Gujarati

Mix Examples of Some Basic Concept of Chemistry Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · Some Basic Concepts of Chemistry · Mix Examples of Some Basic Concept of Chemistry

152+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 152 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
જ્યારે $100 \ mL$ $1 \ M \ NaOH$ દ્રાવણ અને $10 \ mL$ $10 \ N \ H_2SO_4$ દ્રાવણને એકબીજા સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે પરિણામી દ્રાવણ કેવું હશે?
A
આલ્કલાઇન (બેઝિક)
B
એસિડિક
C
ખૂબ જ એસિડિક
D
તટસ્થ

Solution

(D) $NaOH$ માટે,નોર્માલિટી $N_1 = \text{મોલારિટી} \times n -\text{ફેક્ટર} = 1 \ M \times 1 = 1 \ N$.
$NaOH$ ના તુલ્યાકોની સંખ્યા $= N_1 \times V_1 = 1 \ N \times 100 \ mL = 100 \ mL(N)$.
$H_2SO_4$ માટે,નોર્માલિટી $N_2 = 10 \ N$.
$H_2SO_4$ ના તુલ્યાકોની સંખ્યા $= N_2 \times V_2 = 10 \ N \times 10 \ mL = 100 \ mL(N)$.
એસિડ અને બેઝના તુલ્યાકોની સંખ્યા સમાન $(100 = 100)$ હોવાથી,પરિણામી દ્રાવણ તટસ્થ હશે.
2
DifficultMCQ
નીચેના ($I$ થી $IV$) ને વધતા દળના ક્રમમાં ગોઠવો અને સાચો જવાબ પસંદ કરો (પરમાણ્વીય દળ: $N=14, O=16, Cu=63$).
$I.$ $1$ ઓક્સિજનનો અણુ
$II.$ $1$ નાઈટ્રોજનનો પરમાણુ
$III.$ $1 \times 10^{-10} \ g$ ઓક્સિજનનું આણ્વીય દળ
$IV.$ $1 \times 10^{-10} \ g$ કોપરનું પરમાણ્વીય દળ
A
$II < I < III < IV$
B
$IV < III < II < I$
C
$II < III < I < IV$
D
$III < IV < I < II$

Solution

(A) $(I)$ $1$ $O_2$ અણુનું દળ $= \frac{32}{6.022 \times 10^{23}} \approx 5.31 \times 10^{-23} \ g$
$(II)$ $1$ $N$ પરમાણુનું દળ $= \frac{14}{6.022 \times 10^{23}} \approx 2.32 \times 10^{-23} \ g$
$(III)$ $1 \times 10^{-10} \ g$ $O_2$ નું આણ્વીય દળ $= 1 \times 10^{-10} \times 32 = 3.2 \times 10^{-9} \ g$
$(IV)$ $1 \times 10^{-10} \ g$ $Cu$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 1 \times 10^{-10} \times 63 = 6.3 \times 10^{-9} \ g$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $2.32 \times 10^{-23} < 5.31 \times 10^{-23} < 3.2 \times 10^{-9} < 6.3 \times 10^{-9}$.
તેથી,ક્રમ $II < I < III < IV$ છે.
3
MediumMCQ
$100 \ mL$ $2.5$ મોલલ $(2.5 \ m)$ એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ દ્રાવણ તૈયાર કરવા માટે $STP$ એ $NH_3$ વાયુનું કેટલું કદ જરૂરી છે? (દ્રાવણની ઘનતા $1 \ g/mL$ ધારો)
A
$0.056$
B
$0.56$
C
$5.6$
D
$11.2$

Solution

(C) $1$. $2.5 \ m$ $NH_4OH$ નો અર્થ છે કે $1000 \ g$ દ્રાવક $(H_2O)$ માં $2.5 \ mol$ $NH_3$ ઓગળેલ છે.
$2$. દ્રાવણની ઘનતા $1 \ g/mL$ ધારતા,$1000 \ mL$ દ્રાવણનું દળ $1000 \ g$ થાય.
$3$. $1000 \ mL$ દ્રાવણમાં $2.5 \ mol$ $NH_3$ હોય,તો $100 \ mL$ દ્રાવણમાં $0.25 \ mol$ $NH_3$ હોય.
$4$. $STP$ એ $1 \ mol$ વાયુનું કદ $22.4 \ L$ હોય છે.
$5$. તેથી,જરૂરી $NH_3$ નું કદ $= 0.25 \ mol \times 22.4 \ L/mol = 5.6 \ L$.
4
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોનું દળ સૌથી ઓછું છે?
A
$2 \ g$ પરમાણુ નાઈટ્રોજન
B
$3 \times 10^{23}$ $C$ ના પરમાણુઓ
C
$1$ મોલ $S$
D
$7.0 \ g$ $Ag$

Solution

(B) $2 \ g$ પરમાણુ નાઈટ્રોજન $= 28 \ g$
$(b)$ $6.022 \times 10^{23}$ $C$ પરમાણુઓનું દળ $= 12 \ g$
તેથી,$3 \times 10^{23}$ $C$ પરમાણુઓનું દળ $= \frac{12 \times 3 \times 10^{23}}{6.022 \times 10^{23}} \approx 6 \ g$
$(c)$ $1$ મોલ $S$ નું દળ $= 32 \ g$
$(d)$ $7.0 \ g$ $Ag$
દળની સરખામણી કરતા: $28 \ g, 6 \ g, 32 \ g, 7 \ g$.
સૌથી ઓછું દળ $6 \ g$ છે (વિકલ્પ $B$).
5
MediumMCQ
નાઈટ્રોજન પરમાણુનો પરમાણુ ક્રમાંક $7$ છે અને ઓક્સિજનનો પરમાણુ ક્રમાંક $8$ છે. નાઈટ્રેટ આયન $(NO_3^-)$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$8$
B
$16$
C
$32$
D
$64$

Solution

(C) નાઈટ્રેટ આયનનું રાસાયણિક સૂત્ર $NO_3^-$ છે.
એક નાઈટ્રોજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 7$.
એક ઓક્સિજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 8$.
$NO_3^-$ આયન માટે,કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
કુલ ઇલેક્ટ્રોન $= (1 \times N \text{ માં ઇલેક્ટ્રોન}) + (3 \times O \text{ માં ઇલેક્ટ્રોન}) + 1 \text{ (ઋણ વીજભાર માટે)}$.
કુલ ઇલેક્ટ્રોન $= (1 \times 7) + (3 \times 8) + 1 = 7 + 24 + 1 = 32$.
6
EasyMCQ
$CO_2$ અને $H_2$ ના સમાન કદના વાયુમય મિશ્રણ ધરાવતા પાત્રને સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના દ્રાવણમાં મૂકવામાં આવે ત્યારે,દ્રાવણની સપાટી:
A
ઉપર આવશે
B
નીચે જશે
C
અચળ રહેશે
D
શૂન્ય થઈ જશે

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. દ્રાવણની સપાટી ઉપર આવશે.
સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ એક પ્રબળ બેઝ છે જે $CO_2$ જેવા એસિડિક વાયુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ અને પાણી $(H_2O)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2NaOH + CO_2 \to Na_2CO_3 + H_2O$.
$H_2$ એ $NaOH$ દ્વારા શોષાતું નથી,તેથી પાત્રમાં $CO_2$ નું આંશિક દબાણ ઘટે છે,જેના કારણે આંશિક શૂન્યાવકાશ સર્જાય છે અને દ્રાવણની સપાટી ઉપર આવે છે.
7
MediumMCQ
વાયુ '$X$' માટે $C_p$ અને $C_v$ નો ગુણોત્તર $1.4$ છે. $N.T.P.$ પર તેના $11.2 \ L$ માં રહેલા વાયુ '$X$' ના પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$6.02 \times 10^{23}$
B
$1.2 \times 10^{24}$
C
$3.01 \times 10^{23}$
D
$2.01 \times 10^{23}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\frac{C_p}{C_v} = 1.4$,તેથી વાયુ '$X$' દ્વિપરમાણ્વીય છે.
$N.T.P.$ પર,કોઈપણ આદર્શ વાયુના $1 \text{ mol}$ નું કદ $22.4 \ L$ હોય છે.
$11.2 \ L$ માં વાયુ '$X$' ના મોલની સંખ્યા = $\frac{11.2 \ L}{22.4 \ L/mol} = 0.5 \ mol$.
અણુઓની સંખ્યા = $\text{મોલ} \times N_A = 0.5 \times 6.022 \times 10^{23} = 3.011 \times 10^{23}$.
વાયુ દ્વિપરમાણ્વીય હોવાથી,દરેક અણુમાં $2$ પરમાણુઓ હોય છે.
પરમાણુઓની સંખ્યા = $2 \times (3.011 \times 10^{23}) = 6.022 \times 10^{23}$.
8
EasyMCQ
$STP$ પર એક વાયુની ઘનતા $2.68 \ g/L$ છે. તે વાયુને ઓળખો.
A
$NO_2$
B
$Kr$
C
$COS$
D
$SO_2$

Solution

(C) $STP$ પર વાયુની ઘનતા $(d)$ અને તેના મોલર દળ $(M)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $d = \frac{M}{V_m}$,જ્યાં $V_m$ એ $STP$ પર મોલર કદ $(22.4 \ L/mol)$ છે.
$M = d \times V_m = 2.68 \ g/L \times 22.4 \ L/mol = 60.03 \ g/mol$.
$COS$ નું મોલર દળ $12 + 16 + 32 = 60 \ g/mol$ છે.
તેથી,તે વાયુ $COS$ છે.
9
EasyMCQ
રાસાયણિક વિઘટન ધરાવતી તમામ પ્રતિક્રિયાઓ:
A
પ્રતિવર્તી છે
B
પ્રતિવર્તી અને ઉષ્માશોષક છે
C
ઉષ્માક્ષેપક છે
D
પ્રતિવર્તી અથવા અપ્રતિવર્તી અને ઉષ્માશોષક અથવા ઉષ્માક્ષેપક છે

Solution

(D) રાસાયણિક વિઘટન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં એક સંયોજન બે કે તેથી વધુ સરળ અણુઓ અથવા પરમાણુઓમાં તૂટી જાય છે.
રાસાયણિક વિઘટન ધરાવતી તમામ પ્રતિક્રિયાઓ પ્રતિવર્તી અથવા અપ્રતિવર્તી અને ઉષ્માશોષક અથવા ઉષ્માક્ષેપક હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$KClO_3$ નું ઉષ્મીય વિઘટન અપ્રતિવર્તી અને ઉષ્માશોષક છે: $2 KClO_{3(s)} \xrightarrow{\Delta} 2 KCl_{(s)} + 3 O_{2(g)}$.
10
EasyMCQ
જ્યારે ક્વિક લાઈમમાં પાણી ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રક્રિયા કેવી હોય છે?
A
ઉષ્માક્ષેપક
B
ઉષ્માશોષક
C
વિસ્ફોટક
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ક્વિક લાઈમ $(CaO)$ અને પાણી $(H_2O)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $CaO_{(s)} + H_2O_{(l)} \to Ca(OH)_2(aq) + \text{Heat}$.
આ પ્રક્રિયામાં મોટી માત્રામાં ઉષ્મા મુક્ત થાય છે,તેથી તે ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે.
11
EasyMCQ
રસાયણવિજ્ઞાનના પિતા કોને કહેવામાં આવે છે?
A
ફેરાડે
B
પ્રિસ્ટલી
C
રધરફોર્ડ
D
લેવોઇઝિયર

Solution

(D) $Antoine \ Lavoisier$ ને આધુનિક રસાયણવિજ્ઞાનના પિતા કહેવામાં આવે છે.
તેમણે ઓક્સિજનને ઓળખ્યું અને નામ આપ્યું તથા હવામાં રહેલા મુખ્ય ઘટકોને અલગ કર્યા.
12
EasyMCQ
$K_2CS_3$ ને પોટેશિયમ ........... કહી શકાય.
A
થાયોસાયનેટ
B
થાયોકાર્બોનેટ
C
થાયોકાર્બાઈડ
D
સલ્ફોસાયનાઈડ

Solution

(B) $K_2CS_3$ એ કાર્બોનિક એસિડનો ક્ષાર છે જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુઓ સલ્ફર પરમાણુઓ દ્વારા બદલાય છે,તેથી તેને પોટેશિયમ થાયોકાર્બોનેટ કહેવામાં આવે છે.
13
EasyMCQ
એક અકાર્બનિક સંયોજન પહેલા પીગળે છે,પછી ફરીથી ઘન બને છે અને ત્યારબાદ વાયુ મુક્ત કરે છે. તે શું હોઈ શકે?
A
$MnO_2$
B
$Al_2O_3$
C
$KMnO_4$
D
$KClO_3$

Solution

(D) સાચો જવાબ $(D)$ છે.
$KClO_3$ (પોટેશિયમ ક્લોરેટ) પહેલા તેના ગલનબિંદુ $(356 \ ^\circ C)$ પર પીગળે છે.
વધુ ગરમ કરવા પર,તે વિઘટિત થઈને $KCl$ (પોટેશિયમ ક્લોરાઈડ) બનાવે છે,જેનું ગલનબિંદુ ઊંચું $(770 \ ^\circ C)$ હોવાથી પદાર્થ ફરીથી ઘન બને છે.
અંતે,તે ઓક્સિજન વાયુ મુક્ત કરે છે: $2KClO_3 \to 2KCl + 3O_2$.
14
MediumMCQ
ફેરિક એલમનું બંધારણ $(NH_4)_2SO_4 \cdot Fe_2(SO_4)_3 \cdot xH_2O$ છે,જ્યાં $x$ એ .......... છે.
A
$7$
B
$24$
C
$6$
D
$15$

Solution

(B) ફેરિક એલમ એ ફેરિક એમોનિયમ સલ્ફેટ તરીકે ઓળખાતો એક પ્રકારનો દ્વિ-ક્ષાર છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $(NH_4)_2SO_4 \cdot Fe_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ છે.
તેથી,$x$ નું મૂલ્ય $24$ છે.
15
EasyMCQ
ધારો કે તમારે પાત્રમાં ઉપલબ્ધ ગેસના નમૂનામાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડની ટકાવારી નક્કી કરવાની છે. કાર્બન ડાયોક્સાઇડ માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ શોષક પદાર્થ કયો છે?
A
ગરમ કરેલ કોપર ઓક્સાઇડ
B
ઠંડું,ઘન કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ
C
ઠંડું,ઘન કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ
D
ગરમ કરેલ ચારકોલ

Solution

(C) $CO_2$ એ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે.
તે બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બોનેટ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Ca(OH)_2)$ એક બેઝ છે જે $CaCO_3$ બનાવીને $CO_2$ નું અસરકારક રીતે શોષણ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
16
MediumMCQ
સાંદ્ર $H_2SO_4$ ને કેવી રીતે મંદ કરવામાં આવે છે?
A
$H_2SO_4$ માં પાણી ઉમેરીને
B
પાણીમાં $H_2SO_4$ ઉમેરીને
C
$H_2SO_4$ માં ગ્લેશિયલ એસિટિક એસિડ ઉમેરીને
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
સાંદ્ર $H_2SO_4$ ને પાણીમાં ટીપે-ટીપે સતત હલાવીને ઉમેરવાથી મંદ કરવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે $H_2SO_4$ નું મંદન એ અત્યંત ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે.
પાણીમાં એસિડ ઉમેરવાથી ઉત્પન્ન થતી ગરમી પાણીના મોટા જથ્થા દ્વારા શોષાય છે,જેથી દ્રાવણ ઉછળતું નથી અથવા ઉકળતું નથી.
17
DifficultMCQ
$6.3 \ g$ ઓક્ઝેલિક એસિડ ડાયહાઇડ્રેટનું જલીય દ્રાવણ $250 \ mL$ સુધી બનાવવામાં આવે છે. આ દ્રાવણના $10 \ mL$ ને સંપૂર્ણપણે તટસ્થ કરવા માટે જરૂરી $0.1 \ N \ NaOH$ નું કદ $...... \ mL$ છે.
A
$40$
B
$20$
C
$10$
D
$4$

Solution

(A) ઓક્ઝેલિક એસિડ ડાયહાઇડ્રેટ $(H_2C_2O_4 \cdot 2H_2O)$ નું આણ્વીય દળ $126 \ g/mol$ છે.
ઓક્ઝેલિક એસિડ માટે $n$-ફેક્ટર $2$ છે.
દ્રાવણની નોર્માલિટી $= \frac{\text{વજન} \times n\text{-ફેક્ટર} \times 1000}{\text{આણ્વીય દળ} \times \text{કદ } mL \text{ માં}} = \frac{6.3 \times 2 \times 1000}{126 \times 250} = 0.4 \ N$.
તટસ્થીકરણ માટે તુલ્યતાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$N_1 V_1 = N_2 V_2$:
$0.4 \times 10 = 0.1 \times V_2$.
$V_2 = \frac{4}{0.1} = 40 \ mL$.
18
MediumMCQ
$10 \, mL$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ $(18 \, M)$ ને $1 \, L$ સુધી મંદ કરવામાં આવે છે. મંદ એસિડની આશરે સાંદ્રતા .....$N$ હોઈ શકે.
A
$0.18$
B
$0.36$
C
$0.09$
D
$18$

Solution

(B) એસિડની નોર્માલિટી $(N)$ તેની મોલારિટી $(M)$ સાથે નીચે મુજબ સંબંધિત છે: $N = M \times \text{બેઝિસિટી}$.
$H_2SO_4$ માટે,બેઝિસિટી $2$ છે,તેથી $18 \, M \, H_2SO_4 = 36 \, N \, H_2SO_4$.
મંદન સૂત્ર $N_1 V_1 = N_2 V_2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$N_1 = 36 \, N$,$V_1 = 10 \, mL$,$V_2 = 1 \, L = 1000 \, mL$.
$36 \times 10 = N_2 \times 1000$.
$N_2 = \frac{360}{1000} = 0.36 \, N$.
19
EasyMCQ
$3.0$ મોલાલ $NaOH$ દ્રાવણની ઘનતા $1.110 \, g/mL$ છે. તો દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થાય?
A
$3.0504$
B
$3.64$
C
$3.05$
D
$2.97$

Solution

(D) આપેલ છે કે દ્રાવણની ઘનતા $1.110 \, g \, mL^{-1}$ છે.
$NaOH$ દ્રાવણની સાંદ્રતા $3.0$ મોલાલ છે,જેનો અર્થ છે કે $1000 \, g$ દ્રાવકમાં $3$ મોલ $NaOH$ ઓગળેલ છે.
$NaOH$ નું દળ = $3 \, \text{mol} \times 40 \, g \, \text{mol}^{-1} = 120 \, g$.
દ્રાવણનું કુલ દળ = દ્રાવ્યનું દળ + દ્રાવકનું દળ = $120 \, g + 1000 \, g = 1120 \, g$.
દ્રાવણનું કદ = $\frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{1120 \, g}{1.110 \, g \, mL^{-1}} \approx 1009.01 \, mL = 1.00901 \, L$.
મોલારિટી $(M)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ (L માં)}} = \frac{3 \, \text{mol}}{1.00901 \, L} \approx 2.97 \, M$.
તેથી,દ્રાવણની મોલારિટી $2.97 \, M$ છે.
20
DifficultMCQ
$100 \ mL$ ના $0.30 \ M \ NaCl$ દ્રાવણમાંથી $0.40 \ M \ NaCl$ દ્રાવણ તૈયાર કરવા માટે નીચેનામાંથી શું કરવું જોઈએ? ($NaCl$ નું આણ્વીય દળ $= 58.5$)
A
$0.585 \ g \ NaCl$ ઉમેરવું
B
$20 \ mL$ પાણી ઉમેરવું
C
$0.010 \ mol \ NaCl$ ઉમેરવું
D
$A$ અને $C$ બંને

Solution

(D) $100 \ mL$ ના $0.30 \ M \ NaCl$ માં $NaCl$ ના શરૂઆતના મોલ $= \frac{100 \times 0.3}{1000} = 0.03 \ mol$.
$100 \ mL$ ના $0.40 \ M \ NaCl$ માં $NaCl$ ના જરૂરી મોલ $= \frac{100 \times 0.4}{1000} = 0.04 \ mol$.
ઉમેરવા પડતા $NaCl$ ના મોલ $= 0.04 \ mol - 0.03 \ mol = 0.01 \ mol$.
ઉમેરવા પડતું $NaCl$ નું દળ $= 0.01 \ mol \times 58.5 \ g/mol = 0.585 \ g$.
આમ,$0.010 \ mol$ ઉમેરવા અને $0.585 \ g \ NaCl$ ઉમેરવા બંને સમાન પરિણામ આપે છે,તેથી $A$ અને $C$ બંને સાચા છે.
21
MediumMCQ
હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડના દ્રાવણ $A$ અને $B$ ની સાંદ્રતા અનુક્રમે $0.5 \ N$ અને $0.1 \ N$ છે. $0.2 \ N$ $HCl$ ના $2 \ L$ દ્રાવણ બનાવવા માટે દ્રાવણ $A$ અને $B$ ના કેટલા કદની જરૂર પડશે?
A
$0.5 \ L$ $A + 1.5 \ L$ $B$
B
$1.5 \ L$ $A + 0.5 \ L$ $B$
C
$1.0 \ L$ $A + 1.0 \ L$ $B$
D
$0.75 \ L$ $A + 1.25 \ L$ $B$

Solution

(A) નોર્માલિટીનું સમીકરણ $N_1 V_1 + N_2 V_2 = N_3 (V_1 + V_2)$ છે.
ધારો કે દ્રાવણ $A$ નું કદ $x \ L$ છે.
તો દ્રાવણ $B$ નું કદ $(2 - x) \ L$ થશે.
નોર્માલિટીના સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$0.5 x + 0.1 (2 - x) = 0.2 \times 2$
$0.5 x + 0.2 - 0.1 x = 0.4$
$0.4 x = 0.2$
$x = 0.5 \ L$
તેથી,દ્રાવણ $A$ નું કદ $0.5 \ L$ છે.
દ્રાવણ $B$ નું કદ $2 - 0.5 = 1.5 \ L$ થશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
22
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સૌથી ભારે છે?
A
$25 \ g$ પારો
B
$2 \ moles$ પાણી
C
$2 \ moles$ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ
D
$4 \ g$ પરમાણુ ઓક્સિજન

Solution

(C) દરેક પદાર્થનું દળ ગણો:
$1$. $25 \ g$ પારો = $25 \ g$.
$2$. $2 \ moles$ પાણી $(H_2O)$: મોલર દળ = $(2 \times 1) + 16 = 18 \ g/mol$. દળ = $2 \times 18 = 36 \ g$.
$3$. $2 \ moles$ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$: મોલર દળ = $12 + (2 \times 16) = 44 \ g/mol$. દળ = $2 \times 44 = 88 \ g$.
$4$. $4 \ g$ પરમાણુ ઓક્સિજન $(O)$: દળ = $4 \times 16 = 64 \ g$.
દળની સરખામણી કરતા: $88 \ g > 64 \ g > 36 \ g > 25 \ g$.
તેથી,$2 \ moles$ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સૌથી ભારે છે. સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
23
EasyMCQ
બ્લુ વિટ્રિઓલ (Blue vitriol) શું છે?
A
$CuSO_4$
B
$CuSO_4 \cdot 5H_2O$
C
$Cu_2SO_4$
D
$CuSO_4 \cdot H_2O$

Solution

(B) બ્લુ વિટ્રિઓલ એ કોપર$(II)$ સલ્ફેટ પેન્ટાહાઇડ્રેટનું સામાન્ય નામ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CuSO_4 \cdot 5H_2O$ છે.
તે ઘેરા વાદળી રંગનો સ્ફટિકમય પદાર્થ છે.
24
EasyMCQ
મોહરનો ક્ષાર (Mohr's salt) શું છે?
A
સામાન્ય ક્ષાર
B
એસિડિક ક્ષાર
C
બેઝિક ક્ષાર
D
દ્વિક્ષાર (Double salt)

Solution

(D) મોહરનો ક્ષાર,જેને ફેરસ એમોનિયમ સલ્ફેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $(NH_4)_2Fe(SO_4)_2 \cdot 6H_2O$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું અકાર્બનિક સંયોજન છે.
તે બે અલગ-અલગ ક્ષારો,ફેરસ સલ્ફેટ $(FeSO_4)$ અને એમોનિયમ સલ્ફેટ $(NH_4)_2SO_4$ નું બનેલું છે,જે $1:1$ મોલર ગુણોત્તરમાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે.
તેમાં બે અલગ-અલગ ધન આયનો,$Fe^{2+}$ અને $NH_4^+$ હોવાથી,તેને દ્વિક્ષાર (double salt) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
25
EasyMCQ
જ્યારે ધાતુનું તાંબું ભેજના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તેની ઉપર લીલા રંગનું પાવડર જેવું/પેસ્ટ જેવું પડ જોવા મળે છે. આને રાસાયણિક રીતે શું કહેવામાં આવે છે?
A
કોપર સલ્ફાઇડ - કોપર કાર્બોનેટ
B
કોપર કાર્બોનેટ - કોપર સલ્ફેટ
C
કોપર કાર્બોનેટ - કોપર હાઇડ્રોક્સાઇડ
D
કોપર સલ્ફેટ - કોપર સલ્ફાઇડ

Solution

(C) ધાતુના તાંબા પર બનતું લીલું પડ એ કોપર કાર્બોનેટ અને કોપર હાઇડ્રોક્સાઇડનું મિશ્રણ છે,જેને બેઝિક કોપર કાર્બોનેટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2Cu + H_2O + CO_2 + O_2 \to Cu(OH)_2 \cdot CuCO_3$ (બેઝિક કોપર કાર્બોનેટ).
26
EasyMCQ
લેડ પેન્સિલમાં લેડનું પ્રતિશત પ્રમાણ કેટલું હોય છે ($\%$ માં)?
A
$0$
B
$20$
C
$80$
D
$70$

Solution

(A) લેડ પેન્સિલમાં લેડ હોતું નથી. તેનો કોર ગ્રેફાઇટ અને માટીના મિશ્રણમાંથી બનેલો હોય છે. તેથી,લેડનું પ્રમાણ $0\%$ છે.
27
DifficultMCQ
કુદરતી વાયુ એ મિથેન અને ઈથેનનું મિશ્રણ છે. $S.T.P.$ પર આ મિશ્રણના $10 \, L$ ના સંપૂર્ણ દહનથી ઉત્પન્ન થતી ઉષ્મા $476.6 \, kJ$ છે. જો $\Delta H_{comb} (CH_4) = -894 \, kJ \, mol^{-1}$ અને $\Delta H_{comb} (C_2H_6) = -1500 \, kJ \, mol^{-1}$ હોય,તો કદ દ્વારા મિશ્રણમાં મિથેન અને ઈથેનની ટકાવારી શોધો.
A
$25.5, 25.5$
B
$74.5, 75.5$
C
$25.5, 74.5$
D
$74.5, 25.5$

Solution

(D) ધારો કે $CH_4$ નું કદ $x \, L$ છે અને $C_2H_6$ નું કદ $(10 - x) \, L$ છે.
$S.T.P.$ પર,કોઈપણ વાયુનો $1 \, mol$ એ $22.4 \, L$ જગ્યા રોકે છે.
$CH_4$ ના મોલ $= x / 22.4$ અને $C_2H_6$ ના મોલ $= (10 - x) / 22.4$.
કુલ મુક્ત થતી ઉષ્મા:
$476.6 = (x / 22.4) \times 894 + ((10 - x) / 22.4) \times 1500$
ગણતરી કરતા,$x = 7.45 \, L$ મળે છે.
$CH_4$ ની ટકાવારી $= (7.45 / 10) \times 100 = 74.5 \%$.
$C_2H_6$ ની ટકાવારી $= 100 - 74.5 = 25.5 \%$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
28
DifficultMCQ
$1 \text{ mole}$ પોટેશિયમ ક્લોરેટ $(KClO_3)$ નું ઉષ્મીય વિઘટન કરતા અને મળતી વાયુમય નીપજની વધુ પડતા એલ્યુમિનિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરતા એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઈડ $(Al_2O_3)$ ના કેટલા મોલ બને છે?
A
$1$
B
$1.5$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) $KClO_3$ નું ઉષ્મીય વિઘટન: $2KClO_3 \rightarrow 2KCl + 3O_2$.
$2 \text{ mole}$ $KClO_3$ માંથી $3 \text{ mole}$ $O_2$ મળે છે.
તેથી,$1 \text{ mole}$ $KClO_3$ માંથી $1.5 \text{ mole}$ $O_2$ મળે.
એલ્યુમિનિયમ અને ઓક્સિજનની પ્રક્રિયા: $4Al + 3O_2 \rightarrow 2Al_2O_3$.
$3 \text{ mole}$ $O_2$ માંથી $2 \text{ mole}$ $Al_2O_3$ મળે છે.
તેથી,$1.5 \text{ mole}$ $O_2$ માંથી $(2/3) \times 1.5 = 1 \text{ mole}$ $Al_2O_3$ મળશે.
29
DifficultMCQ
જ્યારે બીકરમાં રહેલા $1 \ L$ ના $N/5 \ HCl$ ના જલીય દ્રાવણને ઉકાળવામાં આવે છે,ત્યારે પરિણામી દ્રાવણનું કદ $250 \ mL$ થાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન $3.65 \ g \ HCl$ દૂર થાય છે. પરિણામી દ્રાવણની સાંદ્રતા કેટલી હશે? $(HCl = 36.5 \ g/mol)$
A
$N/5$
B
$N/20$
C
$N/2.5$
D
$N/10$

Solution

(C) $1 \ L$ ના $N/5 \ HCl$ દ્રાવણમાં $HCl$ નો પ્રારંભિક જથ્થો:
$Normality (N) = \frac{\text{દ્રાવ્યનું વજન (g)}}{\text{તુલ્યભાર} \times \text{દ્રાવણનું કદ (L)}}$
$HCl$ માટે,તુલ્યભાર = આણ્વીય દળ = $36.5 \ g/mol$.
$HCl$ નું પ્રારંભિક વજન = $N \times \text{તુલ્યભાર} \times \text{કદ (L)} = (1/5) \times 36.5 \times 1 = 7.3 \ g$.
ઉકાળ્યા પછી,$3.65 \ g \ HCl$ દૂર થાય છે.
$HCl$ નું બાકી રહેલું વજન = $7.3 \ g - 3.65 \ g = 3.65 \ g$.
પરિણામી દ્રાવણનું કદ $250 \ mL = 0.25 \ L$ છે.
નવી નોર્માલિટી $(N') = \frac{\text{બાકી રહેલું } HCl \text{ નું વજન}}{\text{તુલ્યભાર} \times \text{કદ (L)}} = \frac{3.65}{36.5 \times 0.25} = \frac{1}{10 \times 0.25} = \frac{1}{2.5} = N/2.5$.
30
DifficultMCQ
આપેલ આકૃતિ પર આધારિત માહિતી માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો. સંજ્ઞા $T$ સાચું વિધાન સૂચવે છે અને સંજ્ઞા $F$ ખોટું વિધાન સૂચવે છે.
દ્રાવણ $P = 8 \, N$ $H_2SO_{4(aq)}$ અને દ્રાવણ $Q = 8 \, N$ $HNO_{3(aq)}$ છે.
$(1)$ દ્રાવણ $P$ અને દ્રાવણ $Q$ માં દ્રાવ્યની મોલ સંખ્યા સમાન છે.
$(2)$ દ્રાવણ $P$ અને દ્રાવણ $Q$ માં દ્રાવ્યના ગ્રામ-તુલ્યાકની સંખ્યા સમાન છે.
$(3)$ દ્રાવણ $P$ અને દ્રાવણ $Q$ માં દ્રાવકના મોલ-અંશ સમાન છે.
$(4)$ દ્રાવણ $P$ અને દ્રાવણ $Q$ માં $H^+_{(aq)}$ ની સાંદ્રતા સમાન છે.
Question diagram
A
$FTFT$
B
$FTFF$
C
$FTTF$
D
$FFFT$

Solution

(A) આપેલ છે: દ્રાવણ $P = 8 \, N$ $H_2SO_4$ (કદ = $1 \, L$),દ્રાવણ $Q = 8 \, N$ $HNO_3$ (કદ = $1 \, L$).
$(1)$ $P$ માટે: $M = N / n$-ફેક્ટર $= 8 / 2 = 4 \, M$. મોલ $= M \times V = 4 \times 1 = 4 \, \text{mol}$.
$Q$ માટે: $M = N / n$-ફેક્ટર $= 8 / 1 = 8 \, M$. મોલ $= M \times V = 8 \times 1 = 8 \, \text{mol}$.
$4 \neq 8$ હોવાથી,વિધાન $(1)$ ખોટું $(F)$ છે.
$(2)$ ગ્રામ-તુલ્યાક $= N \times V$. $P$ માટે $= 8 \times 1 = 8$. $Q$ માટે $= 8 \times 1 = 8$. $8 = 8$ હોવાથી,વિધાન $(2)$ સાચું $(T)$ છે.
$(3)$ દ્રાવકના મોલ-અંશ દ્રાવ્યના મોલ પર આધાર રાખે છે. દ્રાવ્યના મોલ અલગ હોવાથી $(4 \neq 8)$,દ્રાવકના મોલ-અંશ અલગ હશે. વિધાન $(3)$ ખોટું $(F)$ છે.
$(4)$ $P$ માટે: $[H^+] = N = 8 \, M$. $Q$ માટે: $[H^+] = N = 8 \, M$. $8 = 8$ હોવાથી,વિધાન $(4)$ સાચું $(T)$ છે.
તેથી,ક્રમ $F, T, F, T$ છે.
31
MediumMCQ
હાઈડ્રોજન અને ઓક્સિજનના મિશ્રણમાં હાઈડ્રોજનનું વજન $20\%$ છે. મિશ્રણના પ્રતિ ગ્રામ દીઠ અણુઓની કુલ સંખ્યા શોધો.
A
$7.528 \times 10^{22}$
B
$7.528 \times 10^{13}$
C
$7.528 \times 10^{10}$
D
$7.528 \times 10^{-21}$

Solution

(A) $1 \text{ g}$ મિશ્રણમાં,$H_2$ નું દળ $0.2 \text{ g}$ અને $O_2$ નું દળ $0.8 \text{ g}$ છે.
$H_2$ ના મોલ $= \frac{0.2}{2} = 0.1 \text{ mol}$.
$O_2$ ના મોલ $= \frac{0.8}{32} = 0.025 \text{ mol}$.
$H_2$ ના અણુઓની સંખ્યા $= 0.1 \times N_A = 0.1 \times 6.022 \times 10^{23} = 6.022 \times 10^{22}$.
$O_2$ ના અણુઓની સંખ્યા $= 0.025 \times N_A = 0.025 \times 6.022 \times 10^{23} = 1.5055 \times 10^{22}$.
અણુઓની કુલ સંખ્યા $= (6.022 + 1.5055) \times 10^{22} = 7.5275 \times 10^{22} \approx 7.528 \times 10^{22}$.
32
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોનું દળ મહત્તમ છે?
A
$C$ ના $1$ ગ્રામ પરમાણુ
B
$CH_4$ ના $0.5$ મોલ
C
$10 \ mL$ પાણી
D
ઓક્સિજનના $3.011 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ

Solution

(A) મહત્તમ દળ શોધવા માટે,આપણે દરેક વિકલ્પનું દળ ગણીએ:
$A$) $C$ ના $1$ ગ્રામ પરમાણુ = $C$ નો $1$ મોલ = $12 \ g$.
$B$) $CH_4$ ના $0.5$ મોલ = $0.5 \times (12 + 4 \times 1) = 0.5 \times 16 = 8 \ g$.
$C$) $10 \ mL$ પાણી = $10 \ g$ (કારણ કે પાણીની ઘનતા $1 \ g/mL$ છે).
$D$) $O$ ના $3.011 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ = $\frac{3.011 \times 10^{23}}{6.022 \times 10^{23}} \text{ મોલ } O = 0.5 \text{ મોલ } O = 0.5 \times 16 = 8 \ g$.
દળની સરખામણી કરતા: $12 \ g > 10 \ g > 8 \ g$.
તેથી,$C$ ના $1$ ગ્રામ પરમાણુનું દળ મહત્તમ છે.
33
DifficultMCQ
નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે થતી તત્વયોગમિતિય પ્રક્રિયા માટે કયો વિકલ્પ ખોટો છે?
Question diagram
A
દ્રાવણમાં રહેલા બધા જ સિલ્વર આયનોનું સંપૂર્ણ રિડક્શન કરવા માટે $90 \ g$ $Al$ ની જરૂર પડે છે.
B
$54 \ g$ $Al$ વડે $648 \ g$ સિલ્વર આયનોનું રિડક્શન થાય છે.
C
$5 \ mol$ $Al$ નું ઓક્સિડેશન થાય તે દરમિયાન $90.33 \times 10^{23}$ $Ag^{+}$ આયનોનું રિડક્શન થશે.
D
જો $81 \ g$ $Al$ નું ઓક્સિડેશન થાય,તો પ્રક્રિયાના અંતે દ્રાવણમાં $972 \ g$ સિલ્વર આયનો રિડક્શન પામ્યા વગરના રહેશે.

Solution

(D) આપેલ છે: $5 \ L$,$2 \ M$ $AgNO_3$ દ્રાવણ.
પ્રક્રિયા: $Al + 3Ag^{+} \rightarrow Al^{3+} + 3Ag$.
કુલ $Ag^{+}$ મોલ = $5 \ L \times 2 \ M = 10 \ mol$.
$(A)$ $3 \ mol$ $Ag^{+}$ માટે $1 \ mol$ $(27 \ g)$ $Al$ જરૂરી છે. તેથી,$10 \ mol$ $Ag^{+}$ માટે $(10/3) \times 27 = 90 \ g$ $Al$ જરૂરી છે. (સાચું)
$(B)$ $1 \ mol$ $(27 \ g)$ $Al$,$3 \ mol$ $(3 \times 108 = 324 \ g)$ $Ag^{+}$ નું રિડક્શન કરે છે. તેથી,$54 \ g$ $(2 \ mol)$ $Al$,$6 \ mol$ $(6 \times 108 = 648 \ g)$ $Ag^{+}$ નું રિડક્શન કરે છે. (સાચું)
$(C)$ $1 \ mol$ $Al$,$3 \ mol$ $(3 \times 6.022 \times 10^{23})$ $Ag^{+}$ આયનોનું રિડક્શન કરે છે. તેથી,$5 \ mol$ $Al$,$15 \times 6.022 \times 10^{23} = 90.33 \times 10^{23}$ $Ag^{+}$ આયનોનું રિડક્શન કરે છે. (સાચું)
$(D)$ $81 \ g$ $(3 \ mol)$ $Al$,$9 \ mol$ $(9 \times 108 = 972 \ g)$ $Ag^{+}$ નું રિડક્શન કરે છે. કુલ $Ag^{+}$ $10 \ mol$ $(1080 \ g)$ છે. બાકી રહેલ $Ag^{+}$ = $1080 - 972 = 108 \ g$. વિકલ્પમાં $972 \ g$ બાકી રહે તેમ આપેલ છે,જે ખોટું છે. (ખોટું)
34
MediumMCQ
જ્યારે $100 \, mL$ $1 \, M$ $NaOH$ અને $10 \, mL$ $10 \, N$ $H_2SO_4$ ના દ્રાવણોને મિશ્ર કરવામાં આવે,ત્યારે બનતું દ્રાવણ કેવું હશે?
A
બેઝિક
B
એસિડિક
C
પ્રબળ એસિડિક
D
તટસ્થ

Solution

(D) $NaOH$ માટે,નોર્માલિટી $(N_1)$ = મોલારિટી $(M_1)$ $\times$ n-ફેક્ટર = $1 \times 1 = 1 \, N$.
કદ $(V_1)$ = $100 \, mL$.
$NaOH$ ના તુલ્યાંક = $N_1 \times V_1 = 1 \times 100 = 100 \, meq$.
$H_2SO_4$ માટે,નોર્માલિટી $(N_2)$ = $10 \, N$.
કદ $(V_2)$ = $10 \, mL$.
$H_2SO_4$ ના તુલ્યાંક = $N_2 \times V_2 = 10 \times 10 = 100 \, meq$.
એસિડ અને બેઝના તુલ્યાંક સમાન $(100 = 100)$ હોવાથી,પરિણામી દ્રાવણ તટસ્થ હશે.
35
DifficultMCQ
આંશિક રીતે સૂકી માટીમાં $50 \%$ સિલિકા અને $7 \%$ પાણી છે. જો મૂળભૂત માટીમાં $12 \%$ પાણી હોય,તો મૂળભૂત માટીમાં સિલિકાનું પ્રમાણ .............. $\%$ હોય.
A
$47$
B
$45$
C
$50$
D
$57$

Solution

(A) ધારો કે આંશિક રીતે સૂકી માટીનું વજન $100 \, g$ છે.
આ માટીમાં,સિલિકા = $50 \, g$ અને પાણી = $7 \, g$ છે.
માત્ર પાણીનું બાષ્પીભવન થતું હોવાથી,સિલિકાનું પ્રમાણ $50 \, g$ અચળ રહે છે.
ધારો કે મૂળભૂત માટીનું વજન $W \, g$ છે.
મૂળભૂત માટીમાં,પાણી = $W$ ના $12 \% = 0.12W$.
તેથી,પાણી સિવાયના ઘટકો (સિલિકા + અન્ય) = $W - 0.12W = 0.88W$.
સૂકી માટીમાં સિલિકા $50 \, g$ છે,તેથી:
$0.88W = (100 - 7) = 93 \, g$.
$W = 93 / 0.88 \approx 105.68 \, g$.
હવે,મૂળભૂત માટીમાં સિલિકાની ટકાવારી:
$\text{ટકાવારી} = (\text{સિલિકાનું દળ} / \text{મૂળભૂત માટીનું કુલ દળ}) \times 100$.
$\text{ટકાવારી} = (50 / 105.68) \times 100 \approx 47.31 \%$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,જવાબ $47 \%$ મળે છે.
36
MediumMCQ
$20\%$ $H_2O_2$ ના જલીય દ્રાવણમાં પાણીના મોલ-અંશ $.......$ છે.
A
$\frac{77}{68}$
B
$\frac{68}{77}$
C
$\frac{20}{88}$
D
$\frac{80}{20}$

Solution

(B) $20\%$ $H_2O_2$ એટલે $100 \ g$ દ્રાવણમાં $20 \ g$ $H_2O_2$.
પાણીનું દળ $= 100 \ g - 20 \ g = 80 \ g$.
$H_2O_2$ ના મોલ $(n_1) = \frac{20}{34}$.
$H_2O$ ના મોલ $(n_2) = \frac{80}{18}$.
પાણીના મોલ-અંશ $(X_{H_2O}) = \frac{n_2}{n_1 + n_2} = \frac{80/18}{20/34 + 80/18} = \frac{68}{77}$.
37
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું જલીય દ્રાવણ તટસ્થ છે?
A
જેમાં $50 \, Ba^{2+}$ આયનો અને $100 \, Br^{-}$ આયનો હાજર છે.
B
જેમાં $50 \, Ba^{2+}$ આયનો અને $50 \, Cl^{-}$ આયનો હાજર છે.
C
જેમાં $50 \, Na^{+}$ આયનો,$25 \, SO_4^{2-}$ આયનો અને $25 \, Cl^{-}$ આયનો હાજર છે.
D
જેમાં $150 \, Al^{3+}$ આયનો અને $100 \, PO_4^{3-}$ આયનો હાજર છે.

Solution

(A) જ્યારે દ્રાવણમાં કુલ ધન વીજભાર અને કુલ ઋણ વીજભાર સમાન હોય ત્યારે દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે.
$(A)$ કુલ ધન વીજભાર = $50 \times 2 = 100$. કુલ ઋણ વીજભાર = $100 \times 1 = 100$. અહીં કુલ ધન વીજભાર અને કુલ ઋણ વીજભાર સમાન હોવાથી દ્રાવણ તટસ્થ છે.
$(B)$ કુલ ધન વીજભાર = $50 \times 2 = 100$. કુલ ઋણ વીજભાર = $50 \times 1 = 50$. દ્રાવણ તટસ્થ નથી.
$(C)$ કુલ ધન વીજભાર = $50 \times 1 = 50$. કુલ ઋણ વીજભાર = $(25 \times 2) + (25 \times 1) = 75$. દ્રાવણ તટસ્થ નથી.
$(D)$ કુલ ધન વીજભાર = $150 \times 3 = 450$. કુલ ઋણ વીજભાર = $100 \times 3 = 300$. દ્રાવણ તટસ્થ નથી.
38
MediumMCQ
જો $100 \, ^\circ C$ તાપમાન અને $1 \, atm$ દબાણે પ્રવાહી પાણીની ઘનતા $1.0 \, g \cdot cm^{-3}$ અને જળ બાષ્પની ઘનતા $0.0006 \, g \cdot cm^{-3}$ હોય,તો $1 \, L$ વરાળમાં આજ તાપમાને પાણીના અણુઓ દ્વારા રોકાયેલું કદ કેટલા $cm^3$ હશે?
A
$6$
B
$60$
C
$0.6$
D
$0.06$

Solution

(C) $1 \, L$ વરાળનું દળ = કદ $\times$ ઘનતા = $1000 \, cm^3 \times 0.0006 \, g \cdot cm^{-3} = 0.6 \, g$.
$0.6 \, g$ પ્રવાહી પાણી દ્વારા રોકાયેલું કદ = $\frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{0.6 \, g}{1.0 \, g \cdot cm^{-3}} = 0.6 \, cm^3$.
39
EasyMCQ
આપણા દાંતનું સફેદ ઇનેમલ શેનું બનેલું છે?
A
$Ca_3(PO_4)_2$
B
$CaF_2$
C
$CaCl_2$
D
$CaBr_2$

Solution

(A) આપણા દાંતનું સફેદ ઇનેમલ હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટનું બનેલું છે,જે કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટનું સ્ફટિકીય સ્વરૂપ છે,$Ca_{10}(PO_4)_6(OH)_2$. સામાન્ય રસાયણશાસ્ત્રના અભ્યાસક્રમમાં,તે ફ્લોરોએપેટાઇટ $3[Ca_3(PO_4)_2] \cdot CaF_2$ સાથે પણ સંબંધિત છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Ca_3(PO_4)_2$ એ ઇનેમલનો મુખ્ય ઘટક છે.
40
MediumMCQ
$50 \ mL$ $10 \ N \ H_2SO_4$,$25 \ mL$ $12 \ N \ HCl$ અને $40 \ mL$ $5 \ N \ HNO_3$ ને મિશ્ર કરવામાં આવ્યા અને પાણી ઉમેરીને મિશ્રણનું કદ $1000 \ mL$ કરવામાં આવ્યું. પરિણામી દ્રાવણની નોર્માલિટી .....$N$ થશે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) મિશ્રણમાં કુલ તુલ્યાંકની સંખ્યા વ્યક્તિગત એસિડના તુલ્યાંકના સરવાળા દ્વારા આપવામાં આવે છે: $N_1V_1 + N_2V_2 + N_3V_3 = N_{resultant} \times V_{total}$.
આપેલ છે:
$N_1V_1 = 50 \ mL \times 10 \ N = 500 \ meq$
$N_2V_2 = 25 \ mL \times 12 \ N = 300 \ meq$
$N_3V_3 = 40 \ mL \times 5 \ N = 200 \ meq$
કુલ તુલ્યાંક = $500 + 300 + 200 = 1000 \ meq$.
મિશ્રણનું અંતિમ કદ = $1000 \ mL$.
પરિણામી દ્રાવણની નોર્માલિટી $(N)$ = $\frac{\text{કુલ તુલ્યાંક}}{\text{કુલ કદ mL માં}} = \frac{1000 \ meq}{1000 \ mL} = 1 \ N$.
41
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોનું દળ મહત્તમ છે?
A
$C$ ના $0.1 \ g$ પરમાણુ
B
$NH_3$ ના $0.1 \ mole$
C
$H_2$ વાયુના $6.02 \times 10^{22}$ અણુઓ
D
$1 \ atm, 273 \ K$ પર $CO_2$ ના $1120 \ mL$

Solution

(D) મહત્તમ દળ શોધવા માટે,દરેક વિકલ્પ માટે દળની ગણતરી કરો:
$(A)$ $C$ ના $0.1 \ g$ પરમાણુ એટલે $C$ ના $0.1 \ mole$ પરમાણુ. દળ $= 0.1 \times 12 = 1.2 \ g$.
$(B)$ $NH_3$ ના $0.1 \ mole$. $NH_3$ નું મોલર દળ $= 14 + 3 = 17 \ g/mol$. દળ $= 0.1 \times 17 = 1.7 \ g$.
$(C)$ $H_2$ ના $6.02 \times 10^{22}$ અણુઓ. મોલની સંખ્યા $= \frac{6.02 \times 10^{22}}{6.02 \times 10^{23}} = 0.1 \ mole$. દળ $= 0.1 \times 2 = 0.2 \ g$.
$(D)$ $STP$ $(1 \ atm, 273 \ K)$ પર $CO_2$ ના $1120 \ mL$. મોલની સંખ્યા $= \frac{1120}{22400} = 0.05 \ mole$. દળ $= 0.05 \times 44 = 2.2 \ g$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $1.2 \ g, 1.7 \ g, 0.2 \ g, 2.2 \ g$. મહત્તમ દળ $2.2 \ g$ છે.
42
DifficultMCQ
$10 \ g$ $NaHCO_{3(s)}$ ના નમૂનાને ખુલ્લામાં અચળ વજન સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે,બાકી રહેલા અવશેષને ફિનોલ્ફથેલીન સૂચકની હાજરીમાં $0.1 \ M \ HCl$ સામે ટાઇટ્રેટ કરવામાં આવે છે,અંતિમ બિંદુ સુધી પહોંચવા માટે $500 \ mL$ એસિડની જરૂર પડે છે,તેથી નમૂનાની $PERCENT$ શુદ્ધતા $............... \%$ છે.
A
$21$
B
$42$
C
$63$
D
$84$

Solution

(D) સોડિયમ બાયકાર્બોનેટનું ઉષ્મીય વિઘટન નીચે મુજબ છે: $2NaHCO_{3(s)} \xrightarrow{\Delta} Na_2CO_{3(s)} + H_2O_{(g)} + CO_{2(g)}$
જ્યારે ફિનોલ્ફથેલીનનો સૂચક તરીકે ઉપયોગ થાય છે,ત્યારે $Na_2CO_3$ નું $HCl$ સાથેનું ટાઇટ્રેશન માત્ર $NaHCO_3$ ના નિર્માણ સુધી જ થાય છે:
$Na_2CO_3 + HCl \xrightarrow{Ph} NaHCO_3 + NaCl$
વપરાયેલ $HCl$ ના મોલ $= 0.1 \ M \times 0.5 \ L = 0.05 \ mol$
ટાઇટ્રેશન પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ $Na_2CO_3$ એ $1 \ mol$ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. તેથી,ઉત્પન્ન થયેલ $Na_2CO_3$ ના મોલ $= 0.05 \ mol$.
વિઘટન પ્રક્રિયા મુજબ,$2 \ mol$ $NaHCO_3$ એ $1 \ mol$ $Na_2CO_3$ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,$NaHCO_3$ ના પ્રારંભિક મોલ $= 2 \times 0.05 \ mol = 0.1 \ mol$.
$NaHCO_3$ નું દળ $= 0.1 \ mol \times 84 \ g/mol = 8.4 \ g$.
$PERCENT$ શુદ્ધતા $= (8.4 \ g / 10 \ g) \times 100 = 84 \ \%$.
43
MediumMCQ
$310 \ nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા ફોટોનનો ઉપયોગ $288 \ kJ \ mol^{-1}$ બંધ ઉર્જા ધરાવતા $A_2$ અણુના બંધને તોડવા માટે કરવામાં આવે છે,તો ફોટોનની કેટલી $\%$ ઉર્જા ગતિ ઉર્જા $(K.E.)$ માં રૂપાંતરિત થશે? [આપેલ છે: $hc = 12400 \ eV \mathring{A}$,$1 \ eV/atom = 96 \ kJ/mol$]
A
$25$
B
$50$
C
$75$
D
$80$

Solution

(A) એક ફોટોનની ઉર્જા $E = \frac{12400 \ eV \mathring{A}}{3100 \mathring{A}} = 4 \ eV$.
આ ઉર્જાને $kJ \ mol^{-1}$ માં ફેરવતા: $E = 4 \times 96 \ kJ \ mol^{-1} = 384 \ kJ \ mol^{-1}$.
બંધ તોડવા માટે વપરાતી ઉર્જા $288 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
બાકીની ઉર્જા $K.E.$ માં રૂપાંતરિત થાય છે: $K.E. = 384 \ kJ \ mol^{-1} - 288 \ kJ \ mol^{-1} = 96 \ kJ \ mol^{-1}$.
$K.E.$ માં રૂપાંતરિત ઉર્જાની ટકાવારી $= \frac{96}{384} \times 100 = 25 \%$.
44
MediumMCQ
યુરિયા $(NH_2CONH_2)$ ના એક અણુમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$20$
B
$22$
C
$28$
D
$32$

Solution

(D) યુરિયાનું આણ્વીય સૂત્ર $(NH_2CONH_2)$ છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે અણુમાં હાજર તમામ પરમાણુઓના પરમાણુ ક્રમાંકનો સરવાળો કરીએ છીએ:
- $N$ (નાઇટ્રોજન): પરમાણુ ક્રમાંક $= 7$,$2$ પરમાણુઓ છે: $2 \times 7 = 14$.
- $H$ (હાઇડ્રોજન): પરમાણુ ક્રમાંક $= 1$,$4$ પરમાણુઓ છે: $4 \times 1 = 4$.
- $C$ (કાર્બન): પરમાણુ ક્રમાંક $= 6$,$1$ પરમાણુ છે: $1 \times 6 = 6$.
- $O$ (ઓક્સિજન): પરમાણુ ક્રમાંક $= 8$,$1$ પરમાણુ છે: $1 \times 8 = 8$.
કુલ ઇલેક્ટ્રોન $= 14 + 4 + 6 + 8 = 32$.
45
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં નીપજની બાજુએ કોઈ વાયુ ઉત્પન્ન થતો નથી? (તાપમાન બનતા પ્રવાહીના ઉત્કલનબિંદુથી નીચે રાખવામાં આવે છે)
A
$H_3PO_3 \xrightarrow{\Delta }$
B
$PbO_{2(s)} \xrightarrow{\Delta }$
C
$BaS_{(s)} + ZnSO_4(aq.) \to $
D
$S + \text{conc. } H_2SO_4 \to $

Solution

(C) $A. 4H_3PO_3 \xrightarrow{\Delta} 3H_3PO_4 + PH_{3(g)}$ ($PH_3$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે).
$B. 2PbO_2(s) \xrightarrow{\Delta} 2PbO(s) + O_{2(g)}$ ($O_2$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે).
$C. BaS(s) + ZnSO_4(aq.) \to ZnS(s) + BaSO_4(s)$ (કોઈ વાયુ ઉત્પન્ન થતો નથી; બંને નીપજો ઘન છે).
$D. S + 2H_2SO_4(conc.) \to 3SO_{2(g)} + 2H_2O(\ell)$ ($SO_2$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
46
AdvancedMCQ
લીલા રંગનું સંયોજન $(A)$ નું વિઘટન થતા વાયુઓ $(B)$ અને $(C)$ તથા લાલ-કથ્થઈ અવશેષ મળે છે. $(B)$ અને $(C)$ સલ્ફરના એસિડિક ઓક્સાઈડ છે. વાયુ $(B)$ એ $KMnO_4$ સાથે ધન કસોટી આપે છે.
$(C) + H_2SO_4 \to (D)$ $\xrightarrow{+ [O]} (E)$ $\xrightarrow{2H_2O} (F) + H_2SO_4$
$(F)$ $\xrightarrow{K_3[Fe(CN)_6] / KOH} (G)$ $\xrightarrow{Conc. H_2SO_4} (H) \text{ (તટસ્થ ઓક્સાઈડ, ઝેરી)}$
$(E)$ માં $\sigma$ બંધની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$11$
B
$12$
C
$10$
D
$9$

Solution

(A) લીલું સંયોજન $(A)$ એ $FeSO_4 \cdot 7H_2O$ છે. ગરમ કરતા તે $Fe_2O_3$ (લાલ-કથ્થઈ અવશેષ), $SO_2$ (વાયુ $(B)$) અને $SO_3$ (વાયુ $(C)$) આપે છે.
$SO_2$ એ $KMnO_4$ નું રિડક્શન કરે છે.
$(C) = SO_3$.
$(C) + H_2SO_4 \to H_2S_2O_7$ (ઓલિયમ, $(D)$).
$(D) + [O] \to H_2S_2O_8$ (પેરોક્સિડાયસલ્ફ્યુરિક એસિડ, $(E)$).
$H_2S_2O_8$ (માર્શલ એસિડ) નું બંધારણ: $HO-SO_2-O-O-SO_2-OH$.
$H_2S_2O_8$ માં $\sigma$ બંધની ગણતરી: $2$ $(S-OH)$ બંધ, $6$ $(S=O)$ બંધ (દરેકમાં $1 \sigma$), $1$ $(S-O-S)$ લિંકેજ ($2 \sigma$ બંધ), અને $1$ $(O-O)$ બંધ ($1 \sigma$ બંધ). કુલ $\sigma$ બંધ = $2 + 6 + 2 + 1 = 11$.
47
DifficultMCQ
$5.6 \ L$ $H_2O$ અને $1 \ g$ પરમાણુ $Zn$ ધરાવતા મિશ્રણનું કુલ દળ ............... $g$ છે $[H = 1, O = 16, Zn = 65.5]$
A
$5665.5$
B
$71.1$
C
$74.5$
D
$5601$

Solution

(A) પાણી $(H_2O)$ ની ઘનતા $1 \ g \ mL^{-1}$ છે.
$H_2O$ નું આપેલ કદ = $5.6 \ L = 5600 \ mL$.
$H_2O$ નું દળ = $\text{ઘનતા} \times \text{કદ} = 1 \ g \ mL^{-1} \times 5600 \ mL = 5600 \ g$.
$1 \ g$ પરમાણુ $Zn$ એટલે $1 \ \text{મોલ}$ $Zn$ પરમાણુ.
$Zn$ નું પરમાણ્વીય દળ = $65.5 \ g \ mol^{-1}$.
$Zn$ નું દળ = $1 \ mol \times 65.5 \ g \ mol^{-1} = 65.5 \ g$.
મિશ્રણનું કુલ દળ = $H_2O$ નું દળ + $Zn$ નું દળ = $5600 \ g + 65.5 \ g = 5665.5 \ g$.
48
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightarrow 2NH_{3(g)}$ માટે,$427 \ ^\circ\text{C}$ અને $200 \ \text{atm}$ પર $\Delta H = -24 \ \text{kcal}$ છે. જો $168 \ \text{g}$ $N_2$ વાયુ અને $30 \ \text{g}$ $H_2$ વાયુને $427 \ ^\circ\text{C}$ અને $200 \ \text{atm}$ પર સંપૂર્ણપણે પ્રક્રિયા ($100\%$ યીલ્ડ) કરવા દેવામાં આવે,તો આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર ($\Delta U$ in $\text{kcal}$) શોધો.
A
$-106$
B
$-24$
C
$-21.2$
D
$-120$

Solution

(A) $1$. પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી: $N_2$ ના મોલ = $168/28 = 6 \ \text{mol}$. $H_2$ ના મોલ = $30/2 = 15 \ \text{mol}$.
$2$. સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો: $N_2 + 3H_2 \rightarrow 2NH_3$ મુજબ,$6 \ \text{mol}$ $N_2$ માટે $18 \ \text{mol}$ $H_2$ જોઈએ,પરંતુ $15 \ \text{mol}$ $H_2$ ઉપલબ્ધ છે,તેથી $H_2$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$3$. $NH_3$ ના મોલ: $15 \ \text{mol}$ $H_2$ માંથી $10 \ \text{mol}$ $NH_3$ બને છે.
$4$. $\Delta n_g$ ની ગણતરી: $\Delta n_g = 10 - (5 + 15) = -10 \ \text{mol}$.
$5$. $\Delta U$ ની ગણતરી: $\Delta H = -24 \times 5 = -120 \ \text{kcal}$.
$6$. $\Delta U = -120 - (-10 \times 0.002 \times 700) = -106 \ \text{kcal}$.
49
MediumMCQ
નીચેના ($I$ થી $IV$) ને વધતા દળના ક્રમમાં ગોઠવો:
$(I)$ $0.5$ મોલ $O_3$
$(II)$ $0.5 \, g$ પરમાણુ ઓક્સિજન
$(III)$ $3.011 \times 10^{23}$ અણુઓ $O_2$
$(IV)$ $STP$ એ $5.6 \, L$ $CO_2$
A
$II < IV < III < I$
B
$II < I < IV < III$
C
$IV < II < III < I$
D
$I < II < III < IV$

Solution

(A) વધતા દળનો ક્રમ શોધવા માટે,આપણે દરેક ઘટકનું દળ ગણીએ:
$(I)$ $0.5$ મોલ $O_3$ નું દળ $= 0.5 \times 48 \, g = 24 \, g$.
$(II)$ $0.5 \, g$ પરમાણુ ઓક્સિજન એટલે $0.5$ મોલ $O$ પરમાણુ. દળ $= 0.5 \times 16 \, g = 8 \, g$.
$(III)$ $O_2$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{3.011 \times 10^{23}}{6.022 \times 10^{23}} = 0.5$ મોલ. દળ $= 0.5 \times 32 \, g = 16 \, g$.
$(IV)$ $CO_2$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{5.6 \, L}{22.4 \, L/mol} = 0.25$ મોલ. દળ $= 0.25 \times 44 \, g = 11 \, g$.
દળની સરખામણી કરતા: $8 \, g (II) < 11 \, g (IV) < 16 \, g (III) < 24 \, g (I)$.
આમ,સાચો ક્રમ $II < IV < III < I$ છે.
50
DifficultMCQ
$50\% \ H_2$,$40\% \ CH_4$ અને $10\% \ CO_2$ ના $200 \ mL$ મિશ્રણને યુડિયોમેટ્રી ટ્યુબમાં વધારાના ઓક્સિજન સાથે વિસ્ફોટ કરવામાં આવે છે. પરિણામી મિશ્રણને ઓરડાના તાપમાને ઠંડુ કરવામાં આવે છે અને $aq. KOH$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે. $KOH$ માંથી પસાર થયા પછી કદમાં થતો ઘટાડો શોધો ................. $mL$
A
$80$
B
$20$
C
$100$
D
$50$

Solution

(C) $200 \ mL$ મિશ્રણનું પ્રારંભિક બંધારણ:
$H_2 = 200 \text{ ના } 50\% = 100 \ mL$
$CH_4 = 200 \text{ ના } 40\% = 80 \ mL$
$CO_2 = 200 \text{ ના } 10\% = 20 \ mL$
દહન પ્રતિક્રિયાઓ:
$2H_2(g) + O_2(g) \to 2H_2O(l)$
$100 \ mL \ H_2$ એ $50 \ mL \ O_2$ વાપરે છે અને $0 \ mL \ CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$CH_4(g) + 2O_2(g) \to CO_2(g) + 2H_2O(l)$
$80 \ mL \ CH_4$ એ $160 \ mL \ O_2$ વાપરે છે અને $80 \ mL \ CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
કુલ ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2 = 80 \ mL$ ($CH_4$ માંથી) + $20 \ mL$ (પ્રારંભિક $CO_2$) = $100 \ mL$.
જ્યારે $aq. KOH$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $CO_2$ શોષાય છે:
$CO_2(g) + 2KOH(aq) \to K_2CO_3(aq) + H_2O(l)$
કદમાં ઘટાડો = શોષાયેલ $CO_2$ નું કદ = $100 \ mL$.

Some Basic Concepts of Chemistry — Mix Examples of Some Basic Concept of Chemistry · Frequently Asked Questions

1Are these Some Basic Concepts of Chemistry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Some Basic Concepts of Chemistry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.