^{-}} CH_3-CH(OH)-CH_2-CHO$ (આલ્ડોલ,$A$)
પગલું $2$: $CH_3-CH(OH)-CH_2-CHO \xrightarrow{\Delta} CH_3-CH=CH-CHO$ (ક્રોટોનાલ્ડિહાઈડ,$B$)
તેથી,નીપજ $B$ એ $CH_3-CH=CH-CHO$ છે.

(D) કેનિઝારો પ્રક્રિયા એ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ ધરાવતા ન હોય તેવા આલ્ડિહાઈડની અસમાનતા (disproportionation) પ્રક્રિયા છે,જેમાં આલ્ડિહાઈડનો એક અણુ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન પામે છે અને બીજો કાર્બોક્સિલિક એસિડના ક્ષારમાં ઓક્સિડેશન પામે છે. તેમાં નવા કાર્બન-કાર્બન બંધનું નિર્માણ થતું નથી.
$2C_6H_5CHO + KOH \longrightarrow C_6H_5CH_2OH + C_6H_5COOK$
તેનાથી વિપરીત,રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા,ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન અને વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયામાં નવા કાર્બન-કાર્બન બંધનું નિર્માણ થાય છે.

(C) એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ જેવા બેઝની હાજરીમાં આયોડિન $(I_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે.
આ પ્રક્રિયા મિથાઈલ કીટોન માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3COCH_3 + 3I_2 + 4KOH \longrightarrow CHI_3 + CH_3COOK + 3KI + 3H_2O$
મુખ્ય નીપજ આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ છે.

(C) Tishchenko પ્રક્રિયા એ Cannizzaro પ્રક્રિયાનું રૂપાંતરણ છે.
Tishchenko પ્રક્રિયામાં,આલ્કોક્સાઇડ ઉદ્દીપક (જેમ કે એલ્યુમિનિયમ આલ્કોક્સાઇડ અથવા સોડિયમ આલ્કોક્સાઇડ) ની હાજરીમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા ન હોય તેવા આલ્ડિહાઇડના બે અણુઓનું અસમાનતા (disproportionation) થઈને એસ્ટર બને છે.
Cannizzaro પ્રક્રિયામાં,બેઝ તરીકે સામાન્ય રીતે $NaOH$ અથવા $KOH$ નો ઉપયોગ થાય છે અને નીપજ તરીકે કાર્બોક્સિલિક એસિડનો ક્ષાર અને આલ્કોહોલ મળે છે.
બંને પ્રક્રિયાઓમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન વિહીન આલ્ડિહાઇડનું અસમાનતા થાય છે,તેથી Tishchenko પ્રક્રિયા એ Cannizzaro પ્રક્રિયાનું એક સ્વરૂપ છે.

(C) એસીટાલ્ડિહાઇડમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે,જે $I_2 / {\text{આલ્કલી}}$ સાથે આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
ફોર્માલ્ડિહાઇડમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી અને તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
આમ,તેમની વચ્ચે તફાવત પારખવા માટે $I_2 / {\text{આલ્કલી}}$ નો ઉપયોગ થાય છે.

(B) ક્લેમેન્સન રિડક્શન એ એક રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે જેમાં કીટોન અથવા આલ્ડિહાઈડનું ઝિંક એમાલગમ $(Zn-Hg)$ અને સાંદ્ર હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો ઉપયોગ કરીને આલ્કેનમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા છે: $\text{>C=O} \xrightarrow{Zn-Hg/HCl} \text{>CH}_2 + H_2O$.

(B) આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયામાં ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોનના બે અણુઓ મંદ બેઇઝની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને $\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ (આલ્ડોલ) અથવા $\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન (કીટોલ) બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,વિકલ્પ $(b)$ એ $4$-હાઇડ્રોક્સી-$4$-મિથાઇલપેન્ટેન-$2$-ઓન દર્શાવે છે,જે એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ ના સ્વ-આલ્ડોલ સંઘનનથી મળતી નીપજ છે.
$2CH_3COCH_3 \xrightarrow{dil. Ba(OH)_2} CH_3-C(OH)(CH_3)-CH_2-COCH_3$

(C) માત્ર તે જ આલ્ડિહાઈડ કે જેમાં $\alpha-H$ પરમાણુઓ હોતા નથી,તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
$CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) માં $\alpha$-કાર્બન સાથે $3$ $\alpha-H$ પરમાણુઓ જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,તે કેનિઝારો પ્રક્રિયાને બદલે આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપે છે.
$C_6H_5CHO$,$HCHO$,અને $CCl_3CHO$ માં કોઈ પણ $\alpha-H$ પરમાણુ હોતા નથી અને તેથી તેઓ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.

(A) શરૂઆતનું પદાર્થ એ કીટોન સમૂહ ધરાવતું એસ્ટર છે. $LiAlH_4$ સાથે સીધું રિડક્શન કરવાથી કીટોન અને એસ્ટર બંને સમૂહો આલ્કોહોલમાં રિડ્યુસ થઈ જશે. કીટોનને અકબંધ રાખીને એસ્ટરનું આલ્કોહોલમાં પસંદગીયુક્ત રિડક્શન કરવા માટે,આપણે પહેલા કીટોનનું રક્ષણ કરવું પડશે.
$1$. કીટોનનું રક્ષણ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ઇથિલિન ગ્લાયકોલ (ગ્લાયકોલ) નો ઉપયોગ કરીને ચક્રીય એસિટલ બનાવીને કરવામાં આવે છે.
$2$. ત્યારબાદ એસ્ટર સમૂહનું $LiAlH_4$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
$3$. અંતે,$H_3O^{+}$ નો ઉપયોગ કરીને ચક્રીય એસિટલને ફરીથી કીટોનમાં રૂપાંતરિત (હાઇડ્રોલિસિસ) કરવામાં આવે છે.

(B) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાત્મકતા બે પરિબળો પર આધાર રાખે છે: અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) અને ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો.
આલ્કાઇલ સમૂહો ઇલેક્ટ્રોન-દાતા ($+I$ અસર) છે,જે કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલીસીટી ઘટાડે છે.
વધુમાં,આલ્કાઇલ સમૂહો અવકાશી અવરોધ વધારે છે,જેનાથી ન્યુક્લિયોફાઇલ માટે હુમલો કરવો મુશ્કેલ બને છે.
$HCHO$ માં બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે (કોઈ આલ્કાઇલ સમૂહ નથી),$CH_3CHO$ માં એક મિથાઈલ સમૂહ છે,અને $CH_3COCH_3$ માં બે મિથાઈલ સમૂહો છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $HCHO > CH_3CHO > CH_3COCH_3$ છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયામાં આલ્ડિહાઇડ $(CH_3CHO)$ નું ઝિંક એમાલગમ $(Zn(Hg))$ અને સાંદ્ર હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો ઉપયોગ કરીને આલ્કેન $(CH_3CH_3)$ માં રિડક્શન થાય છે.
આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયક પ્રણાલી ક્લેમેન્સન રિડક્શનની લાક્ષણિકતા છે.

(C) બધા જ આલ્ડિહાઈડ ટોલેન્સ પ્રક્રિયક અને ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા આપે છે,પરંતુ કીટોન આ પ્રક્રિયા આપતા નથી.
$Note$ :- બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા આપતું નથી.

(C) $CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) અને $PhCOCH_3$ (એસીટોફિનોન) વચ્ચે મંદ $NaOH$ ની હાજરીમાં થતી પ્રક્રિયા એ ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા છે.
$1$. એસીટોફિનોન પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ છે,તેથી તે બેઇઝ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં એનોલેટ આયન બનાવી શકે છે.
$2$. એસીટોફિનોનમાંથી બનેલો એનોલેટ આયન ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ ના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જે એસીટોફિનોન કરતા વધુ ઇલેક્ટ્રોફિલિક છે.
$3$. ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલાને કારણે $\beta$-હાઈડ્રોક્સી કીટોન બને છે.
$4$. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ આગળ વધે છે:
$PhCOCH_3 + OH^- \rightarrow [PhCOCH_2]^- + H_2O$
$[PhCOCH_2]^- + CH_3CHO \rightarrow CH_3-CH(O^-)-CH_2-COPh$
$CH_3-CH(O^-)-CH_2-COPh + H_2O \rightarrow CH_3-CH(OH)-CH_2-COPh + OH^-$
આમ,મુખ્ય નીપજ $CH_3-CH(OH)-CH_2-COPh$ છે.

(B) $2, 4-DNP$ પરીક્ષણ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન માટે ધન છે,જે કાર્બોનિલ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે.
આયોડોફોર્મ પરીક્ષણ મિથાઈલ કીટોન $(-COCH_3)$ અથવા એવા સંયોજનો માટે ધન છે જેનું ઓક્સિડેશન મિથાઈલ કીટોનમાં થઈ શકે છે.
એઝો-ડાય પરીક્ષણ પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઈન્સને શોધવા માટે વપરાય છે. નકારાત્મક પરિણામ સૂચવે છે કે એમાઈન પ્રાથમિક નથી અથવા તેની પ્રતિક્રિયાશીલતા અવરોધાયેલી છે.
વિકલ્પ $(B)$ એ $2-(dimethylamino)acetophenone$ છે. તેમાં $-COCH_3$ સમૂહ છે,જે ધન $2, 4-DNP$ પરીક્ષણ અને ધન આયોડોફોર્મ પરીક્ષણ આપે છે. નાઈટ્રોજન પરમાણુ તૃતીયક (dimethylamino) છે,તેથી તે એઝો-ડાય બનાવતું નથી,જે અવલોકનો સાથે સુસંગત છે.

(D) $NaBH_4$ એ એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે કીટોન અને આલ્ડિહાઈડનું આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે,પરંતુ એસ્ટર કે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું રિડક્શન કરતું નથી.
આપેલા અણુમાં,એક કીટોન સમૂહ અને એક એસ્ટર સમૂહ છે.
$NaBH_4$ પસંદગીયુક્ત રીતે કીટોન સમૂહનું દ્વિતીયક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરશે,જ્યારે એસ્ટર સમૂહ અપરિવર્તિત રહેશે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $X$ એ એસ્ટર સાઇડ ચેઈન ધરાવતું અસંતૃપ્ત ચક્રીય આલ્કોહોલ છે.

(D) પ્રક્રિયક $NaBH_4$ (સોડિયમ બોરોહાઇડ્રાઇડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે. તે સામાન્ય રીતે આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનનું આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે,પરંતુ તે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ નું રિડક્શન કરતું નથી. જોકે,તે ઇમાઇન $(C=N)$ નું એમાઇન $(C-NH)$ માં રિડક્શન કરી શકે છે. આપેલ અણુમાં,એક ઇમાઇન સમૂહ $(CH_3N=CH-)$,એક કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(-CH=CH-)$,અને એક કીટોન સમૂહ $(-CO-CH_3)$ છે. $NaBH_4$ ઇમાઇન સમૂહ અને કીટોન સમૂહ બંનેનું રિડક્શન કરશે,પરંતુ તે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધને અકબંધ રાખશે. તેથી,નીપજ $CH_3NH-CH_2-CH_2-CH=CH-CH(OH)-CH_3$ છે.

(D) પગલું $1$: ઇથાઇલ $2$-(સાયનોમિથાઇલ)બેન્ઝોએટની $H_2/Ni$ સાથેની પ્રક્રિયા નાઇટ્રાઇલ ગ્રુપ $(-CN)$ નું પ્રાથમિક એમાઇન $(-CH_2NH_2)$ માં રિડક્શન કરે છે.
પગલું $2$: પરિણામી એમીનો એસ્ટર આંતરિક ચક્રીયકરણ પામીને ચક્રીય એમાઇડ (લેક્ટમ) બનાવે છે,જે $3,4$-ડાયહાઇડ્રોઆઇસોક્વિનોલિન-$1(2H)$-વન છે.
પગલું $3$: ત્યારબાદ $DIBAL-H$ (ડાયઆઇસોબ્યુટાઇલએલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રાઇડ) સાથેની પ્રક્રિયા એમાઇડ કાર્બોનિલ ગ્રુપનું ઇમાઇનમાં રિડક્શન કરે છે,જેના પરિણામે મુખ્ય નીપજ તરીકે $3,4$-ડાયહાઇડ્રોઆઇસોક્વિનોલિન મળે છે.

(B) આલ્ડિહાઈડ અને આલ્કોહોલમાંથી એસીટલનું નિર્માણ એ ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે.
$Rate \propto \frac{1}{\text{Steric Crowding}}$.
$HCHO$ એ સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ ધરાવતો આલ્ડિહાઈડ છે અને $MeOH$ એ સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ ધરાવતો આલ્કોહોલ છે.
તેથી,$HCHO$ અને $MeOH$ નું સંયોજન એસીટલ બનાવવા માટે સૌથી ઝડપી અને અસરકારક પ્રક્રિયા આપે છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા એ આંતર-આણ્વીય આલ્ડોલ સંઘનન છે,ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ થાય છે.
$1$. પ્રારંભિક પદાર્થ કીટો-આલ્ડિહાઇડ છે. બેઝ $(OH^-)$ કીટોન સમૂહમાંથી $\alpha$-હાઇડ્રોજન દૂર કરીને એનોલેટ બનાવે છે.
$2$. આ એનોલેટ આલ્ડિહાઇડ સમૂહના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જેનાથી ચક્રીય $\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન બને છે,જે નીપજ $A$ છે.
$3$. એસિડ $(H_3O^+/\Delta)$ સાથે ગરમ કરવા પર,$\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન નિર્જલીકરણ પામીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન બનાવે છે,જે નીપજ $B$ છે.
$4$. બંધારણના આધારે,$A$ એ $3-\text{hydroxy}-2,2-\text{dimethylcyclohexanone}$ છે અને $B$ એ $6,6-\text{dimethylcyclohex}-2-\text{enone}$ છે.

(B) $NaBH_4$ એ એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોનિલ સમૂહો (આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન) નું આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે,પરંતુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ નું રિડક્શન કરતું નથી.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,સાયક્લોપેન્ટ-$3$-ઈન-$1$-ઓનનો કીટોન સમૂહ આલ્કોહોલ સમૂહમાં રિડ્યુસ થાય છે,જ્યારે દ્વિબંધ પર કોઈ અસર થતી નથી.
તેથી,મુખ્ય નીપજ સાયક્લોપેન્ટ-$3$-ઈન-$1$-ઓલ છે.

(A) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો પ્રબળ બેઝ અને ન્યુક્લિયોફાઇલ છે. તેઓ કાર્બોનિલ સમૂહ સાથે પ્રક્રિયા કરતા પહેલા એસિડિક પ્રોટોન (જેમ કે $-COOH$ અથવા $-OH$ સમૂહમાં હોય છે) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$(a)$ બેન્ઝાલ્ડિહાઇડમાં કોઈ એસિડિક પ્રોટોન નથી,તેથી $1$ સમતુલ્ય ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક આલ્ડિહાઇડ સમૂહ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$(b)$ $4$-ફોર્મિલબેન્ઝોઇક એસિડમાં એસિડિક $-COOH$ સમૂહ હોય છે. તે એસિડ-બેઝ પ્રક્રિયા માટે $1$ સમતુલ્ય અને આલ્ડિહાઇડ માટે બીજું $1$ સમતુલ્ય ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક વાપરે છે,કુલ $2$ સમતુલ્ય.
$(c)$ $4$-મિથોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઇડમાં કોઈ એસિડિક પ્રોટોન નથી,તેથી $1$ સમતુલ્ય આલ્ડિહાઇડ સમૂહ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$(d)$ $4$-(હાઇડ્રોક્સિમિથાઇલ)બેન્ઝાલ્ડિહાઇડમાં એસિડિક $-OH$ સમૂહ હોય છે. તે એસિડ-બેઝ પ્રક્રિયા માટે $1$ સમતુલ્ય અને આલ્ડિહાઇડ માટે બીજું $1$ સમતુલ્ય વાપરે છે,કુલ $2$ સમતુલ્ય.
આમ,સંયોજનો $(b)$ અને $(d)$ માત્ર $1$ સમતુલ્ય પ્રક્રિયક સાથે એક જ ગ્રીગનાર્ડ નીપજ બનાવશે નહીં.

(C) સંયોજન નીચેની શરતો સંતોષતું હોવું જોઈએ:
$1$. તટસ્થ $FeCl_3$ દ્રાવણ સાથે નકારાત્મક કસોટી: આ ફિનોલિક $-OH$ સમૂહની ગેરહાજરી સૂચવે છે.
$2$. ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે નકારાત્મક કસોટી: આ આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ સમૂહની ગેરહાજરી સૂચવે છે.
$3$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ સાથે પ્રક્રિયા: આ એસિડિક હાઇડ્રોજન (દા.ત.,$-OH$ સમૂહ) અથવા કાર્બોનિલ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે.
$4$. પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી: આ $CH_3CO-$ સમૂહ અથવા $CH_3CH(OH)-$ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે.

(D) આ પ્રક્રિયામાં $NaBH_4$ દ્વારા $2$-બ્રોમોએસીટોફિનોનના કાર્બોનિલ સમૂહનું રિડક્શન થઈને આલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તી નીપજ બને છે.
ત્યારબાદ આ મધ્યવર્તી નીપજ આંતરઆણ્વીય ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા અનુભવે છે,જેમાં આલ્કોક્સાઈડનો ઓક્સિજન બ્રોમીન ધરાવતા કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને બ્રોમાઈડ આયનને દૂર કરીને ઇપોક્સાઈડ વલય બનાવે છે.
આમ,અંતિમ નીપજ ફિનાઈલઓક્સિરેન છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા $6$-ઓક્સોહેપ્ટેનાલનું આંતર-આણ્વીય આલ્ડોલ સંઘનન છે.
બેઝ $(NaOH)$ અને ગરમી $(\Delta)$ ની હાજરીમાં,કીટોનના $\alpha$-કાર્બન પર બનેલો એનોલેટ આયન આલ્ડિહાઈડના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
આનાથી પાંચ-સભ્યનું વલય બને છે.
ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ ($H_2O$ દૂર થવું) થવાથી $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કાર્બોનિલ સંયોજન બને છે.
મુખ્ય નીપજ $3$-મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટ-$2$-ઈન-$1$-ઓન વ્યુત્પન્ન છે,જે વિકલ્પ $B$ ને અનુરૂપ છે.

(C) 'ઈનોલ' (enol) નું પ્રમાણ તેના પરિણામી ઈનોલ સ્વરૂપની સ્થિરતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$CH_3COCH_2COCH_3$ (એસીટાઈલએસીટોન) એ એક $\beta$-ડાયકીટોન છે.
તેમાં બે ઈલેક્ટ્રોન-આકર્ષક કાર્બોનિલ સમૂહો વચ્ચે રહેલો સક્રિય મિથિલીન સમૂહ $(-CH_2-)$ હોય છે.
એસીટાઈલએસીટોનનું ઈનોલ સ્વરૂપ નીચેના કારણોસર અત્યંત સ્થિર હોય છે:
$1$. $C=C$ દ્વિબંધ અને $C=O$ કાર્બોનિલ સમૂહ વચ્ચેનું સંયુગ્મન (conjugation).
$2$. આંતરઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધન,જે $6$-સભ્ય ધરાવતી વલય રચના બનાવે છે.
આ પરિબળોને લીધે,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $CH_3COCH_2COCH_3$ મહત્તમ 'ઈનોલ' પ્રમાણ દર્શાવે છે.

(B) $1$. પ્રથમ તબક્કામાં,$2-(2-iodoethyl)cyclohexanone$ ની $DMSO$ માં $KCN$ સાથેની પ્રક્રિયા $S_N2$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે. $CN^-$ ન્યુક્લિયોફાઈલ આયોડાઈડ આયનને દૂર કરે છે,જેના પરિણામે નીપજ $A$ તરીકે $2-(2-cyanoethyl)cyclohexanone$ મળે છે.
$2$. બીજા તબક્કામાં,$H_2/Pd$ નો ઉપયોગ કરીને નીપજ $A$ નું ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનેશન કરવાથી કીટોન સમૂહનું દ્વિતીયક આલ્કોહોલમાં અને નાઈટ્રાઈલ સમૂહનું પ્રાથમિક એમાઈનમાં રિડક્શન થાય છે. આમ,નીપજ $B$ એ $2-(3-aminopropyl)cyclohexanol$ છે.

(D) ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયાનો દર આ ક્રમ અનુસરે છે: $\text{Aldehydes} > \text{Ketones}$.
માત્ર આલ્ડિહાઇડ્સ જ આ પરિસ્થિતિઓમાં આલ્કોહોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટલ બનાવે છે.
વધુમાં,લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ પ્રક્રિયાને પુરોગામી દિશામાં ખસેડવા માટે $MeOH$ નો વધારાનો જથ્થો જરૂરી છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ અને ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ વચ્ચેની ક્રોસ-કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે.
ક્રોસ-કેનિઝારો પ્રક્રિયામાં,વધુ સક્રિય કાર્બોનિલ સંયોજન (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) નું ઓક્સિડેશન થઈને અનુરૂપ એસિડ (ફોર્મિક એસિડ,$HCOOH$) મળે છે અને ઓછા સક્રિય કાર્બોનિલ સંયોજન (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) નું રિડક્શન થઈને અનુરૂપ આલ્કોહોલ (બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ,$C_6H_5CH_2OH$) મળે છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજો બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને ફોર્મિક એસિડ છે.

(A) $1$. એસીટોફિનોન $(PhCOCH_3)$ ની $NaOCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા છે,જે મિથાઈલ કીટોન સમૂહને કાર્બોક્સિલેટ ક્ષારમાં રૂપાંતરિત કરે છે,ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન દ્વારા બેન્ઝોઈક એસિડ $(PhCOOH)$ નીપજ $X$ તરીકે મળે છે.
$2$. બેન્ઝોઈક એસિડ $(PhCOOH)$ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $(PhCOCl)$ બનાવે છે.
$3$. ત્યારબાદ બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ એનિલીન $(PhNH_2)$ સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ સબસ્ટિટ્યુશન પ્રક્રિયા દ્વારા મુખ્ય નીપજ $Y$ તરીકે $N$-ફિનાઈલબેન્ઝેમાઈડ $(PhCONHPh)$ બનાવે છે.

(A) $1$. સંયોજન $A$ $(C_9H_{10}O)$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,જે $CH_3CO-$ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે.
$2$. $A$ નું $KMnO_4/KOH$ વડે ઓક્સિડેશન કરવાથી એસિડ $B$ $(C_8H_6O_4)$ મળે છે.
$3$. $B$ ના એનહાઇડ્રાઇડનો ઉપયોગ ફિનોલ્ફથેલીન બનાવવા માટે થાય છે,જે દર્શાવે છે કે $B$ એ થેલિક એસિડ (બેન્ઝીન-$1,2$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ) છે.
$4$. $A$ નું ઓક્સિડેશન થેલિક એસિડમાં થવા માટે,બેન્ઝીન રિંગ પર ઓર્થો સ્થાન પર બે આલ્કાઈલ સમૂહો હોવા જોઈએ,જેમાં એક એસીટાઈલ સમૂહ $(CH_3CO-)$ અને બીજો મિથાઈલ સમૂહ $(CH_3-)$ છે.
$5$. તેથી,$A$ એ $2$-મિથાઈલએસીટોફિનોન છે.

(A) ટોલેન્સ પ્રક્રિયક એ એમોનિયામય સિલ્વર નાઈટ્રેટનું દ્રાવણ છે.
તેમાં ડાયએમાઈન સિલ્વર$(I)$ સંકીર્ણ આયન હોય છે,જેને $[Ag(NH_3)_2]^+$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનને અલગ પાડવા માટે થાય છે,કારણ કે આલ્ડિહાઈડ સિલ્વર આયનનું રિડક્શન કરીને ધાત્વિક સિલ્વરમાં રૂપાંતર કરે છે,જે કસનળીની અંદરની દીવાલ પર 'સિલ્વર મિરર' બનાવે છે.

(D) કીટોન ($3$-methylbutan-$2$-one) નું આલ્કેન (isopentane) માં રૂપાંતર એ કાર્બોનિલ સમૂહનું મિથિલીન સમૂહમાં રિડક્શન છે.
$1$. $Zn-Hg / \text{conc. } HCl$ એ ક્લેમેન્સન રિડક્શન માટેનો પ્રક્રિયક છે.
$2$. $NH_2-NH_2 / OH^- / \text{ethylene glycol}$ એ વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન માટેનો પ્રક્રિયક છે.
$3$. $\text{Red } P / HI$ એ કાર્બોનિલ સંયોજનોને આલ્કેનમાં રિડ્યુસ કરવા માટે સક્ષમ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.
આ ત્રણેય પ્રક્રિયકો કીટોનનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરી શકે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયામાં આલ્કોહોલ $(-OH)$ સમૂહની હાજરીમાં આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ સમૂહનું મિથાઈલ $(-CH_3)$ સમૂહમાં રિડક્શન થાય છે.
$1$. $Red \, P + HI$ એ એક શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોનિલ સમૂહનું આલ્કેનમાં રૂપાંતર કરે છે.
$2$. $NH_2-NH_2 + OH^-$ (વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન) બેઝિક માધ્યમમાં કાર્બોનિલ સમૂહનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરે છે.
$3$. $Zn(Hg) + HCl$ (ક્લેમેન્સન રિડક્શન) એસિડિક માધ્યમમાં કાર્બોનિલ સમૂહનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરે છે.
આ ત્રણેય પ્રક્રિયકો આલ્ડિહાઈડ/કીટોનનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરવા માટે જાણીતા છે,તેથી સાચો વિકલ્પ 'ઉપરના તમામ' છે.

(B) આ પ્રક્રિયા આંતર-આણ્વીય એલ્ડૉલ સંઘનન છે.
પ્રક્રિયક $CH_3-C(O)-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CHO$ માં કીટોન અને આલ્ડિહાઈડ બંને સમૂહો હાજર છે.
બેઝિક પરિસ્થિતિમાં $(HO^{-} / \Delta)$,કીટોનનો $\alpha$-હાઈડ્રોજન દૂર થઈને એનોલેટ બનાવે છે.
આ એનોલેટ ત્યારબાદ આલ્ડિહાઈડના કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો કરે છે.
આના પરિણામે $5$-સભ્યની વલય રચના થાય છે,જે $7$-સભ્યની વલય કરતા વધુ સ્થાયી છે.
ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ ($H_2O$ દૂર થવું) દ્વારા સંયુગ્મિત ઇનોન,$1$-એસીટાઈલસાયક્લોપેન્ટેન મળે છે.

(B) આયોડોફોર્મ કસોટી $CH_3CO-$ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનો અથવા જે સંયોજનોનું આ સમૂહમાં ઓક્સિડેશન થઈ શકે (જેમ કે $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ) તે આપે છે.
વિકલ્પ $B$ માં,જોડી $CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) અને $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) છે.
$CH_3CHO$ માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે અને તે હકારાત્મક આયોડોફોર્મ કસોટી ($CHI_3$ ના પીળા અવક્ષેપ) આપે છે.
$HCHO$ માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી અને તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
તેથી,તેમને આયોડોફોર્મ કસોટી દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે.

(B) : બ્યુટ$-1-$ઈન ની $H_2O_2$ ની હાજરીમાં $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એન્ટિ-માર્કોવનીકોવ નિયમનું પાલન કરતી નથી કારણ કે પેરોક્સાઈડ અસર ફક્ત $HBr$ માટે જ લાગુ પડે છે. તેથી,તે $2-$ક્લોરોબ્યુટેન આપે છે,$1$-ક્લોરોબ્યુટેન નહીં. આ ખોટું છે.
$B$: $OH^-$ ની હાજરીમાં બ્યુટેન$-2-$ઓન ની $HCN$ સાથેની પ્રક્રિયા ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે જે સાયનોહાઈડ્રિન બનાવે છે. નીપજ $2-$હાઈડ્રોક્સી$-2-$મિથાઈલબ્યુટેન નાઈટ્રાઈલ છે. આ સાચું છે.
$C$: ગરમી (અથવા પ્રકાશ) ની હાજરીમાં સાયક્લોહેક્સીન ની $Cl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે એલાઈલિક વિસ્થાપન તરફ દોરી જાય છે,યોગશીલ પ્રક્રિયા તરફ નહીં. સાયક્લોહેક્સીન માં $Cl_2$ નું યોગશીલ પ્રક્રિયા ઓરડાના તાપમાને થાય છે જે ટ્રાન્સ$-1,2-$ડાયક્લોરોસાયક્લોહેક્સેન આપે છે. આ ખોટું છે.
તેથી,ફક્ત વિકલ્પ $B$ સાચો છે.

(A) $1$. $3,3-\text{dimethylbut-1-ene}$ $(CH_3-C(CH_3)_2-CH=CH_2)$ નું ઓઝોનોલિસિસ $A$ અને $B$ આપે છે.
$2$. નીપજો $A = (CH_3)_3C-CHO$ $(2,2-\text{dimethylpropanal})$ અને $B = HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) છે.
$3$. પ્રતિક્રિયા $A + B \xrightarrow{dil \ NaOH / \Delta} C$ એ ક્રોસ-આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન છે.
$4$. $HCHO$ પાસે કોઈ $\alpha-\text{hydrogen}$ નથી,તેથી તે ઇલેક્ટ્રોફાઇલ (સ્વીકારનાર) તરીકે કાર્ય કરે છે,અને $2,2-\text{dimethylpropanal}$ ન્યુક્લિયોફાઇલ (દાતા) તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તેની પાસે $\alpha-\text{hydrogens}$ છે.
$5$. બનતી આલ્ડોલ નીપજ $3-\text{hydroxy}-4,4-\text{dimethylpentanal}$ છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે $2$-બ્યુટેનોન $(CH_3CH_2COCH_3)$ જેવા મિથાઈલ કીટોન સોડિયમ હાઈપોક્લોરાઈટ $(NaOCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેટિવ વિભાજન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર (શરૂઆતના કીટોન કરતા એક કાર્બન ઓછો) અને ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2COCH_3 + 3NaOCl \rightarrow CH_3CH_2COONa + CHCl_3 + 2NaOH$
તેથી,$CHCl_3$ (વિકલ્પ $A$) અને $CH_3CH_2COONa$ (વિકલ્પ $C$) બંને સાચી નીપજો છે.

(D) કાર્બોનિલ સમૂહમાં $H_2O$ ના ઉમેરા દ્વારા બનતા હાઇડ્રેટની સ્થિરતા કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી અને આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધની હાજરી પર આધાર રાખે છે.
ઇન્ડેન$-1,2,3-$ટ્રાયોનમાં ત્રણ કાર્બોનિલ સમૂહો છે. બે નજીકના કાર્બોનિલ સમૂહોની ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચવાની અસરને કારણે મધ્ય કાર્બોનિલ સમૂહ અત્યંત ઇલેક્ટ્રોફિલિક છે.
હાઇડ્રેશન પર,પરિણામી જેમ-ડાયોલ (હાઇડ્રેટ) હાઇડ્રેટના હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહો અને નજીકના કાર્બોનિલ સમૂહોના ઓક્સિજન અણુઓ વચ્ચેના આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા સ્થિર થાય છે.
આ સ્થિરીકરણ ઇન્ડેન$-1,2,3-$ટ્રાયોનના હાઇડ્રેટને અન્ય આપેલા સંયોજનોના હાઇડ્રેટ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધુ સ્થાયી બનાવે છે.

(D) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3-CO-$ સમૂહ અથવા $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હોય છે.
એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3-CHO)$ માં $CH_3-CO-$ સમૂહ હોય છે અને તેથી તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
એસીટામાઈડ $(CH_3-CONH_2)$ આ કસોટી આપતું નથી.
વિકલ્પ $(a)$ અને $(b)$ માં આપેલ બંધારણોમાં પણ $CH_3-CO-$ કે $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હાજર નથી.

(A) હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા એ મિથાઈલ કીટોન્સ (જેમાં $-C(=O)-CH_3$ સમૂહ હોય) અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ (જેમાં $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હોય) માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
જ્યારે આ સંયોજનો બેઝની હાજરીમાં હેલોજન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેઓ ઓક્સિડેશન અને વિભાજન પામીને હેલોફોર્મ ($CHX_3$,જ્યાં $X = Cl, Br, I$) અને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો ક્ષાર બનાવે છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા એસીટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ નું આલ્ડોલ સંઘનન છે.
પગલું $1$: એસીટોફિનોનના બે અણુઓ બેઝ $(OH^-)$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને $\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન (આલ્ડોલ નીપજ,$A$) બનાવે છે.
$2 C_6H_5COCH_3 \xrightarrow{OH^-} C_6H_5C(OH)(CH_3)CH_2COC_6H_5$ (નીપજ $A$)
પગલું $2$: ગરમ કરવા પર $(\Delta)$,$\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન નિર્જલીકરણ પામીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન (નીપજ $B$) બનાવે છે.
$C_6H_5C(OH)(CH_3)CH_2COC_6H_5 \xrightarrow{\Delta} C_6H_5C(CH_3)=CHCOC_6H_5$ (નીપજ $B$)
આમ,અંતિમ નીપજ $(B)$ એ $1,3$-ડાયફિનાઇલ-$2$-મિથાઇલપ્રોપ-$2$-ઇન-$1$-ઓન છે.

(A) સંયોજનની એસિડિક પ્રબળતા તેના સંયુગ્મી બેઝ (conjugate base) ની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે. સંયુગ્મી બેઝ જેટલો વધુ સ્થિર,તેટલો એસિડ વધુ પ્રબળ.
$I$: $1,3$-સાયક્લોહેક્ઝેનડાયોન. તેનો સંયુગ્મી બેઝ બે કાર્બોનિલ સમૂહો સાથેના અનુનાદ (resonance) દ્વારા સ્થિર થાય છે.
$II$: $2$-મિથોક્સીકાર્બોનિલ-$1,3$-સાયક્લોહેક્ઝેનડાયોન. તેનો સંયુગ્મી બેઝ બે કાર્બોનિલ સમૂહો અને એસ્ટર સમૂહ સાથેના અનુનાદ દ્વારા ખૂબ જ સ્થિર થાય છે,અને તે એસ્ટર સમૂહની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસર દ્વારા પણ સ્થિર થાય છે.
$III$: સાયક્લોહેક્ઝેનોન. તેના આલ્ફા-હાઇડ્રોજન ઓછા એસિડિક હોય છે કારણ કે પરિણામી એનોલેટ માત્ર એક કાર્બોનિલ સમૂહ દ્વારા સ્થિર થાય છે.
સંયુગ્મી બેઝની સ્થિરતાની સરખામણી કરતા:
$II$ નો સંયુગ્મી બેઝ સૌથી વધુ સ્થિર છે કારણ કે તેમાં ત્રણ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો (બે કીટોન અને એક એસ્ટર) અનુનાદમાં ભાગ લે છે.
$I$ નો સંયુગ્મી બેઝ બે કીટોન સમૂહોને કારણે સ્થિર છે.
$III$ નો સંયુગ્મી બેઝ સૌથી ઓછો સ્થિર છે કારણ કે તેમાં માત્ર એક જ કીટોન સમૂહ છે.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ $II > I > III$ છે.