O.P.,T.P., I.P., D.P.D Questions in Gujarati

(A) સક્રિય શોષણ મૂળના કોષો,ખાસ કરીને મૂળરોમની ચયાપચયની પ્રવૃત્તિને કારણે થાય છે.
મૂળરોમનો કોષ એક આસૃતિ તંત્ર (osmotic system) તરીકે કાર્ય કરે છે,જેમાં આસૃતિના તફાવતને કારણે જમીનમાંથી પાણી કોષરસમાં શોષાય છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે જમીનના દ્રાવણની સાપેક્ષમાં કોષરસની આસૃતિ સાંદ્રતા દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.

(C) એક કોષમાંથી બીજા કોષમાં પાણીનું વહન $Diffusion \ Pressure \ Deficit$ $(DPD)$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
$DPD$ એ શુદ્ધ દ્રાવકનું વિસરણ દબાણ અને દ્રાવણના વિસરણ દબાણ વચ્ચેનો તફાવત છે.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ વાળા વિસ્તારમાંથી વધુ $DPD$ વાળા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે (અથવા વધુ જલક્ષમતાથી ઓછી જલક્ષમતા તરફ).
તેથી,$DPD$ એ મુખ્ય પરિમાણ છે જે કોષો વચ્ચે પાણીના પ્રવાહની દિશા નક્કી કરે છે.

(A) કોષનું $DPD$ (વિસરણ દબાણ તૂટ) અથવા $SP$ (ચૂષણ દબાણ) $DPD = OP - TP$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે.
કોષ $A$ માટે: $DPD = 5 - 4 = 1 \text{ atm}$.
આસપાસના કોષો માટે: $DPD = 3 - 1 = 2 \text{ atm}$.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે.
કોષ $A$ નું $DPD$ $(1 \text{ atm})$ આસપાસના કોષોના $DPD$ $(2 \text{ atm})$ કરતા ઓછું હોવાથી,પાણી કોષ $A$ થી આસપાસના કોષો તરફ વહન પામશે.

(C) $DPD$ (વિસરણ દબાણની ખામી - Diffusion Pressure Deficit) એ કોષના અભિસરણ દબાણ $(OP)$ અને આસૃતિદાબ $(TP)$ વચ્ચેના તફાવત તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
ગાણિતિક રીતે,તેને આ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે: $DPD = OP - TP$.
$OP$ એ દ્રાવણમાં રહેલા દ્રાવ્ય દ્વારા લગાડવામાં આવતું દબાણ છે,જ્યારે $TP$ એ કોષની દીવાલ સામે કોષના ઘટકો દ્વારા લગાડવામાં આવતું દબાણ છે.

(A) જે વાસ્તવિક દબાણથી પાણી કોષમાં પ્રવેશે છે તેને ડિફ્યુઝન પ્રેશર ડેફિસિટ $(DPD)$ કહેવામાં આવે છે.
$DPD$ એ શુદ્ધ પાણીના પ્રસરણ દબાણ અને દ્રાવણના પ્રસરણ દબાણ વચ્ચેનો તફાવત છે.
તે કોષની પાણી શોષવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.
જેમ $DPD$ વધે છે,તેમ કોષની પાણી શોષવાની ક્ષમતા પણ વધે છે.

(C) સંપૂર્ણ આશૂન કોષમાં,પાણીનું પોટેન્શિયલ તેની આસપાસના વાતાવરણ સાથે સંતુલનમાં હોય છે,જેનો અર્થ છે કે કોષમાં કોઈ ચોખ્ખું પાણી પ્રવેશતું નથી.
આ દબાણો વચ્ચેનો સંબંધ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $SP = OP - TP$.
જ્યાં $SP$ એ ચૂષણ દાબ (જેને $DPD$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે),$OP$ એ અભિસરણ દાબ અને $TP$ એ આશૂનતા દાબ છે.
જ્યારે કોષ સંપૂર્ણપણે આશૂન હોય,ત્યારે આશૂનતા દાબ $(TP)$ એ અભિસરણ દાબ $(OP)$ ની બરાબર થઈ જાય છે.
તેથી,$SP = OP - OP = 0$.
આમ,સંપૂર્ણ આશૂન કોષનો ચૂષણ દાબ $(SP)$ શૂન્ય હોય છે.

(C) કોષની આશૂનતા એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં પાણીના પ્રવેશને કારણે કોષરસતર કોષદીવાલ પર દબાણ લાવે છે.
પાણીના પ્રવેશને કારણે કોષરસ દ્વારા કોષદીવાલ પર લગાડવામાં આવતા આ દબાણને $Turgor \text{ } Pressure$ $(TP)$ અથવા આશૂન દાબ કહેવામાં આવે છે.
જેમ જેમ આસૃતિ દ્વારા પાણી કોષમાં પ્રવેશે છે, તેમ કોષ આશૂન બને છે અને $TP$ વધે છે, જે કોષનો આકાર અને મજબૂતી જાળવી રાખે છે.

(D) પૂર્ણ સ્ફીત કોષમાં,કોષદીવાલ પાણીના પ્રવેશ સામે સમાન અને વિરુદ્ધ દબાણ લગાડે છે,જેનાથી આસૃતિ દાબ $(OP)$ અને સ્ફીત દાબ $(TP)$ સમાન બને છે.
વિસરણ દાબ ન્યૂનતા $(DPD)$ માટેનું સૂત્ર $DPD = OP - TP$ છે.
પૂર્ણ સ્ફીત કોષમાં $OP = TP$ હોવાથી,$DPD = OP - OP = 0$ થાય છે.
તેથી,સાચી સ્થિતિ $DPD = 0 \text{ atm}, OP = 15 \text{ atm}, TP = 15 \text{ atm}$ છે.

(A) જ્યારે વનસ્પતિ કોષને અધોસાંદ્ર દ્રાવણમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે અંતઃઆસૃતિ દ્વારા પાણી કોષમાં પ્રવેશે છે,જેના કારણે કોષ ફૂલે છે અને સ્ફીત બને છે.
જેમ જેમ કોષના ઘટકો કોષદીવાલ પર દબાણ કરે છે,ત્યારે તેઓ જે દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે તેને સ્ફીતતા દાબ $(TP)$ કહેવામાં આવે છે.
ન્યૂટનના ગતિના ત્રીજા નિયમ મુજબ,સખત કોષદીવાલ કોષના ઘટકો પર સમાન અને વિરુદ્ધ દબાણ આપે છે,જેને દીવાલનું દબાણ $(WP)$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,જેમ કોષની સ્ફીતતા વધે છે,તેમ સ્ફીતતા દાબ વધે છે અને પરિણામે,સંતુલન જાળવવા માટે દીવાલનું દબાણ પણ વધે છે.

(C) આસૃતિ દબાણ કોષરસમાં રહેલા દ્રાવ્યોની સાંદ્રતા પર સીધો આધાર રાખે છે.
મરુદભિદ વનસ્પતિઓ એવી પરિસ્થિતિમાં ટકી રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે જ્યાં પાણીની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત હોય છે.
જમીનમાંથી પાણીનું શોષણ જાળવી રાખવા અને પાણીનો વ્યય અટકાવવા માટે,આ વનસ્પતિઓ મેસોફાઇટ્સ (મધ્યદભિદ) ની તુલનામાં તેમના કોષરસમાં દ્રાવ્યોની સાંદ્રતા વધારે રાખે છે.
તેથી,શુષ્ક પરિસ્થિતિઓમાં પાણીના શોષણને સરળ બનાવવા માટે મરુદભિદ વનસ્પતિઓમાં આસૃતિ સાંદ્રતા વધારે (સામાન્ય કરતા વધુ) હોય છે.

(D) કોષનું $DPD$ એ શુદ્ધ પાણીના વિસરણ દબાણ અને દ્રાવણના વિસરણ દબાણ વચ્ચેનો તફાવત છે.
તે ગાણિતિક રીતે $DPD = OP - TP$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
$DPD$ એ $OP$ (આસૃતિ દબાણ) અને $TP$ (આશૂનતા દબાણ) બંને દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે,તેથી તે ફક્ત એક પરિબળ પર આધારિત નથી.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે તે બંને પર આધાર રાખે છે,જે આપેલા વિકલ્પોમાંથી 'આમાંથી કોઈ નહીં' ને સૌથી યોગ્ય પસંદગી બનાવે છે.

(D) દ્રાવણની આસૃતિ સાંદ્રતા (અથવા આસૃતિ દબાણ) વાન્ટ હોફ સમીકરણ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે: $\pi = iCRT$।
આ સમીકરણમાં:
$1$. $C$ એ દ્રાવ્યની મોલર સાંદ્રતા દર્શાવે છે.
$2$. $R$ એ વાયુ અચળાંક છે.
$3$. $T$ એ દ્રાવણનું નિરપેક્ષ તાપમાન છે.
$4$. $i$ એ વાન્ટ હોફ અવયવ છે,જે દ્રાવ્યના આયનીકરણની માત્રા દર્શાવે છે.
આ તમામ પરિબળો ($C$,$T$,અને $i$) સીધી રીતે આસૃતિ દબાણને અસર કરતા હોવાથી,સાચો જવાબ ઉપરોક્ત તમામ છે.

(A) જ્યારે પાણી અંતઃઆસૃતિ (endosmosis) દ્વારા કોષમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે જીવરસ ફૂલે છે અને સખત કોષદીવાલની વિરુદ્ધ દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે. કોષની અંદર વિકસતા આ જળસ્થિતિક દબાણને આસૃતિદાબ (turgor pressure) કહેવામાં આવે છે. તે વનસ્પતિ કોષોનો આકાર અને જડતા જાળવી રાખવા માટે જરૂરી છે અને તે યુવાન કોષોની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.

(A) $DPD$ (વિસરણ દબાણની ખામી) એ શુદ્ધ દ્રાવકના વિસરણ દબાણ અને દ્રાવણના વિસરણ દબાણ વચ્ચેનો તફાવત છે.
જ્યારે મધ્યપર્ણ કોષો પાણી ગુમાવે છે, ત્યારે કોષની અંદર દ્રાવ્યની સાંદ્રતા વધે છે, જે પાણીના પોટેન્શિયલ $\Psi_w$ ને ઘટાડે છે અને $DPD$ માં વધારો કરે છે।
ગાણિતિક રીતે, $DPD = OP - TP$. જેમ કોષ પાણી ગુમાવે છે, તેમ આસૃતિદાબ (Turgor Pressure - $TP$) ઘટે છે, જેના પરિણામે $DPD$ નું મૂલ્ય વધે છે।

(B) સ્ફીત કોષમાં,કોષરસ કોષદીવાલ પર દબાણ લગાડે છે,જેને આશૂનતા દબાણ $(TP)$ કહેવામાં આવે છે.
કોષની રચનાત્મક અખંડિતતા જાળવવા માટે,સખત કોષદીવાલ કોષરસ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં દબાણ લગાડે છે,જેને દીવાલ દબાણ $(WP)$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સંપૂર્ણ સ્ફીત કોષમાં,$TP = WP$ હોય છે.

(D) જ્યારે કોષ સંપૂર્ણ રીતે સ્ફીત હોય,ત્યારે કોષદીવાલ સ્ફીતદાબ (turgor pressure) ની સામે સમાન અને વિરુદ્ધ દબાણ લગાડે છે,જેનાથી ચોખ્ખો પાણીનો પ્રવાહ (water potential gradient) શૂન્ય થઈ જાય છે.
આ સંબંધ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $DPD = OP - TP$.
જ્યારે કોષ સંપૂર્ણ રીતે સ્ફીત હોય,ત્યારે સ્ફીતદાબ $(TP)$ એ અભિસરણ દાબ $(OP)$ જેટલું થઈ જાય છે.
તેથી,$DPD = OP - OP = 0$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $DPD$ (વિસરણ દબાણની ખામી),$OP$ (આસૃતિ દબાણ) અને $TP$ (આસુન દબાણ) વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $DPD = OP - TP$.
જો $TP$ ધન હોય,તો $DPD$ એ $OP$ કરતા ઓછું હશે.
જો $TP$ શૂન્ય હોય (શિથિલ કોષ),તો $DPD$ એ $OP$ ની બરાબર હશે.
જો $TP$ ઋણ હોય (રસસંકોચન પામેલ કોષ),તો સૂત્ર $DPD = OP - (-TP)$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $DPD = OP + TP$ થાય છે.
તેથી,જ્યારે $TP$ ઋણ હોય,ત્યારે $DPD$ એ $OP$ કરતા વધારે બને છે.

(A) વનસ્પતિઓમાં પાણીનું વહન ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ થાય છે.
પાણી મૂળના રોમ દ્વારા જમીનમાંથી શોષાય છે,તેથી પાણીના પ્રવેશને સરળ બનાવવા માટે ત્રણેયમાં મૂળના રોમનો $DPD$ સૌથી ઓછો હોય છે.
ત્યારબાદ પાણી મૂળના રોમમાંથી આંતરિક બાહ્યક કોષોમાં અને અંતે પર્ણમધ્ય કોષો તરફ જાય છે,જ્યાં બાષ્પોત્સર્જનને કારણે ઉચ્ચ $DPD$ (પાણીની અછત) સર્જાય છે.
તેથી,$DPD$ નો ચડતો ક્રમ આ મુજબ છે: મૂળના રોમ < બાહ્યક કોષ < પર્ણમધ્ય કોષ.

(C) બે કોષો વચ્ચે પાણીનું વહન $DPD$ (ડિફ્યુઝન પ્રેશર ડેફિસિટ) ના ઢાળ દ્વારા નક્કી થાય છે。
$DPD$ માટેનું સૂત્ર $DPD = OP - TP$ છે。
આપેલ છે કે બંને કોષોનો $OP$ સમાન છે, તેથી $DPD$ માં તફાવત સંપૂર્ણપણે $TP$ (ટર્ગર પ્રેશર) પર આધાર રાખે છે。
પાણી હંમેશા નીચા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારથી ઊંચા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે。
જો $TP$ ઊંચું હોય, તો $DPD$ નીચું બને છે $(DPD = OP - \text{ઊંચું મૂલ્ય})$। જો $TP$ નીચું હોય, તો $DPD$ ઊંચું બને છે $(DPD = OP - \text{નીચું મૂલ્ય})$。
તેથી, પાણી ઊંચા $TP$ (નીચા $DPD$) ધરાવતા કોષમાંથી નીચા $TP$ (ઊંચા $DPD$) ધરાવતા કોષ તરફ વહન પામે છે。

(D) જ્યારે આસૃતિ દબાણ $(OP)$ એ દીવાલ દબાણ $(WP)$ ની સમાન થાય છે,ત્યારે આસુનતા દબાણ $(TP)$ એ આસૃતિ દબાણની સમાન હોય છે.
આ સ્થિતિમાં,પાણીના પોટેન્શિયલનો તફાવત શૂન્ય થઈ જાય છે,જેનો અર્થ છે કે પાણીનું કોષની અંદર કે બહાર કોઈ ચોખ્ખું સ્થળાંતર થતું નથી.
તેથી,કોષ સંતુલન અવસ્થા પ્રાપ્ત કરે છે અને હવે વધુ પાણી શોષવાની કોઈ ક્ષમતા ધરાવતો નથી.

(A) બે પાસપાસેના કોષો વચ્ચે પાણીનું વહન તેમના $DPD$ (વિસરણ દબાણની ખામી) મૂલ્યો દ્વારા નક્કી થાય છે.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારમાંથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે.
અહીં કોષ $X$ નો $DPD$ એ કોષ $Y$ ના $DPD$ કરતા ઓછો હોવાથી,પાણી કોષ $X$ થી કોષ $Y$ તરફ વહન પામશે.
તેથી,પાણીના ચોખ્ખા વહનની સાચી દિશા $X$ થી $Y$ છે.

(B) જ્યારે વનસ્પતિ કોષને અધોસાંદ્ર દ્રાવણમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે અંતઃઆસૃતિને કારણે પાણી કોષમાં પ્રવેશે છે,જેનાથી જીવરસ કોષદીવાલ પર દબાણ લાવે છે. આ દબાણને આશૂનતાદાબ $(TP)$ કહેવામાં આવે છે. સખત કોષદીવાલ જીવરસ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દબાણ લગાડે છે,જેને કોષદીવાલનું દબાણ $(WP)$ કહેવાય છે. જ્યારે કોષ સંપૂર્ણ આશૂન (fully turgid) બને છે,ત્યારે $TP = WP$ થાય છે. આ તબક્કે,પાણીની ચોખ્ખી ગતિ શૂન્ય થઈ જાય છે,જેનો અર્થ છે કે કોષ અને તેના પર્યાવરણ વચ્ચે પાણીની કોઈ વધુ આપ-લે થતી નથી,અને સંતુલન સ્થપાય છે.

(C) દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ $(OP)$ સૂત્ર $OP = CRT$ નો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે, જ્યાં $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે, $R$ એ વાયુ અચળાંક $(0.0821 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1})$ છે, અને $T$ એ કેલ્વિનમાં નિરપેક્ષ તાપમાન છે。
$0^o C$ $(273 \, K)$ તાપમાને $1 \, M$ (મોલર) દ્રાવણ માટે:
$OP = 1 \, mol/L \times 0.0821 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1} \times 273 \, K \approx 22.4 \, \text{વાતાવરણ}$。
તેથી, $0^o C$ તાપમાને આદર્શ મોલર દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ આશરે $22.4 \, \text{વાતાવરણ}$ હોય છે。

(A) અભિસરણ દબાણ $(OP)$ એ દબાણ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે દ્રાવણને અર્ધપ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા તેના શુદ્ધ દ્રાવકના પ્રવાહને રોકવા માટે લાગુ કરવું આવશ્યક છે.
જ્યારે પાણી સાંદ્રતાના ઢાળને કારણે અર્ધપ્રવેશશીલ પટલમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે આ ગતિને રોકવા માટે જરૂરી દબાણને અભિસરણ દબાણ $(OP)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) જ્યારે પ્લાઝમોલાઇઝ્ડ કોષને હાયપોટોનિક દ્રાવણમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે બાહ્ય દ્રાવણનું જલક્ષમતા (water potential) કોષરસ કરતા વધારે હોય છે.
આ એક ઢાળ બનાવે છે જેના કારણે અંતઃઆસૃતિ (endosmosis) દ્વારા પાણી કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.
આ હિલચાલ માટે જવાબદાર બળ ડિફ્યુઝન પ્રેશર ડેફિસિટ $(DPD)$ છે,જેને સક્શન પ્રેશર $(SP)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$DPD$ એ કોષની પાણી શોષવાની તરસ દર્શાવે છે,અને જેમ પાણી અંદર જાય છે,તેમ કોષ તેની સ્ફીતતા અને મૂળ આકાર પાછો મેળવે છે.

(A) અભિસરણ દબાણ એટલે અર્ધ-પ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા દ્રાવકમાં દ્રાવણના પ્રવાહને રોકવા માટે જરૂરી દબાણ. શુદ્ધ દ્રાવક (જેમ કે શુદ્ધ પાણી) નું અભિસરણ દબાણ $0$ હોય છે. જ્યારે દ્રાવકમાં દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે છે ત્યારે દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ વધે છે. તેથી,દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ હંમેશા શુદ્ધ દ્રાવક કરતા વધારે હોય છે.

(A) અભિસરણ દબાણ એટલે અર્ધ-પ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા દ્રાવકનાં અણુઓને દ્રાવણમાં પ્રવેશતા અટકાવવા માટે જરૂરી દબાણ.
શુદ્ધ દ્રાવકનું અભિસરણ દબાણ $0$ હોય છે (અથવા તેને સૌથી ઓછું માનવામાં આવે છે).
જ્યારે દ્રાવકમાં દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે છે ત્યારે દ્રાવણ બને છે અને તેનું અભિસરણ દબાણ વધે છે.
તેથી,દ્રાવણનું અભિસરણ દબાણ હંમેશા શુદ્ધ દ્રાવક કરતા વધારે હોય છે.

(B) મૂળરોમ દ્વારા પાણીનું શોષણ મુખ્યત્વે આસૃતિ (osmosis) દ્વારા થાય છે,જે પાણીના પોટેન્શિયલના ઢાળ દ્વારા સંચાલિત થાય છે.
જમીનમાંથી મૂળની જલવાહક પેશીમાં પાણીના વહન માટે,જમીનનું જલ પોટેન્શિયલ મૂળના કોષો કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
આ પરિસ્થિતિ ત્યારે સર્જાય છે જ્યારે જલવાહક પેશીના રસનું આસૃતિ દબાણ જમીનના પાણીના આસૃતિ દબાણ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે હોય.
તેથી,જમીનના પાણી અને જલવાહક પેશીના આસૃતિ દબાણ વચ્ચેનો તફાવત જેટલો વધારે હશે,તેટલો ઢાળ તીવ્ર બનશે અને પાણીના શોષણનો દર ઝડપી થશે.

(D) આસૃતિદાબ એ અર્ધપ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા દ્રાવણમાં પાણીના પ્રવેશને રોકવા માટે જરૂરી દબાણ છે.
તે દ્રાવણમાં રહેલા દ્રાવ્યના કણોની સાંદ્રતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
જેમ દ્રાવ્યની સાંદ્રતા વધે છે,તેમ આસૃતિદાબ પણ વધે છે.
દ્રાવણની સાંદ્રતા એ દ્રાવકના ચોક્કસ કદમાં ઓગળેલા દ્રાવ્યના જથ્થા દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,તેથી આસૃતિદાબ દ્રાવ્યની સાંદ્રતા,દ્રાવકની સાંદ્રતા અને દ્રાવણની એકંદર સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે.
તેથી,આપેલા ત્રણેય પરિબળો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે અને આસૃતિદાબમાં ફાળો આપે છે.

(C) પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે. જે બળ દ્વારા પાણી કોષમાં દાખલ થાય છે,તે આસૃતિદાબ $(OP)$ અને આશૂનદાબ $(TP)$ ના તફાવત જેટલું હોય છે,જેને $DPD$ (વિસરણ દાબ ન્યૂનતમ - Diffusion Pressure Deficit) કહે છે. તેનું સૂત્ર $DPD = OP - TP$ છે.

(C) આસૃતિદાબ એ અર્ધપ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા દ્રાવણમાં પાણીના પ્રવેશને રોકવા માટે જરૂરી દબાણ છે.
વાન હોફના સમીકરણ મુજબ, આસૃતિદાબ $\pi$ એ દ્રાવણમાં રહેલા દ્રાવ્યના કણોની સાંદ્રતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે $\pi = iCRT$।
તેથી, જેમ દ્રાવ્યની સાંદ્રતા વધે છે, તેમ દ્રાવણનું આસૃતિદાબ પણ વધે છે.

(C) ભૂમિમાંથી મૂળરોમ દ્વારા પાણીનું શોષણ મુખ્યત્વે $Diffusion Pressure Deficit$ $(DPD)$ ને કારણે થાય છે,જેને $Suction Pressure$ $(SP)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
પાણી વધુ જલક્ષમતા ધરાવતા વિસ્તાર (ભૂમિ) થી ઓછી જલક્ષમતા ધરાવતા વિસ્તાર (મૂળરોમ કોષો) તરફ ગતિ કરે છે.
મૂળરોમ કોષનું $DPD$ ભૂમિના પાણી કરતા વધારે હોય છે,જે એક ઢોળાંશ બનાવે છે જે પાણીને મૂળમાં ખેંચે છે.
તેથી,$Suction Pressure$ એ પાણીના શોષણ માટે જવાબદાર બળ દર્શાવતો સાચો શબ્દ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
પ્રસરણ દબાણ ન્યૂનતા $(DPD)$ એ શુદ્ધ અવસ્થાની સરખામણીમાં તંત્રમાં પાણીના પ્રસરણ દબાણમાં થતો ઘટાડો છે.
તેનું સૂત્ર $DPD = O.P. - T.P.$ છે.
કોષ $A$ માટે: $DPD = 10 \ atm - 7 \ atm = 3 \ atm$.
કોષ $B$ માટે: $DPD = 8 \ atm - 3 \ atm = 5 \ atm$.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારમાંથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે.
કોષ $A$ પાસે ઓછું $DPD$ $(3 \ atm)$ હોવાથી અને કોષ $B$ પાસે વધુ $DPD$ $(5 \ atm)$ હોવાથી,પાણી કોષ $A$ થી કોષ $B$ તરફ વહન પામશે.

(C) પાણીના અણુઓનું અર્ધપ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા વધુ પાણીના પોટેન્શિયલ ધરાવતા વિસ્તારમાંથી ઓછા પાણીના પોટેન્શિયલ ધરાવતા વિસ્તાર તરફના વહનને આસૃતિ (Osmosis) કહેવામાં આવે છે.
આસૃતિ દબાણ $(O.P.)$ એ દબાણ છે જે અર્ધપ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા પાણીના અંદરના પ્રવાહને રોકવા માટે દ્રાવણ પર લાગુ કરવું પડે છે.
જ્યારે પાણી અર્ધપ્રવેશશીલ પટલમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે તે આસૃતિના ઢાળ દ્વારા સંચાલિત થાય છે,અને આ ઘટના સાથે સંકળાયેલ દબાણ $O.P.$ છે.

(A) આસૃતિ દબાણ એ અર્ધ-પ્રવેશશીલ પટલ દ્વારા દ્રાવણમાં પાણીના પ્રવેશને રોકવા માટે જરૂરી દબાણ છે。
વેન્ટ હોફના સમીકરણ મુજબ, આસૃતિ દબાણ $(\pi)$ એ દ્રાવણમાં રહેલા દ્રાવ્ય કણોની સાંદ્રતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે, જે $\pi = iCRT$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે, જ્યાં $C$ એ દ્રાવ્યની મોલર સાંદ્રતા છે, $R$ એ વાયુ અચળાંક છે અને $T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે。
તેથી, દ્રાવ્યની સાંદ્રતા જેટલી વધારે, દ્રાવણનું આસૃતિ દબાણ તેટલું જ વધારે હોય છે。

(A) જ્યારે વનસ્પતિ કોષને અધોસાંદ્ર (hypotonic) દ્રાવણમાં (પાણીમાં) મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે અંતઃઆસૃતિ (endosmosis) દ્વારા પાણી કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.
જેમ પાણી અંદર પ્રવેશે છે,તેમ પ્રોટોપ્લાસ્ટ ફૂલે છે અને કોષદીવાલ પર દબાણ કરે છે.
પ્રોટોપ્લાસ્ટ દ્વારા કોષદીવાલ પર લાગતા આ દબાણને આશૂનતા દાબ (turgor pressure) કહેવામાં આવે છે.
પરિણામે,કોષદીવાલ પ્રોટોપ્લાસ્ટ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં દબાણ કરે છે,જેને દીવાલ દાબ (wall pressure) કહેવાય છે.
તેથી,જેમ કોષ આશૂન (turgid) બને છે,તેમ કોષદીવાલ પરનું દબાણ વધે છે.

(C) જ્યારે પાણી આસૃતિ (osmosis) દ્વારા અર્ધપ્રવેશશીલ પટલમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે તે કોષદીવાલ પર દબાણ ઉત્પન્ન કરે છે,જેને $Turgor \ Pressure \ (T.P.)$ (આસૃતિદાબ/સ્ફીતદાબ) કહેવામાં આવે છે.
$Osmotic \ Pressure$ એ પાણીના વહનને રોકવા માટે જરૂરી દબાણ છે,જ્યારે $Turgor \ Pressure$ એ પાણીના પ્રવેશને કારણે કોષરસ દ્વારા કોષદીવાલ પર લગાડવામાં આવતું વાસ્તવિક ભૌતિક દબાણ છે.
તેથી,પાણીના કોષમાં પ્રવેશને કારણે ઉત્પન્ન થતું બળ $Turgor \ Pressure$ છે.

(C) પાણીનું વહન પ્રસરણ દાબ ન્યૂનતમ $(DPD)$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે.
કોષ $A$ માટે: $DPD_A = 3 \text{ atm}$.
કોષ $B$ માટે: $DPD_B = 5 \text{ atm}$.
અહીં $DPD_A < DPD_B$ $(3 \text{ atm} < 5 \text{ atm})$ હોવાથી,પાણી કોષ $A$ થી કોષ $B$ તરફ વહન પામશે કારણ કે કોષ $A$ નું જલક્ષમતા મૂલ્ય કોષ $B$ કરતા વધારે છે.

(C) $DPD$ માટેનું સૂત્ર $DPD = OP - TP$ છે.
કોષ $A$ માટે આપેલ મૂલ્ય: $DPD = 4 \, \text{bars}$.
કોષ $B$ માટે: $OP = 4, TP = 4 \implies DPD = 4 - 4 = 0 \, \text{bars}$.
કોષ $C$ માટે: $OP = 10, TP = 5 \implies DPD = 10 - 5 = 5 \, \text{bars}$.
કોષ $D$ માટે: $OP = 7, TP = 3 \implies DPD = 7 - 3 = 4 \, \text{bars}$.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ (વિસરણ દબાણ ન્યૂનતા) થી વધુ $DPD$ તરફ વહે છે.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $B(0) < A(4) = D(4) < C(5)$.
તેથી, પાણી કોષ $B$ (સૌથી ઓછો $DPD$) થી કોષ $A, D$ અને $C$ (વધુ $DPD$) તરફ વહેશે.

(A) દબાણ પોટેન્શિયલ,જેને ધન જળસ્થિતિક દબાણ અથવા આસૃતિદાબ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે દબાણ છે જે પાણીના આસૃતિ દ્વારા પ્રવેશને કારણે કોષમાં વિકસે છે.
જ્યારે પાણી વનસ્પતિ કોષમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે પ્રોટોપ્લાસ્ટ વિસ્તરે છે અને સખત કોષદીવાલની સામે દબાણ કરે છે.
આ બહારની તરફ લાગતા દબાણને આસૃતિદાબ (Turgor pressure) કહેવામાં આવે છે.

(C) $DPD$ (ડિફ્યુઝન પ્રેશર ડેફિસિટ) શબ્દ વૈજ્ઞાનિક $Meyer$ દ્વારા $1938$ માં આપવામાં આવ્યો હતો. તે શુદ્ધ પાણીના પ્રસરણ દબાણ અને દ્રાવણના પ્રસરણ દબાણ વચ્ચેનો તફાવત દર્શાવે છે.

(C) કોષ કે મૂળરોમમાં પાણી જે ચોખ્ખા બળથી ખેંચાય છે તે $OP$ અને $TP$ ના તફાવત જેટલું હોય છે,જેને $DPD$ (વિસરણ દાબ ન્યૂનતમ) અથવા ચૂષણ દાબ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારમાંથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે.
તેનું સૂત્ર આ મુજબ છે: $DPD = OP - TP$.

(A) જ્યારે કોષરસ સંકોચન પામેલા કોષને અધોસાંદ્ર દ્રાવણમાં (કોષરસ કરતા ઓછું આસૃતિ દબાણ ધરાવતું દ્રાવણ) મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે $DPD$ (વિસરણ દબાણની ખામી - Diffusion Pressure Deficit) ને કારણે પાણી કોષની અંદર પ્રવેશે છે.
$DPD$ એ કોષના આસૃતિ દબાણ $(OP)$ અને આસૃતિ દાબ $(TP)$ વચ્ચેનો તફાવત દર્શાવે છે.
કોષરસ સંકોચન પામેલા કોષમાં $DPD$ ખૂબ ઊંચું હોય છે અને આસૃતિ દાબ શૂન્ય હોય છે,તેથી પાણીના પોટેન્શિયલના ઢાળને કારણે પાણી કોષમાં પ્રવેશે છે,જેનાથી કોષ તેનો સામાન્ય આકાર અને કદ પાછું મેળવે છે.

(A) જ્યારે વનસ્પતિ કોષને અધોસાંદ્ર દ્રાવણ (hypotonic solution) અથવા શુદ્ધ પાણીમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે અંતઃઆસૃતિ (endosmosis) દ્વારા પાણી કોષમાં પ્રવેશ કરે છે.
જેમ જેમ પ્રોટોપ્લાસ્ટનું કદ વધે છે,તેમ તે કોષદીવાલ પર બહારની તરફ દબાણ કરે છે,જેને આસુનતા દાબ $(TP)$ કહેવામાં આવે છે.
કોષના ભૌતિક નિયમો અનુસાર,કોષદીવાલ પ્રોટોપ્લાસ્ટ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં દબાણ લગાડે છે,જેને કોષદીવાલનું દબાણ $(WP)$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,જેમ કોષની આસુનતા વધે છે,તેમ આસુનતા દાબ વધે છે,જેના પરિણામે કોષદીવાલનું દબાણ પણ વધે છે.

(B) શુદ્ધ પાણીનું પ્રસરણ દબાણ મહત્તમ હોય છે. જ્યારે શુદ્ધ પાણીમાં દ્રાવ્યના કણો ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે પાણીના અણુઓની ગતિજ ઉર્જા ઘટે છે,જેનાથી પ્રસરણ દબાણ ઘટે છે. દ્રાવણમાં પાણીના પ્રસરણ દબાણમાં તેની શુદ્ધ અવસ્થાના સંદર્ભમાં થતા આ ઘટાડાને પ્રસરણ દબાણની ખામી $(DPD)$ કહેવામાં આવે છે.

(C) ડિફ્યુઝન પ્રેશર ડેફિસિટ $(DPD)$ ને કોષના આસૃતિ દબાણ $(OP)$ અને આસૃતિ દાબ (ટર્ગર પ્રેશર - $TP$) (અથવા દીવાલ દબાણ,$WP$) વચ્ચેના તફાવત તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેનું સૂત્ર આ મુજબ છે: $DPD = OP - TP$ અથવા $DPD = OP - WP$.
પૂર્ણ સ્ફીત કોષમાં,$OP$ એ $TP$ જેટલું હોય છે,તેથી $DPD$ શૂન્ય થઈ જાય છે.
તેથી,$DPD$ દર્શાવતું સાચું સમીકરણ $OP - WP$ છે.

(D) ચોક્કસ તાપમાન અને વાતાવરણીય દબાણે દ્રાવણ અને તેના શુદ્ધ દ્રાવકના પ્રસરણ દબાણ વચ્ચેના તફાવતને $DPD$ (પ્રસરણ દબાણ તૂટ - Diffusion Pressure Deficit) કહેવામાં આવે છે.
$DPD$ ને શોષણ દબાણ $(SP)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેનું સૂત્ર આ મુજબ છે: $DPD = OP - TP$.
સંપૂર્ણ આશૂન કોષમાં,આશૂન દબાણ $(TP)$ એ અભિસરણ દબાણ $(OP)$ જેટલું જ હોય છે.
તેથી,$DPD = OP - TP = 0$ થાય છે.

(D) $DPD$,$OP$ અને $TP$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $DPD = OP - TP$.
કોષ-$A$ માટે: $DPD = 10 \text{ atm} - 7 \text{ atm} = 3 \text{ atm}$.
કોષ-$B$ માટે: $DPD = 8 \text{ atm} - 3 \text{ atm} = 5 \text{ atm}$.
પાણી હંમેશા ઓછા $DPD$ ધરાવતા વિસ્તારમાંથી વધુ $DPD$ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે (અથવા વધુ જલક્ષમતાથી ઓછી જલક્ષમતા તરફ).
કોષ-$A$ નો $DPD$ $3 \text{ atm}$ છે અને કોષ-$B$ નો $DPD$ $5 \text{ atm}$ હોવાથી,પાણી કોષ-$A$ થી કોષ-$B$ તરફ વહન પામશે.

(A) જ્યારે પાણી આસૃતિ (osmosis) દ્વારા વનસ્પતિ કોષમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે કોષદીવાલ પર દબાણ લાવે છે,જેને આસુનતા દાબ (turgor pressure) કહેવામાં આવે છે.
આસુન કોષમાં આ દબાણ હંમેશા ધન હોય છે કારણ કે તે કોષરસસ્તરને કોષદીવાલની સામે ધકેલે છે.
તેથી,પાણીના પ્રવેશને કારણે ઉત્પન્ન થતું જળસ્થિતિક દબાણ ધન હોય છે.

(A) આસુનદાબ $(TP)$ એ કોષમાં પાણીના પ્રવેશને કારણે કોષરસ દ્વારા કોષદીવાલની વિરુદ્ધ લગાડવામાં આવતું દબાણ છે.
કોષરસ કોષદીવાલ પર દબાણ કરે છે,તેથી તે એક ધન દબાણ છે.
આથી,$TP$ એ ધન દબાણ છે.