Alkyne Questions in Gujarati

(C) આલ્કાઈન માટેનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n-2}$ છે.
સૌથી સાદા આલ્કાઈન માટે,આપણે $n = 2$ લઈએ છીએ કારણ કે ત્રિ-બંધ માટે ઓછામાં ઓછા બે કાર્બન પરમાણુઓની જરૂર હોય છે.
સૂત્રમાં $n = 2$ મૂકતા: $C_2H_{2(2)-2} = C_2H_2$.
આ સંયોજનને ઈથાઈન અથવા એસિટિલીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $but-1-yne$ નું બંધારણ $CH_3-CH_2-C \equiv CH$ છે.
આલ્કાઇન્સમાં,ત્રિ-બંધના $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ સ્વભાવે એસિડિક હોય છે.
$but-1-yne$ માં,ત્રિ-બંધના છેડાના કાર્બન સાથે માત્ર $1$ આવો હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ છે.
તેથી,એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા $1$ છે.

(D) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $(CaC_2)$ ની પાણી $(H_2O)$ સાથેની પ્રક્રિયા એસીટીલીન ($C_2H_2$ અથવા $CH \equiv CH$) બનાવવાની પ્રમાણિત પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CaC_2 + 2H_2O \to CH \equiv CH + Ca(OH)_2$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(C) $Ba(CN)_2$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ઇથાઇન $(CH \equiv CH)$ માં $HCN$ નું ઉમેરણ એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH \equiv CH + HCN \xrightarrow{Ba(CN)_2} CH_2 = CH - CN$
મળતી નીપજ $CH_2 = CH - CN$ છે,જેને સામાન્ય રીતે વિનાઇલ સાયનાઇડ (અથવા એક્રિલોનાઇટ્રાઇલ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $Ag(NH_3)_2^+ OH^-$ પ્રક્રિયકને ટોલેન્સ પ્રક્રિયક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સ (જેમાં $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ હોય) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસીટાઈલાઈડના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3CH_2C \equiv CH$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે જેમાં શૃંખલાના છેડે એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ છે.
તેથી,તે પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને સફેદ અવક્ષેપ આપશે,જ્યારે અન્ય સંયોજનો પ્રક્રિયા કરશે નહીં.

(D) ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સમાં $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
આ એસિડિક હાઈડ્રોજન $Na$ અથવા $NaNH_2$ જેવા પ્રબળ બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$C_2H_2$ (એસીટીલીન) એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HC \equiv CH + 2Na \rightarrow NaC \equiv CNa + H_2 \uparrow$.

(C) $O_3$ અને ત્યારબાદ $H_2O_2$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા આલ્કાઈનનું ઓઝોનોલિસિસ થતા ટ્રિપલ બોન્ડનું વિભાજન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-C\equiv CH + O_3/H_2O_2 \rightarrow CH_3COOH + HCOOH$.
તેથી, $CH_3COOH$ અને $HCOOH$ બંને નીપજ તરીકે મળે છે.

(B) એસિટિલિન $(CH \equiv CH)$ ની મંદ $H_2SO_4$ અને $HgSO_4$ ની હાજરીમાં પાણી સાથેની પ્રક્રિયા જલીયકરણ પ્રક્રિયા છે.
$CH \equiv CH + H_2O$ $\xrightarrow{dil. H_2SO_4, HgSO_4} [CH_2=CH-OH]$ $\rightarrow CH_3-CHO$.
બનતી અંતિમ નીપજ એસિટાલડિહાઈડ $(CH_3-CHO)$ છે.
એસિટાલડિહાઈડ $(CH_3-C(=O)H)$ ના બંધારણમાં એક $C=O$ દ્વિબંધ છે,જેમાં $1$ $\sigma$-બંધ અને $1$ $\pi$-બંધ હોય છે.
તેથી,$\pi$-બંધની સંખ્યા $1$ છે.

(C) હાઇડ્રોકાર્બનની એસિડિકતા $C-H$ બંધમાં સામેલ કાર્બન પરમાણુના $s$-લક્ષણ પર આધાર રાખે છે.
$CH_3 - C \equiv CH$ જેવા ટર્મિનલ આલ્કાઇન નિર્બળ એસિડિક હોય છે કારણ કે $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુ વધુ વિદ્યુતઋણ હોય છે,જે પ્રોટોનને દૂર થવા દે છે.
$CH_2 = CH_2$ $(sp^2)$ અને $C_6H_6$ $(sp^2)$ ખૂબ જ ઓછા એસિડિક છે.
$CH_3 - C \equiv C - CH_3$ માં $sp$-સંકરિત કાર્બન સાથે કોઈ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ નથી,તેથી તે એસિડિક નથી.
તેથી,$CH_3 - C \equiv CH$ સાચો જવાબ છે.

(D) આલ્કાઈન્સમાં ત્રિપલ બોન્ડ $(C \equiv C)$ હોય છે,જે તેમને ખૂબ જ સક્રિય બનાવે છે અને વિવિધ પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ આપવા માટે સક્ષમ બનાવે છે:
$1$. ઉમેરણ: આલ્કાઈન્સ ઇલેક્ટ્રોફિલિક ઉમેરણ પ્રતિક્રિયાઓ આપે છે,જેમ કે હાઇડ્રોજનેશન: $CH \equiv CH + 2H_2 \xrightarrow{Ni} CH_3 - CH_3$.
$2$. વિસ્થાપન: આલ્કાઈન્સમાં ટર્મિનલ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ એસિડિક હોય છે અને તેનું ધાતુઓ દ્વારા વિસ્થાપન થઈ શકે છે: $CH \equiv CH + Na \xrightarrow{liq. NH_3} CH \equiv C^{-} Na^{+} + \frac{1}{2} H_2$.
$3$. પોલિમરાઈઝેશન: આલ્કાઈન્સ ચક્રીય પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા એરોમેટિક સંયોજનો બનાવી શકે છે: $3CH \equiv CH \xrightarrow{\text{hot } Cu \text{ tube}} C_6H_6$ (બેન્ઝીન).
આમ,આલ્કાઈન્સ આ બધી જ પ્રતિક્રિયાઓ દર્શાવે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(D) બંધ ક્રમ વધવાની સાથે બંધ લંબાઈ ઘટે છે.
$A$. $CH_3-CH_2-CH_3$ (આલ્કેન) માં $C-C$ સિંગલ બોન્ડ છે જેની લંબાઈ આશરે $1.54 \ \mathring{A}$ છે.
$B$. $CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$ (આલ્કેન) માં $C-C$ સિંગલ બોન્ડ છે જેની લંબાઈ આશરે $1.54 \ \mathring{A}$ છે.
$C$. $CH_2=CH-CH=CH_2$ (બ્યુટાડાઈન) માં $C-C$ સિંગલ અને $C=C$ ડબલ બોન્ડ છે. સંયુગ્મનને કારણે $C-C$ સિંગલ બોન્ડની લંબાઈ ઘટે છે (આશરે $1.46 \ \mathring{A}$).
$D$. $CH \equiv C-C \equiv CH$ (બ્યુટા$-1,3-$ડાયાઈન) માં બે $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન વચ્ચે $C-C$ સિંગલ બોન્ડ છે. $sp$ સંકરણમાં $s$-કેરેક્ટર $(50\%)$ વધુ હોવાથી,$C-C$ બંધ લંબાઈ સૌથી ટૂંકી (આશરે $1.37 \ \mathring{A}$) હોય છે.
તેથી,સૌથી ટૂંકી $C-C$ બંધ લંબાઈ $CH \equiv C-C \equiv CH$ માં છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
એસીટીલીન $(C_2H_2)$ આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ને સિલ્વર પાવડર $(Ag)$ સાથે ગરમ કરીને મેળવવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2CHI_3 + 6Ag \xrightarrow{\Delta} C_2H_2 + 6AgI$
આ પ્રક્રિયામાં,સિલ્વર ડીહેલોજીનેટિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે આયોડોફોર્મમાંથી આયોડિન દૂર કરીને સિલ્વર આયોડાઇડ બનાવે છે અને બાકીના $CH$ ટુકડાઓ જોડાઈને એસીટીલીન બનાવે છે.

(D) $2$-હેક્સાઇન જેવા આંતરિક આલ્કાઇનનું $trans$-આલ્કીનમાં રૂપાંતર પ્રવાહી એમોનિયા $(NH_3)$ માં આલ્કલી ધાતુ ($Li$ અથવા $Na$ જેવી) નો ઉપયોગ કરીને બર્ચ રિડક્શન દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા $trans$-વિનાઇલિક રેડિકલ એનાયન મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધે છે,જે થર્મોડાયનેમિકલી વધુ સ્થિર $trans$-આલ્કીન નીપજ બનાવે છે.

(A) કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચેની બંધ લંબાઈ તેમના સંકરણ પર આધાર રાખે છે.
$C-C$ એકલ બંધ (આલ્કેન) ની લંબાઈ $1.54 \ \mathring{A}$ છે.
$C=C$ દ્વિબંધ (આલ્કીન) ની લંબાઈ $1.34 \ \mathring{A}$ છે.
$C \equiv C$ ત્રિબંધ (આલ્કાઇન) ની લંબાઈ $1.20 \ \mathring{A}$ છે.
પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ માં કાર્બન-કાર્બન ત્રિબંધ હોય છે,જે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી ઓછી બંધ લંબાઈ ધરાવે છે.

(B) એસિટિલીન $(CH \equiv CH)$ ની લિન્ડલરના ઉદ્દીપક $(Pd/BaSO_4)$ ની હાજરીમાં હાઇડ્રોજન $(H_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ આંશિક હાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા છે.
$CH \equiv CH + H_2 \xrightarrow[Lindlar \ Catalyst]{Pd/BaSO_4} CH_2 = CH_2$
આમ,એસિટિલીનનું રિડક્શન થઈને ઇથિલિન $(CH_2 = CH_2)$ બને છે.

(A) એસીટીલીન $(C_2H_2)$ નું બંધારણ $H-C \equiv C-H$ છે.
બે કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચેના ત્રિ-બંધમાં,એક સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ અને બે પાઈ $(\pi)$ બંધ હોય છે.

(A) પ્રોપાઇન $(CH_3C \equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઇન છે જે $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
ટર્મિનલ આલ્કાઇન એમોનિયાયુક્ત સિલ્વર નાઇટ્રેટ ($AgNO_3 + NH_4OH$,જેને ટોલેન્સ પ્રક્રિયક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસિટિલાઇડના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$CH_3C \equiv CH + [Ag(NH_3)_2]^+ + OH^- \to CH_3C \equiv CAg \downarrow + 2NH_3 + H_2O$
$2-$બ્યુટાઇન જેવા નોન-ટર્મિનલ આલ્કાઇન પાસે એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી,તેથી તેઓ એમોનિયાયુક્ત $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી.

(C) મેગ્નેશિયમ કાર્બાઈડની પાણી સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Mg_2C_3 + 4H_2O \to CH_3C \equiv CH + 2Mg(OH)_2$
$Mg_2C_3$ માંથી પ્રોપાઈન $(CH_3C \equiv CH)$ મળે છે.

(B) હાઇડ્રોકાર્બન $C_6H_6$ એ $Br_2$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,જે અસંતૃપ્તતા સૂચવે છે.
એમોનિયામય $AgNO_3$ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) ખાસ કરીને ટર્મિનલ આલ્કાઇન $(R-C\equiv CH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસિટિલાઇડના સફેદ અવક્ષેપ આપે છે.
$1,5-$હેક્ઝાડાઇન $(HC\equiv C-CH_2-CH_2-C\equiv CH)$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઇન છે અને તે અવક્ષેપ આપશે,અને તેનું સૂત્ર $C_6H_6$ છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા $2-butyne$ નું રિડક્ટિવ ઓઝોનોલિસિસ છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,$2-butyne$ ઓઝોન $(O_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓઝોનાઇડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,ઓઝોનાઇડનું $Zn/H_2O$ દ્વારા રિડક્શન થઈને $butane-2,3-dione$ $(CH_3-CO-CO-CH_3)$ બને છે.
તેથી,$X$ એ $O_3$ છે.

(B) ઇથાઇન $(HC \equiv CH)$ ની એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઇટ્રેટ $(AgNO_3 + NH_4OH)$ સાથેની પ્રક્રિયા ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સ માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
આ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સિલ્વર આયનો દ્વારા વિસ્થાપિત થઈને સિલ્વર એસિટિલાઇડ $(Ag_2C_2)$ બનાવે છે,જે સફેદ અવક્ષેપ તરીકે જોવા મળે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે:
$HC \equiv CH + 2AgNO_3 + 2NH_4OH \rightarrow AgC \equiv CAg + 2NH_4NO_3 + 2H_2O$
આમ,'$X$' એ $Ag_2C_2$ છે.

(C) $Ba(CN)_2$ જેવા ઉદ્દીપકની હાજરીમાં એસિટિલીન $(CH \equiv CH)$ ની હાઈડ્રોજન સાયનાઈડ $(HCN)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
$CH \equiv CH + HCN \xrightarrow{Ba(CN)_2} CH_2 = CHCN$
બનતી નીપજ $CH_2 = CHCN$ છે,જેને સામાન્ય રીતે વિનાઈલ સાયનાઈડ અથવા એક્રિલોનાઈટ્રાઈલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાથી એસિટિલીન $(C_2H_2)$ ઉત્પન્ન થાય છે:
$CaC_2 + 2H_2O \to C_2H_2 + Ca(OH)_2$
એસિટિલીન $dil. H_2SO_4$ અને $HgSO_4$ ની હાજરીમાં જલીયકરણ (કુચરોવ પ્રક્રિયા) પામીને અસ્થાયી ઇનોલ મધ્યવર્તી બનાવે છે,જેનું ટોટોમેરાઇઝેશન થઈને એસિટાલડિહાઇડ $(CH_3CHO)$ મળે છે:
$C_2H_2 + H_2O \xrightarrow{H_2SO_4/HgSO_4} [CH_2=CHOH] \to CH_3CHO$
તેથી,$A = C_2H_2$ અને $B = CH_3CHO$.

(A) $X$ એ $C_2H_2$ (એસિટિલીન) છે.
$HC \equiv CH + H_2O$ $\xrightarrow{HgSO_4 / H_2SO_4} [CH_2 = CHOH]$ $\rightarrow CH_3CHO$ ($Y$ એ એસિટોલ્ડિહાઈડ છે).
$CH_3CHO \xrightarrow{[O]} CH_3COOH$ (એસિટિક એસિડ).
તેથી,સંયોજન $X$ એ $C_2H_2$ છે.

(A) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $(CaC_2)$ ભારે પાણી $(D_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડ્યુટેરોએસીટીલીન $(C_2D_2)$ અને કેલ્શિયમ ડ્યુટેરોક્સાઇડ $(Ca(OD)_2)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CaC_2 + 2D_2O \xrightarrow{} C_2D_2 + Ca(OD)_2$

(D) એસિટિલીન $(CH \equiv CH)$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા ઈલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
પ્રથમ,$HBr$ નો એક અણુ એસિટિલીનમાં ઉમેરાઈને વિનાઈલ બ્રોમાઈડ $(CH_2 = CHBr)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,$HBr$ નો બીજો અણુ માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ વિનાઈલ બ્રોમાઈડમાં ઉમેરાઈને ઈથાઈલિડીન ડાયબ્રોમાઈડ $(CH_3CHBr_2)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH \equiv CH$ $\xrightarrow{HBr} CH_2 = CHBr$ $\xrightarrow{HBr} CH_3CHBr_2$.

(B) ઇથાઇન $(CH \equiv CH)$ ની હાઇડ્રોજન બ્રોમાઇડ $(HBr)$ ના એક મોલ સાથેની પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
$CH \equiv CH + HBr \to CH_2 = CHBr$
બનતી નીપજ $CH_2 = CHBr$ છે,જેને વિનાઇલ બ્રોમાઇડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) એસિટિલિન $(CH \equiv CH)$ એ $HCl$ સાથે બે તબક્કાની ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા કરે છે.
તબક્કો $1$: $CH \equiv CH + HCl \to CH_2=CHCl$ (વિનાઇલ ક્લોરાઇડ).
તબક્કો $2$: $CH_2=CHCl + HCl \to CH_3CHCl_2$ (ઇથિલિડીન ક્લોરાઇડ).
સામાન્ય રીતે $HCl$ ની વધુ માત્રામાં પ્રક્રિયા પૂર્ણ થતી હોવાથી,અંતિમ નીપજ $CH_3CHCl_2$ મળે છે.

(A) જ્યારે આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ને સિલ્વર $(Ag)$ પાવડર સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે વિ-હેલોજનેશન પ્રક્રિયા દ્વારા એસીટીલીન $(HC \equiv CH)$ બનાવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$2CHI_3 + 6Ag \to HC \equiv CH + 6AgI$

(C) પ્રક્રિયા $CH_2Br-C \equiv C-CH_2Br \xrightarrow[\Delta]{Zn} CH_2=C=C=CH_2$ એ ડીબ્રોમિનેશન પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે $1,4-dibromobut-2-yne$ ને ગરમીની હાજરીમાં ઝિંક ડસ્ટ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે બે બ્રોમિન પરમાણુઓ દૂર કરીને $buta-1,2,3-triene$ બનાવે છે.

(A) જ્યારે $CHCl_3$ (ક્લોરોફોર્મ) ને સિલ્વર પાવડર $(Ag)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે વિ-હેલોજનેશન પ્રક્રિયા દ્વારા $C_2H_2$ (એસીટીલીન અથવા ઇથાઇન) બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $2CHCl_3 + 6Ag \rightarrow C_2H_2 + 6AgCl$.

(D) ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ ની સિલ્વર પાવડર $(Ag)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ડીહેલોજનેશન પ્રક્રિયા છે જે એસિટિલીન $(CH \equiv CH)$ આપે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2CHCl_3 + 6Ag \to CH \equiv CH + 6AgCl$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) જ્યારે ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ ને સિલ્વર $(Ag)$ પાવડર સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ડિહેલોજનેશન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2CHCl_3 + 6Ag \xrightarrow{\Delta} HC \equiv CH + 6AgCl$
આ પ્રક્રિયામાં,ક્લોરોફોર્મના બે અણુઓ સિલ્વરના છ પરમાણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટિલીન $(C_2H_2)$ અને સિલ્વર ક્લોરાઇડ $(AgCl)$ બનાવે છે.

(D) પગલું $1$: પ્રોપેન-$1$-ઓલનું સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે $160-180\,^{\circ}C$ તાપમાને નિર્જલીકરણ કરવાથી પ્રોપીન $(X = CH_3CH=CH_2)$ મળે છે.
પગલું $2$: પ્રોપીનમાં $Br_2$ ઉમેરવાથી $1,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેન $(Y = CH_3CH(Br)CH_2Br)$ મળે છે.
પગલું $3$: $1,2$-ડાયબ્રોમોપ્રોપેનનું વધારાના આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન કરવાથી પ્રોપાઈન $(Z = CH_3-C \equiv CH)$ મળે છે.

(A) આ પ્રક્રિયા આલ્કાઈનનું હાઈડ્રેશન છે જે એસિડ અને મર્ક્યુરી ઉદ્દીપકની હાજરીમાં થાય છે.
$CH_3-CH_2-C \equiv CH + H_2O \xrightarrow{Hg^{2+}, H^+} CH_3-CH_2-C(=O)-CH_3$ (બ્યુટેનોન).
$Hg^{2+}$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઈનના હાઈડ્રેશન માટે ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે જેથી કીટોન બને છે (ઈનોલ મધ્યવર્તી દ્વારા).

(D) $HgSO_4$ અને મંદ $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં એસીટીલીન $(C_2H_2)$ ની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાને કુચેરોવ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રથમ,એસીટીલીનનું જલીયકરણ થઈને વિનાઈલ આલ્કોહોલ $(CH_2=CH-OH)$ નામનું અસ્થાયી મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે.
ત્યારબાદ આ વિનાઈલ આલ્કોહોલનું ટોટોમેરાઈઝેશન (ચલરૂપકતા) થઈને વધુ સ્થાયી આઈસોમર,એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ બને છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HC \equiv CH + H_2O \xrightarrow{HgSO_4 / H_2SO_4} [CH_2=CH-OH] \rightleftharpoons CH_3CHO$.

(B) $Hg^{2+}$ ક્ષાર (જેમ કે $HgSO_4$) અને મંદ એસિડ (જેમ કે $H_2SO_4$) ની હાજરીમાં આલ્કાઇન્સનું જલીયકરણ માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ માટે,પાણીનો ઉમેરો ત્રિ-બંધ પર થાય છે.
પ્રારંભિક નીપજ ઇનોલ $(CH_3-C(OH)=CH_2)$ છે,જે અસ્થિર છે અને સ્થિર કીટોન બનાવવા માટે ટોટોમેરાઇઝેશન (ચલરૂપતા) અનુભવે છે.
ચોક્કસ રીતે,પ્રોપાઇન એસીટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ આપે છે.

(B) $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં ઇથાઇન $(HC \equiv CH)$ નું જલીયકરણ એ કુચેરોવ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખાતી એક મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા અસ્થિર વિનાઇલ આલ્કોહોલ (ઇનોલ) મધ્યવર્તી સંયોજન દ્વારા થાય છે,જેનું ટૉટોમેરાઇઝેશન થઈને સ્થિર કાર્બોનિલ સંયોજન બને છે.
$HC \equiv CH + H_2O$ $\xrightarrow{HgSO_4 / H_2SO_4} [CH_2=CH-OH]$ $\rightarrow CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઇડ).

(A) $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં આલ્કાઈનનું પાણી સાથેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે જે માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે.
પ્રથમ,આલ્કાઈન $CH_3 - CH_2 - C \equiv CH$ નું જલીયકરણ થઈને અસ્થાયી ઇનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન $CH_3 - CH_2 - C(OH) = CH_2$ બને છે.
આ ઇનોલ મધ્યવર્તી સંયોજન ત્યારબાદ ટોટોમેરાઇઝેશન (ચલરૂપતા) દ્વારા વધુ સ્થાયી કીટો સ્વરૂપમાં ફેરવાય છે.
અંતિમ નીપજ $A$ એ બ્યુટેન$-2-$ઓન છે,જે $CH_3 - CH_2 - C(=O) - CH_3$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(A) $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં $but-1-yne$ જેવા ટર્મિનલ આલ્કાઈનનું જલીયકરણ માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે.
પગલું $1$: આલ્કાઈન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને અસ્થાયી ઇનોલ મધ્યવર્તી બનાવે છે: $CH_3-CH_2-C \equiv CH + H_2O \xrightarrow{HgSO_4/H_2SO_4} [CH_3-CH_2-C(OH)=CH_2]$.
પગલું $2$: ઇનોલનું ટોટોમેરાઈઝેશન થઈને સ્થાયી કીટોન બને છે: $[CH_3-CH_2-C(OH)=CH_2] ightarrow CH_3-CH_2-COCH_3$ $(Butan-2-one)$.
તેથી,સાચી નીપજ $Butan-2-one$ છે.

(C) આલ્કાઈનની ઓઝોન સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન એ ઓક્સિડેટિવ ક્લીવેજ પ્રક્રિયા છે.
આંતરિક આલ્કાઈન $R-C\equiv C-R'$ માટે,નીપજો બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે: $RCOOH$ અને $R'COOH$.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$CH_3-C\equiv C-CH_2-CH_3$ ટ્રિપલ બોન્ડ પર ઓક્સિડેટિવ ક્લીવેજ અનુભવે છે.
$CH_3-C$ ભાગ એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
$-C-CH_2-CH_3$ ભાગ પ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
આમ,નીપજો $CH_3COOH + CH_3CH_2COOH$ છે.

(A) પ્રક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $C_2H_2$ (એસીટીલીન) $HgSO_4$ અને $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં જલીયકરણ પામીને એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ બનાવે છે,જે $A$ છે.
$2$. એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ નું ઓક્સિડેશન $([O])$ કરવાથી એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ મળે છે,જે $B$ છે.
$3$. તેથી,$B$ એક એસિડ છે.

(C) જ્યારે એસિટિલીન $(CH \equiv CH)$ ની પ્રક્રિયા $Hg^{2+}$ આયનોની હાજરીમાં એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ સાથે થાય છે,ત્યારે તે યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા ઇથિલિડીન ડાયએસીટેટ $(CH_3-CH(OOCCH_3)_2)$ બનાવે છે.
$CH \equiv CH + 2CH_3COOH \xrightarrow{Hg^{2+}} CH_3-CH(OOCCH_3)_2$

(D) કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $CaC_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જે $Ca^{2+}$ અને $[C \equiv C]^{2-}$ આયનો ધરાવે છે.
એસીટિલાઇડ આયન $[C \equiv C]^{2-}$ માં,બે કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચે ત્રિબંધ હોય છે.
ત્રિબંધમાં $1$ સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ અને $2$ પાઇ $(\pi)$ બંધ હોય છે.

(A) એસિટીલીન $(HC \equiv CH)$ માં,બે કાર્બન પરમાણુઓ ત્રિ-બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. ત્રિ-બંધમાં એક $\sigma$ (સિગ્મા) બંધ અને બે $\pi$ (પાઇ) બંધ હોય છે.

(B) $1,2-dibromoethane$ નું $ethyne$ માં રૂપાંતરણ એ ડીહાઇડ્રોહેલોજનેશન પ્રક્રિયા છે.
$1$. પ્રથમ,$1,2-dibromoethane$ આલ્કોહોલીય $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડીહાઇડ્રોહેલોજનેશન દ્વારા $vinyl$ $bromide$ $(CH_2=CHBr)$ બનાવે છે.
$2$. ત્યારબાદ,$vinyl$ $bromide$ માંથી બીજો $HBr$ નો અણુ દૂર કરવા માટે પ્રબળ બેઇઝ $NaNH_2$ નો ઉપયોગ થાય છે,જેથી $ethyne$ $(HC \equiv CH)$ મળે છે.

(C) પગલું $1$: $1$-બ્યુટાઇન ની $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા. માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $H^+$ ટર્મિનલ કાર્બન પર જોડાય છે અને ન્યુક્લિયોફાઇલ $Cl^-$ વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પર જોડાય છે. નીપજ $B$ એ $CH_3-CH_2-CCl=CH_2$ ($2$-ક્લોરો$-1-$બ્યુટીન) છે.
પગલું $2$: $B$ ની $HI$ સાથે પ્રક્રિયા. ફરીથી,માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,$H^+$ એ $CH_2$ સમૂહ પર જોડાય છે અને $I^-$ એ $CCl$ કાર્બન પર જોડાય છે. અંતિમ નીપજ $C$ એ $CH_3-CH_2-CCl(I)-CH_3$ ($2$-ક્લોરો$-2-$આયોડોબ્યુટેન) છે.

(A) જ્યારે $CHCl_3$ (ક્લોરોફોર્મ) ને સિલ્વર પાવડર $(Ag)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ડીહેલોજિનેશન પ્રક્રિયા દ્વારા એસિટિલિન $(C_2H_2)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2CHCl_3 + 6Ag \rightarrow C_2H_2 + 6AgCl$.

(A) જ્યારે ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ ને સિલ્વર $(Ag)$ પાવડર સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું વિ-હેલોજિનેશન થઈને એસિટિલીન $(C_2H_2)$ બને છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2CHCl_3 + 6Ag \rightarrow C_2H_2 + 6AgCl$.