Diversity in the living world Questions in Gujarati

(C) થીઓફ્રેસ્ટસ,જેમને 'વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમણે વનસ્પતિઓને તેમની વૃદ્ધિની આદતોના આધારે $4$ મુખ્ય જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી:
$1$. વૃક્ષો
$2$. ક્ષુપ (Shrubs)
$3$. ઉપ-ક્ષુપ (Under-shrubs)
$4$. છોડ (Herbs)

(A) જાસૂદનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Hibiscus \text{ } rosa-sinensis$ છે.
$Citrus \text{ } limon$ એ લીંબુનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Rosa \text{ } indica$ એ ગુલાબની એક પ્રજાતિ છે.
$Madhuca \text{ } indica$ એ મહુડાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.

(A) કાર્લ લિનિયસ એ વૈજ્ઞાનિક છે જેમણે પુષ્પોની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે વનસ્પતિસૃષ્ટિને બે મુખ્ય જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી. તેમણે $2$-સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ પ્રસ્તાવિત કરી હતી,જેણે તમામ સજીવોને વનસ્પતિ (Plantae) અને પ્રાણી (Animalia) એમ બે સૃષ્ટિમાં વિભાજિત કર્યા હતા.

(D) વનસ્પતિઓ સહિતના સજીવોનું વર્ગીકરણ, તેમના શરીરની રચનાની જટિલતાના આધારે, મુખ્યત્વે તે બાબતને ધ્યાનમાં લે છે કે તેઓ એક કોષના બનેલા છે કે અનેક કોષોના। તેથી, શરીરના આયોજનના આધારે વનસ્પતિઓને $\text{એકકોષી}$ (Unicellular) કે $\text{બહુકોષી}$ (Multicellular) તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે। જોકે અન્ય વિકલ્પો જેવા કે $\text{સ્વપોષી}/\text{પરપોષી}$ એ પોષણ સાથે સંબંધિત છે, અને $\text{આદિકોષકેન્દ્રિય}/\text{સુકોષકેન્દ્રિય}$ એ કોષીય આયોજન સાથે સંબંધિત છે, પરંતુ મૂળભૂત જૈવિક વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં 'શરીરની રચનાની જટિલતા' શબ્દ સજીવના નિર્માણ કરતા કોષોની સંખ્યાને સૂચવે છે।

(C) થીઓફેસ્ટસ $(371-287 \text{ BC})$ ને વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ ગ્રીક ફિલસૂફ અને એરિસ્ટોટલના શિષ્ય હતા. તેમણે 'હિસ્ટોરિયા પ્લાન્ટારમ' $(Historia \text{ } Plantarum)$ નામનું પ્રખ્યાત પુસ્તક લખ્યું હતું,જેમાં તેમણે ઘણી વનસ્પતિઓની જાતિઓનું તેમના વૃદ્ધિના સ્વરૂપના આધારે વર્ણન અને વર્ગીકરણ કર્યું હતું.

(A) થીઓફ્રેસ્ટસ ($371–287$ $BC$) એક ગ્રીક ફિલસૂફ અને એરિસ્ટોટલના શિષ્ય હતા. તેમને વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમણે વનસ્પતિઓને તેમના વિકાસના સ્વરૂપ (વૃક્ષો,ક્ષુપ,ઉપ-ક્ષુપ અને છોડ) ને આધારે વર્ગીકૃત કરવાનું પાયાનું કાર્ય કર્યું હતું. બંને વિધાનો તથ્યપૂર્ણ રીતે સાચાં છે,અને તેમને વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા કહેવામાં આવે છે તે તેમના વનસ્પતિ વર્ગીકરણના પાયાના કાર્ય સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામો એ $ICN$ (International Code of Nomenclature for algae,fungi,and plants) ના સિદ્ધાંતો પર આધારિત વનસ્પતિઓને આપવામાં આવતા વૈજ્ઞાનિક નામો છે.
આ નામો સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત છે અને તે મૂળ ભાષા ગમે તે હોય,પરંતુ તે $Latin$ (લેટિન) ભાષામાંથી લેવામાં આવ્યા છે અથવા લેટિનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે.
આ પદ્ધતિ એકરૂપતા સુનિશ્ચિત કરે છે અને સ્થાનિક અથવા સામાન્ય નામોને કારણે થતી મૂંઝવણ ટાળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $ICBN$ એટલે $\text{International Code for Botanical Nomenclature}$ (વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામકરણ માટેની આંતરરાષ્ટ્રીય સંહિતા). તે વનસ્પતિઓ,ફૂગ અને અન્ય કેટલાક સજીવોના વૈજ્ઞાનિક નામકરણ માટેના નિયમો અને ભલામણોનો સમૂહ છે.

(D) બિરબલ સાહની $(1891-1949)$ એક પ્રખ્યાત ભારતીય વૈજ્ઞાનિક હતા જેમણે વનસ્પતિઓના અશ્મિઓના અભ્યાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. તેમને ભારતીય અશ્મિ વનસ્પતિવિજ્ઞાનના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,તેઓ એક અશ્મિ વનસ્પતિવિજ્ઞાની હતા.

(C) જૈવિક જાતિની વિભાવના $1942$ માં અર્ન્સ્ટ મેયર દ્વારા આપવામાં આવી હતી. આ વિભાવના મુજબ,જાતિ એ કુદરતી વસ્તીનો એક એવો સમૂહ છે જે વાસ્તવિક અથવા સંભવિત રીતે આંતરપ્રજનન કરી શકે છે અને અન્ય આવા સમૂહોથી પ્રજનનીય રીતે અલગ (reproductively isolated) હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ મેયર છે.

(B) જાતિ એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે આંતર-પ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
એક જ જાતિના સભ્યો સમાન જનીન ભંડોળ (Gene pool) ધરાવે છે અને એક જ જાતિની વસ્તીઓ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ (Gene flow) જોવા મળે છે.
તેથી,'જાતિઓની વસ્તી વચ્ચે જનીન પ્રવાહ થતો નથી' તે વિધાન ખોટું છે.
જાતિઓ અન્ય જાતિઓથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે અને એક જ જાતિના સભ્યોમાં કુદરતી વિવિધતા જોવા મળે છે.

(B) $Rauwolfia$ (જેને ઘણીવાર $Rauvolfia$ તરીકે પણ લખવામાં આવે છે) પ્રજાતિનું નામ ફ્રેન્ચ વનસ્પતિશાસ્ત્રી ચાર્લ્સ પ્લ્યુમિઅર દ્વારા જર્મન ચિકિત્સક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રી લિયોનહાર્ડ રાઉવોલ્ફના સન્માનમાં આપવામાં આવ્યું હતું. તેથી,સાચો જવાબ પ્લ્યુમિઅર છે.

(B) $Rauvolfia$ (રાઉવોલ્ફિયા) પ્રજાતિનું નામ ફ્રેન્ચ વનસ્પતિશાસ્ત્રી ચાર્લ્સ પ્લુમીન્જર દ્વારા જર્મન ચિકિત્સક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રી લિયોનહાર્ડ રાઉવોલ્ફ (જેમને $Rauwolfius$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ના માનમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. તેમણે મધ્ય પૂર્વમાં વ્યાપક પ્રવાસ કર્યો હતો અને ઘણી ઔષધીય વનસ્પતિઓનું દસ્તાવેજીકરણ કર્યું હતું. તેથી,આ નામ એક જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રીના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.

(D) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ (Systematics) એ જીવવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે સજીવોના ઉદ્વિકાસીય સંબંધોના આધારે તેમના વર્ગીકરણ સાથે સંબંધિત છે.
તેમાં સજીવોની વિવિધતા અને તેમના તમામ તુલનાત્મક અને ઉદ્વિકાસીય સંબંધોનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે.
જ્યારે ટેક્સૉનોમી (વર્ગીકરણ વિદ્યા) એ લાક્ષણિકતા,ઓળખ,નામકરણ અને વર્ગીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે,ત્યારે સિસ્ટમેટિક્સમાં આ પ્રક્રિયાઓ સાથે સજીવોના ઉદ્વિકાસીય ઇતિહાસ (phylogeny) નો અભ્યાસ પણ સામેલ છે.
તેથી,સિસ્ટમેટિક્સનો ઉદ્દેશ્ય સજીવોનું તેમના ઉદ્વિકાસીય ઇતિહાસના આધારે વર્ગીકરણ કરવાનો અને તેમનો ઉદ્વિકાસીય સંબંધ (phylogeny) સ્થાપિત કરવાનો છે.

(B) જાતિ એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે આંતરપ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
જનીનપ્રવાહ એ એક જ જાતિની એક વસતીમાંથી બીજી વસતીમાં જનીનિક દ્રવ્યનું સ્થળાંતર છે,જે જાતિની જનીનિક અખંડિતતા જાળવવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,'એક જ જાતિની વસતીઓ વચ્ચે જનીનપ્રવાહ જોવા મળતો નથી' તે વિધાન અસત્ય છે,કારણ કે જનીનપ્રવાહ એ એક જ જાતિની વસતીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a$. હેલ્મિન્થોલોજી એ પરોપજીવી કૃમિનો અભ્યાસ છે $(t)$.
$b$. એન્ટોમોલોજી એ કીટકોનો અભ્યાસ છે $(p)$.
$c$. માયકોલોજી એ ફૂગનો અભ્યાસ છે $(q)$.
$d$. ઓર્નિથોલોજી એ પક્ષીઓનો અભ્યાસ છે $(s)$.
$e$. ફાયકોલોજી એ લીલનો અભ્યાસ છે $(r)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $a-t, b-p, c-q, d-s, e-r$ છે.

(C) ફિનોટાઈપ વર્ગીકરણ એ સજીવોને તેમના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ અથવા આનુવંશિક બંધારણને બદલે તેમના અવલોકનક્ષમ ભૌતિક લક્ષણો,દેખાવ અને સ્વરૂપના આધારે વર્ગીકૃત કરવાની પદ્ધતિ છે.
આ અભિગમ મોર્ફોલોજિકલ (બાહ્ય રચનાકીય) અને ફિઝિયોલોજિકલ (દેહધાર્મિક) લક્ષણો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે જે સજીવોમાં સીધા જ જોઈ શકાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(A) $Species\, Plantarum$ એ વનસ્પતિશાસ્ત્રના ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ પુસ્તક છે,જે $1753$ માં કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્ય તે સમયે જાણીતી તમામ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓની વ્યાપક યાદી પૂરી પાડે છે અને તે આધુનિક વનસ્પતિ નામકરણ પદ્ધતિ માટે પ્રારંભિક બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) સિસ્ટેમેટીક્સની વ્યાખ્યા,'સજીવોની વિવિધતા અને તેમના તમામ તુલનાત્મક અને ઉદ્દવિકાસીય સંબંધોનો અભ્યાસ' તરીકે $1961$ માં $G. Simpson$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
$Systematics$ માં સજીવોના ઉદ્દવિકાસીય ઇતિહાસ અને સંબંધોના આધારે તેમનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે,જે માત્ર વર્ગીકરણ વિદ્યા (Taxonomy) કરતા વધુ વ્યાપક છે.

(B) કાર્લ લિનિયસે $1753$ માં '$Species$ $Plantarum$' પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું હતું.
આ કાર્યને આધુનિક વનસ્પતિ નામકરણની શરૂઆત માનવામાં આવે છે.
આ પુસ્તકમાં,તેમણે તે સમયે જાણીતી તમામ વનસ્પતિ જાતિઓનું વર્ણન કર્યું હતું અને તેમના વર્ગીકરણ માટેની રૂપરેખા રજૂ કરી હતી.

(C) અર્નસ્ટ મેયર $(1904-2005)$ એક પ્રખ્યાત ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાની અને વર્ગીકરણશાસ્ત્રી હતા.
તેમણે જાતિ અને જાતિ નિર્માણની સમજણમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું.
ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાન પરના તેમના પ્રભાવ અને જૈવિક જાતિ ખ્યાલ પરના તેમના કાર્યને કારણે,તેમને '$20^{th}$ સદીના ડાર્વિન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) વનસ્પતિઓના વૈજ્ઞાનિક નામકરણની શરૂઆત,જેને દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે કેરોલસ લિનીયસ દ્વારા $1753$ માં પ્રકાશિત તેમના પુસ્તક $Species \, Plantarum$ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ પુસ્તકે આધુનિક વનસ્પતિ નામકરણનો પાયો નાખ્યો હતો. જ્યારે,$Systema \, Naturae$ મુખ્યત્વે પ્રાણીઓના વર્ગીકરણ સાથે સંબંધિત છે.

(B) નામાધિકરણની દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ સૌપ્રથમ ગેસ્પાર્ડ બોહીન (Gaspard Bauhin) દ્વારા તેમના પુસ્તક 'Pinax Theatri Botanici' $(1623)$ માં રજૂ કરવામાં આવી હતી.
જોકે કેરોલસ લિનિયસને તેમના કાર્ય 'Species Plantarum' $(1753)$ માં આ પદ્ધતિને વ્યવસ્થિત અને લોકપ્રિય બનાવવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે,પરંતુ બે નામો (પ્રજાતિ અને જાતિ) નો ઉપયોગ કરવાનો પ્રારંભિક ખ્યાલ બોહીન દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.

(B) સિબલિંગ જાતિઓ (Sibling species) એવી જાતિઓ છે જે બાહ્યાકાર રીતે સમાન અથવા એકબીજાથી અલગ ન પાડી શકાય તેવી હોય છે,પરંતુ પ્રજનનીક રીતે એકબીજાથી અલગ હોય છે.
આ જાતિઓ કુદરતી અવસ્થામાં આંતરપ્રજનન કરતી નથી,ભલે તેઓ એક જ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વસતી હોય.
તેથી,સાચો જવાબ $Sibling\, species$ છે.

(B) ફેનેટીક વર્ગીકરણ,જેને સંખ્યાત્મક વર્ગીકરણ (Numerical Taxonomy) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વર્ગીકરણની એક પદ્ધતિ છે જે સજીવોને તેમના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ અથવા જાતિવિકાસને ધ્યાનમાં લીધા વિના,તેમની એકંદર સમાનતાના આધારે જૂથબદ્ધ કરે છે.
તે અસ્તિત્વ ધરાવતા સજીવોના અવલોકનક્ષમ બાહ્યાકાર અને દેહધાર્મિક લક્ષણોના વિશ્લેષણ પર આધારિત છે.
આ લક્ષણોનું પ્રમાણીકરણ કરીને,વૈજ્ઞાનિકો સજીવોને જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવા માટે સમાનતા મેટ્રિક્સ બનાવી શકે છે.
તેથી,ફેનેટીક વર્ગીકરણનો સાચો આધાર અસ્તિત્વ ધરાવતા સજીવોના અવલોકનક્ષમ લક્ષણો છે.

(D) $New \text{ Systematics}$ (જેને $Biosystematics$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) શબ્દ જુલિયન હક્સલી દ્વારા $1940$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
તે માત્ર બાહ્યાકાર લક્ષણોને બદલે સજીવોના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો,જનીનશાસ્ત્ર અને વસ્તીના લક્ષણોના આધારે અભ્યાસ પર ભાર મૂકે છે.

(B) નામાધિકરણની ત્રિનામી પદ્ધતિ,જેમાં પ્રજાતિ,જાતિ અને ઉપજાતિ (અથવા વિવિધતા) નો સમાવેશ થાય છે,તે $Huxley$ અને $Strickland$ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ પદ્ધતિ મૂળભૂત રીતે $Linnaeus$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિનામી નામાધિકરણ પદ્ધતિનું વિસ્તરણ છે.

(B) અર્ન્સ્ટ મેયરે જાતિનો જૈવિક સિદ્ધાંત (Biological Species Concept) રજૂ કર્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,જાતિ એ સજીવોનો એવો સમૂહ છે જે કુદરતી રીતે આંતરપ્રજનન કરી શકે છે અને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
આ સિદ્ધાંત જાતિ નિર્માણ માટે પ્રજનન અલગતા (reproductive isolation) ને મુખ્ય પરિબળ તરીકે ભાર મૂકે છે.

(B) ફેનેટીક વર્ગીકરણ,જેને સંખ્યાત્મક વર્ગીકરણ (Numerical Taxonomy) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અસ્તિત્વ ધરાવતાં સજીવોનાં અવલોકીય લક્ષણો પર આધારિત છે.
તેમાં મોટી સંખ્યામાં બાહ્યાકાર અને અન્ય અવલોકીય લક્ષણોના આધારે સજીવો વચ્ચેની સમાનતા અને ભિન્નતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ગાણિતિક અને આંકડાકીય પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ફાઈલોજેનેટિક (ઉત્ક્રાંતિવાદી) વર્ગીકરણથી વિપરીત,આ પદ્ધતિમાં ઉત્ક્રાંતિનો ઇતિહાસ કે પૂર્વજોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતા નથી.

(A) $Systema$ $Naturae$ પુસ્તક કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું.
તે જૈવિક નામકરણના ઇતિહાસમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ કાર્યોમાંનું એક છે.
આ પુસ્તકમાં,લિનિયસે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી,જે સજીવોની જાતિઓને નામ આપવાની એક ઔપચારિક પદ્ધતિ છે,જેમાં દરેકને બે ભાગોથી બનેલું નામ આપવામાં આવે છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિવાચક નામ.

(C) 'સિસ્ટેમેટીક્સ' શબ્દ લેટિન શબ્દ 'સિસ્ટેમા' પરથી ઉતરી આવ્યો છે,જેનો અર્થ સજીવોની વ્યવસ્થિત ગોઠવણી થાય છે.
સિસ્ટેમેટીક્સ સજીવોની ઓળખ,નામકરણ અને વર્ગીકરણની સાથે તેમની વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધોને પણ ધ્યાનમાં લે છે.

(C) વર્ગીકરણનો અભ્યાસ સજીવોને વ્યવસ્થિત કરવામાં અને ઓળખવામાં મદદ કરે છે. જોકે,એવું અનુમાન છે કે પૃથ્વી પર લાખો સજીવો અસ્તિત્વ ધરાવે છે,અને વૈજ્ઞાનિકોએ તેમાંથી માત્ર અમુક જ સજીવોને ઓળખી અને વર્ણવી શક્યા છે. તેથી,અત્યાર સુધી માત્ર કેટલાક સજીવો જ ઓળખી શકાયા છે.

(D) વર્ગીકરણ એ સજીવોને તેમની અવલોકનક્ષમ સામ્યતા અને ભિન્નતાના આધારે જૂથો અથવા શ્રેણીઓમાં ગોઠવવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ છે. આ પ્રક્રિયા વિવિધ સજીવોના વ્યવસ્થિત અભ્યાસ અને ઓળખમાં મદદ કરે છે.

(D) સજીવો તેમના જૈવિક લક્ષણોમાં વિશાળ વિવિધતા દર્શાવે છે।
તેઓ તેમના $\text{સ્વરૂપ}$ (બાહ્યાકાર વિદ્યા), $\text{કદ}$ (સૂક્ષ્મ બેક્ટેરિયાથી લઈને વિશાળ બ્લુ વ્હેલ સુધી) અને $\text{વર્તણુક}$ (પર્યાવરણ પ્રત્યેની શારીરિક અને વર્તણૂકીય પ્રતિક્રિયાઓ) માં નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે।
તેથી, આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે।

(B) કેરોલસ લિનિયસે તેમની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં મુખ્યત્વે પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા અને ગોઠવણી (જાતિલક્ષણો) નો ઉપયોગ વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણ માટે કર્યો હતો. આ પુષ્પીય લક્ષણોને આધારે,તેમણે વનસ્પતિ સૃષ્ટિને $24$ વર્ગોમાં વિભાજિત કરી હતી.

(C) થીઓફ્રેસ્ટસને '$\text{વનસ્પતિશાસ્ત્રના}$ $\text{પિતા}$' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક હતા જેમણે તેમના પુસ્તક '$\text{હિસ્ટોરિયા}$ $\text{પ્લાન્ટેરમ}$' ($Historia$ $Plantarum$) માં વનસ્પતિઓને તેમની વૃદ્ધિની આદતો અને વસવાટના આધારે વૃક્ષો, ક્ષુપ, ઉપ-ક્ષુપ અને છોડ જેવા જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી.

(C) થીઓફ્રેસ્ટસ,જેમને 'વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમણે વનસ્પતિઓને તેમની વૃદ્ધિની આદતોના આધારે $4$ જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી: વૃક્ષો,ક્ષુપ,ઉપ-ક્ષુપ અને છોડ.
કેરોલસ લિનીયસે તેમની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ (જાતીય પદ્ધતિ) માં,પુંકેસરની સંખ્યા,લંબાઈ અને જોડાણના આધારે વનસ્પતિઓને $24$ વર્ગોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી.

(B) થીઓફ્રેસ્ટસ,જેમને 'વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમણે વનસ્પતિઓને તેમની વૃદ્ધિની આદત અને વસવાટના આધારે મુખ્ય ચાર જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી છે: $1$. વૃક્ષો,$2$. ક્ષુપ (Shrubs),$3$. ઉપ-ક્ષુપ (Under-shrubs),અને $4$. છોડ (Herbs).

(B) થીઓફ્રેસ્ટસ $(371-287 \text{ BC})$ ને વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ એક ગ્રીક ફિલસૂફ અને એરિસ્ટોટલના શિષ્ય હતા. તેમણે 'હિસ્ટોરિયા પ્લાન્ટેરમ' $(Historia \text{ } Plantarum)$ નામનું પ્રખ્યાત પુસ્તક લખ્યું હતું,જેમાં તેમણે ઘણી વનસ્પતિઓની જાતિઓનું તેમના વિકાસ અને લાક્ષણિકતાઓના આધારે વર્ણન અને વર્ગીકરણ કર્યું હતું.

(C) થીઓફ્રેસ્ટસને $ \text{વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા} $ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। તેઓ પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક હતા જેમણે તેમના પુસ્તક $ \text{Historia Plantarum} $ માં વનસ્પતિના બાહ્યાકાર લક્ષણો (જેમ કે વૃક્ષો, ક્ષુપ, ઉપક્ષુપ અને છોડ) ને આધારે તેમનું વર્ગીકરણ કર્યું હતું।

(C) થીઓફ્રેસ્ટસ,જેમને 'વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમણે વનસ્પતિઓને તેમની વૃદ્ધિની આદતો અને બાહ્ય રચનાના આધારે $4$ મુખ્ય જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી: વૃક્ષો,ક્ષુપ (shrubs),ઉપ-ક્ષુપ (under-shrubs) અને છોડ (herbs).

(D) શરીરના આયોજનની જટિલતાના આધારે સજીવોનું વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે તે બાબત પર આધાર રાખે છે કે સજીવ એક કોષનો બનેલો છે કે ઘણા કોષોનો.
વનસ્પતિઓ અને અન્ય સજીવોના સંદર્ભમાં,આયોજનનું સૌથી સરળ સ્તર $Unicellular$ (એકકોષી) છે,જ્યારે વધુ જટિલ સજીવો $Multicellular$ (બહુકોષી) હોય છે.
તેથી,શરીરના આયોજનની જટિલતાના આધારે,વનસ્પતિઓ (અને અન્ય સજીવો) ને $Unicellular$ (એકકોષી) અથવા $Multicellular$ (બહુકોષી) તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.

(D) 'દ્વિઅંગી' (Binomial) શબ્દ (જે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ માટે વપરાય છે) સૌપ્રથમ ગેસ્પાર્ડ બૌહિન દ્વારા તેમના પુસ્તક 'Pinax Theatri Botanica' માં આપવામાં આવ્યો હતો. જોકે,પાછળથી કેરોલસ લિનિયસે તેમના પુસ્તક 'Species Plantarum' દ્વારા તેને લોકપ્રિય અને પ્રમાણિત બનાવ્યું હતું. પ્રશ્નમાં શબ્દ આપનાર વિશે પૂછવામાં આવ્યું હોવાથી,સાચો જવાબ બૌહિન છે.

(B) મહુડાના વૃક્ષનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Madhuca \text{ } indica$ છે. તે $Sapotaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે અને તેના ખાદ્ય ફૂલો તથા તેલયુક્ત બીજ માટે જાણીતું છે.

(B) $Citrus \ limon$ એ લીંબુના છોડનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
અહીં $Citrus$ એ પ્રજાતિ (genus) નું નામ છે અને $limon$ એ જાતિવાચક નામ (specific epithet) છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) જીવવિજ્ઞાનીઓ સજીવની ઓળખ માટે તેના $morphology$ (બાહ્યાકાર વિદ્યા - બાહ્ય સ્વરૂપ અને રચના) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. વર્ગીકરણ અને સજીવોની ઓળખ માટે $morphology$ એ પ્રાથમિક આધાર પૂરો પાડે છે.

(D) સજીવોમાં વિવિધતા એટલે પૃથ્વી પર જોવા મળતા વિવિધ પ્રકારના સજીવો.
જેમ જેમ આપણે અવલોકનક્ષેત્રનો વિસ્તાર વધારીએ છીએ (નવા નિવાસસ્થાનોની શોધ કરીએ છીએ) અને સતત ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કરીએ છીએ,તેમ તેમ આપણને વધુ સંખ્યામાં જાતિઓ અને વિવિધતાઓ જોવા મળે છે.
તેથી,અવલોકનક્ષેત્રનો વિસ્તાર વધારવો અને સતત નિરીક્ષણ કરવું બંને સજીવોની વધુ વિવિધતા સમજવા અને શોધવા માટે જવાબદાર છે.

(A) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,હાલમાં ઓળખાયેલી અને વર્ણવેલી જાતિઓની સંખ્યા $1.7$ થી $1.8$ મિલિયનની વચ્ચે છે. આને જૈવવિવિધતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) સજીવોને સરળતાથી જોઈ શકાય તેવા લક્ષણોના આધારે અનુકૂળ અને અર્થપૂર્ણ જૂથોમાં વહેંચવાની પ્રક્રિયાને $\text{વર્ગીકરણ}$ (Classification) કહેવામાં આવે છે।
$\text{ઓળખવિધિ}$ (Identification) એ સજીવનું સાચું નામ અને વર્ગીકરણની પદ્ધતિમાં તેનું સ્થાન નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા છે।
$\text{કોષવિદ્યા}$ (Cytology) એ કોષોનો અભ્યાસ છે।
$\text{જૈવવિવિધતા}$ (Biodiversity) પૃથ્વી પરના જીવનની વિવિધતા અને પરિવર્તનશીલતાને દર્શાવે છે।

(C) વૈજ્ઞાનિક નામો 'ઇન્ટરનેશનલ કોડ ઓફ નોમેન્ક્લેચર' (જેમ કે વનસ્પતિઓ માટે $ICBN$ અને પ્રાણીઓ માટે $ICZN$) દ્વારા આપવામાં આવેલા સિદ્ધાંતો અને માપદંડો પર આધારિત હોય છે. આ નામો પ્રમાણિત અને અનન્ય હોય છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક સજીવનું માત્ર એક જ નામ હોય જે વૈશ્વિક સ્તરે સ્વીકૃત અને ઉપયોગમાં લેવાય છે. આનાથી સ્થાનિક અથવા સામાન્ય નામોને કારણે થતી મૂંઝવણ દૂર થાય છે,જે પ્રદેશ પ્રમાણે બદલાતા રહે છે.