Alkene Questions in Gujarati

(D) આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ $C=C$ દ્વિબંધનું વિભાજન કરીને કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
$1$. $CH_3-CH=CH_2$ (પ્રોપીન) ના ઓઝોનોલિસિસથી $CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) અને $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) મળે છે.
$2$. $CH_3-CH=CH-CH_3$ ($2-$બ્યુટીન) ના ઓઝોનોલિસિસથી $CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) ના બે અણુઓ મળે છે.
પ્રશ્ન મુજબ,બંને $2-$બ્યુટીન અને પ્રોપીન એસીટાલ્ડિહાઈડ ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.

(A) આ પ્રક્રિયા લુઈસ એસિડ $(ZnCl_2)$ દ્વારા ઉદ્દીપિત આલ્કીન સાથે એસિટાઈલ ક્લોરાઈડનું ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
એસિટાઈલ કેટાયન $(CH_3CO^+)$ એ $2-$મિથાઈલપ્રોપીનના ટર્મિનલ કાર્બન પર હુમલો કરીને સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી,$(CH_3)_2C^+-CH_2-COCH_3$ બનાવે છે.
આ મધ્યવર્તી ત્યારબાદ ક્લોરાઈડ આયન $(Cl^-)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $4-$ક્લોરો$-4-$મિથાઈલપેન્ટેન$-2-$ઓન,$CH_3-C(Cl)(CH_3)-CH_2-COCH_3$ આપે છે.

(C) ઓલેફિન્સ (આલ્કીન્સ) નું હાઇડ્રોજનેશન એ ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયા છે.
$(C)$: $CH_2=CH_2 + H_2 \xrightarrow{Raney \ Ni, \Delta} CH_3-CH_3$.
રેની $Ni$ હાઇડ્રોજન વાયુની હાજરીમાં ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે જે દ્વિબંધ પર હાઇડ્રોજનના ઉમેરાને સરળ બનાવે છે.

(C) પોટેશિયમ સક્સિનેટ $(KOOC-CH_2-CH_2-COOK)$ નું કોલ્બેની વિદ્યુતવિભાજન પદ્ધતિ દ્વારા વિદ્યુતવિભાજન કરવાથી એનોડ પર ઈથીન $(CH_2=CH_2)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$KOOC-CH_2-CH_2-COOK + 2H_2O \xrightarrow{\text{Electrolysis}} CH_2=CH_2 + 2CO_2 + H_2 + 2KOH$.

(C) આ હાઇડ્રોકાર્બન ઈથિલીન $(CH_2=CH_2)$ છે.
$1$. સબાટિયર અને સેન્ડરેન્સ પ્રક્રિયામાં $300\ ^oC$ તાપમાને $Ni$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બનનું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન થાય છે. ઈથિલીન આ પ્રક્રિયા આપે છે: $CH_2=CH_2 + H_2 \xrightarrow[300\ ^oC]{Ni} CH_3-CH_3$.
$2$. એમોનિયામય સિલ્વર નાઈટ્રેટ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) માત્ર ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સ (જેમાં એસિડિક હાઇડ્રોજન હોય છે) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સફેદ અવક્ષેપ આપે છે. ઈથિલીનમાં એસિડિક હાઇડ્રોજન હોતો નથી,તેથી તે અવક્ષેપ આપતું નથી.

(B) આ પ્રક્રિયામાં,$HBr$ નું વિષમ વિભાજન થઈને ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $H^{+}$ ઉત્પન્ન થાય છે:
$HBr \rightarrow H^{+} + Br^{-}$
ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $H^{+}$ પ્રોપીનના દ્વિબંધ પર હુમલો કરીને સ્થાયી કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી $(CH_3-\stackrel{+}{C}H - CH_3)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,ન્યુક્લિયોફાઇલ $Br^{-}$ કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને $2$-બ્રોમોપ્રોપેન બનાવે છે.
પ્રારંભિક તબક્કામાં આલ્કીન પર ઇલેક્ટ્રોફાઇલનો હુમલો થતો હોવાથી,આ એક ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.

(A) $1,3-$બ્યુટાડાઈનની $Br_2$ સાથેની પ્રક્રિયા ઈલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
નીચા તાપમાને $1,2-$યોગશીલ નીપજ મળે છે,પરંતુ ઊંચા તાપમાને $1,4-$યોગશીલ નીપજ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_2=CH-CH=CH_2 + Br_2 \rightarrow Br-CH_2-CH=CH-CH_2-Br$.
આમ,મુખ્ય નીપજ $1,4-$ડાયબ્રોમોબ્યુટ$-2-$ઈન છે.

(D) ઓઝોનોલિસિસની નીપજો $2$ મોલ $HCHO$,$1$ મોલ $CO_2$ અને $1$ મોલ $CH_3COCHO$ છે.
આ નીપજોના કાર્બોનિલ સમૂહોને દ્વિબંધ દ્વારા જોડવાથી,આપણે મૂળ આલ્કીનનું બંધારણ મેળવી શકીએ છીએ.
ટુકડાઓ છે: $H_2C=O$,$O=C=O$,$O=C(CH_3)-CH=O$,અને $O=CH_2$.
ઓક્સિજન પરમાણુઓને દૂર કરીને અને કાર્બોનિલ સ્થાનો પરના કાર્બન પરમાણુઓને દ્વિબંધથી જોડતા $CH_2=C=C(CH_3)-CH=CH_2$ બંધારણ મળે છે.
તેથી,સાચું બંધારણ $CH_2=C=C(CH_3)-CH=CH_2$ છે.

(B) આ પ્રક્રિયામાં પ્રોપીનનું પ્રોપેન-$1,2$-ડાયોલમાં ઓક્સિડેશન થાય છે,ત્યારબાદ ઓક્સિડેટિવ વિભાજન થાય છે.
પ્રોપેન-$1,2$-ડાયોલ $(CH_3-CH(OH)-CH_2(OH))$ નું વિભાજન ઇથેનોઇક એસિડ $(CH_3COOH)$ અને મેથેનોઇક એસિડ $(HCOOH)$ આપે છે.
તેથી,$X$ એ $CH_3COOH$ છે.

(D) એસિડિક પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ સાથે આલ્કીનનું ઓક્સિડેશન દ્વિબંધનું વિભાજન કરે છે.
$2-$બ્યુટીન $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ માટે,દ્વિબંધ કેન્દ્રમાંથી તૂટે છે,જેના પરિણામે એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ ના બે અણુઓ મળે છે.
પ્રક્રિયા છે: $CH_3-CH=CH-CH_3 + 4[O] \xrightarrow{KMnO_4} 2CH_3COOH$.

(D) આલ્કીનનું આલ્કેનમાં રૂપાંતર એ હાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા છે.
$But-1-ene$ $(CH_3CH_2CH=CH_2)$ એ $Pd$,$Pt$ અથવા $Ni$ જેવા ધાતુના ઉદ્દીપકની હાજરીમાં હાઇડ્રોજન વાયુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $butane$ $(CH_3CH_2CH_2CH_3)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક $Pd / H_2$ છે.

(A) પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં,પ્રોપીન જેવા અસમપ્રમાણ આલ્કીન સાથે $HBr$ નો ઉમેરો એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
આ નિયમ મુજબ,પ્રક્રિયકનો ઋણ ભાગ $(Br^-)$ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા વધુ હોય છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \xrightarrow{\text{peroxide}} CH_3-CH_2-CH_2-Br$ ($n-$પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ).
તેથી,મુખ્ય નીપજ $n-$પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ છે.

(A) ઇથિલિન $(CH_2=CH_2)$ ની ઓઝોન $(O_3)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ ઝિંક અને પાણી $(Zn/H_2O)$ સાથે રિડક્ટિવ ક્લીવેજને ઓઝોનોલિસિસ કહેવામાં આવે છે.
$CH_2=CH_2 + O_3 \rightarrow CH_2CH_2O_3 \text{ (ઇથિલિન ઓઝોનાઇડ)}$
$CH_2CH_2O_3 \xrightarrow{Zn/H_2O} 2HCHO \text{ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ)}$
આમ,અંતિમ નીપજ ફોર્માલ્ડિહાઇડ મળે છે.

(D) . $C_2H_4$,$C_3H_6$ અને $C_4H_8$ એ બધા આલ્કીન છે.
આલ્કીન સંયોજનોમાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ હોય છે,જે બ્રોમિન $(Br_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને લાલ રંગ દૂર કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ સંયોજનો બ્રોમિનનો લાલ રંગ દૂર કરશે.

(A) $HI \to H^{+} + I^{-}$
$CH_3-CH=CH_2 + H^{+} \to CH_3-CH_2-CH_2^{+}$ ($1^o$ કાર્બોનિયમ આયન,ઓછું સ્થાયી) અને $CH_3-CH^{+}-CH_3$ ($2^o$ કાર્બોનિયમ આયન,વધુ સ્થાયી).
આ પ્રક્રિયા વધુ સ્થાયી $2^o$ કાર્બોનિયમ આયન મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધે છે.
$CH_3-CH^{+}-CH_3 + I^{-} \to CH_3-CH(I)-CH_3$ (આઈસોપ્રોપાઈલ આયોડાઈડ,મુખ્ય નીપજ).

(A) આલ્કીન અને બ્રોમિન $(Br_2)$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયા છે.
જ્યારે $but-1-ene$ $(CH_3-CH_2-CH=CH_2)$ $Br_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે બ્રોમિન પરમાણુઓ દ્વિબંધ પર ઉમેરાય છે.
$CH_3-CH_2-CH=CH_2 + Br_2 \to CH_3-CH_2-CH(Br)-CH_2Br$.
બનતું ઉત્પાદન $1, 2-dibromobutane$ છે.

(A) આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવવા માટે $C=C$ દ્વિબંધનું વિભાજન કરે છે.
ઓઝોનોલિસિસ પર $HCHO$ ના બે અણુઓ મેળવવા માટે સંયોજન '$X$' નું બંધારણ ઇથીન $(CH_2=CH_2)$ હોવું જોઈએ.
પ્રક્રિયા: $CH_2=CH_2 \xrightarrow[(2) Zn/H_2O]{(1) O_3} 2HCHO$.
તેથી,સંયોજન '$X$' એ $C_2H_4$ છે.

(B) પ્રોપીનમાં $HOCl$ નો ઉમેરો માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
$HOCl$ એ $HO^{\delta-} - Cl^{\delta+}$ તરીકે વર્તે છે.
ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $Cl^{+}$ દ્વિબંધ પર હુમલો કરીને ક્લોરોનિયમ આયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
ત્યારબાદ ન્યુક્લિયોફાઇલ $OH^{-}$ વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ $(C-2)$ પર હુમલો કરે છે.
આમ,પ્રક્રિયા: $CH_3-CH=CH_2 + HOCl \to CH_3-CH(OH)-CH_2Cl$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.

(C) આ પ્રક્રિયા $2,3-\text{dimethylbut-2-ene}$ નું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન છે.
$(CH_3)_2C=C(CH_3)_2 + H_2 \xrightarrow{\text{Catalyst}} (CH_3)_2CH-CH(CH_3)_2$.
બનતી નીપજ $2,3-\text{dimethylbutane}$ છે.
$2,3-\text{dimethylbutane}$ માં કોઈ કાઈરલ કાર્બન પરમાણુ હાજર નથી કારણ કે અણુ સંમિત છે અને દરેક કાર્બન પરમાણુ ઓછામાં ઓછા બે સમાન સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે.
કોઈ કાઈરલ કેન્દ્રો ન હોવાથી,અણુ અકાઈરલ છે અને $0$ પ્રકાશીય સમઘટકો દર્શાવે છે.

(B) પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં,આઇસોબ્યુટીન $(CH_2=C(CH_3)_2)$ જેવા અસમપ્રમાણ આલ્કીનમાં $HBr$ નો ઉમેરો એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ (ખારાશ અસર) ને અનુસરે છે.
બ્રોમીન પરમાણુ ઓછા વિસ્થાપિત (પ્રાથમિક) કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
$CH_2=C(CH_3)_2 + HBr \xrightarrow{\text{Peroxide}} Br-CH_2-CH(CH_3)_2$ (આઇસોબ્યુટાઇલ બ્રોમાઇડ).

(C) આપેલ વિધાન $Markownikoff's \ rule$ (માર્કોવનીકોવનો નિયમ) ની વ્યાખ્યા છે.
આ નિયમ મુજબ,અસમપ્રમાણ આલ્કીનમાં અસમપ્રમાણ પ્રક્રિયક ઉમેરતી વખતે,ઉમેરાતા અણુનો ઋણ ભાગ દ્વિબંધ ધરાવતા તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા ઓછી હોય.
ઉદાહરણ: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \rightarrow CH_3-CH(Br)-CH_3$ $(2-Bromopropane)$.

(D) આલ્કીનની સ્થિરતા દ્વિ-બંધિત કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ જૂથોની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે (હાયપરકોન્જુગેશન અસર).
$1-$બ્યુટીન $(CH_3-CH_2-CH=CH_2)$ માં $1$ આલ્કાઈલ જૂથ છે.
$2-$બ્યુટીન $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ માં $2$ આલ્કાઈલ જૂથો છે.
$1-$પેન્ટીન $(CH_3-CH_2-CH_2-CH=CH_2)$ માં $1$ આલ્કાઈલ જૂથ છે.
$2-$પેન્ટીન $(CH_3-CH_2-CH=CH-CH_3)$ માં $2$ આલ્કાઈલ જૂથો છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$2-$પેન્ટીન સૌથી વધુ સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં $1-$બ્યુટીન અને $1-$પેન્ટીન કરતા વધુ સબસ્ટિટ્યુશન છે,અને લાંબી શૃંખલાને કારણે તે $2-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.

(B) માર્કોવનીકોવનો નિયમ અસમપ્રમાણ આલ્કીન માટે લાગુ પડે છે જ્યાં દ્વિબંધ પર ધ્રુવીય પ્રક્રિયકનો ઉમેરો થાય છે.
$B$ $(CH_3 - CH = CH - CH_3)$ એ એક સમપ્રમાણ આલ્કીન (બ્યુટ$-2-$ઈન) છે,તેથી,તેમાં ધ્રુવીય પ્રક્રિયક ઉમેરવા માટે માર્કોવનીકોવના નિયમની જરૂર પડતી નથી કારણ કે ઉમેરણની દિશા ગમે તે હોય,મળતી નીપજ સમાન જ હોય છે.

(C) આલ્કીનનું એસિડ ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે.
$2-$ફિનાઈલપ્રોપીન $(CH_3-C(Ph)=CH_2)$ એ $H_3O^{+}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
પ્રોટોન $(H^{+})$ એ ટર્મિનલ કાર્બન $(CH_2)$ પર ઉમેરાઈને તૃતીયક બેન્ઝાઈલિક કાર્બોકેટાયન $(CH_3-C^{+}(Ph)-CH_3)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ પાણી આ કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને $2-$ફિનાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ $(CH_3-C(OH)(Ph)-CH_3)$ બનાવે છે.

(D) . આલ્કીનની અસંતૃપ્તતા ચકાસવા માટે કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડમાં બ્રોમીનનું દ્રાવણ વપરાય છે.
બ્રોમીનનો લાલ રંગ દૂર થાય છે કારણ કે રંગહીન ડાયબ્રોમોઆલ્કેન (દા.ત. ઈથીન માટે,$C_2H_4Br_2$ બને છે) બને છે.

(B) પ્રોપિલિનની સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
$CH_3-CH=CH_2 + H_2O \xrightarrow{H_2SO_4} CH_3-CH(OH)-CH_3$
આમ,આ પ્રક્રિયામાં આઇસોપ્રોપાઇલ આલ્કોહોલ બને છે.

(B) આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ $C=C$ દ્વિબંધના વિભાજન દ્વારા કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
પ્રોપીન $(CH_2=CH-CH_3)$ માટે:
$CH_2=CH-CH_3 + O_3 \rightarrow \text{ઓઝોનાઇડ મધ્યવર્તી}$
$\text{ઓઝોનાઇડ} + Zn/H_2O \rightarrow HCHO + CH_3CHO$
ફોર્માલ્ડિહાઇડ $(HCHO)$ અને એસીટાલ્ડિહાઇડ $(CH_3CHO)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(A) ઇથીન $(H_2C=CH_2)$ ની ઠંડા આલ્કલાઇન $KMnO_4$ (બેયર પ્રક્રિયક) સાથેની પ્રક્રિયા ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં દ્વિબંધનું સિન-હાઇડ્રોક્સિલેશન થઈને વિસિનલ ડાયોલ બને છે.
બનતી નીપજ ઇથિલીન ગ્લાયકોલ $(HOCH_2-CH_2OH)$ છે.

(A) એન્ટી-માર્કોવનીકોવનો નિયમ (જેને પેરોક્સાઇડ અસર અથવા ખરાશ અસર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ફક્ત અસમપ્રમાણ આલ્કીન માટે જ લાગુ પડે છે.
$2-$બ્યુટીન એ એક સમપ્રમાણ આલ્કીન છે કારણ કે દ્વિબંધ $2$જા અને $3$જા કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચે સ્થિત છે,જેના પરિણામે દ્વિબંધની બંને બાજુએ સમાન જૂથો હોય છે $(CH_3-CH=CH-CH_3)$.
તેથી,$2-$બ્યુટીન એન્ટી-માર્કોવનીકોવનો ઉમેરો દર્શાવતું નથી.
$1-$બ્યુટીન,$2-$પેન્ટીન અને $2-$હેક્ઝીન એ અસમપ્રમાણ આલ્કીન છે અને તે આ નિયમનું પાલન કરી શકે છે.

(B) પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં પ્રોપીન સાથે $HBr$ ની પ્રક્રિયા એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ (ખારાશ અસર) ને અનુસરે છે.
બ્રોમિન પરમાણુ ટર્મિનલ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
$CH_3-CH=CH_2 + HBr \xrightarrow{\text{Peroxide}} CH_3-CH_2-CH_2Br$ ($n-propyl$ બ્રોમાઇડ).

(C) $C_2H_4$ (ઈથીન) એ આલ્કીન છે.
આલ્કીન $KMnO_4$ (બેયર પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્સિડેશન પામે છે,જેના પરિણામે દ્રાવણનો રંગ દૂર થાય છે.
જોકે,તેઓ એમોનિયામય $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી કારણ કે તેમની પાસે એસિડિક ટર્મિનલ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી.
$C_2H_2$ જેવા ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સ $KMnO_4$ અને એમોનિયામય $AgNO_3$ બંને સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$CH_4$ અને $C_2H_6$ જેવા આલ્કેન સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે અને તે બંનેમાંથી કોઈ પણ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી.

(B) $1,3-$બ્યુટાડાઈન અને $HBr$ ની પ્રક્રિયાથી બે સમઘટકો મળે છે: $3-$બ્રોમોબ્યુટીન ($1,2-$એડિશન પ્રોડક્ટ) અને $1-$બ્રોમો$-2-$બ્યુટીન ($1,4-$એડિશન પ્રોડક્ટ).
નીચા તાપમાને (દા.ત.,$-80\,^{\circ}C$),પ્રક્રિયા કાયનેટિકલી નિયંત્રિત હોય છે,જે $1,2-$એડિશન પ્રોડક્ટ ($3-$બ્રોમોબ્યુટીન) ને પ્રાધાન્ય આપે છે.
ઊંચા તાપમાને (દા.ત.,$40\,^{\circ}C$),પ્રક્રિયા થર્મોડાયનેમિકલી નિયંત્રિત હોય છે,જે વધુ સ્થાયી $1,4-$એડિશન પ્રોડક્ટ ($1-$બ્રોમો$-2-$બ્યુટીન) ને પ્રાધાન્ય આપે છે કારણ કે તેમાં દ્વિબંધ વધુ વિસ્થાપિત હોય છે.
તેથી,$40\,^{\circ}C$ તાપમાને $1-$બ્રોમો$-2-$બ્યુટીન મુખ્ય નીપજ છે.

(C) પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં,અસમપ્રમાણ આલ્કીન સાથે $HBr$ નો ઉમેરો એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ (જેને ખરાશ અસર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને અનુસરે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બ્રોમિન પરમાણુ દ્વિબંધના તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે વધુ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-C(CH_3)=CH_2 + HBr \xrightarrow{\text{Peroxide}} CH_3-CH(CH_3)-CH_2Br$.

(C) $1$. $KMnO_4$ નું દ્રાવણ (બેયર પ્રક્રિયક) અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન જેવા કે આલ્કીન અને આલ્કાઇન દ્વારા રંગવિહીન થાય છે.
$2$. એમોનિયેકલ ક્યુપ્રસ ક્લોરાઇડ $(Cu_2Cl_2 + NH_4OH)$ ખાસ કરીને ટર્મિનલ આલ્કાઇન સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોપર એસીટાઇલાઇડના લાલ અવક્ષેપ આપે છે.
$3$. ઈથેન અને મિથેન સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન (આલ્કેન) છે અને તે $KMnO_4$ ને રંગવિહીન કરતા નથી.
$4$. એસીટીલીન (ઈથાઇન) એ ટર્મિનલ આલ્કાઇન છે અને તે એમોનિયેકલ ક્યુપ્રસ ક્લોરાઇડ સાથે લાલ અવક્ષેપ આપે છે.
$5$. ઈથીન $(CH_2=CH_2)$ એ આલ્કીન છે; તે $KMnO_4$ ને રંગવિહીન કરે છે પરંતુ એમોનિયેકલ ક્યુપ્રસ ક્લોરાઇડ સાથે અવક્ષેપ આપતું નથી.
$6$. તેથી,સાચો જવાબ ઈથીન છે.

(A) સાયક્લોહેક્સિનની $OsO_4$ (ઓસ્મિયમ ટેટ્રોક્સાઈડ) સાથેની પ્રક્રિયા એ $syn$-હાઈડ્રોક્સિલેશન પ્રક્રિયા છે.
$OsO_4$ આલ્કીનના દ્વિબંધ સાથે જોડાઈને ચક્રીય ઓસ્મેટ એસ્ટર મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે.
ત્યારબાદ $NaHSO_3$ (સોડિયમ બાયસલ્ફાઈટ) અથવા $H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ઓસ્મેટ એસ્ટરનું જળવિભાજન થઈને $cis$-diol મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $cis$-diol છે.

(C) હાઇડ્રોકાર્બન $C_6H_{10}$ ની અસંતૃપ્તતાની માત્રા $2$ છે.
તે $H_2$ નો માત્ર એક અણુ શોષતું હોવાથી,તેમાં એક દ્વિબંધ અને એક વલય છે.
સાયક્લોહેક્ઝીનનું ઓઝોનોલિસિસ $C=C$ બંધ તોડીને હેક્ઝેન$-1,6-$ડાયલ $(OHC-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CHO)$ બનાવે છે.
તેથી,હાઇડ્રોકાર્બન સાયક્લોહેક્ઝીન છે.

(B) આલ્કીન ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયાઓ આપે છે.
$HOCl$ એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $Cl^{+}$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $Cl^{+}$ પ્રોપીનના દ્વિબંધ પર હુમલો કરીને ચક્રીય ક્લોરોનિયમ આયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
ત્યારબાદ,ન્યુક્લિયોફાઇલ $OH^{-}$ વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ પર હુમલો કરીને અંતિમ નીપજ,ક્લોરોહાઇડ્રિન બનાવે છે.

(C) આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ $C=C$ દ્વિબંધનું વિભાજન કરીને કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
$C_6H_{10}$ (સાયક્લોહેક્સિન) જેવા ચક્રીય આલ્કીન માટે,ઓઝોનોલિસિસ દરમિયાન વલય ખુલે છે.
પ્રક્રિયા: $\text{સાયક્લોહેક્સિન} + O_3$ $\rightarrow \text{ઓઝોનાઈડ}$ $\xrightarrow{Zn/H_2O} OHC-(CH_2)_4-CHO$ (હેક્ઝેન$-1,6-$ડાયલ).
આમ,શરૂઆતનું આલ્કીન સાયક્લોહેક્સિન છે.

(D) $KMnO_4$ ની હાજરીમાં $NaIO_4$ (લેમિયક્સ-વોન રુડલોફ પ્રક્રિયક) સાથે આલ્કીનની પ્રક્રિયાથી $C=C$ દ્વિબંધનું ઓક્સિડેટીવ વિભાજન થાય છે.
$CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3$ સંયોજનમાં,દ્વિબંધનું વિભાજન થાય છે.
વિસ્થાપિત કાર્બન $CH_3-C(CH_3)=$ નું ઓક્સિડેશન થઈને કીટોન,$CH_3COCH_3$ (એસીટોન) મળે છે.
$=CH-CH_3$ ભાગનું ઓક્સિડેશન થઈને આલ્ડિહાઈડ મળે છે,જે આ પરિસ્થિતિમાં વધુ ઓક્સિડેશન પામીને કાર્બોક્સિલિક એસિડ,$CH_3COOH$ (એસેટિક એસિડ) માં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,અંતિમ નીપજો $CH_3COCH_3 + CH_3COOH$ છે.

(A) દ્વિબંધ પર થતી યોગશીલ પ્રક્રિયામાં $\pi$-બંધ તૂટે છે અને બે નવા $\sigma$-બંધ બને છે.
$ >C = C < + XY \to >C(X)-C(Y) < $ પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયક $XY$ દ્વિબંધ પર ઉમેરાય છે,જેના પરિણામે સંતૃપ્ત નીપજ મળે છે જેમાં $X$ અને $Y$ પાસપાસેના કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાય છે.

(D) આલ્કીન માં $HBr$ નો ઉમેરો એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે,જે કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધે છે.
કાર્બોકેટાયનની વધુ સ્થિરતા પ્રક્રિયાના વેગમાં વધારો કરે છે.
$(CH_3)_2C = CH_2$ માં,$H^+$ ના ઉમેરાથી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન,$(CH_3)_3C^+$ બને છે,જે ઇન્ડક્ટિવ અસર અને છ $\alpha$-હાઇડ્રોજનના હાઇપરકોન્જુગેશનને કારણે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ સ્થિર છે.
તેથી,$(CH_3)_2C = CH_2$ એ $HBr$ સાથે સૌથી સરળતાથી પ્રક્રિયા કરે છે.

(D) પ્રોપીનની સાંદ્ર એસિડિક $KMnO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા ઓક્સિડેટીવ ક્લીવેજ પ્રક્રિયા છે.
$CH_3-CH=CH_2$ દ્વિબંધ પર ક્લીવેજ અનુભવે છે.
$CH_3-CH=$ ભાગનું ઓક્સિડેશન એસીટીક એસિડ $(CH_3COOH)$ માં થાય છે.
તેથી,પ્રક્રિયા છે: $CH_3-CH=CH_2 + 4[O] \xrightarrow{KMnO_4/H^+} CH_3COOH + HCOOH$.

(D) $2-methylpropene$ $(CH_2=C(CH_3)-CH_3)$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે.
$H^{+}$ વધુ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાય છે,જે સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3-C^{+}(CH_3)-CH_3)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,$Br^{-}$ આ કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને $2-bromo-2-methylpropane$ $(CH_3-C(Br)(CH_3)-CH_3)$ આપે છે.

(B) આ પ્રક્રિયામાં આલ્કીન પર $HBr$ નું ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા થાય છે. માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,પ્રોટોન $(H^+)$ વધુ હાઇડ્રોજન ધરાવતા કાર્બન પર જોડાય છે અને બ્રોમાઇડ આયન $(Br^-)$ વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બનાવવા માટે બીજા કાર્બન પર જોડાય છે.
$CH_2=CH-CCl_3$ માં,$CCl_3$ સમૂહ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક અસર ધરાવે છે. માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,$H^+$ ટર્મિનલ $CH_2$ પર જોડાઈને $CH_3-CH^+-CCl_3$ કાર્બોકેટાયન બનાવે છે.
ત્યારબાદ,$Br^-$ આયન આ કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને અંતિમ નીપજ $CH_3-CH(Br)-CCl_3$ આપે છે.

(A) મિથાઈલ આલ્કોહોલ $(CH_3OH)$ જેવા ન્યુક્લિયોફિલિક દ્રાવકની હાજરીમાં ઇથિલિન અને બ્રોમીનની પ્રક્રિયા ચક્રીય બ્રોમોનિયમ આયન મધ્યવર્તી દ્વારા થાય છે.
આ ચક્રીય બ્રોમોનિયમ આયન ઇલેક્ટ્રોફિલિક હોય છે.
તેના પર બ્રોમાઈડ આયન $(Br^-)$ દ્વારા હુમલો થવાથી $1, 2-dibromoethane$ બને છે અથવા દ્રાવક અણુ $(CH_3OH)$ દ્વારા હુમલો થવાથી પ્રોટોન દૂર થયા બાદ $BrCH_2CH_2OCH_3$ બને છે.
આમ,નીપજ કયો ન્યુક્લિયોફાઈલ મધ્યવર્તી પર હુમલો કરે છે તેના પર આધાર રાખે છે.

(C) પેરોક્સાઈડની હાજરીમાં આલ્કીનમાં હાઈડ્રોજન હેલાઈડ $(HX)$ નું ઉમેરણ માત્ર $HBr$ માટે જ એન્ટી-માર્કોવનીકોવ નિયમનું પાલન કરે છે.
$HCl$ માટે,$H-Cl$ બંધ ખૂબ જ મજબૂત હોવાથી મુક્ત મુલક દ્વારા તૂટી શકતો નથી.
$HI$ માટે,બનતો આયોડિન મુક્ત મુલક $(I^{\bullet})$ સ્થાયી છે,પરંતુ $C-I$ બંધ બનવાનો તબક્કો ઉષ્માશોષક છે અને $I^{\bullet}$ મુલકો આલ્કીનમાં ઉમેરાવાને બદલે $I_2$ બનાવવા માટે સંયોજાય છે.
આમ,માત્ર $HBr$ જ મુક્ત મુલક યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા એન્ટી-માર્કોવનીકોવ નીપજ આપે છે.

(A) પ્રોપીન $(CH_3-CH=CH_2)$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
આ નિયમ મુજબ,ઉમેરાતા અણુનો ઋણ ભાગ $(Br^-)$ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા ઓછી હોય છે.
$CH_3-CH=CH_2 + HBr \rightarrow CH_3-CH(Br)-CH_3$ (આઈસોપ્રોપાઈલ બ્રોમાઈડ).

(B) ઇથિલિન $(CH_2=CH_2)$ એ બ્રોમિન $(Br_2)$ સાથે યોગશીલ પ્રક્રિયા કરીને ઇથિલિન ડાયબ્રોમાઇડ $(CH_2Br-CH_2Br)$ બનાવે છે.

(A) $NBS$ ($N$-બ્રોમોસક્સિનાઈમાઈડ) એ એક પસંદગીયુક્ત બ્રોમિનેટિંગ રીએજન્ટ છે જે પ્રકાશ અથવા રેડિકલ ઈનિશિયેટરની હાજરીમાં એલાઈલિક બ્રોમિનેશન કરે છે.
મિથાઈલીનસાયક્લોહેક્ઝેનમાં,દ્વિબંધની બાજુનો કાર્બન પરમાણુ (એલાઈલિક સ્થાન) એ એક્ઝોસાયક્લિક મિથાઈલીન જૂથનો કાર્બન છે.
તેથી,બ્રોમીન પરમાણુ એક્ઝોસાયક્લિક કાર્બન પરના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓમાંથી એકને બદલે છે,જેના પરિણામે $1$-(બ્રોમોમિથાઈલ)સાયક્લોહેક્સ-$1$-ઈન બને છે.

(A) એલાઈલ ક્લોરાઈડ $(CH_2=CHCH_2Cl)$ ના ડીહાઈડ્રોક્લોરિનેશનમાં $C_2$ સ્થાન પરથી હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને $C_3$ સ્થાન પરથી ક્લોરિન પરમાણુ દૂર થાય છે,જેના પરિણામે પ્રોપેડાઈન $(CH_2=C=CH_2)$ બને છે.
$CH_2=CHCH_2Cl \xrightarrow{\text{dehydrochlorination}} CH_2=C=CH_2$