Biofertilizer Questions in Gujarati

(B) અસહજીવી જૈવિક ખાતરો એ મુક્તજીવી સૂક્ષ્મજીવો છે જે વનસ્પતિઓ સાથે સહજીવન રચ્યા વગર સ્વતંત્ર રીતે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે.
$Azotobacter$ એ જાણીતું મુક્તજીવી (અસહજીવી) નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$VAM$ (વેસિક્યુલર-આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઈઝા) એ ફૂગ અને વનસ્પતિના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
$Rhizobium$ એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓની મૂળ ગંડિકાઓમાં જોવા મળતા સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Anabaena$ મુક્તજીવી હોઈ શકે છે પરંતુ તે સામાન્ય રીતે જલીય ફર્ન $Azolla$ સાથે સહજીવનમાં જોવા મળે છે.
તેથી,$Azotobacter$ સાચો જવાબ છે.

(D) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.
$1$. નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા (દા.ત.,$Rhizobium$,$Azospirillum$) વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું જમીનમાં સ્થાપન કરે છે.
$2$. નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા (દા.ત.,$Anabaena$,$Nostoc$) પણ જમીનમાં નાઈટ્રોજન ઉમેરે છે,ખાસ કરીને ડાંગરના ખેતરોમાં.
$3$. માયકોરાઈઝા (ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ સાથે ફૂગનું સહજીવન) જમીનમાંથી ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો જૈવિક ખાતરોના ઉદાહરણો છે.

(C) $Nostoc$ એ સાયનોબેક્ટેરિયાનું એક પ્રજાતિ છે જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજન $(N_2)$ નું એમોનિયામાં સ્થાપન કરવામાં સક્ષમ છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ વૃદ્ધિ માટે કરી શકે છે. આ નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરવાની ક્ષમતાને કારણે,તેનો ઉપયોગ જૈવિક ખાતર તરીકે થાય છે અને ખેતીમાં તેને ઘણીવાર લીલા ખાતર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $Anabaena$ એ તંતુમય સાયનોબેક્ટેરિયાનું એક પ્રજાતિ છે જે પ્લવક તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનને એમોનિયામાં સ્થાપિત કરવાની તેની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ દ્વારા કરી શકાય છે. આ નાઈટ્રોજન સ્થાપન ક્ષમતાને કારણે,તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં,ખાસ કરીને ડાંગરના ખેતરોમાં,જમીનની ફળદ્રુપતા અને પાકની ઉપજ વધારવા માટે જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) $Azolla pinnata$ એ એક નાની જલીય ફર્ન છે જે નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
જ્યારે તેનો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે જમીનમાં નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં નાઇટ્રોજન પૂરો પાડે છે.
ખેડૂતોએ નોંધ્યું છે કે $Azolla$ ના ઉપયોગથી તેની નાઇટ્રોજન સ્થાપન ક્ષમતા અને લીલા ખાતર તરીકેની ભૂમિકાને કારણે ડાંગરના ઉત્પાદનમાં $50\%$ થી વધુ વધારો થઈ શકે છે.

(A) $Nostoc$ માં વિશિષ્ટ પ્રકારના કોષો હોય છે જેને હેટરોસિસ્ટ (heterocyst) કહેવામાં આવે છે,જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજન $(N_2)$ ના સ્થાપન માટે જવાબદાર છે.
આ ક્ષમતાને કારણે જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધે છે,તેથી $Nostoc$ નો ઉપયોગ જૈવિક ખાતર તરીકે કરવામાં આવે છે.

(B) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.
$A$. $Rhizobium$ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવા માટે કઠોળના મૂળ સાથે સહજીવી જોડાણ બનાવે છે.
$B$. લીલ અને ફૂગ (લાઈકેન) એ સહજીવી જોડાણ છે,પરંતુ તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં જૈવિક ખાતર તરીકે થતો નથી.
$C$. $Azolla$ (એક જલીય ફર્ન) અને $Anabaena$ (એક સાયનોબેક્ટેરિયા) સહજીવી જોડાણ બનાવે છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે,જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ડાંગરના ખેતરોમાં થાય છે.
$D$. ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિના મૂળ અને ફૂગ માયકોરાઈઝા બનાવે છે,જે ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે અને તેને જૈવિક ખાતર ગણવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) $Azolla$ એ એક જલીય ફર્ન છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ જોડાણને કારણે $Azolla$ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકે છે,જે તેને ખાસ કરીને ડાંગરના ખેતરોમાં એક ઉત્તમ જૈવિક ખાતર બનાવે છે.

(C) $Azolla$ નો ઉપયોગ જૈવિક ખાતર તરીકે થાય છે કારણ કે તેના પર્ણના પોલાણમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા, ખાસ કરીને $Anabaena \, azollae$, સહજીવન ધરાવે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે જમીનને નાઈટ્રોજનયુક્ત પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે, જેના કારણે $Azolla$ ડાંગર જેવા પાક માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.

(B) ખાતર એ એવા પદાર્થો છે જે છોડના વિકાસ માટે જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડવા માટે જમીનમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
$Urea$ $(NH_2CONH_2)$ એ નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતર છે જેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે,જે છોડ માટે આવશ્યક મેક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ નાઈટ્રોજન પૂરું પાડે છે.
એમોનિયમ ક્લોરાઈડ એક ક્ષાર છે,કેલ્શિયમ સાઇટ્રેટ એ ખાદ્ય ઉમેરણ છે,અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ એ ખનિજ/જમીન સુધારક છે,પ્રાથમિક ખાતર નથી.

(C) ડાંગરના ખેતરોમાં જમીનની ફળદ્રુપતા $Blue-green$ $algae$ (નીલ-હરિત લીલ) જેવા જૈવિક ખાતરોના ઉપયોગથી નોંધપાત્ર રીતે સુધારી શકાય છે.
ખાસ કરીને,$Aulosira$ $fertilissima$ જેવી પ્રજાતિઓ પાણીથી ભરાયેલા ડાંગરના ખેતરોમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવામાં ખૂબ જ અસરકારક છે.
આ સજીવો વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનને એમોનિયામાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધારે છે અને છોડના વિકાસમાં મદદ કરે છે.
$Rhizobium$ સામાન્ય રીતે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓ સાથે સંકળાયેલ છે,ડાંગર સાથે નહીં.

(D) ડાંગરના ખેતરો (ચોખાની ખેતી) માં શ્રેષ્ઠ વૃદ્ધિ માટે નાઈટ્રોજનની નોંધપાત્ર માત્રાની જરૂર હોય છે. સાયનોબેક્ટેરિયા,જેમ કે $Anabaena$ અને $Nostoc$,સામાન્ય રીતે ડાંગરના ખેતરોમાં જોવા મળે છે. આ સજીવો વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકે છે,કાં તો સહજીવી રીતે (દા.ત.,$Azolla$ ફર્નમાં $Anabaena$ $azollae$) અથવા અસહજીવી રીતે (મુક્તજીવી),જેનાથી જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધે છે અને તે ચોખાના પાક માટે ઉત્તમ જૈવિક ખાતર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $Rhizobium$ બેક્ટેરિયા કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળની મૂળગંડિકાઓમાં સહજીવન ગુજારે છે.
આ બેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજન $(N_2)$ નું જૈવિક સ્થાપન કરીને તેને કાર્બનિક સ્વરૂપમાં ફેરવે છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ માટે કરી શકે છે.
આ સહજીવન જમીનની ફળદ્રુપતામાં વધારો કરે છે,તેથી $Rhizobium$ એક મહત્વપૂર્ણ જૈવિક ખાતર છે.

(C) $VAM$ નો અર્થ વેસિક્યુલર આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઇઝા (Vesicular Arbuscular Mycorrhiza) થાય છે.
આ એક પ્રકારની અંતઃકવકમૂળ (Endomycorrhiza) ફૂગ છે,જેમાં ફૂગના કવકતંતુઓ વનસ્પતિના મૂળના બાહ્યકના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે.
કોષોની અંદર,આ કવકતંતુઓ વિશિષ્ટ રચનાઓ બનાવે છે જેને વેસિકલ્સ (સંગ્રહ માટે) અથવા આર્બસ્ક્યુલ્સ (પોષક તત્વોના વિનિમય માટે) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$VAM$ ને અંતઃકવકમૂળ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે. તે મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના હોય છે:
$1$. નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા: ઉદાહરણ તરીકે $Rhizobium$,$Azospirillum$ અને $Azotobacter$.
$2$. નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા: ઉદાહરણ તરીકે $Anabaena$,$Nostoc$ અને $Oscillatoria$.
$3$. માયકોરાઈઝલ ફૂગ: આ ફૂગ વનસ્પતિના મૂળ સાથે સહજીવન ધરાવે છે,જેમ કે $Glomus$ પ્રજાતિ,જે જમીનમાંથી ફોસ્ફરસનું શોષણ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) એઝોલા (Azolla) એક નાની જલીય ફર્ન છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા એઝોલાના પર્ણના પોલાણમાં વસવાટ કરે છે.
તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું એમોનિયામાં સ્થાપન કરે છે,જેનો ઉપયોગ ડાંગરના છોડ દ્વારા કરવામાં આવે છે,જેનાથી જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધે છે.

(A) $Azolla$ $pinnata$ એ એક નાની જલીય ફર્ન છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ જોડાણને કારણે $Azolla$ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકે છે,જે ફર્નનું વિઘટન થતાં પાણી અને જમીનમાં મુક્ત થાય છે.
ડાંગરના પાકને પાણીથી ભરેલા ખેતરોની જરૂર હોવાથી,$Azolla$ આવા ખેતરોમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઉગે છે,જે તેને એક ઉત્તમ કુદરતી જૈવિક ખાતર બનાવે છે જે ડાંગરના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

(D) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.
$1$. છાણિયું ખાતર અને ખેતરનો કચરો એ કાર્બનિક ખાતરો છે જે જમીનને આવશ્યક પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
$2$. લીલું ખાતર એટલે ઝડપથી ઉગતા પાકને ઉગાડીને તેને જમીનમાં ખેડી નાખવો,જેથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે.
$3$. $BGA$ (નીલ-હરિત લીલ) જેવા કે એનાબીના અને ફર્ન એઝોલા એ જાણીતા જૈવિક ખાતરો છે જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે,જેનાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે.
આ તમામ વિકલ્પો જમીનની પોષક સ્થિતિ સુધારવામાં ફાળો આપે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) $Nostoc$ અને $Anabaena$ એ મુક્તજીવી નાઇટ્રોજન સ્થાપક સાયનોબેક્ટેરિયા છે.
તેઓ ભેજવાળી જમીન અને જળાશયોમાં નાઇટ્રોજનનું પ્રમાણ વધારે છે.
નાઇટ્રોજનનું આ સંવર્ધન કુદરતી ખાતર તરીકે કામ કરે છે,જે ડાંગરના પાકના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

(A) $Azolla$ $pinnata$ એ એક જલીય ફર્ન છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ જોડાણ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનને જમીનમાં સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરે છે,જે જમીનને પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે.
જ્યારે ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે પાકને નાઈટ્રોજનનો સતત પુરવઠો પૂરો પાડે છે,જેના પરિણામે ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે,જે ઘણીવાર આવા જૈવિક ખાતર વગરના ખેતરોની સરખામણીમાં $50\%$ સુધી વધુ હોવાનું નોંધાયું છે.

(B) $Azolla$ $pinnata$ (એક જલીય ફર્ન) તેના પર્ણના પોલાણમાં સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા ($Anabaena$ $azollae$) ધરાવે છે.
તેનો ઉપયોગ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે નાઈટ્રોજન સ્થાપનમાં મદદ કરે છે અને પાકની ઉપજમાં $50\%$ સુધીનો વધારો કરે છે.

(C) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે. તેમાં બેક્ટેરિયા,ફૂગ અને સાયનોબેક્ટેરિયાનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે,ફોસ્ફરસને દ્રાવ્ય બનાવે છે અથવા કાર્બનિક પદાર્થોનું વિઘટન કરે છે,જેનાથી જમીનની ફળદ્રુપતા જળવાઈ રહે છે અથવા તેમાં વધારો થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) $Azolla$ એ એક નાનું જલીય ત્રિઅંગી (ફર્ન) છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $\text{azollae}$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા $Azolla$ ના પર્ણોની ગુહાઓમાં વસવાટ કરે છે.
તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે, જેનો ઉપયોગ ફર્ન તેની વૃદ્ધિ માટે કરે છે, જેના કારણે $Azolla$ ડાંગરના ખેતરોમાં ઉત્તમ જૈવિક ખાતર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) $VAM$ એટલે વેસિક્યુલર-આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઈઝા.
તે ફૂગ અને વનસ્પતિના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
આ ફૂગ જમીનમાંથી પોષક તત્વો,ખાસ કરીને ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે,તેથી તે જૈવિક ખાતર તરીકે કાર્ય કરે છે.
સ્પોરીન અને ડિવાઈન એ જૈવિક નીંદણનાશકો (bioherbicides) છે,અને એજન્ટ ઓરેન્જ એ રાસાયણિક નીંદણનાશક છે.

(B) એઝોલા એ એક નાની જલીય ફર્ન છે જે સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena \text{ } azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે। આ સાયનોબેક્ટેરિયા એઝોલાના પર્ણના પોલાણમાં રહે છે અને વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે, જે એઝોલાને ડાંગરના ખેતરો માટે એક ઉત્તમ જૈવિક ખાતર બનાવે છે।

(D) બ્લુ-ગ્રીન આલ્ગી (સાયનોબેક્ટેરિયા) જેવી કે $Anabaena$ અને $Nostoc$ નો ઉપયોગ જૈવિક ખાતર તરીકે થાય છે.
આ સજીવોમાં વિશિષ્ટ કોષો હોય છે જેને હેટરોસિસ્ટ કહેવાય છે,જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું એમોનિયામાં સ્થાપન કરવામાં સક્ષમ છે,જે જમીનને નાઈટ્રોજનયુક્ત પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે.
તેથી,તેમની નાઈટ્રોજન સ્થાપિત કરવાની ક્ષમતા તેમને અસરકારક જૈવિક ખાતર બનાવે છે.

(A) લીલું ખાતર એ છોડના લીલા ભાગોને ઉગાડીને,લીલા ખાતર તરીકે વાપરીને અથવા મલ્ચિંગ કરીને મેળવવામાં આવે છે. આ $Sesbania$ $aculeata$,$Sesbania$ $rostrata$ અને $Crotalaria$ $juncea$ જેવા યુવાન કઠોળ વર્ગના પાક છે,જેને જમીનમાં નાઈટ્રોજન અને કાર્બનિક પદાર્થોથી સમૃદ્ધ કરવા માટે જમીનમાં ખેડી નાખવામાં આવે છે. તેથી,$Sesbania$ એ લીલું ખાતર છે.

(A) એનાબીના એ તંતુમય સાયનોબેક્ટેરિયાનું એક પ્રજાતિ છે જે પ્લવક તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તે નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરવાની તેની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે. ડાંગરના ખેતરોમાં,એનાબીના એઝોલી (એનાબીનાની એક જાતિ) જળ-ફર્ન એઝોલા સાથે સહજીવન સંબંધમાં રહે છે. આ જોડાણ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનને સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરે છે,જે જૈવિક ખાતર તરીકે કાર્ય કરે છે,જેનાથી ડાંગરના પાકના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.

(A) $Guano$ (ગુઆનો) એ દરિયાઈ પક્ષીઓ,ચામાચીડિયા અને સીલના મળનો નિકાલ છે.
તે ચિલી અને પેરુના કિનારે મોટી માત્રામાં જોવા મળે છે.
તે ફોસ્ફરસ અને નાઈટ્રોજનથી અત્યંત સમૃદ્ધ છે,જે તેને એક ઉત્તમ કુદરતી ખાતર બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $Azolla$ (એઝોલા) એક નાની જલીય હંસરાજ (ફર્ન) છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતી સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે. આ સાયનોબેક્ટેરિયા $Azolla$ ના પર્ણોની ગુહાઓમાં રહે છે. આ જોડાણને કારણે,$Azolla$ નો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે. તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે,જે ડાંગરના છોડના વિકાસમાં વધારો કરે છે અને પાકની ઉપજમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

(D) ડાંગરના ખેતરો નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિ માટે આદર્શ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
ડાંગરના ખેતરમાં $Azolla$ નામની જલીય ફર્ન સાથે $Anabaena$ અને $Nostoc$ જેવા નાઈટ્રોજન સ્થાપક સજીવો સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Oscillatoria$ એ એક સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકે છે અને આવા જલીય વાતાવરણમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
$Rhizobium$ સામાન્ય રીતે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિના મૂળની ગાંઠોમાં જોવા મળે છે,જ્યારે $Azospirillum$ ઘાસના મૂળ સાથે સંકળાયેલ હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Oscillatoria$ સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.

(B) $Azolla\, pinnata$ એ એક નાની જલીય હંસરાજ છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena\, azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ જોડાણને કારણે,તેનો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે,જેથી જમીનમાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધે છે અને પાકની ઉપજમાં વધારો થાય છે.

(D) $Azolla$ એ એક નાની જલીય ફર્ન છે જે સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા $Azolla$ ના પર્ણોની ગુહાઓમાં રહે છે અને વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે,જેનો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં ડાંગરના છોડ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
તેથી,નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે $Azolla$ સાથે સંકળાયેલ સાચો સૂક્ષ્મજીવ $Anabaena$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. $Azolla$ $pinnata$ એ એક નાની જલીય ફર્ન છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે. આ જોડાણ ફર્નને વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવામાં મદદ કરે છે,જે જમીનને નોંધપાત્ર રીતે ફળદ્રુપ બનાવે છે. જ્યારે ડાંગરના ખેતરોમાં તેનો જૈવિક ખાતર તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે,ત્યારે નાઈટ્રોજનની ઉપલબ્ધતા વધવાને કારણે તે પાકના ઉત્પાદનમાં $50\%$ થી વધુ વધારો કરી શકે છે.

(D) $Azolla$ એ એક નાની જલીય ફર્ન છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ જોડાણને કારણે,$Azolla$ નો ઉપયોગ ડાંગરના ખેતરોમાં જૈવિક ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવામાં મદદ કરે છે,જે ડાંગરના પાકની વૃદ્ધિ અને ઉત્પાદનમાં વધારો કરે છે.
તેથી,$Azolla$ નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ડાંગરના ઉછેરમાં થાય છે.

(A) જૈવખાતર એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.
$Rhizobium$ એ સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Nostoc$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે.
$Mycorrhiza$ એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે,જે ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
$Agrobacterium$ એ જમીનમાં જોવા મળતા બેક્ટેરિયા છે જે વનસ્પતિ કોષોમાં $DNA$ સ્થાનાંતરિત કરવાની ક્ષમતા માટે જાણીતા છે,જેનો ઉપયોગ આનુવંશિક ઈજનેરીમાં વાહક તરીકે થાય છે,પરંતુ તેને જૈવખાતર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતું નથી.

(C) બેક્ટેરિયા,ખાસ કરીને નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા બેક્ટેરિયા જેવા કે $Rhizobium$,$Azotobacter$,અને $Clostridium$ જમીનની ફળદ્રુપતા માટે અત્યંત ઉપયોગી છે. આ સજીવો વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું એમોનિયામાં રૂપાંતર કરે છે,જેને વનસ્પતિઓ શોષી શકે છે અને વૃદ્ધિ માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આ પ્રક્રિયાને જૈવિક નાઈટ્રોજન સ્થાપન કહેવામાં આવે છે,જે જમીનને આવશ્યક પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે.

(C) સોયાબીન એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે. $Rhizobium$ એ સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે જે સોયાબીન જેવી કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળમાં મૂળગંડિકાઓ બનાવે છે. તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું એમોનિયામાં રૂપાંતર કરે છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ માટે કરી શકે છે,આમ તે એક અસરકારક જૈવખાતર તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે. જૈવિક ખાતરોના મુખ્ય સ્ત્રોતો બેક્ટેરિયા,ફૂગ અને સાયનોબેક્ટેરિયા છે. આ સૂક્ષ્મજીવો વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે,ફોસ્ફરસને દ્રાવ્ય બનાવે છે અને વનસ્પતિની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપતા પદાર્થો ઉત્પન્ન કરે છે,જેનાથી કુદરતી રીતે જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે.

(D) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.
$1$. $Azolla-Anabaena$ એ એક સહજીવન છે જેમાં સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ એ $Azolla$ નામની ફર્ન માટે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે.
$2$. $Mycorrhiza$ (કવકજાબ) એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે,જે ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
$3$. શીમ્બીકુળ-રાઈઝોબિયમનું સહજીવન એ એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે જેમાં $Rhizobium$ બેક્ટેરિયા શીમ્બીકુળની વનસ્પતિઓની મૂળ ગંડિકાઓમાં વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે.
આ તમામ ઉદાહરણો જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા માટે વપરાતા જૈવિક ઘટકો હોવાથી,સાચો જવાબ $\text{ઉપરોક્ત }ext{ \text{તમામ}}$ છે.

(C) $Azolla$ (અઝોલા) એ એક નાની જલીય ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે જે નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ $azollae$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા $Azolla$ ના પર્ણના પોલાણમાં વસવાટ કરે છે.
જ્યારે ડાંગરના ખેતરમાં $Azolla$ ઉગાડવામાં આવે છે,ત્યારે તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરીને જૈવિક ખાતર તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ડાંગરના છોડને નાઈટ્રોજનની પ્રાપ્યતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
અભ્યાસો દર્શાવે છે કે જૈવિક ખાતર તરીકે $Azolla$ નો ઉપયોગ કરવાથી ડાંગરનું ઉત્પાદન $50\%$ સુધી વધારી શકાય છે.

(C) જૈવિક ખાતરો એવા સજીવો છે જે જમીનની પોષક ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.
$BGA$ (નીલ-હરિત લીલ) જેમ કે $Anabaena$ અને $Nostoc$ નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે જાણીતા છે.
$VAM$ (વેસિક્યુલર-આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઈઝા) એ માયકોરાઈઝાનો એક પ્રકાર છે જે જમીનમાંથી ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
તેથી,$BGA$ અને $VAM$ બંનેને જૈવિક ખાતરો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$VAM$ એટલે વેસીક્યુલર-આર્બસ્ક્યુલર માઈકોરાઈઝા,જે ફૂગ અને વનસ્પતિના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે જે ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
તે એક જૈવિક ખાતર છે,માયકોહર્બીસાઈડ નથી.
$Azospirillum$ એ મકાઈ સાથે સંકળાયેલ નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Mycorrhiza$ એ $Pinus$ ના મૂળ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
$Rotenone$ એ કુદરતી રીતે મળી આવતું રાસાયણિક સંયોજન છે જેનો ઉપયોગ જંતુનાશક તરીકે થાય છે.

(A) માઈકોરાઈઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે. આ સહજીવનમાં ફૂગનો ઘટક જમીનમાંથી ફોસ્ફરસનું શોષણ કરે છે અને તેને વનસ્પતિને આપે છે. તે મૂળ દ્વારા ફેલાતા રોગકારકો સામે પ્રતિકાર,ક્ષારતા અને દુષ્કાળ સામે સહનશીલતા અને વનસ્પતિની વૃદ્ધિ તથા વિકાસમાં વધારો જેવા અન્ય ફાયદાઓ પણ પૂરા પાડે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વૃદ્ધિને ઉત્તેજવા માટેની પ્રાથમિક પદ્ધતિ જમીનમાંથી અકાર્બનિક આયનો (ખાસ કરીને ફોસ્ફરસ) નું શોષણ છે.