Atomic, Molecular and Equivalent masses Questions in Gujarati

(A) આપેલ છે,ધાતુનું તુલ્ય વજન $= 4.0$ અને ધાતુના ક્લોરાઇડની બાષ્પ ઘનતા $= 59.25$.
ધાતુના ક્લોરાઇડનું આણ્વીય વજન $= 2 \times \text{V.D.} = 2 \times 59.25 = 118.5$.
ધારો કે ધાતુની સંયોજકતા $n$ છે. ધાતુના ક્લોરાઇડનું સૂત્ર $MCl_n$ છે.
આણ્વીય વજન $= \text{ધાતુનું પરમાણ્વીય વજન} + n \times 35.5$.
કારણ કે $\text{પરમાણ્વીય વજન} = \text{તુલ્ય વજન} \times n$,તેથી $118.5 = 4n + 35.5n = 39.5n$.
$n = \frac{118.5}{39.5} = 3$.
પરમાણ્વીય વજન $= 4 \times 3 = 12$.

(B) બેઝનું તુલ્ય વજન આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $\text{Equivalent weight} = \frac{\text{Molecular weight}}{\text{Acidity}}$.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$Zn(OH)_2 + HNO_3 \to Zn(OH)(NO_3) + H_2O$,માત્ર એક $OH^-$ સમૂહ એક $NO_3^-$ સમૂહ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.
તેથી,એસિડિટી (વિસ્થાપિત થઈ શકે તેવા $OH^-$ આયનોની સંખ્યા) $1$ છે.
આમ,તુલ્ય વજન $\frac{M}{1}$ થાય છે.

(C) તુલ્યતા બિંદુએ,એસિડના તુલ્યાંક = બેઝના તુલ્યાંક.
$\text{એસિડના તુલ્યાંક} = \text{NaOH ના તુલ્યાંક}$
$\frac{\text{એસિડનું દળ}}{\text{તુલ્ય વજન}} = \text{નોર્માલિટી} \times \text{કદ (L માં)}$
$\frac{0.1914}{E} = 0.12 \times \frac{25}{1000}$
$E = \frac{0.1914 \times 1000}{0.12 \times 25}$
$E = \frac{191.4}{3} = 63.8$
તેથી,એસિડનું તુલ્ય વજન $63.8$ છે.

(B) એસિડનું તુલ્ય વજન શોધવાનું સૂત્ર: $\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{આણ્વીય વજન}}{\text{બેઝિસિટી}}$.
ટ્રાયબેઝિક એસિડ માટે,બેઝિસિટી $3$ છે.
તેથી,તુલ્ય વજન $= \frac{W}{3}$ થાય.

(D) પરમાણ્વીય દળ,તુલ્યભાર અને સંયોજકતા વચ્ચેનો સંબંધ આ મુજબ છે: $\text{પરમાણ્વીય દળ} = \text{તુલ્યભાર} \times \text{સંયોજકતા}$.
પ્રથમ,આશરે સંયોજકતાની ગણતરી કરો: $\text{સંયોજકતા} = \frac{26.89}{8.9} \approx 3.02$.
સંયોજકતા હંમેશા પૂર્ણાંક સંખ્યા હોવી જોઈએ,તેથી આપણે $\text{સંયોજકતા} = 3$ લઈશું.
હવે,ચોક્કસ પરમાણ્વીય દળની ગણતરી કરો: $\text{ચોક્કસ પરમાણ્વીય દળ} = 8.9 \times 3 = 26.7$.

(B) તત્વનો તુલ્યભાર એટલે તે તત્વનું દળ જે $8 \, g$ ઓક્સિજન અથવા $1 \, g$ હાઇડ્રોજન અથવા $35.5 \, g$ ક્લોરિન અથવા $80 \, g$ બ્રોમિન સાથે સંયોજાય છે.
આપેલ છે કે $4 \, g$ બ્રોમિન $1 \, g$ કેલ્શિયમ સાથે સંયોજાય છે.
તેથી,$80 \, g$ બ્રોમિન $\frac{1}{4} \times 80 = 20 \, g$ કેલ્શિયમ સાથે સંયોજાશે.
આમ,કેલ્શિયમનો તુલ્યભાર $20$ છે.

(C) ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ એ $61.2 \ ^\circ C$ ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતું બાષ્પશીલ પ્રવાહી છે.
વિક્ટર મેયરની પદ્ધતિ એ બાષ્પશીલ પ્રવાહી જેવા કે ક્લોરોફોર્મનું આણ્વીય દળ નક્કી કરવા માટેની સૌથી યોગ્ય અને પ્રમાણિત પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે,જેમાં બાષ્પીભવન પામેલા નમૂના દ્વારા વિસ્થાપિત થયેલી હવાનું કદ માપવામાં આવે છે.

(A) એસિડ માટે આણ્વીય વજન,તુલ્ય વજન અને બેઝિસિટી વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\text{આણ્વીય વજન} = \text{તુલ્ય વજન} \times \text{બેઝિસિટી}$.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.

(B) મિથાઈલ એસ્ટરનું આણ્વીય દળ આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $M_{\text{ester}} = 2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 37 = 74 \ g/mol$.
ધારો કે મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ $RCOOH$ છે.
મિથાઈલ એસ્ટર $RCOOCH_3$ છે.
એસ્ટરનું આણ્વીય દળ $M_R + 44 + 15 = 74$ છે,જ્યાં $M_R$ એ આલ્કાઈલ ગ્રુપ $R$ નું દળ છે.
$M_R + 59 = 74 \implies M_R = 15$.
$15$ દળ ધરાવતું આલ્કાઈલ ગ્રુપ મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ છે.
આમ,એસિડ $CH_3COOH$ (એસેટિક એસિડ) છે.
એસિડ $CH_3COOH$ નું આણ્વીય દળ $60 \ g/mol$ છે.

(C) વિક્ટર મેયરની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને આણ્વીય દળની ગણતરી:
$Molecular \ weight = \frac{\text{Mass of substance (g)}}{\text{Volume of air at STP (mL)}} \times 22400 \ mL$
આપેલ છે:
પદાર્થનું દળ = $0.2 \ g$
$STP$ પર હવાનું કદ = $56 \ mL$
ગણતરી:
$Molecular \ weight = \frac{0.2}{56} \times 22400$
$Molecular \ weight = 0.2 \times 400 = 80$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) સંયોજનનું આપેલ દળ $= 116 \ mg = 116 \times 10^{-3} \ g$.
$S.T.P.$ એ વિસ્થાપિત હવાનું કદ $= 44.8 \ mL = 44.8 \times 10^{-3} \ L$.
$S.T.P.$ પર,કોઈપણ વાયુનો $1 \ mol$ $22.4 \ L$ અથવા $22400 \ mL$ કદ રોકે છે.
સંયોજનના મોલની સંખ્યા $= \frac{S.T.P. \text{ પર કદ (mL)}}{22400 \ mL/mol} = \frac{44.8}{22400} = 0.002 \ mol$.
આણ્વીય દળ $= \frac{\text{દળ}}{\text{મોલ}} = \frac{116 \times 10^{-3} \ g}{0.002 \ mol} = 58 \ g/mol$.

(C) પગલું $1$: સિલ્વર ક્ષારનું તુલ્ય દળ $(E_{salt})$ શોધો.
સંબંધનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{\text{ક્ષારનું દળ}}{\text{Ag નું દળ}} = \frac{\text{ક્ષારનું તુલ્ય દળ}}{\text{Ag નું તુલ્ય દળ}}$
$\frac{0.228}{0.162} = \frac{E_{salt}}{108}$
$E_{salt} = \frac{0.228}{0.162} \times 108 = 152 \, g/eq$.
પગલું $2$: એસિડનું તુલ્ય દળ $(E_{acid})$ શોધો.
દ્વિબેઝિક એસિડ $(H_2A)$ નો સિલ્વર ક્ષાર $Ag_2A$ છે. ક્ષારનું તુલ્ય દળ $E_{acid} + E_{Ag} - 1$ થાય.
$E_{salt} = E_{acid} + 108 - 1 = E_{acid} + 107$.
$152 = E_{acid} + 107 \implies E_{acid} = 45 \, g/eq$.
પગલું $3$: એસિડનું આણ્વીય દળ શોધો.
$\text{આણ્વીય દળ} = \text{તુલ્ય દળ} \times \text{બેઝિકતા} = 45 \times 2 = 90$.

(D) દ્રાવ્યના દળ $(W)$ ની ગણતરી કરવા માટેનું સૂત્ર:
$W = \frac{N \times \text{તુલ્યભાર} \times V(mL)}{1000}$
આપેલ છે:
નોર્માલિટી $(N)$ = $0.05 \ N$
તુલ્યભાર = $49.04$
કદ $(V)$ = $100 \ mL$
કિંમતો મૂકતા:
$W = \frac{0.05 \times 49.04 \times 100}{1000} = \frac{245.2}{1000} = 0.2452 \ g$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) આ નિયમ મુજબ,ઘન તત્વના પરમાણ્વીય દળ અને વિશિષ્ટ ઉષ્માનો ગુણાકાર આશરે $6.4 \, cal \cdot mol^{-1} \cdot K^{-1}$ જેટલો હોય છે. આ નિયમ ફક્ત ઘન તત્વો માટે જ માન્ય છે.

(B) દળ-ઊર્જા સમતુલ્યતા આઈન્સ્ટાઈનના સમીકરણ $E = mc^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$1 \ amu$ (એટોમિક માસ યુનિટ) માટે,સમતુલ્ય ઊર્જા નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$E = (1.6605 \times 10^{-27} \ kg) \times (2.9979 \times 10^8 \ m/s)^2 \approx 1.4924 \times 10^{-10} \ J$.
આને $MeV$ માં રૂપાંતરિત કરતા $(1 \ eV = 1.602 \times 10^{-19} \ J)$:
$E = \frac{1.4924 \times 10^{-10}}{1.602 \times 10^{-13}} \approx 931.5 \ MeV$.
આમ,$1 \ amu$ એ $931.5 \ MeV$ ની સમતુલ્ય છે.

(D) . પરમાણ્વીય ભાર માટેનો આધુનિક આધાર કાર્બન સમસ્થાનિક $C^{12}$ છે,જેને ચોક્કસ $12.000 \ amu$ દળ આપવામાં આવ્યું છે.

(B) ક્લોરિનનું સરેરાશ પરમાણ્વીય દળ $35.5 \ u$ છે.
ધારો કે $Cl^{37}$ ની ટકાવારી પ્રમાણ $x$ છે અને $Cl^{35}$ ની $(100 - x)$ છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\text{સરેરાશ પરમાણ્વીય દળ} = \frac{x \times 37 + (100 - x) \times 35}{100}$.
$35.5 = \frac{37x + 3500 - 35x}{100}$.
$3550 = 2x + 3500$.
$2x = 50$,તેથી $x = 25$.
આમ,$Cl^{37}$ નું પ્રમાણ $25\%$ અને $Cl^{35}$ નું પ્રમાણ $75\%$ છે.
$Cl^{35} : Cl^{37}$ નો ગુણોત્તર $75 : 25$ છે,જેનું સાદું રૂપ $3 : 1$ થાય છે.

(B) સરેરાશ પરમાણ્વીય દળ આઈસોટોપિક દળના ભારિત સરેરાશ દ્વારા ગણવામાં આવે છે.
પરમાણ્વીય દળ $= \left( \frac{90}{100} \times 16 \right) + \left( \frac{10}{100} \times 18 \right)$
$= 14.4 + 1.8 = 16.2$.

(B) સરેરાશ પરમાણુ ભાર આઈસોટોપ્સના ભારિત સરેરાશ તરીકે ગણવામાં આવે છે:
સરેરાશ પરમાણુ ભાર $= (\text{પરમાણુ ભાર}_1 \times \text{વિપુલતા}_1 + \text{પરમાણુ ભાર}_2 \times \text{વિપુલતા}_2) / 100$
સરેરાશ પરમાણુ ભાર $= (85 \times 75 + 87 \times 25) / 100$
સરેરાશ પરમાણુ ભાર $= (6375 + 2175) / 100$
સરેરાશ પરમાણુ ભાર $= 8550 / 100 = 85.5$

(B) આપેલ છે કે ધાતુના ઓક્સાઇડમાં વજનથી $20\%$ ઓક્સિજન છે.
તેથી,ધાતુનું વજનથી પ્રમાણ $100\% - 20\% = 80\%$ છે.
તત્વનું તુલ્ય વજન શોધવાનું સૂત્ર: $\text{ધાતુનું તુલ્ય વજન} = \frac{\text{ધાતુનું વજન}}{\text{ઓક્સિજનનું વજન}} \times \text{ઓક્સિજનનું તુલ્ય વજન}$.
ઓક્સિજનનું તુલ્ય વજન $8$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\text{ધાતુનું તુલ્ય વજન} = \frac{80}{20} \times 8 = 4 \times 8 = 32$.

(C) ધારો કે ત્રિસંયોજક તત્વ $M$ છે. તે ત્રિસંયોજક હોવાથી,તેની સંયોજકતા $3$ છે.
તેના ઓક્સાઇડનું સૂત્ર $M_2O_3$ છે.
$M$ નું તુલ્ય વજન $20$ છે.
$M$ નું પરમાણ્વીય વજન $= \text{તુલ્ય વજન} \times \text{સંયોજકતા} = 20 \times 3 = 60$.
ઓક્સાઇડ $M_2O_3$ નું આણ્વીય વજન નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$2 \times (M \text{ નું પરમાણ્વીય વજન}) + 3 \times (O \text{ નું પરમાણ્વીય વજન}) = 2 \times 60 + 3 \times 16 = 120 + 48 = 168$.

(B) કોપર $(Cu)$ નું દળ $4 \ g$ છે. બનતા ઓક્સાઈડનું દળ $5 \ g$ છે.
ઓક્સાઈડમાં ઓક્સિજન $(O)$ નું દળ $5 \ g - 4 \ g = 1 \ g$ છે.
તુલ્ય પ્રમાણના નિયમ મુજબ,જે તત્વનું દળ $8 \ g$ ઓક્સિજન સાથે જોડાય છે તે તેનું તુલ્ય વજન છે.
$Cu$ નું તુલ્ય વજન $= \frac{Cu \text{ નું દળ}}{O \text{ નું દળ}} \times 8 \ g$.
$Cu$ નું તુલ્ય વજન $= \frac{4 \ g}{1 \ g} \times 8 \ g = 32 \ g$.
આમ,કોપરનું તુલ્ય વજન $32$ છે.

(C) તુલ્ય વજનની ગણતરી આ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે: $\text{Equivalent weight} = \frac{\text{Atomic weight}}{\text{n-factor}}$.
પ્રક્રિયા છે: $Fe^{2+} \to Fe^{3+} + e^-$.
અહીં,ગુમાવેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ($n$-factor) $1$ છે.
તેથી,$\text{Equivalent weight} = \frac{\text{Atomic weight}}{1} = \text{Atomic weight}$.

(A) આપેલા તત્વોના પરમાણ્વીય દળ નીચે મુજબ છે:
$1$. યુરેનિયમ $(U)$: $238.03 \ u$
$2$. રેડિયમ $(Ra)$: $226.03 \ u$
$3$. લેડ $(Pb)$: $207.2 \ u$
$4$. મર્ક્યુરી $(Hg)$: $200.59 \ u$
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,યુરેનિયમનું પરમાણ્વીય દળ સૌથી વધુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) ઓક્સિડેશનકર્તાનું તુલ્ય વજન નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{n-ફેક્ટર}}$.
એસિડિક માધ્યમમાં $KMnO_4$ માટે રિડક્શન પ્રક્રિયા છે: $MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$.
$Mn$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+7$ થી $+2$ થાય છે,તેથી $n$-ફેક્ટર $5$ છે.
$KMnO_4$ નું મોલર દળ $158 \ g/mol$ છે.
તેથી,$\text{તુલ્ય વજન} = \frac{158}{5} = 31.6$.

(C) એસિડિક માધ્યમમાં,$K_2Cr_2O_7$ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \to 2Cr^{3+} + 7H_2O$
$Cr$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં ફેરફાર $+6$ થી $+3$ છે. અહીં બે $Cr$ પરમાણુઓ હોવાથી,ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં કુલ ફેરફાર $2 \times (6 - 3) = 6$ છે.
આમ,$K_2Cr_2O_7$ માટે $n$-ફેક્ટર $6$ છે.
$K_2Cr_2O_7$ નું આણ્વીય દળ $294 \ g/mol$ છે.
તુલ્ય વજન $= \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{294}{6} = 49$.

(A) ઓક્સિડેશનકર્તાનો તુલ્યભાર $\frac{\text{આણ્વીય દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$KMnO_4$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને નીચે મુજબની પ્રક્રિયા આપે છે: $MnO_4^- + 2H_2O + 3e^- \rightarrow MnO_2 + 4OH^-$.
$Mn$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+7$ થી $+4$ થાય છે,તેથી $n$-ફેક્ટર $3$ છે.
તેથી,આલ્કલાઇન માધ્યમમાં તુલ્યભાર $\frac{M}{3}$ થાય છે.
આમ,સાચું વિધાન એ છે કે તે આલ્કલાઇન માધ્યમમાં તેના આણ્વીય દળના ત્રીજા ભાગ જેટલું હોય છે.

(C) તુલ્યભાર અને પરમાણ્વીય ભાર વચ્ચેનો સંબંધ: $\text{તુલ્યભાર} = \frac{\text{પરમાણ્વીય ભાર}}{\text{સંયોજકતા}}$.
ધાતુ દ્વિ-સંયોજક હોવાથી તેની સંયોજકતા $2$ છે. તેથી,ધાતુનો પરમાણ્વીય ભાર $= 32 \times 2 = 64 \ g/mol$.
ધાતુ $M$ ના નાઇટ્રેટ ક્ષારનું સૂત્ર $M(NO_3)_2$ છે.
$M(NO_3)_2$ નું આણ્વીય દળ $= M \text{ નો પરમાણ્વીય ભાર} + 2 \times (N \text{ નો પરમાણ્વીય ભાર} + 3 \times O \text{ નો પરમાણ્વીય ભાર})$.
કિંમતો મૂકતા: $\text{આણ્વીય દળ} = 64 + 2 \times (14 + 3 \times 16) = 64 + 2 \times (14 + 48) = 64 + 2 \times (62) = 64 + 124 = 188 \ g/mol$.

(B) ધાતુનો તુલ્યભાર $= \frac{\text{પરમાણ્વીય દળ}}{\text{સંયોજકતા}}$.
તેથી,ધાતુનું પરમાણ્વીય દળ $= 12 \times 2 = 24 \ \text{g mol}^{-1}$.
ધાતુ $M$ એ $+2$ સંયોજકતા સાથે ઑક્સાઇડ $MO$ બનાવે છે (કારણ કે ઑક્સિજનની સંયોજકતા $-2$ છે).
$MO$ નો અણુભાર $= M \text{ નું પરમાણ્વીય દળ} + O \text{ નું પરમાણ્વીય દળ}$.
$MO$ નો અણુભાર $= 24 + 16 = 40 \ \text{g mol}^{-1}$.

(D) ધાતુ ક્લોરાઈડનો આણ્વીય ભાર $M = 2 \times \text{V.D.} = 2 \times 77 = 154$ છે.
ધારો કે ધાતુની સંયોજકતા $x$ છે. ધાતુ ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $MCl_x$ છે.
આણ્વીય ભાર $M = \text{ધાતુનો તુલ્યભાર} + \text{ક્લોરિનનો તુલ્યભાર} \times x$ દ્વારા મળે છે.
$154 = 3 + 35.5x$.
$151 = 35.5x$.
$x = \frac{151}{35.5} \approx 4.25$.
સંયોજકતા પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ,તેથી $x = 4$ લેતા,પરમાણુભાર $A_w = E \times x = 3 \times 4 = 12$ થાય.

(C) $SCl_2$ માં,સલ્ફરની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+2$ છે. તુલ્યભારની ગણતરી $\frac{\text{S નો પરમાણ્વીય ભાર}}{\text{S ની સંયોજકતા}} = \frac{32}{2} = 16$ મુજબ થાય છે.
$S_2Cl_2$ માં,$2$ સલ્ફર પરમાણુઓનો કુલ ભાર $64$ છે,જે $2$ ક્લોરિન પરમાણુઓ $(71 \ g)$ સાથે જોડાયેલા છે.
ક્લોરિનની સંયોજકતા $1$ હોવાથી,$2$ સલ્ફર પરમાણુઓની કુલ સંયોજકતા $2$ થાય,એટલે કે પ્રતિ સલ્ફર પરમાણુ સંયોજકતા $1$ છે.
તેથી,$S_2Cl_2$ માં સલ્ફરનો તુલ્યભાર $\frac{\text{S નો પરમાણ્વીય ભાર}}{\text{S ની સંયોજકતા}} = \frac{32}{1} = 32$ થાય.

(B) તત્વનો તુલ્યભાર એટલે તે તત્વનું દળ જે $8 \ g$ ઓક્સિજન અથવા $1 \ g$ હાઈડ્રોજન અથવા $35.5 \ g$ ક્લોરિન અથવા $80 \ g$ બ્રોમીન સાથે જોડાય છે.
આપેલ છે કે $1 \ g$ કેલ્શિયમ $4 \ g$ બ્રોમીન સાથે જોડાય છે.
તેથી,$80 \ g$ બ્રોમીન સાથે જોડાતા કેલ્શિયમનું દળ:
$\text{કેલ્શિયમનો તુલ્યભાર} = \frac{1 \ g \ Ca}{4 \ g \ Br} \times 80 \ g \ Br = 20 \ g$.
આમ,કેલ્શિયમનો તુલ્યભાર $20$ છે.

(B) ક્લોરાઈડનો અણુભાર $= 2 \times \text{બાષ્પઘનતા} = 2 \times 59.25 = 118.5$.
ધારો કે તત્વની સંયોજકતા $n$ છે અને તેનો તુલ્યભાર $E = 4$ છે.
ક્લોરાઈડ $(MCl_n)$ નો અણુભાર $= M + n \times 35.5 = 118.5$.
તુલ્યભાર $(E)$ $= \frac{\text{પરમાણ્વીય ભાર} (M)}{n}$ હોવાથી,$M = E \times n = 4n$.
અણુભારના સમીકરણમાં $M$ ની કિંમત મૂકતા:
$4n + 35.5n = 118.5$
$39.5n = 118.5$
$n = \frac{118.5}{39.5} = 3$.
તેથી,તત્વની સંયોજકતા $3$ છે.

(B) સલ્ફરનો પરમાણ્વીય દળ $32 \ g/mol$ છે.
$SCl_2$ માં,સલ્ફરનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
$SCl_2$ માં સલ્ફર માટે સંયોજકતા અવયવ ($n$-factor) $2$ છે.
તુલ્યભાર $= \frac{\text{પરમાણ્વીય દળ}}{\text{સંયોજકતા અવયવ}} = \frac{32}{2} = 16 \ g/mol$.

(C) ધાતુ ઓક્સાઈડનું દળ $(W_{oxide})$ = $3.15 \, g$
ધાતુનું દળ $(W_M)$ = $1.05 \, g$
ઓક્સિજનનું દળ $(W_O)$ = $W_{oxide} - W_M = 3.15 - 1.05 = 2.10 \, g$
ધાતુનો તુલ્યભાર $(E_M)$ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$E_M = \frac{W_M \times 8}{W_O}$
$E_M = \frac{1.05 \times 8}{2.10} = \frac{8.4}{2.10} = 4$
આમ,ધાતુનો તુલ્યભાર $4$ છે.

(D) ધારો કે ધાતુનો તુલ્યભાર $E$ છે.
નાઈટ્રેટ આયન $(NO_3^-)$ નો તુલ્યભાર $62/1 = 62$ છે.
સલ્ફેટ આયન $(SO_4^{2-})$ નો તુલ્યભાર $96/2 = 48$ છે.
તુલ્યતાના નિયમ મુજબ,ધાતુ નાઈટ્રેટના તુલ્યાંક = ધાતુ સલ્ફેટના તુલ્યાંક.
$\frac{1.0}{E + 62} = \frac{0.86}{E + 48}$
$1.0(E + 48) = 0.86(E + 62)$
$E + 48 = 0.86E + 53.32$
$0.14E = 5.32$
$E = 38$
આમ,ધાતુનો તુલ્યભાર $38$ છે.

(A) કઠિનતા નીચે મુજબની પ્રક્રિયા દ્વારા દૂર થાય છે: $Mg^{2+} + Na_2CO_3 \rightarrow MgCO_3 + 2Na^+$.
$Mg^{2+}$ ના મિલિ-તુલ્યાંક = $\frac{\text{દળ (mg માં)}}{\text{Mg}^{2+} \text{ નું તુલ્ય વજન}}$.
$Mg^{2+}$ નું તુલ્ય વજન = $\frac{\text{પરમાણ્વીય દળ}}{\text{સંયોજકતા}} = \frac{24}{2} = 12$.
$Mg^{2+}$ ના મિલિ-તુલ્યાંક = $\frac{12.00 \, mg}{12} = 1 \, meq$.
$1 \, meq$ $Mg^{2+}$ એ $1 \, meq$ ધોવાના સોડા $(Na_2CO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું હોવાથી,જરૂરી જથ્થો $1 \, meq$ છે.

(C) $STP$ પર,કોઈપણ વાયુના $1 \ mole$ નું કદ $22.4 \ L$ હોય છે.
આપેલ છે કે $1 \ L$ વાયુનું વજન $2 \ g$ છે,તેથી $22.4 \ L$ વાયુનું વજન $2 \times 22.4 = 44.8 \ g$ થાય.
આમ,વાયુનો અણુભાર $(M)$ $44.8 \ g/mol$ છે.
અણુભાર અને બાષ્પઘનતા $(VD)$ વચ્ચેનો સંબંધ: $M = 2 \times VD$.
તેથી,$VD = M / 2 = 44.8 / 2 = 22.4$.
બાષ્પઘનતા $22.4$ અને અણુભાર $44.8$ છે.

(B) ધાતુનો તુલ્યભાર $(E_M)$ શોધવા માટેનું સૂત્ર:
$E_M = \frac{\text{ધાતુનું વજન}}{\text{બ્રોમીનનું વજન}} \times \text{બ્રોમીનનો તુલ્યભાર}$
આપેલ છે:
ધાતુનું વજન $(W_M)$ = $1.0 \ g$
બ્રોમીનનું વજન $(W_{Br_2})$ = $8.89 \ g$
બ્રોમીનનો તુલ્યભાર $(E_{Br_2})$ = $80 \ g/eq$
કિંમતો મૂકતા:
$E_M = \frac{1.0}{8.89} \times 80 \approx 8.998 \approx 9$
તેથી,ધાતુનો આશરે તુલ્યભાર $9$ થાય છે.

(B) આધુનિક પરમાણુભારનું માપદંડ કાર્બન-$12$ આઈસોટોપ $(^{12}C)$ પર આધારિત છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર મુજબ,એક પરમાણ્વીય દળ એકમ $(amu)$ અથવા યુનિફાઇડ માસ $(u)$ ને એક કાર્બન-$12$ પરમાણુના દળના બરાબર બારમા ભાગ $(1/12)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(B) ધાતુનો તુલ્યભાર $E$ શોધવાનું સૂત્ર: $E = \frac{\text{ધાતુનું વજન}}{\text{NTP એ મુક્ત થતા } H_2 \text{ નું કદ}} \times 11.2$.
આપેલ છે: ધાતુનું વજન $= 1.2 \ g$,$H_2$ નું કદ $= 1.12 \ L$.
કિંમતો મૂકતા: $E = \frac{1.2 \times 11.2}{1.12}$.
$E = \frac{1.2 \times 11.2}{1.12} = 12$.
આમ,ધાતુનો તુલ્યભાર $12$ છે.

(B) ડ્યુલોંગ-પેટિટના નિયમ મુજબ,$\text{પરમાણુભાર} \approx \frac{6.4}{\text{વિશિષ્ટ ઉષ્મા}}$.
$\text{આશરે પરમાણુભાર} = \frac{6.4}{0.1} = 64$.
સંયોજકતા $(x)$ = $\frac{\text{આશરે પરમાણુભાર}}{\text{તુલ્યભાર}} = \frac{64}{31.8} \approx 2$.
$\text{સાચો પરમાણુભાર} = \text{સંયોજકતા} \times \text{તુલ્યભાર} = 2 \times 31.8 = 63.6$.

(B) ધારો કે $C^{12}$ નું પ્રમાણ $x\%$ છે અને $C^{13}$ નું પ્રમાણ $(100-x)\%$ છે.
સરેરાશ પરમાણ્વીય દળ માટેનું સૂત્ર:
$\text{Average Atomic Mass} = \frac{(x \times 12) + ((100 - x) \times 13)}{100}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$12.011 = \frac{12x + 1300 - 13x}{100}$
$12.011 = \frac{1300 - x}{100}$
$1201.1 = 1300 - x$
$x = 1300 - 1201.1$
$x = 98.9\%$
તેથી,$C^{12}$ નું પ્રમાણ $98.9\%$ છે.

(A) $NTP$ (સામાન્ય તાપમાન અને દબાણ) પર,કોઈપણ આદર્શ વાયુનો $1 \ mole$ જથ્થો $22.4 \ L$ કદ રોકે છે. પદાર્થના $1 \ mole$ ના દળને તેનું મોલર દળ કહેવામાં આવે છે. તેથી,$NTP$ પર $22.4 \ L$ કદ રોકતા પદાર્થનું વજન તેનું મોલર દળ છે.

(D) આપેલ છે: પ્રવાહીનું દળ $(W)$ = $510 \ mg = 0.51 \ g$.
$NTP$ એ દૂર થયેલ હવાનું કદ $(V)$ = $67.2 \ cm^3 = 0.0672 \ L$.
$NTP$ એ,કોઈપણ વાયુના $22400 \ cm^3$ એટલે $1 \ mole$ થાય.
મોલની સંખ્યા $(n)$ = $\frac{67.2}{22400} = 0.003 \ mol$.
અણુભાર $(M_w)$ = $\frac{W}{n} = \frac{0.51 \ g}{0.003 \ mol} = 170 \ g/mol$.

(B) તત્વનો પરમાણુ ભાર એ તેના ન્યુક્લિયસમાં રહેલા પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા વ્યાખ્યાયિત એક અચળ ગુણધર્મ છે.
સંયોજકતા એવા તત્વો માટે બદલાઈ શકે છે જે ચલિત ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે (દા.ત.,$Fe^{2+}, Fe^{3+}$).
તુલ્યભાર = $\frac{\text{પરમાણુ ભાર}}{\text{સંયોજકતા}}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,અને સંયોજકતા બદલાઈ શકતી હોવાથી,તુલ્યભાર પણ બદલાઈ શકે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી પરમાણુ ભાર એ એકમાત્ર ગુણધર્મ છે જે અચળ રહે છે.

(B) તત્વનો તુલ્યભાર એટલે $8 \, g$ ઓક્સિજન સાથે સંયોજાતા તત્વનું વજન.
અહીં $4 \, g$ $Cu$ માંથી $5 \, g$ કૉપર ઑક્સાઇડ પ્રાપ્ત થાય છે.
તેથી,$4 \, g$ $Cu$ એ $(5 - 4) = 1 \, g$ ઓક્સિજન સાથે સંયોજાય છે.
ત્રિરાશિની મદદથી:
$1 \, g$ ઓક્સિજન સાથે $4 \, g$ $Cu$ સંયોજાય છે.
તેથી,$8 \, g$ ઓક્સિજન સાથે $\frac{4 \times 8}{1} = 32 \, g$ $Cu$ સંયોજાશે.
આમ,કૉપરનો તુલ્યભાર $32 \, g \, eq^{-1}$ છે.

(C) દ્વિસંયોજક ધાતુ $M$ માટે,સંયોજકતા અવયવ $(V.F.)$ $2$ છે.
તુલ્યભાર $(E_w)$ = $\frac{\text{પરમાણ્વીય ભાર } (A_w)}{V.F.}$
$32.7 = \frac{A_w}{2} \implies A_w = 32.7 \times 2 = 65.4 \ g/mol$.
દ્વિસંયોજક ધાતુના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $MCl_2$ છે.
અણુભાર $(M_w)$ = $A_w(M) + 2 \times A_w(Cl)$
$M_w = 65.4 + 2 \times 35.5 = 65.4 + 71.0 = 136.4 \ g/mol$.

(C) ડ્યુલોંગ-પેટિટના નિયમ મુજબ,આશરે પરમાણુ ભાર આ રીતે ગણવામાં આવે છે:
પરમાણુ ભાર $\approx \frac{6.4}{\text{વિશિષ્ટ ઉષ્મા}} = \frac{6.4}{0.25} = 25.6$.
ધાતુની સંયોજકતા $(n)$ આ રીતે ગણવામાં આવે છે:
$n = \frac{\text{આશરે પરમાણુ ભાર}}{\text{તુલ્યભાર}} = \frac{25.6}{12} \approx 2.13$.
સંયોજકતા પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ,તેથી આપણે $n = 2$ લઈએ છીએ.
તેથી,સાચો પરમાણુ ભાર:
પરમાણુ ભાર = $\text{સંયોજકતા} \times \text{તુલ્યભાર} = 2 \times 12 = 24$.

(C) સંયોજકતા $(x) = \frac{\text{Atomic mass}}{\text{Equivalent mass}} = \frac{27}{9} = 3$
તેથી,ધાતુની સંયોજકતા $3$ છે.
ક્લોરાઈડ આયન $(Cl^-)$ ની સંયોજકતા $1$ છે.
તેથી,ધાતુના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $MCl_3$ થશે.