Alkyne Questions in Gujarati

(A) એસિટીલીન $(HC \equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે જેમાં $sp$-હાઈબ્રિડાઈઝ્ડ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા હોય છે.
$1$. તે $Na$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ એસિટિલાઈડ $(NaC \equiv CNa)$ બનાવે છે અને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
$2$. તે એમોનિકલ $AgNO_3$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસિટિલાઈડ $(AgC \equiv CAg)$ ના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$3$. તે $HCl$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા વિનાઇલ ક્લોરાઇડ અને અંતે ઇથિલિડીન ક્લોરાઇડ બનાવે છે.
$4$. $NaOH$ એક બેઝ છે,પરંતુ તે ટર્મિનલ આલ્કાઈનનું પ્રોટોન દૂર કરવા માટે પૂરતો પ્રબળ નથી (જેનો $pK_a$ આશરે $25$ છે). તેથી,એસિટીલીન $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.

(D) $1$-બ્યુટાઈન $(CH_3-CH_2-C \equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે જેમાં $sp$-સંકરિત કાર્બન સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
ટર્મિનલ આલ્કાઈન એમોનિકલ ક્યુપ્રસ ક્લોરાઈડ $(Cu_2Cl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોપર$(I)$ એસીટાઈલાઈડના લાલ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$2$-બ્યુટાઈન $(CH_3-C \equiv C-CH_3)$ એ નોન-ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે અને તેમાં એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,તે એમોનિકલ $Cu_2Cl_2$ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
આમ,એમોનિકલ $Cu_2Cl_2$ નો ઉપયોગ તેમની વચ્ચે ભેદ પારખવા માટે થાય છે.

(B) $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં પ્રોપાઈન $(CH_3-C \equiv CH)$ ની પાણી સાથેની પ્રક્રિયા એ આલ્કાઈનનું જલીયકરણ છે.
આ પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે.
શરૂઆતમાં,ઇનોલ $(CH_3-C(OH)=CH_2)$ બને છે.
આ ઇનોલ વધુ સ્થાયી કીટોન,એટલે કે એસિટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે (ટોટોમેરાઈઝેશન).

(A) હાઇડ્રોકાર્બનની ઍસિડિકતા હાઇડ્રોજન સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુના સંકરણ પર આધાર રાખે છે.
$CH_3 - C\equiv CH$ જેવા ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં ટર્મિનલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ $sp$-સંકરિત કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$sp$-સંકરિત કક્ષકોમાં વધુ $s$-લક્ષણ $(50\%)$ હોવાને કારણે,ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્ર દ્વારા વધુ મજબૂતીથી પકડાયેલા રહે છે,જે $C-H$ બંધને ધ્રુવીય બનાવે છે અને હાઇડ્રોજન પરમાણુને ઍસિડિક બનાવે છે.
અન્ય વિકલ્પો જેવા કે આલ્કેન $(sp^3)$ અને આલ્કીન $(sp^2)$ માં $s$-લક્ષણ ઓછું હોય છે અને તે $NaNH_2$ અથવા $Cu_2Cl_2$ જેવા બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે પૂરતા ઍસિડિક હોતા નથી.

(C) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $(CaC_2)$ અને પાણી $(H_2O)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ ઇથાઇન (એસીટીલીન) બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CaC_2 + 2H_2O \rightarrow Ca(OH)_2 + C_2H_2$
આમ,ઉત્પન્ન થતી નીપજ ઇથાઇન $(C_2H_2)$ છે.

(D) એમોનિકલ $AgNO_3$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) ટર્મિનલ આલ્કાઈન $(R-C \equiv CH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસીટાઈલાઈડના સફેદ અવક્ષેપ આપે છે.
આ પ્રક્રિયા એટલા માટે થાય છે કારણ કે ટર્મિનલ આલ્કાઈનમાં રહેલો ટર્મિનલ હાઈડ્રોજન પરમાણુ એસિડિક સ્વભાવ ધરાવે છે.
$CH_3-CH(CH_3)-C \equiv CH$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે.
$HC \equiv CH$ (એસીટીલીન) એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે.
$1$-બ્યુટાઈન $(CH_3-CH_2-C \equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે.
આપેલા તમામ સંયોજનો ટર્મિનલ આલ્કાઈન હોવાથી,તે બધા એમોનિકલ $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.

(A) પ્રોપાઇન $(CH_3-C\equiv CH)$ ની $2$ મોલ $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,$HBr$ ત્રિબંધમાં ઉમેરાઈને $2$-બ્રોમોપ્રોપીન $(CH_3-C(Br)=CH_2)$ બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,$HBr$ નો બીજો અણુ $2$-બ્રોમોપ્રોપીનના દ્વિબંધમાં ઉમેરાય છે,જે ફરીથી માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ $2, 2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન $(CH_3-C(Br)_2-CH_3)$ બનાવે છે.

(B) આંતરિક આલ્કાઈનનું ટ્રાન્સ-આલ્કીનમાં રિડક્શન કરવા માટે ડિઝોલ્વિંગ મેટલ રિડક્શનનો ઉપયોગ થાય છે.
ચોક્કસ રીતે,$2$-હેકઝાઈન $(CH_3-C \equiv C-CH_2-CH_2-CH_3)$ પ્રવાહી એમોનિયા $(NH_3)$ માં લિથિયમ $(Li)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ટ્રાન્સ-$2$-હેકઝીન બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા રેડિકલ એનાયન મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધે છે,જે વધુ સ્થિર ટ્રાન્સ-આઈસોમરના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
વિકલ્પ $A$ $(H_2 / Pd / BaSO_4)$ એ લિન્ડલર ઉદ્દીપક છે,જે સીસ-આલ્કીન આપે છે.
વિકલ્પ $C$ $(H_2 / PtO_2)$ સંપૂર્ણ હાઈડ્રોજનેશન દ્વારા આલ્કેન બનાવે છે.

(B) ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સ,જેમાં $sp$-હાઈબ્રિડાઈઝ્ડ કાર્બન પરમાણુ $(-C \equiv CH)$ સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે,તે એસિટિલાઈડ બનાવવા માટે પ્રવાહી એમોનિયામાં સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરી શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$CH_3CH_2C \equiv CH$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3CH_2C \equiv CH + Na \rightarrow CH_3CH_2C \equiv C^-Na^+ + \frac{1}{2}H_2$.
આંતરિક આલ્કાઈન્સ (વિકલ્પ $A$ અને $D$) અને આલ્કીન્સ (વિકલ્પ $C$) પાસે એસિડિક ટર્મિનલ હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી,તેથી તેઓ પ્રવાહી એમોનિયામાં સોડિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી.

(C) $HgCl_2$ ની હાજરીમાં એસિટિલીન $(CH \equiv CH)$ ની $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
ત્રિબંધમાં યોગશીલ પ્રક્રિયા થવાથી વિનાઇલ ક્લોરાઇડ બને છે:
$CH \equiv CH + HCl \xrightarrow{HgCl_2} CH_2 = CH - Cl$

(C) કાર્બન-કાર્બન બંધની સક્રિયતા $\pi$-બંધની હાજરી પર આધાર રાખે છે।
$C - C$ એ એકલ બંધ ($\sigma$-બંધ) છે, જે સ્થાયી છે।
$C = C$ માં એક $\pi$-બંધ હોય છે અને $C \equiv C$ માં બે $\pi$-બંધ હોય છે।
$\pi$-બંધ ઇલેક્ટ્રોનથી સમૃદ્ધ હોય છે અને $\sigma$-બંધની તુલનામાં ઇલેક્ટ્રોફિલિક હુમલા માટે વધુ સુલભ હોય છે।
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, ત્રિ-બંધ $(C \equiv C)$ સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયાઓ માટે સૌથી વધુ સક્રિય છે।

(C) એસિટિલિન $(HC \equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે જેમાં $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુઓ સાથે એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા હોય છે.
$1$. તે $Na$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ એસિટિલાઈડ $(NaC \equiv CNa)$ બનાવે છે અને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
$2$. તે એમોનિયામય $AgNO_3$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસિટિલાઈડ $(AgC \equiv CAg)$ ના સફેદ અવક્ષેપ આપે છે.
$3$. તે $HCl$ સાથે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા વિનાઈલ ક્લોરાઈડ અને અંતે ઈથિલીડીન ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$4$. એસિટિલિન ખૂબ જ નિર્બળ એસિડ $(pK_a \approx 25)$ છે અને તે $NaOH$ જેવા પ્રબળ બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્ષાર બનાવતું નથી,કારણ કે સંતુલન ડાબી બાજુએ રહે છે.

(B) એસિટિલીન $(HC \equiv CH)$ ની $HgSO_4$ ની હાજરીમાં મંદ $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા જલીયકરણ પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ,તે વિનાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_2=CH-OH)$ બનાવે છે,જે અસ્થિર છે અને ટોટોમેરાઇઝેશન દ્વારા એસિટોલ્ડિહાઇડ $(CH_3CHO)$ બનાવે છે.
એસિટોલ્ડિહાઇડનું બંધારણ $CH_3-C(=O)H$ છે.
$C=O$ બંધમાં,$1$ $\sigma$ બંધ અને $1$ $\pi$ બંધ હોય છે.
તેથી,અંતિમ નીપજ એસિટોલ્ડિહાઇડમાં $1$ $\pi$ બંધ હોય છે.

(B) $Pd/CaCO_3$ (લિન્ડલર ઉદ્દીપક) ની હાજરીમાં આલ્કાઈનનું $H_2$ સાથેની પ્રક્રિયા એ નિયંત્રિત હાઈડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા છે.
આ ઉદ્દીપક આલ્કાઈનનું આંશિક રિડક્શન કરીને આલ્કીન બનાવે છે.
ચોક્કસ રીતે,આ પ્રક્રિયા $syn$-એડિશનને અનુસરે છે,જેના પરિણામે સિસ-આઈસોમર બને છે.
તેથી,$4$-ઓકટાઈન $Pd/CaCO_3$ પર $H_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિસ-$4$-ઓક્ટીન આપે છે.

(C) ઈથાઈન $(CH \equiv CH)$ ની $20\% \ H_2SO_4$ અને $HgSO_4$ ની હાજરીમાં પાણી સાથેની પ્રક્રિયા એ જલીયકરણ (hydration) પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં અસ્થાયી વિનાઈલ આલ્કોહોલ મધ્યવર્તી નીપજ તરીકે બને છે,જેનું ટોટોમેરાઈઝેશન (tautomerization) થઈને એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ મળે છે.
તેથી,પ્રક્રિયક $Z$ એ $20\% \ H_2SO_4 + HgSO_4$ છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા એ ડીહાઈડ્રોહેલોજિનેશન પ્રક્રિયા છે જેમાં જેમિનલ ડાયહેલાઈડનું આલ્કાઈનમાં રૂપાંતર થાય છે.
જેમિનલ ડાયહેલાઈડ $(R-CH_2-CCl_2-R)$ માંથી આલ્કાઈન $(R-C \equiv C-R)$ મેળવવા માટે,$HCl$ ના બે અણુઓને દૂર કરવા માટે પ્રબળ બેઝની જરૂર પડે છે.
$liq. NH_3$ માં $NaNH_2$ (સોડામાઈડ) એ ખૂબ જ પ્રબળ બેઝ છે જે આ હેતુ માટે વપરાય છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક $liq. NH_3$ માં $NaNH_2$ છે.

(B) $1,2$-ડાયબ્રોમો ઇથેન $(BrCH_2-CH_2Br)$ ની આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ડીહાઇડ્રોહેલોજિનેશન પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ,તે વિલોપન પ્રક્રિયા દ્વારા વિનાઇલ બ્રોમાઇડ $(CH_2=CHBr)$ બનાવે છે.
આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે વધુ પ્રક્રિયા કરવાથી $HBr$ નો બીજો અણુ દૂર થાય છે અને એસીટિલિન $(HC \equiv CH)$ મળે છે.

(A) પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ ની હાઇડ્રોજન બ્રોમાઇડ $(HBr)$ ના બે અણુઓ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,$HBr$ ત્રિબંધમાં ઉમેરાઈને $2$-બ્રોમોપ્રોપીન $(CH_3-C(Br)=CH_2)$ બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,$HBr$ નો બીજો અણુ દ્વિબંધમાં ઉમેરાઈને ફરીથી માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ $2,2$-ડાયબ્રોમો પ્રોપેન $(CH_3-C(Br)_2-CH_3)$ બનાવે છે.

(D) એસિટિલીન $(HC \equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે જેમાં $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુઓ સાથે એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા હોય છે.
$1$. તે $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને વિનાઈલ ક્લોરાઈડ અને અંતે ઈથિલીડીન ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$2$. તે એમોનિકલ $AgNO_3$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસીટાઈલાઈડ $(AgC \equiv CAg)$ ના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$3$. તે પ્રવાહી એમોનિયામાં $Na$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ એસીટાઈલાઈડ $(NaC \equiv CNa)$ બનાવે છે.
$4$. તે $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી કારણ કે $NaOH$ એક બેઈઝ છે અને એસીટિલીન ખૂબ જ નિર્બળ એસિડ (પાણી કરતા પણ નિર્બળ) છે,તેથી ક્ષાર બનાવવા માટે એસિડ-બેઈઝ પ્રક્રિયા થતી નથી.

(A) એસીટીલીન $(CH \equiv CH)$ એ આર્સેનિક ટ્રાયક્લોરાઈડ $(AsCl_3)$ સાથે ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરોવિનાઈલડાયક્લોરોઆર્સીન બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે લેવીસાઈટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH \equiv CH + AsCl_3 \rightarrow ClCH=CHAsCl_2$ (લેવીસાઈટ).

(D) પ્રોપાઈન $(CH_3-C \equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે,જેમાં એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
ટર્મિનલ આલ્કાઈન એમોનિયામય સિલ્વર નાઈટ્રેટ ($NH_4OH$ માં $AgNO_3$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસીટાઈલાઈડ $(CH_3-C \equiv C-Ag)$ ના સફેદ અવક્ષેપ આપે છે.
પ્રોપીન $(CH_3-CH=CH_2)$ એ આલ્કીન છે અને તેમાં એસિડિક હાઈડ્રોજન હોતો નથી,તેથી તે એમોનિયામય $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
આમ,એમોનિયામય $AgNO_3$ નો ઉપયોગ તેમને અલગ કરવા માટે થાય છે.

(D) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $(CaC_2)$ ની પાણી $(H_2O)$ સાથેની પ્રક્રિયા ઇથાઇન $(C_2H_2)$ બનાવવાની પ્રમાણભૂત પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CaC_2 + 2H_2O \rightarrow Ca(OH)_2 + C_2H_2$ (ઇથાઇન).

(C) પ્રોપાઈન $(CH_3-C \equiv CH)$ નું હાઈડ્રેશન $Hg^{2+}$ અને મંદ $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં થાય છે.
પ્રથમ,પાણી ટ્રિપલ બોન્ડમાં ઉમેરાઈને ઇનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન $CH_3-C(OH)=CH_2$ બનાવે છે.
આ ઇનોલ ટૉટોમેરાઈઝેશન (ચલરૂપકતા) પામીને વધુ સ્થાયી કીટોન બનાવે છે,જે એસિટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ છે.

(C) $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં આલ્કાઇનનું જલીયકરણ માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
પ્રોપાઇન $(CH_3-C\equiv CH)$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઇનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન $(CH_3-C(OH)=CH_2)$ બનાવે છે.
આ ઇનોલનું ટોટોમેરાઇઝેશન (ચલરૂપકતા) થઈને વધુ સ્થાયી કીટોન,એસીટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ મળે છે.

(A) હાઇડ્રોકાર્બનમાં હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની એસિડિકતા તે કાર્બન પરમાણુના સંકરણ પર આધાર રાખે છે જેની સાથે તે જોડાયેલ છે.
ઇથાઇનમાં $(HC \equiv CH)$,કાર્બન પરમાણુઓ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
$sp$ સંકરણમાં $50\%$ $s$-લક્ષણ હોય છે,જે કાર્બન પરમાણુને વધુ વિદ્યુતઋણ બનાવે છે અને આમ $C-H$ બંધની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાને પોતાની તરફ ખેંચે છે.
આ હાઇડ્રોજન પરમાણુને એસિડિક બનાવે છે,જેનાથી તે પ્રબળ બેઝ દ્વારા દૂર થઈ શકે છે.
ઇથિન ($sp^2$ સંકરણ,$33.3\%$ $s$-લક્ષણ) અને ઇથેન ($sp^3$ સંકરણ,$25\%$ $s$-લક્ષણ) માં,$s$-લક્ષણ ઓછું હોય છે,જે $C-H$ બંધને ઓછો ધ્રુવીય અને હાઇડ્રોજનને ઓછો એસિડિક બનાવે છે.

(A) આંતરિક આલ્કાઈનનું ઓઝોનોલિસિસ અને ત્યારબાદ જળવિભાજન એ ઓક્સિડેટિવ ક્લીવેજ પ્રક્રિયા છે.
આંતરિક આલ્કાઈન $R-C \equiv C-R'$ માટે,નીપજો બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે: $R-COOH$ અને $R'-COOH$.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$CH_3-C \equiv C-CH_2CH_3$ ત્રિ-બંધ પરથી તૂટે છે.
તેથી,$CH_3COOH$ (એસેટિક એસિડ) અને $CH_3CH_2COOH$ (પ્રોપેનોઈક એસિડ) મળે છે.

(D) $3$-ઓકટાઇન $(CH_3CH_2C \equiv CCH_2CH_2CH_2CH_3)$ નું સંશ્લેષણ એસીટાઇલાઇડ આયન સાથે બ્રોમોઆલ્કેનના ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન દ્વારા થાય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3CH_2C \equiv C^- Na^+ + BrCH_2CH_2CH_2CH_3 \rightarrow CH_3CH_2C \equiv CCH_2CH_2CH_2CH_3 + NaBr$.
અહીં,વપરાયેલ આલ્કાઇન $1$-બ્યુટાઇન $(CH_3CH_2C \equiv CH)$ છે અને બ્રોમોઆલ્કેન $1$-બ્રોમોબ્યુટેન ($CH_3CH_2CH_2CH_2Br$ અથવા $BrCH_2CH_2CH_2CH_3$) છે.

(C) આલ્કાઈનની $H^+ / Hg^{2+}$ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિડ-ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ પ્રક્રિયા છે,જે માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે.
આલ્કાઈન $C_6H_5-C \equiv C-CH_3$ માટે,પાણીનો ઉમેરો ત્રિ-બંધ પર થાય છે.
$OH^-$ સમૂહ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જે વધુ વિસ્થાપિત હોય અથવા ફિનાઈલ સમૂહ દ્વારા સ્થિર હોય છે,જેના પરિણામે ઇનોલ મધ્યવર્તી બને છે.
ચોક્કસ રીતે,મધ્યવર્તી $C_6H_5-C(OH)=CH-CH_3$ છે.
આ ઇનોલ ત્યારબાદ વધુ સ્થિર કીટોન બનાવવા માટે ટોટોમેરાઈઝેશન પામે છે,જે $C_6H_5-CO-CH_2-CH_3$ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $C$ અંતિમ કીટોન નીપજ દર્શાવે છે.

(B) $CH_3CH_2CHCl_2$ જેવા જેમિનલ ડાયહેલાઈડની $NaNH_2$ (સોડામાઈડ) જેવા પ્રબળ બેઈઝ સાથેની પ્રક્રિયા ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન દ્વારા થાય છે.
પ્રથમ,$HCl$ નો એક અણુ દૂર થઈને વિનાઈલ હેલાઈડ $(CH_3CH=CHCl)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,વધારાના $NaNH_2$ દ્વારા $HCl$ નો બીજો અણુ દૂર થઈને આલ્કાઈન બનાવે છે.
આમ,$CH_3CH_2CHCl_2 \xrightarrow{NaNH_2} CH_3-C\equiv CH$.

(B) એસીટીલીન $(CH \equiv CH)$ ની $dil. \ H_2SO_4$ અને $HgSO_4$ ની હાજરીમાં પાણી સાથેની પ્રક્રિયા જલીયકરણ પ્રક્રિયા છે.
$CH \equiv CH + H_2O \xrightarrow{HgSO_4 / H_2SO_4} [CH_2 = CH-OH] \to CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ).
અંતિમ નીપજ એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3-CHO)$ છે.
એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3-C(=O)-H)$ ના બંધારણમાં એક $C=O$ દ્વિબંધ છે.
દ્વિબંધમાં એક $\sigma$-બંધ અને એક $\pi$-બંધ હોય છે.
તેથી,નીપજમાં $\pi$-બંધની સંખ્યા $1$ છે.

(A) $1$-બ્યુટાઈન $(CH_3-CH_2-C \equiv CH)$ જેવા ટર્મિનલ આલ્કાઈનનું $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં ઓક્સિમરક્યુરેશન (હાઈડ્રેશન) માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
$1$. ત્રિબંધ પર પાણીના ઉમેરાથી ઇનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે: $CH_3-CH_2-C(OH)=CH_2$.
$2$. આ ઇનોલનું ટોટોમેરાઈઝેશન થઈને સ્થાયી કીટોન બને છે.
$3$. અંતિમ નીપજ $2$-બ્યુટેનોન $(CH_3-CH_2-CO-CH_3)$ છે.

(A) આપેલ સંયોજનોમાંથી,માત્ર ઇથાઇન $(CH \equiv CH)$ માં એસિડિક હાઇડ્રોજન હોય છે કારણ કે તેમાં $sp$ સંકરણ ધરાવતો કાર્બન પરમાણુ વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવે છે,જેના કારણે $Na$ જેવી સક્રિય ધાતુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ મુક્ત થાય છે.
પ્રક્રિયા: $2CH \equiv CH + 2Na \rightarrow 2CH \equiv C^{-}Na^{+} + H_2 \uparrow$.

(A) $HBr$ નું પ્રોપાઇન $(CH_3 - C \equiv CH)$ માં યોગશીલ પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
પગલું $1$: $CH_3 - C \equiv CH + HBr \rightarrow CH_3 - C(Br) = CH_2$ ($2$-બ્રોમોપ્રોપીન).
પગલું $2$: $CH_3 - C(Br) = CH_2 + HBr \rightarrow CH_3 - C(Br)_2 - CH_3$ ($2,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન).
આમ,અંતિમ નીપજ $CH_3 - CBr_2 - CH_3$ છે.

(D) ઇથાઇન $(C_2H_2)$ એ આલ્કાઇન સમાનધર્મી શ્રેણીનું સભ્ય છે,જેનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n-2}$ છે.
$n=2$ માટે,સૂત્ર $C_2H_{2(2)-2} = C_2H_2$ થાય છે.
$n=3$ માટે,સૂત્ર $C_3H_{2(3)-2} = C_3H_4$ (પ્રોપાઇન) થાય છે.
તેથી,$C_3H_4$ એ ઇથાઇનની સમાનધર્મી શ્રેણીનું સંયોજન છે.

(B) લીન્લરનો ઉદ્દીપક એ વિષમાંગ ઉદ્દીપક છે જે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ પર જમા થયેલ પેલેડિયમ $(Pd)$ નો બનેલો છે અને તેને લેડ અથવા ક્વિનોલિન વડે ઝેરી (poisoned) બનાવવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ આલ્કાઈનનું આંશિક હાઈડ્રોજનેશન કરીને સિસ-આલ્કીન મેળવવા માટે થાય છે.

(D) ઇથાઇન $(HC \equiv CH)$ જેવા ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે. જ્યારે તેની પ્રક્રિયા સોડામાઇડ $(NaNH_2)$ જેવા પ્રબળ બેઇઝ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સોડિયમ એસિટિલાઇડ $(HC \equiv C^-Na^+)$ તરીકે ઓળખાતો સોડિયમ ક્ષાર બનાવે છે.

(D) $3$-ઓકટાયન $(CH_3CH_2C \equiv CCH_2CH_2CH_2CH_3)$ નું સંશ્લેષણ એસિટિલાઈડ આયનના આલ્કાઈલેશન દ્વારા થાય છે.
પ્રથમ,ટર્મિનલ આલ્કાઈન સોડિયમ એમાઈડ $(NaNH_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ એસિટિલાઈડ બનાવે છે:
$CH_3CH_2C \equiv CH + NaNH_2 \rightarrow CH_3CH_2C \equiv C^- Na^+ + NH_3$
ત્યારબાદ,એસિટિલાઈડ આયન ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને $S_N2$ મિકેનિઝમ દ્વારા બ્રોમો આલ્કેન $(CH_3CH_2CH_2CH_2Br)$ પર હુમલો કરે છે:
$CH_3CH_2C \equiv C^- Na^+ + BrCH_2CH_2CH_2CH_3 \rightarrow CH_3CH_2C \equiv CCH_2CH_2CH_2CH_3 + NaBr$
આમ,પ્રક્રિયકો $1$-બ્રોમોબ્યુટેન $(CH_3CH_2CH_2CH_2Br)$ અને $1$-બ્યુટાઈન $(CH_3CH_2C \equiv CH)$ છે.

(A) પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ ની બે મોલ હાઇડ્રોજન બ્રોમાઇડ $(HBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,$HBr$ ત્રિબંધમાં ઉમેરાઈને $2$-બ્રોમોપ્રોપીન $(CH_3-C(Br)=CH_2)$ બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,$HBr$ નો બીજો અણુ દ્વિબંધમાં ઉમેરાય છે,જે ફરીથી માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ $2,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન $(CH_3-C(Br)_2-CH_3)$ બનાવે છે.

(D) ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સ,જેમ કે ઇથાઇન $(C_2H_2)$,માં $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
આ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સોડિયમ $(Na)$ જેવી સક્રિય ધાતુઓ દ્વારા વિસ્થાપિત થઈ શકે છે,જેનાથી હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ મુક્ત થાય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HC \equiv CH + 2Na \rightarrow NaC \equiv CNa + H_2 \uparrow$.
આલ્કેન $(CH_4, C_2H_6)$ અને આલ્કીન $(C_2H_4)$ પાસે સોડિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે પૂરતા એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી.

(D) બે કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચેની બંધલંબાઈ તેમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓના સંકરણ પર આધાર રાખે છે. જેમ સંકર કક્ષકોમાં $s$-લક્ષણ વધે તેમ બંધલંબાઈ ઘટે છે.
$1$. $CH_3-CH_2-CH_3$ (પ્રોપેન) માં,બંધ $sp^3-sp^3$ કાર્બન વચ્ચે છે.
$2$. $CH_3-CH=CH_2$ (પ્રોપિન) માં,બંધ $sp^3-sp^2$ કાર્બન વચ્ચે છે.
$3$. $CH_3-C\equiv CH$ (પ્રોપાઇન) માં,બંધ $sp^3-sp$ કાર્બન વચ્ચે છે.
$sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બનમાં $50\% \ s$-લક્ષણ હોવાથી તે વધુ વિદ્યુતઋણ છે અને બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની વધુ નજીક રાખે છે,પરિણામે $sp^2$ કે $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન કરતા બંધલંબાઈ સૌથી ઓછી હોય છે. તેથી,પ્રોપાઇનમાં $sp^3-sp$ બંધ સૌથી ટૂંકો છે.

(A) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાથી એસિટિલીન $(A)$ મળે છે:
$CaC_2 + 2H_2O \to C_2H_2 + Ca(OH)_2$
એસિટિલીન $(C_2H_2)$ નું $dil. H_2SO_4$ અને $HgSO_4$ ની હાજરીમાં જલીયકરણ થતા અસ્થાયી ઇનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે,જે ટોટોમેરાઇઝેશન દ્વારા એસિટોલ્ડિહાઇડ $(B)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે:
$C_2H_2 + H_2O \xrightarrow{H_2SO_4/HgSO_4} [CH_2=CHOH] \to CH_3CHO$

(D) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $(CaC_2)$ ની પાણી $(H_2O)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી એસીટીલીન $(C_2H_2)$ અને કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Ca(OH)_2)$ મળે છે.
$CaC_2 + 2H_2O \rightarrow C_2H_2 + Ca(OH)_2$

(C) બ્યુટ-$1$-આઇનનું બંધારણ $CH_3-CH_2-C \equiv CH$ છે.
ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં,ત્રિબંધમાં સામેલ $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ સ્વભાવે એસિડિક હોય છે.
બ્યુટ-$1$-આઇનમાં,ત્રિબંધના ટર્મિનલ કાર્બન સાથે માત્ર એક જ આવો હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ છે.
તેથી,એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા $1$ છે.

(C) ઇથાઇન $(C_2H_2)$,જેને એસિટિલીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ ઓક્સી-એસિટિલીન વેલ્ડિંગમાં થાય છે. જ્યારે તેને ઓક્સિજનમાં સળગાવવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઓક્સી-એસિટિલીન જ્યોત ઉત્પન્ન કરે છે જેનું તાપમાન ખૂબ ઊંચું (આશરે $3000 \ ^\circ C$) હોય છે,જે ધાતુઓના વેલ્ડિંગ માટે પૂરતું છે.

(D) અચક્રીય આલ્કાઇન એ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે જેમાં ઓછામાં ઓછો એક કાર્બન-કાર્બન ત્રિ-બંધ હોય છે.
આલ્કેન માટે સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+2}$ છે.
આલ્કીન માટે સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n}$ છે.
આલ્કાઇન માટે,ત્રિ-બંધની હાજરીને કારણે આલ્કેનની સરખામણીમાં હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યામાં ચારનો ઘટાડો થાય છે,પરિણામે સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n-2}$ મળે છે.

(B) આલ્કાઇનનું આલ્કીનમાં આંશિક રિડક્શન લિન્ડલર ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે,જે $CaCO_3$ અથવા $BaSO_4$ પર આધારિત $Pd$ છે અને તેને ક્વિનોલિન અથવા સલ્ફર દ્વારા ઝેરી (poisoned) કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા $cis$-આલ્કીન આપે છે.
$R-C \equiv C-R' + H_2 \xrightarrow{Pd/BaSO_4} R-CH=CH-R'$.

(C) આલ્કાઇન એ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે જેમાં ઓછામાં ઓછો એક કાર્બન-કાર્બન ત્રિ-બંધ $(C \equiv C)$ હોય છે.
આલ્કાઇનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n-2}$ છે.
સૌથી સાદા આલ્કાઇન માટે,$n = 2$ લેતા,$C_2H_{2(2)-2} = C_2H_2$ મળે છે.
આ સંયોજનને ઇથાઇન અથવા એસિટિલીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $(CaC_2)$ ની પાણી $(H_2O)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Ca(OH)_2)$ અને એસીટિલિન ($C_2H_2$ અથવા $CH \equiv CH$) ઉત્પન્ન થાય છે.
$CaC_2 + 2H_2O \rightarrow Ca(OH)_2 + CH \equiv CH$
આમ,ઉત્પન્ન થતો રંગહીન વાયુ એસીટિલિન છે.

(A) $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ સાથે આલ્કાઈનની પ્રક્રિયા એ જલીયકરણ (કુચેરોવ પ્રક્રિયા) છે.
$C_6H_5 - C \equiv C - CH_3$ જેવા અસમપ્રમાણ આલ્કાઈન માટે,પાણીનો ઉમેરો માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
$OH^-$ સમૂહ વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
આમ,બનતું મધ્યવર્તી ઇનોલ $C_6H_5 - C(OH) = CHCH_3$ છે.
આ ઇનોલ કીટોન બનાવવા માટે ટોટોમેરાઇઝેશન પામે છે,જે $C_6H_5 - CO - CH_2CH_3$ ($1$-ફિનાઈલપ્રોપેન$-1-$ઓન) છે.