Absorption of water and Ascent of sap Questions in Gujarati

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પાણી અને ઓગળેલા ખનિજો મૂળમાંથી વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો સુધી જલવાહક પેશી દ્વારા વહન પામે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,પાણીનું સ્થળાંતર જલવાહક વાહિનીઓ અને જલવાહિનીકીઓના પોલાણ (lumen) દ્વારા થાય છે.
જલવાહક વાહિની તંત્ર બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ દ્વારા પાણીના ઉપર તરફના વહન માટે સતત અને ઓછા અવરોધવાળો માર્ગ પૂરો પાડે છે.

(B) મૂળદાબ એ ધન દબાણ છે જે જમીનમાંથી ખનિજ પોષક તત્વોના સક્રિય શોષણને કારણે મૂળના જલવાહક રસમાં વિકસે છે.
જ્યારે બાષ્પોત્સર્જનનો દર ખૂબ ઓછો હોય (દા.ત.,રાત્રે અથવા વહેલી સવારે) અને પાણીના શોષણનો દર ઊંચો હોય,ત્યારે જલવાહક પેશીઓમાં પાણી એકઠું થાય છે.
પાણીનો આ સંગ્રહ એક ધન જળસ્થિતિક દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે જેને મૂળદાબ કહેવામાં આવે છે,જે નાના છોડમાં પાણીના સ્તંભને ઉપરની તરફ ધકેલવામાં મદદ કરે છે.

(A) જ્યારે તાજી કાપેલી પાંદડાવાળી ડાળીને (જેમ કે બાલસમનો છોડ) $fuchsin$ (એક રંગક) ના દ્રાવણમાં ડુબાડવામાં આવે છે,ત્યારે તે રંગક પાણીની સાથે પ્રકાંડમાં ઉપરની તરફ વહન પામે છે.
આ પ્રક્રિયા રસારોહણ (ascent of sap) દર્શાવે છે.
પ્રકાંડ અથવા પાંદડાઓનું અવલોકન કરતા,શિરાઓ રંગીન દેખાય છે કારણ કે રંગક $xylem$ પેશી દ્વારા ઉપર જાય છે.
આ પ્રયોગ સાબિત કરે છે કે વનસ્પતિઓમાં પાણી અને ખનિજોના વહન (રસારોહણ) માટે $xylem$ જવાબદાર પેશી છે.

(B) બાષ્પોત્સર્જન સંલગ્નતા ખેંચાણનો સિદ્ધાંત,જેને સંલગ્નતા-તણાવ (Cohesion-Tension) સિદ્ધાંત તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વનસ્પતિઓમાં રસારોહણની પ્રક્રિયા સમજાવે છે.
આ સિદ્ધાંત પાણીના નિષ્ક્રિય શોષણની પદ્ધતિ હેઠળ કાર્ય કરે છે.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,પાણીના શોષણ માટે જવાબદાર બળો મૂળના કોષોમાં ઉદ્ભવતા નથી,પરંતુ બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા પાણી ગુમાવવાને કારણે પ્રરોહના કોષોમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
આનાથી નકારાત્મક દબાણ અથવા તણાવ સર્જાય છે જે પાણીના સ્તંભને મૂળથી પર્ણો સુધી ઉપરની તરફ ખેંચે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
વનસ્પતિઓમાં,પાણી અને ઓગળેલા અકાર્બનિક ખનિજો મૂળ દ્વારા જમીનમાંથી શોષાય છે.
આ પદાર્થો મૂળથી પાંદડા અને વનસ્પતિના અન્ય ભાગો સુધી $Xylem$ (જલવાહક) પેશી દ્વારા ઉપરની તરફ વહન પામે છે.
$Phloem$ (અન્નવાહક) મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન બનેલા કાર્બનિક ખોરાક (શર્કરા) ના સ્થળાંતર માટે જવાબદાર છે.

(D) બિંદુત્સ્વેદન એ પર્ણની કિનારીઓ પરથી પાણીના ટીપાં સ્વરૂપે થતો સ્ત્રાવ છે. તે મુખ્યત્વે $\text{મૂળદાબ}$ (Root pressure) ને કારણે થાય છે. જ્યારે બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઓછો હોય (સામાન્ય રીતે રાત્રે અથવા વહેલી સવારે) અને મૂળ દ્વારા પાણીનું શોષણ વધુ હોય, ત્યારે જલવાહકમાં ઉદ્ભવતું ધન જળસ્થિતિક દબાણ પાણીને $\text{જલોત્સર્ગી}$ (Hydathodes) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ છિદ્રો દ્વારા બહાર ધકેલે છે.

(C) વનસ્પતિમાં રસારોહણ મુખ્યત્વે જલવાહક પેશી દ્વારા થાય છે.
જ્યારે વનસ્પતિના પ્રકાંડને ઇઓસીન જેવા રંગમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે આ રંગ પાણીની સાથે જલવાહક નલિકાઓ અને જલવાહિનીકીઓ દ્વારા ઉપરની તરફ વહન પામે છે.
જલવાહક પેશી મૂળમાંથી પાણી અને ખનિજોનું હવાઈ ભાગો તરફ વહન કરવા માટે જવાબદાર હોવાથી,ઇઓસીનનું દ્રાવણ જલવાહકના ઘટકોને અભિરંજિત (રંગીન) કરે છે,જે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ અથવા જો રંગ વધુ સાંદ્ર હોય તો નરી આંખે પણ જોઈ શકાય છે.
તેથી,સાચું અવલોકન એ છે કે રસારોહણને કારણે જલવાહકના ઘટકો અભિરંજિત થાય છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં રસારોહણ માટે સૌથી વધુ સ્વીકૃત વાદ $Dixon$ અને $Jolly$ નો $Cohesion-Tension$ (સંલગ્નબળ-તણાવ) અને $Transpiration$ $Pull$ (ઉત્સ્વેદન ખેંચાણ) વાદ છે.
આ વાદ મુજબ,પર્ણોમાં ઉત્પન્ન થતું ઉત્સ્વેદન ખેંચાણ જલવાહક પેશીમાં ઋણ દબાણ (તણાવ) ઉત્પન્ન કરે છે.
પાણીના અણુઓના સંલગ્નબળ અને આસક્તિબળના ગુણધર્મોને કારણે,મૂળથી પર્ણો સુધી પાણીનો એક સળંગ સ્તંભ જળવાઈ રહે છે.
આ તણાવ પાણીના સ્તંભને ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ ઉપરની તરફ ખેંચે છે,જે રસારોહણની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.

(C) વનસ્પતિઓમાં રસારોહણ માટેનો સૌથી વધુ સ્વીકૃત સિદ્ધાંત $Transpiration \text{ } Pull \text{ } and \text{ } Cohesion-Tension \text{ } Theory$ (ઉત્સ્વેદન ખેંચાણ અને સંલગ્નબળ-તણાવ સિદ્ધાંત) છે.
આ સિદ્ધાંત $1894$ માં $Dixon$ અને $Joly$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,ઉત્સ્વેદન દ્વારા પાણીનો વ્યય જલવાહક પેશીમાં ઋણ દબાણ (તણાવ) ઉત્પન્ન કરે છે,જે પાણીના સ્તંભને ઉપરની તરફ ખેંચે છે.
પાણીના અણુઓના સંલગ્નબળ (cohesion) અને આસંજકબળ (adhesion) ના ગુણધર્મોને કારણે પાણીનો સ્તંભ સતત જળવાઈ રહે છે અને આ તણાવ હેઠળ તૂટતો નથી.

(C) વનસ્પતિઓમાં પાણીના ઉર્ધ્વગમન (ઉપરની તરફ વહન) માટે મુખ્યત્વે $\text{ઉત્સ્વેદન}-\text{ખેંચાણ } \text{સિદ્ધાંત}$ $(Transpiration \ Pull \ Theory)$ જવાબદાર છે, જેને $\text{સંસક્તિ}-\text{તણાવ}-\text{ઉત્સ્વેદન } \text{ખેંચાણ } \text{મોડેલ}$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
જોકે $\text{મૂળદાબ}$ $(Root \ Pressure)$ નાની વનસ્પતિઓમાં અને રાત્રિ દરમિયાન પાણીના વહનમાં ફાળો આપે છે, પરંતુ તે ઊંચા વૃક્ષોની ટોચ સુધી પાણી પહોંચાડવા માટે અપૂરતું છે.
તેથી, વનસ્પતિઓમાં પાણીના લાંબા અંતરના વહન માટે $\text{ઉત્સ્વેદન}-\text{ખેંચાણ } \text{સિદ્ધાંત}$ સૌથી વધુ સ્વીકૃત પદ્ધતિ છે.

(D) રસારોહણ $(ascent of sap)$ એટલે વનસ્પતિના મૂળ દ્વારા શોષાયેલા પાણી અને ઓગળેલા ખનીજ દ્રવ્યોનું ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ દિશામાં મૂળથી વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો જેવા કે પ્રકાંડ અને પર્ણ તરફ થતું ઉર્ધ્વગામી વહન। આ વહન મુખ્યત્વે $xylem$ (જલવાહક પેશી) દ્વારા થાય છે। તેથી, પાણી અને ખનીજ દ્રવ્યો મૂળમાંથી પ્રકાંડ અને પર્ણ તરફ વહન પામે છે।

(B) મૂળદાબ એ એક ધન દબાણ છે જે જમીનમાંથી ખનીજ આયનોના સક્રિય શોષણને કારણે વનસ્પતિના મૂળમાં ઉત્પન્ન થાય છે,ત્યારબાદ પાણીનું આસૃતિ દ્વારા જલવાહક પેશીમાં વહન થાય છે.
આ દબાણ પાણીને પ્રકાંડમાં નાની ઊંચાઈ સુધી ઉપર ધકેલવા માટે જવાબદાર છે,જે પાણીના સ્તંભની સાતત્યતા જાળવવામાં મદદ કરે છે અને વનસ્પતિમાં ચયાપચયની ક્રિયાઓને ટેકો આપે છે,ખાસ કરીને રાત્રિ દરમિયાન અથવા વહેલી સવારે જ્યારે બાષ્પોત્સર્જન ઓછું હોય છે.

(C) આવૃત્ત બીજધારીઓમાં,પાણીનું વહન મુખ્યત્વે જલવાહિનીઓ દ્વારા થાય છે. જલવાહિનીઓ એ મૃત કોષો દ્વારા બનેલી લાંબી,નળી જેવી રચનાઓ છે,જે મૂળમાંથી છોડના અન્ય ભાગો સુધી પાણી અને ઓગળેલા ખનિજોના જથ્થાબંધ પ્રવાહ માટે ઓછા અવરોધવાળો માર્ગ પૂરો પાડે છે.

(D) રસારોહણ એટલે મૂળમાંથી વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો સુધી પાણી અને ખનિજોનું ઉપરની તરફ વહન.
$1$. મૂળદાબ એક ધન દબાણ પૂરું પાડે છે જે પાણીને નાની ઊંચાઈ સુધી ઉપર ધકેલવામાં મદદ કરે છે.
$2$. બાષ્પોત્સર્જન એક ઋણ દબાણ (બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ) ઉત્પન્ન કરે છે,જે ઊંચી વનસ્પતિઓમાં રસારોહણ માટેનું મુખ્ય બળ છે.
$3$. જલવાહક પેશીની સાંકડી નળીઓને કારણે ઉદ્ભવતું કેશાકર્ષણ બળ પણ પાણીના ઉપરના વહનમાં ફાળો આપે છે.
આમ,આ તમામ પરિબળો રસારોહણમાં મદદરૂપ થાય છે.

(A) મૂળદાબ એ મૂળના જલવાહક પેશીમાં ઉદ્ભવતું ધન દબાણ છે,જે જમીનમાંથી ખનીજ આયનોના સક્રિય શોષણ અને ત્યારબાદ આસૃતિ દ્વારા પાણીના શોષણને કારણે થાય છે.
મૂળદાબ ત્યારે સૌથી વધુ જોવા મળે છે જ્યારે બાષ્પોત્સર્જન ઓછું હોય (દા.ત. રાત્રે અથવા વહેલી સવારે) અને શોષણ વધારે હોય,કારણ કે આ સ્થિતિમાં પાણી જલવાહકમાં એકત્રિત થઈ શકે છે.
તેનાથી વિપરીત,જ્યારે બાષ્પોત્સર્જન વધારે હોય,ત્યારે પાણીનો સ્તંભ બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ (transpiration pull) દ્વારા ઉપરની તરફ ખેંચાય છે,જે ઘણીવાર મૂળદાબની અસરને ઢાંકી દે છે.
તેથી,મૂળદાબ ત્યારે સૌથી ઓછું હોય છે જ્યારે બાષ્પોત્સર્જન વધારે હોય અને શોષણ ઓછું હોય,કારણ કે પાણી પર્ણો દ્વારા ઝડપથી ગુમાવાય છે અને મૂળમાં જરૂરી ધન દબાણ ઉત્પન્ન કરી શકતું નથી.

(B) રસારોહણ મુખ્યત્વે સંસક્તિ-તાણ-બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ (Cohesion-Tension-Transpiration Pull) મોડેલ દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે.
અભિલગ્નબળ (Adhesion) એટલે પાણીના અણુઓનું ધ્રુવીય સપાટીઓ,જેમ કે જલવાહક પેશીની દીવાલ (tracheary elements),તરફ આકર્ષણ.
સંસક્તિબળ (Cohesion) એટલે હાઇડ્રોજન બંધને કારણે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ.
તેથી,અભિલગ્નબળ જલવાહકની દીવાલ અને પાણીના અણુઓ વચ્ચે સર્જાય છે,જે ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ પાણીના સ્તંભને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(C) સ્થળાંતરની પ્રક્રિયા દરમિયાન,નાજુક મૂળરોમ,જે જમીનમાંથી પાણી અને ખનીજતત્વોના શોષણ માટે જવાબદાર હોય છે,તે ઘણીવાર ક્ષતિગ્રસ્ત થાય છે અથવા નાશ પામે છે. કારણ કે આ મૂળરોમ નવા વાતાવરણમાં છોડના પ્રારંભિક અસ્તિત્વ અને સ્થાપન માટે આવશ્યક છે,તેથી તેમનો નાશ થવાથી પાણીનું શોષણ અટકી જાય છે,જેના પરિણામે છોડ કરમાઈ જાય છે અને અંતે મૃત્યુ પામે છે.

(A) મૂળથી વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો,જેમાં પર્ણોનો પણ સમાવેશ થાય છે,ત્યાં સુધી પાણી અને ખનીજોનું વહન મુખ્યત્વે $Xylem$ (જલવાહક) પેશી દ્વારા થાય છે. $Xylem$ એક સતત વાહક તંત્ર બનાવે છે જે બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ અને મૂળના દબાણ દ્વારા ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ પાણી અને ઓગળેલા ખનીજ પોષક તત્વોની ઉપર તરફની ગતિને સરળ બનાવે છે. તેનાથી વિપરીત,$Phloem$ (અન્નવાહક) પર્ણોમાંથી વનસ્પતિના અન્ય ભાગોમાં કાર્બનિક પોષક તત્વો (પ્રકાશસંશ્લેષણની નીપજો) ના સ્થળાંતર માટે જવાબદાર છે.

(C) વનસ્પતિમાં રસારોહણ મુખ્યત્વે બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ (transpiration pull) દ્વારા થાય છે,જે જલવાહક પેશીમાં ઋણ દબાણ (તણાવ) ઉત્પન્ન કરે છે.
આ તણાવ પાણીના અણુઓના સંલગ્ન (cohesive) અને આસંજક (adhesive) ગુણધર્મોને કારણે પાણીના સ્તંભ દ્વારા વહન પામે છે.
$1$. સંલગ્ન બળ: પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ.
$2$. આસંજક બળ: પાણીના અણુઓનું જલવાહક પેશીની દીવાલ સાથેનું આકર્ષણ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સંલગ્ન બળ ગુરૂત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ પાણીના સ્તંભની સાતત્યતા જાળવી રાખવા માટે અનિવાર્ય છે,જે રસારોહણ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે.

(A) રસારોહણની પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે 'બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ' (Transpiration pull) અને 'સંલગ્નતા-તણાવ' (Cohesion-Tension) ના સિદ્ધાંત દ્વારા સમજાવી શકાય છે.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,પાણીના અણુઓ વચ્ચે રહેલા પ્રબળ સંલગ્ન બળ (Cohesive force) ને કારણે તેઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલા રહે છે.
આ સંલગ્નતાને કારણે જલવાહક પેશીમાં પાણીનો એક સળંગ સ્તંભ રચાય છે,જે બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા ઉદ્ભવતા ખેંચાણ સામે ટકી શકે છે.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે પાણી સળંગ સ્તંભરૂપે ઉપર ચઢે છે,અને કારણ $R$ પણ સાચું છે કારણ કે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું ઉચ્ચ સંલગ્ન બળ આ સાતત્ય માટે જવાબદાર છે.
આમ,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) વનસ્પતિમાં રસારોહણ (ascent of sap) મુખ્યત્વે સંલગ્નબળ-તણાવ-બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ (Cohesion-Tension-Transpiration Pull) મોડેલ દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે.
સંલગ્નબળ એટલે હાઇડ્રોજન બંધને કારણે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ.
આ ગુણધર્મ પાણીના સ્તંભને બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા તણાવ હેઠળ અખંડિત રહેવા દે છે,જેનાથી પાણી ઊંચા વૃક્ષોમાં ખૂબ ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શકે છે.
તેથી,રસારોહણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જે સંલગ્નબળના ગુણધર્મ પર આધારિત છે.

(B) વનસ્પતિમાં રસારોહણની ક્રિયા મુખ્યત્વે સંલગ્ન-તણાવવાદ (Cohesion-tension theory) દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે.
$1$. સંલગ્નબળ (Cohesion) એટલે હાઇડ્રોજન બંધને કારણે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ.
$2$. અભિલગ્નબળ (Adhesion) એટલે પાણીના અણુઓનું જલવાહક પેશીની દીવાલ સાથેનું આકર્ષણ.
$3$. પાણીના અણુઓ વચ્ચેના પ્રબળ સંલગ્નબળને કારણે જલવાહક પેશીમાં પાણીનો અખંડ સ્તંભ જળવાઈ રહે છે,જે બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ (Transpiration pull) સામે ટકી શકે છે. તેથી,રસારોહણ માટે સંલગ્નબળ સૌથી મહત્વનો ગુણધર્મ છે.

(A) રસારોહણ (Ascent of sap) મુખ્યત્વે 'બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ-સંલગ્નતા-તણાવ' (Cohesion-Tension-Transpiration Pull) મોડેલ દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે.
આ મોડેલ મુજબ,પાણીના અણુઓ પ્રબળ સંલગ્ન બળ (પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું આકર્ષણ) દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા રહે છે.
આ બળ પાણીને જલવાહક પેશી (xylem) માં સળંગ સ્તંભ સ્વરૂપે ટકાવી રાખે છે,જેથી બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા ઉદ્ભવતા તણાવ હેઠળ તે તૂટી જતું નથી.
આમ,પાણીના અણુઓ વચ્ચેના ઉચ્ચ સંલગ્ન બળને કારણે પાણીનો સળંગ સ્તંભ જળવાઈ રહે છે.
તેથી,$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) મૂળદાબ એ એક પ્રકારનું ધન દબાણ છે જે કેટલાક છોડના મૂળના $xylem$ (જલવાહક) રસમાં ઉત્પન્ન થાય છે. તે સક્રિય જલ શોષણની અભિવ્યક્તિ છે,જેમાં ખનિજ આયનોને જમીનમાંથી મૂળના રોમમાં સક્રિય રીતે વહન કરવામાં આવે છે,જે પાણીના અભિસરણ ઢાળ (water potential gradient) નું સર્જન કરે છે અને પાણીને મૂળમાં ખેંચે છે.

(D) : સંસક્તિ (cohesion),આસક્તિ (adhesion) અને પૃષ્ઠતાણ (surface tension) એ બળો છે જે જલવાહક ઘટકોમાં પાણીના ઉપર તરફના વહન માટે જવાબદાર છે.
પાણીના અણુઓ એકબીજા સાથે આકર્ષણના મજબૂત પરસ્પર બળ દ્વારા જોડાયેલા રહે છે,જેને સંસક્તિ બળ કહેવામાં આવે છે.
સંસક્તિ બળને કારણે,પાણીનો સ્તંભ $100 \ atm$ સુધીનો તણાવ કે ખેંચાણ સહન કરી શકે છે.
તેથી,સંસક્તિ બળને તણાવ શક્તિ (tensile strength) પણ કહેવામાં આવે છે.
તેનું સૈદ્ધાંતિક મૂલ્ય લગભગ $15,000 \ atm$ છે,પરંતુ જલવાહક ઘટકોની અંદર માપવામાં આવેલું મૂલ્ય $45 \ atm$ થી $207 \ atm$ ની વચ્ચે હોય છે.
પાણીનો સ્તંભ જલવાહક ઘટકો સાથેનો તેનો સંપર્ક તોડતો નથી કારણ કે તેમની દીવાલો અને પાણીના અણુઓ વચ્ચે બીજું એક બળ કાર્ય કરે છે જેને આસક્તિ બળ કહેવાય છે.
વધુમાં,પૃષ્ઠતાણ એ જલવાહિનીકી (tracheids) અને જલવાહિની (vessels) દ્વારા ઉચ્ચ કેશિકાત્વ (capillarity) માટે જવાબદાર છે.

(D) : જમીનમાંથી વિવિધ આયનો સક્રિય રીતે મૂળના વાહક પેશીઓમાં વહન પામે છે,પાણી તેના જલક્ષમતાના ઢાળને અનુસરે છે અને જલવાહક પેશીની અંદર દબાણ વધારે છે. આ ધન દબાણને મૂળદાબ કહેવામાં આવે છે.
મૂળદાબની અસર રાત્રે અને વહેલી સવારે જોવા મળે છે જ્યારે બાષ્પીભવન ઓછું હોય છે અને વધારાનું પાણી ઘણી શાકીય વનસ્પતિઓના પર્ણોની ટોચ પાસે ટીપાં સ્વરૂપે એકઠું થાય છે.
પ્રવાહી સ્વરૂપે થતા આવા પાણીના વ્યયને બિંદુક્ષેપણ કહેવામાં આવે છે.

(D) : સંસક્તિ,આસક્તિ અને પૃષ્ઠતાણ એ જલવાહક ઘટકોમાં પાણીના વહન માટે જવાબદાર બળો છે.
પાણીના અણુઓ એકબીજા સાથે એક મજબૂત આકર્ષણ બળ દ્વારા જોડાયેલા રહે છે જેને સંસક્તિ બળ કહેવાય છે.
સંસક્તિ બળને કારણે,પાણીનો સ્તંભ $100 \ atm$ સુધીનું તણાવ અથવા ખેંચાણ સહન કરી શકે છે.
તેથી,સંસક્તિ બળને તણાવ શક્તિ (tensile strength) પણ કહેવામાં આવે છે.
તેનું સૈદ્ધાંતિક મૂલ્ય લગભગ $15,000 \ atm$ છે,પરંતુ જલવાહક ઘટકોની અંદર માપવામાં આવેલું મૂલ્ય $45 \ atm$ થી $207 \ atm$ ની વચ્ચે હોય છે.
પાણીનો સ્તંભ જલવાહક ઘટકો સાથેનો તેનો સંપર્ક તોડતો નથી કારણ કે તેમની દીવાલ અને પાણીના અણુઓ વચ્ચે બીજું એક બળ કાર્યરત હોય છે જેને આસક્તિ બળ કહેવાય છે.
પૃષ્ઠતાણ નામનું અન્ય એક બળ વાહિનીકી અને વાહિનીઓ દ્વારા ઉચ્ચ કેશિકાત્વ (capillarity) માટે જવાબદાર છે.

(C) વનસ્પતિઓમાં,મૂળનું અંતઃસ્તર (endodermis) પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોના વહન માટે નિયંત્રણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આનું કારણ એ છે કે અંતઃસ્તરના કોષોમાં કેસ્પેરિયન પટ્ટી (Casparian strip) હોય છે,જે સુબેરિનની બનેલી હોય છે.
આ પટ્ટી પાણીને અપોપ્લાસ્ટિક માર્ગ દ્વારા આગળ વધતા અટકાવે છે,જેનાથી પાણીને સિમ્પ્લાસ્ટિક માર્ગમાં (કોષરસપટલને ઓળંગીને) પ્રવેશવાની ફરજ પડે છે.
આ પ્રક્રિયા દ્વારા વનસ્પતિ જલવાહક પેશી સુધી પહોંચતા દ્રાવ્ય પદાર્થોના જથ્થા અને પ્રકારનું નિયમન કરી શકે છે.

(B) મૂળનું દબાણ એ એક ધન દબાણ છે જે જમીનમાંથી ખનિજ પોષક તત્વોના સક્રિય શોષણને કારણે મૂળના જલવાહક પેશી (xylem) માં વિકસે છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે પાણી આસૃતિ (osmosis) દ્વારા મૂળના કોષોમાં પ્રવેશે છે,જે ધન જળસ્થિતિક દબાણ (hydrostatic pressure) ઉત્પન્ન કરે છે.
રાત્રે અને વહેલી સવારે,બાષ્પોત્સર્જનનો દર (પર્ણોમાંથી બાષ્પીભવન) ખૂબ જ ઓછો હોય છે કારણ કે પર્ણરંધ્રો બંધ હોય છે અથવા વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.
જોકે,મૂળ દ્વારા આયનોનું સક્રિય શોષણ ચાલુ રહે છે,જેના પરિણામે જલવાહક પેશીમાં પાણીનો પ્રવેશ થાય છે.
જ્યારે બાષ્પોત્સર્જન ઓછું હોય છે,ત્યારે પાણીના સ્તંભને ઉપર ખેંચવા માટે કોઈ બળ હોતું નથી,તેથી જમા થયેલું પાણી ધન દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે,જે બિંદુત્સવેદન (guttation - પર્ણોની ટોચ પરથી પાણીના ટીપાં સ્વરૂપે બહાર આવવું) તરીકે જોવા મળે છે.
તેથી,મૂળના દબાણની અસર ત્યારે જ જોવા મળે છે જ્યારે બાષ્પીભવન ઓછું હોય અને શોષણ વધારે હોય.

(D) મૂળથી પર્ણ સુધી પાણીનું વહન જલવાહક પેશી દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે $Transpiration \text{ pull}$ (બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ) સિદ્ધાંત દ્વારા સંચાલિત થાય છે, જેને સંસક્તિ-તણાવ-બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ મોડેલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. $Cohesion$ (સંસક્તિ): હાઇડ્રોજન બંધને કારણે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ.
$2$. $Adhesion$ (આસક્તિ): જલવાહક પેશીની દીવાલોની ધ્રુવીય સપાટીઓ સાથે પાણીના અણુઓનું આકર્ષણ.
$3$. $Transpiration \text{ pull}$ (બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ): પર્ણોના વાયુરંધ્રોમાંથી પાણીના બાષ્પીભવન દ્વારા ઉત્પન્ન થતું નકારાત્મક દબાણ (તણાવ), જે પાણીના સ્તંભને ઉપરની તરફ ખેંચે છે.
આ તમામ પરિબળો સાથે મળીને રસારોહણ (ascent of sap) ની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે, તેથી સાચો જવાબ $\text{ઉપરોક્ત } \text{તમામ}$ છે.

(C) વનસ્પતિમાં,મૂળના રોમ દ્વારા જમીનમાંથી પાણીનું શોષણ થાય છે.
મૂળના રોમમાંથી,પાણી બાહ્યક (cortex) માંથી એપોપ્લાસ્ટિક અથવા સિમ્પ્લાસ્ટિક માર્ગ દ્વારા વહન પામે છે.
બાહ્યકમાંથી પસાર થયા પછી,પાણી અંતઃસ્તર (endodermis) સુધી પહોંચે છે.
અંતઃસ્તરથી,તે પરિચક્ર (pericycle) માં પ્રવેશે છે.
અંતે,તે જલવાહક (xylem) પેશીમાં પ્રવેશે છે જેથી તેનું ઉપરના ભાગે પર્ણો તરફ વહન થઈ શકે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: $\text{બાહ્યક} \rightarrow \text{અંતઃસ્તર} \rightarrow \text{પરિચક્ર} \rightarrow \text{જલવાહક}$.

(B) $1$. $Cohesion$ (સંસક્તિ) એટલે હાઇડ્રોજન બંધને કારણે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ.
$2$. $Adhesion$ (આસક્તિ) એટલે પાણીના અણુઓનું ધ્રુવીય સપાટીઓ,જેમ કે જલવાહક ઘટકો (ટ્રેકીડ્સ અને વાહિનીઓ) ની દીવાલ તરફ આકર્ષણ.
$3$. વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે સંસક્તિ પાણીના અણુઓ વચ્ચે હોય છે,પાણી અને જમીન વચ્ચે નહીં.
$4$. વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે તે પાણી અને કોષદીવાલ વચ્ચેના આકર્ષણને દર્શાવે છે.
$5$. વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે સંસક્તિ એ અધ્રુવીય સપાટીઓ તરફનું આકર્ષણ નથી.
$6$. વિકલ્પ $D$ પણ તકનીકી રીતે આસક્તિનું વર્ણન કરે છે,પરંતુ પ્રમાણિત જીવવિજ્ઞાન અભ્યાસક્રમના સંદર્ભમાં,$B$ ને ટ્રેકીડ્સમાં આસક્તિના મુખ્ય ઉદાહરણ તરીકે ટાંકવામાં આવે છે.

(A) બાષ્પોત્સર્જન જલવાહક પેશીમાં નકારાત્મક દબાણ અથવા તણાવ ઉત્પન્ન કરે છે,જે પાણીના સ્તંભને મૂળથી પર્ણો સુધી ઉપરની તરફ ખેંચે છે. આને સંસક્તિ-તણાવ-બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ મોડેલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મૂળદાબ એ એક ધનાત્મક દબાણ છે જે મૂળમાં આયનોના સક્રિય શોષણને કારણે વિકસે છે,જે પાણીને જલવાહક પેશીમાં ઉપરની તરફ ધકેલે છે.
તેથી,બાષ્પોત્સર્જન એક ખેંચાણ બળ તરીકે અને મૂળદાબ એક ધક્કા બળ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) $xylem$ માં પાણીનો સ્તંભ 'સંસક્તિ-તણાવ' (cohesion-tension) સિદ્ધાંત દ્વારા જળવાય છે।
વધારાના બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણને કારણે ક્યારેક પાણીના સ્તંભમાં હવાના પરપોટા અથવા કેવિટેશન સર્જાય છે, જે જેનાથી પાણીનો સ્તંભ તૂટી જાય છે।
$Root$ $pressure$ (મૂળદાબ) એ એક પ્રકારનું ધન દબાણ છે જે મૂળમાં ખનીજ આયનોના સક્રિય શોષણને કારણે ઉત્પન્ન થાય છે, જે પાણીને $xylem$ માં ખેંચે છે।
આ ધન દબાણ પાણીના સ્તંભને ઉપર તરફ ધકેલવામાં મદદ કરે છે અને જો પાણીનો સ્તંભ તૂટી ગયો હોય, તો તેની સાતત્યતા ફરીથી સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરે છે।

(C) બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ સિદ્ધાંત (સંસક્તિ-તણાવ સિદ્ધાંત) વનસ્પતિઓમાં પાણીના વહનને સમજાવે છે.
વિધાન $(i)$ સાચું છે: મૂળથી પર્ણો સુધી પાણીનો સતત સ્તંભ હોય છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: પાણીના સ્તંભની ઉચ્ચ તણાવ શક્તિ સંસક્તિ બળ (cohesive force - પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું આકર્ષણ) ને કારણે હોય છે,સંસક્તિ બળ (adhesive force) ને કારણે નહીં.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે: પાણીના અણુઓ અને જલવાહક નલિકાઓની દીવાલ વચ્ચેના આકર્ષણને સંસક્તિ બળ (adhesion) કહેવાય છે,સંસક્તિ બળ (cohesion) નહીં.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા ઉત્પન્ન થતું ઋણ દબાણ પાણીને ખૂબ ઊંચાઈ સુધી ખેંચવા માટે પૂરતું છે.
તેથી,વિધાન $(ii)$ અને $(iii)$ ખોટા છે.

(B) બાષ્પોત્સર્જન એ વનસ્પતિમાં પાણીના વહન અને તેના પર્ણો,પ્રકાંડ અને પુષ્પો જેવા હવાઈ ભાગોમાંથી બાષ્પીભવન થવાની પ્રક્રિયા છે.
મૂળ દ્વારા જમીનમાંથી પાણીનું શોષણ થાય છે અને તે જલવાહક સુધી પહોંચવા માટે મૂળના પેશીઓમાંથી પસાર થાય છે.
મૂળમાં પાણીના શોષણ અને વહનનો માર્ગ આ મુજબ છે: મૂળરોમ $\rightarrow$ બાહ્યક $\rightarrow$ અંતઃસ્તર $\rightarrow$ પરિચક્ર $\rightarrow$ જલવાહક.
એકવાર જલવાહકમાં પહોંચ્યા પછી,બાષ્પોત્સર્જનની પ્રક્રિયા માટે પાણીને પર્ણો સુધી ઉપર તરફ વહન કરવામાં આવે છે.
તેથી,બાષ્પોત્સર્જન માટે જલવાહક તરફ પાણીના વહનનો સાચો ક્રમ બાહ્યક $\rightarrow$ અંતઃસ્તર $\rightarrow$ પરિચક્ર $\rightarrow$ જલવાહક છે.

(B) વનસ્પતિ દ્વારા પાણીનું શોષણ મુખ્યત્વે મૂળરોમ દ્વારા થાય છે.
મૂળરોમ એ મૂળના અધિસ્તરીય કોષોના એકકોષીય પ્રવર્ધો છે.
તેઓ જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજોના શોષણ માટે વિશાળ સપાટી પૂરી પાડે છે.
એકવાર પાણી મૂળરોમમાં પ્રવેશે પછી,તે અધિસ્તર,બાહ્યક,અંતઃસ્તર અને પરિચક્રમાંથી પસાર થઈને જલવાહક પેશી સુધી પહોંચે છે.
તેથી,મૂળમાં પાણીના પ્રવેશનું પ્રથમ બિંદુ મૂળરોમ છે.

(B) કોષરસનું નાશ પામવું એ જલવાહક પેશીના ઘટકો,ખાસ કરીને જલવાહિની અને જલવાહિનિકીના પરિપક્વનની લાક્ષણિકતા છે.
આ કોષો પરિપક્વતા સમયે તેમનો કોષરસ ગુમાવીને પોલા,મૃત નલિકાઓમાં ફેરવાય છે,જે તેમને મૂળમાંથી વનસ્પતિના અન્ય ભાગો સુધી પાણી અને ખનિજોનું કાર્યક્ષમ વહન કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,કોષરસનો નાશ એ પાણીના વહન માટેની પ્રાથમિક જરૂરિયાત છે.

(A) બિંદુત્સ્વેદન એ પર્ણની કિનારીઓ પર આવેલા વિશિષ્ટ છિદ્રો જેને જલરંધ્ર (hydathodes) કહે છે,તેના દ્વારા પાણીના ટીપાં સ્વરૂપે બહાર નીકળવાની પ્રક્રિયા છે.
તે મુખ્યત્વે મૂળદાબ (root pressure) ને કારણે થાય છે,ખાસ કરીને જ્યારે બાષ્પોત્સર્જનનો દર ખૂબ ઓછો હોય,જેમ કે રાત્રિ દરમિયાન અથવા વહેલી સવારે.
જ્યારે જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ વધુ હોય અને મૂળ દ્વારા પાણીનું શોષણ સક્રિય હોય,ત્યારે જલવાહક પેશીમાં પાણીના સંચયને કારણે ધન જલસ્થિતિક દબાણ સર્જાય છે,જેને મૂળદાબ કહે છે. આ દબાણ પાણીને જલરંધ્ર દ્વારા બહાર ધકેલે છે.

(A) વનસ્પતિઓ જમીનમાંથી પાણીનું શોષણ મુખ્યત્વે તેમના મૂળ દ્વારા કરે છે.
જમીનમાં પાણી વિવિધ સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે:
$1$. ગુરુત્વાકર્ષણીય જળ: આ પાણી ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે જમીનમાં ઊંડે ઉતરી જાય છે અને સામાન્ય રીતે વનસ્પતિઓ માટે પ્રાપ્ય હોતું નથી.
$2$. હાઈગ્રોસ્કોપિક જળ: આ પાણી જમીનના કણો દ્વારા મજબૂતીથી પકડાયેલું હોય છે અને વનસ્પતિઓ તેને મેળવી શકતી નથી.
$3$. રાસાયણિક રીતે બંધિત જળ: આ પાણી જમીનના ખનિજોની રાસાયણિક સંરચનાનો ભાગ છે અને તે પ્રાપ્ય નથી.
$4$. કેશિકા જળ: આ પાણી જમીનના કણો વચ્ચેની કેશિકા જગ્યાઓમાં ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ સંગ્રહિત રહે છે. આ તે પાણી છે જે વનસ્પતિના મૂળ દ્વારા શોષણ માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં રસારોહણ મુખ્યત્વે સંલગ્નતા-તણાવ-બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણના મોડેલ દ્વારા સમજાવવામાં આવે છે.
બાષ્પોત્સર્જન જલવાહિકામાં ઋણ દબાણ (તણાવ) ઉત્પન્ન કરે છે,જે પાણીના સ્તંભને ઉપરની તરફ ખેંચે છે.
જો કે,જો આ તણાવ ખૂબ વધી જાય,તો તે પાણીના સ્તંભને તોડી શકે છે અથવા તેમાં ભંગાણ પાડી શકે છે,જેને કેવિટેશન અથવા એમબોલિઝમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ મુખ્યત્વે અતિશય બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણને કારણે થાય છે જે પાણીના સ્તંભની સંલગ્નતા શક્તિ કરતા વધી જાય છે.

(C) ઊંચાં વૃક્ષોમાં ગુરુત્વાકર્ષણ બળ હોવા છતાં જલવાહિનીઓમાં પાણીનો સ્તંભ અખંડ રહે છે,જેનું મુખ્ય કારણ પાણીની ઉચ્ચ આકર્ષણ શક્તિ (tensile strength) છે. આ શક્તિ પાણીના અણુઓના સંસક્તિ (cohesion) અને આસક્તિ (adhesion) ગુણધર્મોને કારણે મળે છે. સંસક્તિ એટલે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ,જ્યારે આસક્તિ એટલે પાણીના અણુઓનું જલવાહિનીની દીવાલની સપાટી સાથેનું આકર્ષણ. આ બંને બળો મળીને એક સતત પાણીનો સ્તંભ બનાવે છે જે બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા તણાવને સહન કરી શકે છે.

(B) મૂળદાબ એ મૂળના જલવાહક રસમાં ઉદભવતું ધન દબાણ છે. તે મુખ્યત્વે મૂળના રોમ દ્વારા જમીનમાંથી ખનિજ પોષક તત્વોના સક્રિય શોષણનું પરિણામ છે. જેમ જેમ ખનિજો સક્રિય રીતે મૂળના કોષોમાં વહન પામે છે,તેમ મૂળના કોષોનું આસૃતિ સ્થિતિમાન ઘટે છે,જેના કારણે પાણી આસૃતિ દ્વારા જમીનમાંથી મૂળના જલવાહકમાં પ્રવેશે છે. પાણીનો આ સંગ્રહ એક ધન જળસ્થિતિક દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે,જેને મૂળદાબ કહેવામાં આવે છે,જે પાણીને પ્રકાંડમાં ઉપરની તરફ ધકેલવામાં મદદ કરે છે.

(D) વનસ્પતિઓ મુખ્યત્વે તેમના મૂળના રોમ દ્વારા જમીનમાંથી પાણીનું શોષણ કરે છે.
જમીનમાં પાણી વિવિધ સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે:
$1$. ગુરુત્વાકર્ષણીય પાણી: આ પાણી ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે જમીનમાં નીચે ઉતરી જાય છે અને વનસ્પતિ માટે ઉપલબ્ધ હોતું નથી.
$2$. ભેજગ્રાહી પાણી: આ પાણી જમીનના કણો સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલું હોય છે અને વનસ્પતિ તેને શોષી શકતી નથી.
$3$. કેશીકીય જળ: આ પાણી જમીનના કણો વચ્ચેની કેશિકા જગ્યાઓમાં પૃષ્ઠતાણને કારણે સંગ્રહિત રહે છે. આ તે પ્રકારનું પાણી છે જે વનસ્પતિના મૂળ દ્વારા સરળતાથી શોષી શકાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ કેશીકીય જળ છે.

(D) જલવાહક પેશી દ્વારા ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ પાણી અને ઓગળેલા ખનિજો (રસ) ની ઉપરની તરફની ગતિને રસારોહણ કહેવામાં આવે છે.
મૂળદાબ પાણીના સ્તંભને ઉપરની તરફ ધકેલવા માટેનું ધન દબાણ પૂરું પાડે છે.
બાષ્પોત્સર્જન એક ઋણ દબાણ (બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ) ઉત્પન્ન કરે છે જે પાણીને ઉપરની તરફ ખેંચે છે.
જલવાહક નલિકાઓના સાંકડા વ્યાસને કારણે કેશિકાત્વ (કેશિકા ક્રિયા) પણ પાણીની ગતિમાં મદદ કરે છે.
તેથી,આ તમામ પરિબળો રસારોહણમાં ફાળો આપે છે.

(D) $Casparian$ પટ્ટી એ અંતઃસ્તર (endodermis) ની ત્રિજ્યાવર્તી અને આડી કોષદીવાલોમાં જમા થયેલ કોષદીવાલના પદાર્થની એક પટ્ટી છે,જે રાસાયણિક રીતે સુબેરિનની બનેલી હોય છે.
તે એક પસંદગીયુક્ત અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે જે પાણી અને ઓગળેલા દ્રાવ્ય પદાર્થોને એપપ્લાસ્ટિક માર્ગને બદલે અંતઃસ્તરના કોષોના કોષરસપટલમાંથી પસાર થવા માટે મજબૂર કરે છે.
આ ગતિને કોષરસ (સિમ્પ્લાસ્ટિક માર્ગ) દ્વારા ફરજ પાડીને,છોડ વાહક નળાકાર (જલવાહક પેશી) માં પાણી અને ખનિજોના શોષણને નિયંત્રિત કરી શકે છે.
જો કોઈ છોડ $Casparian$ પટ્ટી ઉત્પન્ન કરી શકતો નથી,તો તે જલવાહક પેશીમાં પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોના પ્રવેશને પસંદગીયુક્ત રીતે નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે,જેના પરિણામે અનિયંત્રિત પ્રવાહ થાય છે.

(A) મૂળ દ્વારા પાણીનું વહન બે માર્ગો દ્વારા થાય છે: એપપ્લાસ્ટ અને સિમ્પ્લાસ્ટ. એપપ્લાસ્ટ એ અડીને આવેલી કોષદીવાલોની સિસ્ટમ છે જે સમગ્ર વનસ્પતિમાં સળંગ હોય છે,સિવાય કે મૂળના અંતઃસ્તરમાં આવેલી કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ પાસે. પાણી અને ખનિજો અંતઃસ્તર સુધી પહોંચે ત્યાં સુધી એપપ્લાસ્ટ દ્વારા ગતિ કરે છે. અંતઃસ્તર પાણી માટે અભેદ્ય હોય છે કારણ કે તેમાં સુબેરિનયુક્ત પટ્ટીઓ હોય છે જેને કેસ્પેરિયન પટ્ટી કહેવાય છે. કારણ કે એપપ્લાસ્ટિક માર્ગ અંતઃસ્તર પર આ સુબેરિનયુક્ત પટ્ટીઓ દ્વારા અવરોધાય છે,તેથી પાણીને અંતઃસ્તરને ઓળંગવા માટે સિમ્પ્લાસ્ટ માર્ગમાં પ્રવેશવાની ફરજ પડે છે. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે એપપ્લાસ્ટિક માર્ગ અંતઃસ્તર પર અટકી જાય છે.

(C) રસ (sap) એ દ્રાવ્ય ખનિજો અને કાર્બનિક દ્રવ્યો ધરાવતું પાણી છે.
મૂળમાંથી પ્રકાંડની શાખાઓ અને પર્ણોના ટોચના ભાગ સુધી પાણીના ઉપર તરફના વહનને રસારોહણ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા ફક્ત $Xylem$ (જલવાહક) ના વાહક ઘટકો (જલવાહિનીકી અને જલવાહિની) દ્વારા થાય છે.
$Phloem$ (અન્નવાહક) એ પર્ણોમાંથી ખોરાક (શર્કરા) નું વહન વનસ્પતિના અન્ય ભાગોમાં કરવા માટે જવાબદાર છે,પાણીના ઉપર તરફના વહન માટે નહીં.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(B) મૂળદાબ એ જમીનમાંથી ખનિજ પોષક તત્વોના સક્રિય શોષણને કારણે વનસ્પતિના મૂળમાં વિકસતું ધન દબાણ છે.
જ્યારે મૂળના રોમ દ્વારા પોષક તત્વો સક્રિય રીતે શોષાય છે,ત્યારે પાણી પણ તેની સાથે આવે છે,જેનાથી જલવાહક પેશી (xylem) ની અંદર જળસ્થિતિક દબાણ વધે છે.
આ દબાણ એક હળવો ધક્કો પૂરો પાડે છે,જે પાણીને નાની ઊંચાઈ સુધી પહોંચાડવા માટે પૂરતો છે.
મૂળદાબ એ બિંદુત્સવેદન (guttation) માટે પણ જવાબદાર છે,જે અમુક શાકીય વનસ્પતિઓના પર્ણના શિરાના છેડાઓમાંથી પ્રવાહી ટીપાં સ્વરૂપે પાણીનો વ્યય છે.
જોકે મૂળદાબ ઊંચા વૃક્ષોની ટોચ સુધી પાણી પહોંચાડી શકતું નથી,પરંતુ તે જલવાહક પેશીમાં પાણીના અણુઓની સતત સાંકળને પુનઃસ્થાપિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા સર્જાતા તણાવને કારણે તૂટી શકે છે.