Gujarati

Diversity in the living world Questions in Gujarati

Class 11 Biology · The Living World · Diversity in the living world

182+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 182 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
$ICBN$ એટલે શું?
A
International Code for Botanical Nature
B
International Code for Botanical Nomenclature
C
Indian Code of Botanical Nomenclature
D
ઉપરોક્તમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) $ICBN$ નું પૂરું નામ International Code for Botanical Nomenclature છે.
તે વનસ્પતિઓ,ફૂગ અને પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રોટિસ્ટના નામકરણ માટેના નિયમો અને ભલામણોનો સમૂહ છે.
2
MediumMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિનો અર્થ વનસ્પતિ અથવા પ્રાણીનું નામ બે શબ્દોમાં લખવું છે,જે શું દર્શાવે છે?
A
પ્રજાતિ અને જાતિ
B
જાતિ અને વિવિધતા
C
ગોત્ર અને કુળ
D
કુળ અને પ્રજાતિ

Solution

(A) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ,વનસ્પતિ અથવા પ્રાણીનું નામ બે લેટિન અથવા લેટિનકૃત શબ્દોનું બનેલું હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,બટાટાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Solanum$ $tuberosum$ છે.
પ્રથમ શબ્દ $(Solanum)$ પ્રજાતિનું નામ (Genus) સૂચવે છે અને બીજો શબ્દ $(tuberosum)$ જાતિનું નામ (specific epithet) દર્શાવે છે.
3
MediumMCQ
વર્ગીકરણની પદ્ધતિ શા માટે જરૂરી છે?
A
મોટી સંખ્યામાં રહેલી કોઈપણ વસ્તુ સાથે વ્યવહાર કરવા માટે
B
જૈવિક વિવિધતાને સમજવા માટે
C
સજીવોની વધુ સારી સમજણ માટે
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) વર્ગીકરણની પદ્ધતિ નીચેના કારણોસર આવશ્યક છે:
$1$. તે પૃથ્વી પર અસ્તિત્વ ધરાવતા સજીવોની વિશાળ સંખ્યાને વ્યવસ્થિત કરવામાં અને તેનો અભ્યાસ કરવામાં મદદ કરે છે.
$2$. તે જૈવિક વિવિધતા અને વિવિધ જાતિઓ વચ્ચેના સંબંધોને સમજવા માટે એક માળખાગત રીત પૂરી પાડે છે.
$3$. તે સજીવોના લક્ષણો અને ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસને વધુ સારી રીતે અને વ્યવસ્થિત રીતે સમજવાની સુવિધા આપે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.
4
MediumMCQ
વર્ગીકરણની એવી પદ્ધતિ જેમાં મોટી સંખ્યામાં લક્ષણોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે તેને શું કહેવાય?
A
કૃત્રિમ પદ્ધતિ
B
સંશ્લેષિત પદ્ધતિ
C
નૈસર્ગિક પદ્ધતિ
D
જાતિવિકાસીય પદ્ધતિ

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
વર્ગીકરણની નૈસર્ગિક પદ્ધતિમાં,સજીવોને તેમની કુદરતી સમાનતાઓને આધારે ગોઠવવામાં આવે છે,જેમાં રચનાત્મક,કોષવિદ્યાકીય,પ્રજનનક્ષમ અને જૈવરાસાયણિક જેવા મોટી સંખ્યામાં લક્ષણોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
આ અભિગમ વિવિધ સજીવો વચ્ચેની સમાનતા (homology) ઓળખવામાં મદદ કરે છે,જે કૃત્રિમ પદ્ધતિઓની તુલનામાં તેમના સંબંધોની વધુ વ્યાપક સમજ પૂરી પાડે છે,કારણ કે કૃત્રિમ પદ્ધતિઓ માત્ર થોડા બાહ્ય લક્ષણો પર આધાર રાખે છે.
5
MediumMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ કોણે આપી હતી?
A
વ્હીટેકર
B
મેન્ડલ
C
કેરોલસ લિનિયસ
D
ટિપ્પો

Solution

(C) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ દરેક સજીવને એક વિશિષ્ટ વૈજ્ઞાનિક નામ આપે છે,જે બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને જાતિનું નામ (Species).
6
MediumMCQ
લિનિયસને કોની રજૂઆત માટે શ્રેય આપવામાં આવે છે?
A
નામકરણની દ્વિનામી પદ્ધતિ
B
મુક્ત વિશ્લેષણનો સિદ્ધાંત
C
ઉપાર્જિત લક્ષણોના વારસાનો ખ્યાલ
D
મર્યાદિત પરિબળોનો નિયમ

Solution

(A) નામકરણની 'દ્વિનામી પદ્ધતિ' (Binomial system of nomenclature) $1753$ માં કાર્લ લિનિયસ દ્વારા તેમના પુસ્તક 'સ્પીસીઝ પ્લાન્ટેરમ' (Species Plantarum) માં સમજાવવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ મુજબ,કોઈપણ સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં બે શબ્દો હોય છે: પ્રથમ શબ્દ તેના 'પ્રજાતિ' (genus) ને અને બીજો શબ્દ તેની 'જાતિ' (species) ને દર્શાવે છે.
7
EasyMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં વનસ્પતિના સંપૂર્ણ નામમાં કેટલા ભાગ હોય છે?
A
ત્રણ ભાગ (શબ્દો)
B
બે ભાગ (શબ્દો)
C
પાંચ ભાગ (શબ્દો)
D
એક ભાગ (શબ્દ)

Solution

(B) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં,સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં બે ઘટકો હોય છે: પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને જાતિનું નામ (Specific epithet). તેથી,તેમાં બે ભાગ હોય છે.
8
MediumMCQ
વનસ્પતિઓમાં લેટિન નામો સૂચવવામાં આવે છે કારણ કે
A
લેટિન એક સરળ ભાષા છે
B
આખી દુનિયામાં એક વનસ્પતિ માટે માત્ર એક જ નામ હોય
C
તે લખવામાં સરળ છે
D
અન્ય ભાષાઓમાં મોટાભાગના નામો સાચા નથી

Solution

(B) વૈજ્ઞાનિક નામકરણ,અથવા દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ,લેટિન અથવા લેટિનકૃત નામોનો ઉપયોગ કરે છે જેથી દરેક સજીવનું એક અનન્ય અને સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત નામ હોય. આ સ્થાનિક અથવા સામાન્ય નામોને કારણે થતી મૂંઝવણને અટકાવે છે,જે દરેક પ્રદેશમાં અલગ-અલગ હોય છે. લેટિન ભાષાનો ઉપયોગ કરીને,વિશ્વભરના વૈજ્ઞાનિકો તેમની માતૃભાષાને ધ્યાનમાં લીધા વિના,એક જ પ્રમાણિત નામનો ઉપયોગ કરીને સમાન વનસ્પતિ પ્રજાતિનો ઉલ્લેખ કરી શકે છે.
9
MediumMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિનો અર્થ શું છે?
A
નામનું તેના ગોત્ર અને કુળ દ્વારા નિર્દેશન
B
નામનું તેના કુળ અને પ્રજાતિ દ્વારા નિર્દેશન
C
નામનું તેના પ્રજાતિ અને જાતિ દ્વારા નિર્દેશન
D
નામનું તેના જાતિ અને વિવિધતા દ્વારા નિર્દેશન

Solution

(C) દ્વિનામી નામકરણ એ સજીવોના નામકરણની એક ઔપચારિક પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિ $Carolus \text{ Linnaeus}$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ મુજબ,દરેક વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રથમ ઘટક $Genus$ (પ્રજાતિ) નામ છે અને બીજો ઘટક વિશિષ્ટ $epithet$ (જાતિ) નામ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
10
EasyMCQ
'New systematics' (નવી વર્ગીકરણ પદ્ધતિ) શબ્દ કોના દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો?
A
એડોલ્ફ એન્ગલર
B
કાર્લ પ્રાન્ટલ
C
જ્યોર્જ બેન્થમ
D
જુલિયન હક્સલી

Solution

(D) 'New systematics' (નવી વર્ગીકરણ પદ્ધતિ) શબ્દ સર જુલિયન હક્સલી દ્વારા $1940$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
આ અભિગમ માત્ર બાહ્યાકાર લક્ષણોને બદલે સજીવોના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો,જનીનશાસ્ત્ર અને વસ્તી ગતિશીલતાના આધારે જાતિઓના અભ્યાસ પર ભાર મૂકે છે.
11
MediumMCQ
કયા પુસ્તકમાં પ્રથમ વખત "દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ" (binomial nomenclature) નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો?
A
Histoire naturelle
B
Systema naturae
C
Historia naturalis
D
Historia plantarum

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
કેરોલસ લિનિયસે સૌપ્રથમ તેમના પુસ્તક 'Systema Naturae' ની $10$ મી આવૃત્તિમાં,જે $1758$ માં પ્રકાશિત થઈ હતી,તેમાં વ્યવસ્થિત રીતે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
આ પદ્ધતિ સજીવોને નામ આપવા માટે બે ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને એક પ્રમાણિત રીત પૂરી પાડે છે: પ્રજાતિનું નામ (genus name) અને જાતિનું નામ (specific epithet).
12
EasyMCQ
એરિસ્ટોટલ દ્વારા લખાયેલ પુસ્તકનું નામ શું છે?
A
Historia Animalium
B
Histoire Naturelle
C
Systema naturae
D
Philosophic zoologique

Solution

(A) એરિસ્ટોટલને 'પ્રાણીશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમણે 'Historia Animalium' (પ્રાણીઓનો ઇતિહાસ) નામનું પ્રખ્યાત પુસ્તક લખ્યું હતું.
આ કાર્યમાં,તેમણે પ્રાણીઓને તેમના લક્ષણો અને રહેઠાણોના આધારે વર્ગીકૃત કર્યા હતા.
13
MediumMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિએ શેનો પાયો નાખ્યો?
A
કૃત્રિમ વર્ગીકરણ
B
પ્રાચીન વર્ગીકરણ
C
આધુનિક વર્ગીકરણ
D
નૈસર્ગિક વર્ગીકરણ

Solution

(C) $Carl$ $Linnaeus$ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલ દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ સજીવોને નામ આપવાની એક પ્રમાણિત રીત પૂરી પાડે છે,જેમાં બે ઘટકોનો ઉપયોગ થાય છે: પ્રજાતિ અને જાતિ. આ પદ્ધતિ આધુનિક વર્ગીકરણ અને વર્ગીકરણ વિદ્યાનો પાયો છે,કારણ કે તે સજીવોની સાર્વત્રિક અને સ્પષ્ટ ઓળખ માટેની સુવિધા આપે છે,જે આધુનિક વર્ગીકરણ પ્રણાલીઓનો આધાર છે.
14
MediumMCQ
પ્રાણીઓના વૈજ્ઞાનિક નામ લખવા માટે વપરાતી ભાષા કઈ છે?
A
ફ્રેન્ચ
B
લેટિન
C
જર્મન
D
અંગ્રેજી

Solution

(B) પ્રાણીઓના વૈજ્ઞાનિક નામ લખવા માટે વપરાતી ભાષા $Latin$ (લેટિન) છે.
આનું કારણ એ છે કે $Latin$ એક મૃત ભાષા છે,જેનો અર્થ છે કે તે સમય સાથે બદલાતી નથી. આનાથી એ સુનિશ્ચિત થાય છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં કોઈપણ સજીવનું વૈજ્ઞાનિક નામ સ્થિર અને સાર્વત્રિક રહે છે.
15
MediumMCQ
જાતિ (species) ની શ્રેષ્ઠ વ્યાખ્યા કઈ છે?
A
પ્રાણીઓનો સમૂહ જે સાથે રહી શકે છે
B
સજીવોનો સમૂહ જે પ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે
C
પ્રાણીઓ અથવા વનસ્પતિઓ જે પ્રજનન કરી શકતા નથી
D
ઉપરનામાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) જાતિને એવા સજીવોના સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે કુદરતી પરિસ્થિતિઓમાં પ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્ષમ હોય છે.
આને જૈવિક જાતિ ખ્યાલ (biological species concept) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એક જ જાતિના સજીવો સમાન લક્ષણો ધરાવે છે અને જનીનિક દ્રવ્યોની આપ-લે કરી શકે છે.
16
EasyMCQ
કેરોલસ લિનિયસ $(Carl\, Linne)$ કયા દેશના હતા?
A
સ્વીડન
B
$U.K.$
C
હોલેન્ડ
D
ફ્રાન્સ

Solution

(A) કેરોલસ લિનિયસ,જેમને $Carl\, Linne$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેઓ એક સ્વીડિશ વનસ્પતિશાસ્ત્રી,પ્રાણીશાસ્ત્રી અને ચિકિત્સક હતા.
તેમને દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિને વ્યવસ્થિત કરવા બદલ 'આધુનિક વર્ગીકરણના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમનો જન્મ $1707$ માં સ્વીડનના રાશુલ્ટમાં થયો હતો.
17
EasyMCQ
અર્ન્સ્ટ મેયરની જાતિની જૈવિક વિભાવના મુખ્યત્વે શેના પર આધારિત છે?
A
બાહ્યકાર લક્ષણો
B
પ્રજનન અલગીકરણ
C
પ્રજનનની પદ્ધતિઓ
D
બાહ્યકાર અને પ્રજનન

Solution

(B) અર્ન્સ્ટ મેયરે જાતિને કુદરતી વસ્તીના એવા સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી છે જે આંતરપ્રજનન કરી શકે છે અને અન્ય આવા સમૂહોથી પ્રજનન રીતે અલગ (Reproductively isolated) હોય છે. તેથી,તેમની જૈવિક જાતિ વિભાવનાનો મુખ્ય આધાર પ્રજનન અલગીકરણ છે.
18
EasyMCQ
વનસ્પતિઓ માટે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ કઈ તારીખથી અસરકારક છે?
A
$5.8.1771$
B
$1.5.1753$
C
$1.8.1758$
D
$6.7.1736$

Solution

(B) વનસ્પતિઓ માટે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા તેમના પુસ્તક 'સ્પીસીઝ પ્લાન્ટેરમ' (Species Plantarum) માં રજૂ કરવામાં આવી હતી.
આ પુસ્તક $1.5.1753$ ના રોજ પ્રકાશિત થયું હતું.
તેથી,વનસ્પતિઓના વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામકરણ માટેની શરૂઆતની તારીખ $1.5.1753$ ગણવામાં આવે છે.
19
EasyMCQ
પ્રથમ મહાન વર્ગીકરણશાસ્ત્રી કોણ હતા?
A
લિનિયસ
B
હૂકર
C
એરિસ્ટોટલ
D
એન્ગલર

Solution

(C) એરિસ્ટોટલને પ્રથમ મહાન વર્ગીકરણશાસ્ત્રી માનવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ સૌપ્રથમ હતા જેમણે વર્ગીકરણ માટે વધુ વૈજ્ઞાનિક આધારનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
તેમણે વનસ્પતિઓને છોડ,ક્ષુપ અને વૃક્ષોમાં અને પ્રાણીઓને લાલ રક્ત ધરાવતા અને લાલ રક્ત ન ધરાવતા એમ બે જૂથોમાં વર્ગીકૃત કર્યા હતા.
20
MediumMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ એટલે શું?
A
જાતિના નામમાં બે શબ્દો હોવા
B
બે નામ,એક સ્થાનિક અને એક વિશિષ્ટ
C
જાતિના બે નામ
D
જાતિના જીવનચક્રમાં બે તબક્કાઓ,અલિંગી અને લિંગી

Solution

(A) દ્વિનામી નામકરણ એ સજીવોની જાતિઓને નામ આપવાની એક ઔપચારિક પદ્ધતિ છે,જેમાં દરેક સજીવને બે ભાગોથી બનેલું નામ આપવામાં આવે છે,જે બંને લેટિન વ્યાકરણના સ્વરૂપોનો ઉપયોગ કરે છે. નામનો પ્રથમ ભાગ તે પ્રજાતિ (genus) ને ઓળખે છે જેમાં જાતિનો સમાવેશ થાય છે,જ્યારે બીજો ભાગ જાતિ (species) ને ઓળખે છે. આ પદ્ધતિ $Carl$ $Linnaeus$ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.
21
MediumMCQ
બાયોસિસ્ટમેટિક્સ (Biosystematics) નો ઉદ્દેશ્ય શું છે?
A
સજીવોની કોષવિદ્યાકીય લાક્ષણિકતાઓના આધારે તેમની ઓળખ અને ગોઠવણી
B
વ્યાપક બાહ્યાકાર લક્ષણોના આધારે સજીવોનું વર્ગીકરણ
C
સજીવોના વિવિધ વર્ગો (taxa) ને સીમિત કરવા અને તેમના સંબંધો સ્થાપિત કરવા
D
સજીવોના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસના આધારે તેમનું વર્ગીકરણ અને અભ્યાસના તમામ ક્ષેત્રોના વિવિધ પરિમાણોની સંપૂર્ણતા પર તેમની જાતિવિકાસ (phylogeny) સ્થાપિત કરવી

Solution

(D) બાયોસિસ્ટમેટિક્સ એ વર્ગીકરણ વિજ્ઞાનની એક શાખા છે જેનો ઉદ્દેશ્ય સજીવોને તેમના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ અને જાતિવિકાસ (phylogeny) ના આધારે વર્ગીકૃત કરવાનો છે.
તે સજીવો વચ્ચેના સંબંધો સ્થાપિત કરવા માટે અભ્યાસના તમામ ક્ષેત્રોમાંથી બાહ્યાકાર,કોષવિદ્યાકીય,આનુવંશિક,પારિસ્થિતિક અને જૈવરાસાયણિક ડેટા સહિતના વિવિધ પરિમાણોની સંપૂર્ણતાને ધ્યાનમાં લે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ એ સૌથી વ્યાપક અને સચોટ વ્યાખ્યા છે.
22
MediumMCQ
સજીવોનું ફેનેટિક વર્ગીકરણ શેના પર આધારિત છે?
A
$DNA$ લાક્ષણિકતાઓ પર આધારિત ડેન્ડ્રોગ્રામ
B
જાતીય લાક્ષણિકતાઓ
C
અસ્તિત્વ ધરાવતા સજીવોની અવલોકનક્ષમ લાક્ષણિકતાઓ
D
અસ્તિત્વ ધરાવતા સજીવોની પૂર્વજ વંશાવળી

Solution

(C) ફેનેટિક વર્ગીકરણ,જેને સંખ્યાત્મક વર્ગીકરણ (Numerical Taxonomy) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અસ્તિત્વ ધરાવતા સજીવોની અવલોકનક્ષમ લાક્ષણિકતાઓ પર આધારિત છે.
તેમાં સજીવોના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ અથવા પૂર્વજ વંશાવળીને ધ્યાનમાં લીધા વિના,સમાન લાક્ષણિકતાઓની સંખ્યાના આધારે સજીવોનું જૂથ બનાવવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં બાહ્યાકાર,દેહધાર્મિક અને અન્ય અવલોકનક્ષમ લક્ષણોમાં રહેલી સમાનતાઓ અને તફાવતોનું વિશ્લેષણ કરવા માટે ગાણિતિક અને આંકડાકીય તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
23
EasyMCQ
હચિનસનની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ કયા વર્ષમાં સુધારવામાં આવી હતી?
A
$1995$
B
$1959$
C
$1954$
D
$1946$

Solution

(B) જોન હચિનસનની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ,જે તેમના પુસ્તક 'ધ ફેમિલીઝ ઓફ ફ્લાવરિંગ પ્લાન્ટ્સ' માં પ્રકાશિત થઈ હતી,તે સૌથી જાણીતી જાતિવિકાસીય (phylogenetic) વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓમાંની એક છે.
આ પદ્ધતિ મૂળરૂપે $1926$ અને $1934$ ની વચ્ચે બે ભાગમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.
તેમાં નોંધપાત્ર સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા,જેમાં મુખ્ય સુધારેલી આવૃત્તિ $1959$ માં (બીજી આવૃત્તિ) પ્રકાશિત થઈ હતી.
24
EasyMCQ
જાતિને "વાસ્તવિક અથવા સંભવિત રીતે આંતર-પ્રજનન કરતી કુદરતી વસ્તીઓનો સમૂહ જે ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે અને અન્ય આવા જૂથોથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ છે" તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. આ વિધાન કોના દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે?
A
કેરોલસ લિનિયસ
B
અર્ન્સ્ટ મેયર
C
જે.બી. લેમાર્ક
D
ચાર્લ્સ ડાર્વિન

Solution

(B) જૈવિક જાતિની વિભાવના (Biological Species Concept), જે જાતિને વાસ્તવિક અથવા સંભવિત રીતે આંતર-પ્રજનન કરતી કુદરતી વસ્તીઓના સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે જે ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે અને અન્ય આવા જૂથોથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે, તે $1942$ માં અર્ન્સ્ટ મેયર દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
25
MediumMCQ
અદ્યતન જ્ઞાન અનુસાર,સૌથી વધુ સ્વીકૃત પ્રજાતિ ખ્યાલ કયો છે?
A
ટાઇપોલોજિકલ પ્રજાતિ ખ્યાલ
B
નોમિનલિસ્ટિક પ્રજાતિ ખ્યાલ
C
જિનેટિક પ્રજાતિ ખ્યાલ
D
પોલિટિપિક પ્રજાતિ ખ્યાલ

Solution

(D) $Polytypic$ (બહુરૂપી) પ્રજાતિ ખ્યાલ એ આધુનિક જીવવિજ્ઞાનમાં સૌથી વધુ સ્વીકૃત ખ્યાલ છે.
$Polytypic$ પ્રજાતિ એટલે એવી પ્રજાતિ કે જેમાં બે કે તેથી વધુ ઉપ-પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ ખ્યાલ પ્રજાતિની અંદર રહેલી આનુવંશિક અને બાહ્યાકાર વિવિધતાને સ્વીકારે છે,જે આધુનિક ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનનું મુખ્ય પાસું છે.
26
EasyMCQ
પ્રાણી સૃષ્ટિમાં સમાવિષ્ટ પ્રજાતિઓની કુલ સંખ્યા આશરે કેટલી છે?
A
$1$ મિલિયન
B
$2$ મિલિયન
C
$10$ મિલિયન
D
$1$ બિલિયન

Solution

(A) $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,વિજ્ઞાનમાં વર્ણવેલ અને જાણીતી પ્રજાતિઓની કુલ સંખ્યા $1.7$ થી $1.8$ મિલિયન વચ્ચે છે. આમાંથી,પ્રાણીઓની પ્રજાતિઓની સંખ્યા આશરે $1.2$ મિલિયન છે,જ્યારે વનસ્પતિઓની પ્રજાતિઓની સંખ્યા આશરે $0.5$ મિલિયન છે. તેથી,પ્રાણી સૃષ્ટિમાં પ્રજાતિઓની કુલ સંખ્યા આશરે $1$ મિલિયન છે.
27
MediumMCQ
કેરિયોટેક્સોનોમી (Karyotaxonomy) એ વર્ગીકરણની આધુનિક શાખા છે જે નીચેનામાંથી કોના પર આધારિત છે?
A
રંગસૂત્રોની સંખ્યા
B
રંગસૂત્રો પર જોવા મળતા પટ્ટાઓ (Bands)
C
જૈવિક ઉત્ક્રાંતિ
D
ત્રિનામી નામકરણ

Solution

(A) કેરિયોટેક્સોનોમી એ વર્ગીકરણ વિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે સજીવોના વર્ગીકરણ માટે રંગસૂત્રોના લક્ષણો,જેમ કે તેમની સંખ્યા,બંધારણ,કદ અને બેન્ડિંગ પેટર્નનો ઉપયોગ કરે છે.
તે પ્રજાતિઓ વચ્ચેના આનુવંશિક બંધારણ અને ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો વિશે વિગતવાર માહિતી પૂરી પાડે છે.
તેથી,તે મુખ્યત્વે રંગસૂત્રોના ગુણધર્મો પર આધારિત છે,જેમાં સાયટોલોજીકલ અભ્યાસ દરમિયાન જોવા મળતી સંખ્યા અને બેન્ડિંગ પેટર્નનો સમાવેશ થાય છે.
28
EasyMCQ
કીડીઓના અભ્યાસને શું કહેવામાં આવે છે?
A
મેલેકોલોજી (Malacology)
B
મિરમેકોલોજી (Myrmecology)
C
માયકોલોજી (Mycology)
D
માયોલોજી (Myology)

Solution

(B) કીડીઓના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસને $Myrmecology$ (મિરમેકોલોજી) કહેવામાં આવે છે.
$Malacology$ એ મૃદુકાય (mollusks) પ્રાણીઓનો અભ્યાસ છે.
$Mycology$ એ ફૂગનો અભ્યાસ છે.
$Myology$ એ સ્નાયુઓનો અભ્યાસ છે.
29
EasyMCQ
‘લાયન-ટેલ્ડ મેકાક’ (Lion-tailed macaque) નું પ્રાણીશાસ્ત્રીય નામ શું છે?
A
Macaca rhesus
B
Macaca silenus
C
Macaca mulatta
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ‘લાયન-ટેલ્ડ મેકાક’ એ દક્ષિણ ભારતના પશ્ચિમ ઘાટમાં જોવા મળતું એક પ્રાઈમેટ છે.
તેનું વૈજ્ઞાનિક (પ્રાણીશાસ્ત્રીય) નામ $Macaca \ silenus$ છે.
$Macaca \ rhesus$ અને $Macaca \ mulatta$ એ રીસસ મેકાક (Rhesus macaque) ના સમાનાર્થી નામ છે,જે એક અલગ પ્રજાતિ છે.
30
MediumMCQ
સિંહનું પ્રાણીશાસ્ત્રીય નામ શું છે?
A
Felis leo
B
Panthera tigris
C
Panthera pardus
D
Panthera leo

Solution

(D) સિંહનું વૈજ્ઞાનિક અથવા પ્રાણીશાસ્ત્રીય નામ $Panthera \ leo$ છે.
$Panthera$ એ પ્રજાતિ (genus) દર્શાવે છે અને $leo$ એ જાતિ (specific epithet) દર્શાવે છે.
$Felis$ એ પાલતુ બિલાડીની પ્રજાતિ છે,$Panthera \ tigris$ એ વાઘ છે અને $Panthera \ pardus$ એ દીપડો છે.
31
MediumMCQ
સૂર્યમુખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ શું છે?
A
Brassica campestris
B
Pisum sativum
C
Helianthus annuus
D
Gossypium herbaceum

Solution

(C) સૂર્યમુખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Helianthus \ annuus$ છે.
$Brassica \ campestris$ એ રાઈનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Pisum \ sativum$ એ વટાણાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
$Gossypium \ herbaceum$ એ કપાસનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
32
EasyMCQ
ન્યૂનતમ રંગસૂત્રોની સંખ્યા શેમાં જોવા મળે છે?
A
હેપ્લોપેપસ (Haplopappus)
B
હેલિયન્થસ (Helianthus)
C
ટેજેટીસ (Tagetes)
D
લોટસ (Lotus)

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$Haplopappus gracilis$ એ વનસ્પતિની એક એવી પ્રજાતિ છે જે સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં સૌથી ઓછા રંગસૂત્રો ધરાવતી વનસ્પતિઓમાંની એક છે,જેમાં દ્વિકીય રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n = 4$ હોય છે.
33
MediumMCQ
સિબલિંગ પ્રજાતિઓ (Sibling species) ને બીજા કયા નામે ઓળખવામાં આવે છે?
A
ઉપ-પ્રજાતિઓ (Sub-species)
B
પ્રજાતિ (Genus)
C
ક્રિપ્ટિક પ્રજાતિઓ (Cryptic species)
D
જૈવિક જાતિઓ (Biological races)

Solution

(C) સિબલિંગ પ્રજાતિઓ,જેને ક્રિપ્ટિક પ્રજાતિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એવી બે કે તેથી વધુ પ્રજાતિઓ છે જે પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે પરંતુ બાહ્ય દેખાવમાં સમાન અથવા લગભગ એકસરખી હોય છે. તેમને ઘણીવાર શારીરિક દેખાવને બદલે આનુવંશિક વિશ્લેષણ અથવા વર્તણૂકીય તફાવતો દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે.
34
MediumMCQ
જૈવિક પ્રજાતિ ખ્યાલ (Biological species concept) શેના પર ભાર મૂકે છે?
A
ભૌગોલિક અલગીકરણ
B
પ્રજનનક્ષમ અલગીકરણ
C
શારીરિક અલગીકરણ
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(B) અર્ન્સ્ટ મેયર દ્વારા પ્રસ્તાવિત જૈવિક પ્રજાતિ ખ્યાલ મુજબ,પ્રજાતિ એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે કુદરતી રીતે આંતરપ્રજનન કરી શકે છે અને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે. આ ખ્યાલનો મુખ્ય ભાર પ્રજનનક્ષમ અલગીકરણ (Reproductive isolation) પર છે,જે એક પ્રજાતિના સભ્યોને અન્ય પ્રજાતિના સભ્યો સાથે પ્રજનન કરતા અટકાવે છે,જેનાથી પ્રજાતિની અખંડિતતા જળવાઈ રહે છે.
35
EasyMCQ
'જિનેટિક સ્પીસીઝ કન્સેપ્ટ' (Genetic species concept) કોના દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો?
A
લેમાર્ક
B
લોટસી
C
અર્ન્સ્ટ મેયર
D
લિનિયસ

Solution

(B) 'જિનેટિક સ્પીસીઝ કન્સેપ્ટ' (આનુવંશિક જાતિ ખ્યાલ) $1918$ માં જોહાન્સ પાઉલસ લોટસી દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ ખ્યાલ મુજબ,જાતિ એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે આનુવંશિક રીતે સમાન હોય અને સમાન જનીન સંચય (gene pool) ધરાવતા હોય.
36
EasyMCQ
સજીવોના પ્રકાર અને વિવિધતા તથા તેમની વચ્ચેના અસ્તિત્વ ધરાવતા સંબંધોના અભ્યાસને શું કહેવામાં આવે છે?
A
સિસ્ટમેટિક્સ (Systematics)
B
વર્ગીકરણ વિદ્યા (Taxonomy)
C
વર્ગીકરણ (Classification)
D
નામકરણ (Nomenclature)

Solution

(A) સિસ્ટમેટિક્સ એ જીવવિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે સજીવોના પ્રકારો અને વિવિધતા તેમજ તેમના તમામ તુલનાત્મક અને ઉત્ક્રાંતિ સંબંધોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
વર્ગીકરણ વિદ્યા (Taxonomy) માત્ર લાક્ષણિકતા,ઓળખ,નામકરણ અને વર્ગીકરણ સુધી મર્યાદિત છે.
વર્ગીકરણ એ સમાનતાઓના આધારે સજીવોને શ્રેણીઓમાં જૂથબદ્ધ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
નામકરણ એ સજીવોને નામ આપવાની પદ્ધતિ છે.
37
EasyMCQ
જાતિ (Species) એટલે શું?
A
સમાન જનીન પ્રકાર (genotypes) અને સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotypes) ધરાવતા સજીવોની વસ્તી.
B
ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વસતા સજીવોનો સમૂહ.
C
આંતરપ્રજનન કરતી વસ્તીઓનો સમૂહ.
D
એક પ્રકારની વસ્તી.

Solution

(C) અર્ન્સ્ટ મેયર દ્વારા પ્રસ્તાવિત જૈવિક જાતિ ખ્યાલ મુજબ,જાતિ એટલે એવી કુદરતી વસ્તીઓનો સમૂહ જે વાસ્તવિક રીતે અથવા સંભવિત રીતે આંતરપ્રજનન કરી શકે છે અને અન્ય આવા સમૂહોથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે. તેથી,વિકલ્પ $(c)$ સાચી વ્યાખ્યા છે.
38
EasyMCQ
એક પ્રજાતિ કે જેમાં બે કે તેથી વધુ ઉપ-પ્રજાતિઓ હોય તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
સિબલિંગ પ્રજાતિ (Sibling species)
B
ઉપ-પ્રજાતિ પૂલ (Sub-species pool)
C
પોલિટિપિક પ્રજાતિ (Polytypic species)
D
જૈવિક જાતિઓ (Biological races)

Solution

(C) જે પ્રજાતિમાં એક કરતાં વધુ ઉપ-પ્રજાતિઓ હોય તેને $Polytypic$ પ્રજાતિ કહેવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,જે પ્રજાતિમાં કોઈ પણ ઉપ-પ્રજાતિ હોતી નથી તેને $Monotypic$ પ્રજાતિ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
39
EasyMCQ
એગ્રોસ્ટોલોજી (Agrostology) એ કોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે?
A
કૃષિ વિકાસ
B
અધિપાદપ (Epiphytes)
C
ઘાસ
D
નેમેટોડ રોગો

Solution

(C) એગ્રોસ્ટોલોજી એ વનસ્પતિશાસ્ત્રની એક શાખા છે જે ખાસ કરીને ઘાસ (કુળ $Poaceae$) ના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે. તેમાં વિવિધ ઘાસની જાતિઓનું વર્ગીકરણ,ઓળખ અને પારિસ્થિતિકીય અભ્યાસનો સમાવેશ થાય છે.
40
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું એક જાતિ (species) માટે સાચું નથી?
A
એક જાતિના સભ્યો આંતરપ્રજનન કરી શકે છે.
B
એક જાતિની વસ્તીઓ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ (gene flow) થતો નથી.
C
દરેક જાતિ અન્ય તમામ જાતિઓથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે.
D
એક જાતિના સભ્યો વચ્ચે વિવિધતાઓ જોવા મળે છે.

Solution

(B) સાચો જવાબ છે કારણ કે જનીન પ્રવાહ એ જાતિની મૂળભૂત લાક્ષણિકતા છે.
જનીન પ્રવાહ એટલે વ્યક્તિઓ અથવા તેમના જન્યુઓ/પ્રજનન એકમો (જેમ કે બીજાણુઓ,બીજ) ના સ્થળાંતર દ્વારા એક વસ્તીમાંથી બીજી વસ્તીમાં જનીનિક દ્રવ્યનું વહન.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે આપેલી જાતિની તમામ વસ્તીઓ એક સામાન્ય જનીન પૂલ (gene pool) ધરાવે છે,જે જનીનિક સમાનતા જાળવવામાં અને વસ્તીઓ વચ્ચેના તફાવતોને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,આ વિધાન કે એક જાતિની વસ્તીઓ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ થતો નથી,તે ખોટું છે.
તેનાથી વિપરીત,પ્રજનનક્ષમ અલગતા (વિકલ્પ $C$) એ જાતિને વ્યાખ્યાયિત કરવા માટેનું મુખ્ય માપદંડ છે,અને આંતરપ્રજનન (વિકલ્પ $A$) તથા વિવિધતાઓ (વિકલ્પ $D$) એ જાતિના સભ્યોની પ્રમાણભૂત જૈવિક લાક્ષણિકતાઓ છે.
41
EasyMCQ
ક્ષારયુક્ત અને દલદલીય પરિસ્થિતિમાં ઉગતી વનસ્પતિઓને શું કહેવામાં આવે છે?
A
લિથોફાઇટ્સ (Lithophytes)
B
મેસોફાઇટ્સ (Mesophytes)
C
હેલોફાઇટ્સ (Halophytes)
D
સેમોફાઇટ્સ (Psammophytes)

Solution

(C) . હેલોફાઇટ્સ એ વિશિષ્ટ પ્રકારની વનસ્પતિઓ છે જે ક્ષારયુક્ત જમીન અને દલદલીય પરિસ્થિતિમાં ઉગે છે,જેમાં $NaCl$,$MgCl_2$ અને $MgSO_4$ જેવા ક્ષારોનું પ્રમાણ ખૂબ ઊંચું હોય છે.
42
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો શબ્દ $Homo$ $sapiens$ (માનવ) સાથે સંબંધિત છે?
A
શાકાહારી
B
માંસાહારી
C
સ્વયંપોષી
D
મિશ્રાહારી

Solution

(D) $Homo$ $sapiens$ (માનવ) ને મિશ્રાહારી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓ બંનેમાંથી ખોરાક મેળવીને પોષણ મેળવવાની જૈવિક ક્ષમતા ધરાવે છે.
43
EasyMCQ
લિનિયસે વનસ્પતિઓને કેટલા વર્ગોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી?
A
$2$
B
$4$
C
$24$
D
$5$

Solution

(C) કાર્લ લિનિયસે તેમની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ,જેને 'સેક્સ્યુઅલ સિસ્ટમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં પુષ્પોમાં રહેલા પુંકેસરની સંખ્યા અને ગોઠવણીના આધારે વનસ્પતિઓને $24$ વર્ગોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી.
44
EasyMCQ
લિનિયસે વનસ્પતિઓને નીચેનામાંથી શેના આધારે $24$ જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી?
A
વસવાટ
B
પોષણ
C
કોષરચના
D
જાતીય લક્ષણો

Solution

(D) કાર્લ લિનિયસે તેમની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં મુખ્યત્વે વનસ્પતિઓના પ્રજનન અંગોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે પુંકેસર (નર પ્રજનન અંગો) ની સંખ્યા,લંબાઈ અને ગોઠવણીના આધારે વનસ્પતિઓને $24$ વર્ગોમાં વિભાજિત કરી હતી. આ પદ્ધતિને 'જાતીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિ' (Sexual System of Classification) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
45
EasyMCQ
વનસ્પતિઓને તેમના વસવાટના આધારે વર્ગીકૃત કરનાર વૈજ્ઞાનિક ....... છે.
A
લિનિયસ
B
થીઓફ્રેસ્ટસ
C
વ્હીટેકર
D
મેન્ડલ

Solution

(B) થીઓફ્રેસ્ટસને 'વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે તેમના પુસ્તક 'હિસ્ટોરિયા પ્લાન્ટેરમ' (Historia Plantarum) માં વનસ્પતિઓને તેમના વૃદ્ધિના પ્રકાર અને વસવાટના આધારે વૃક્ષો,ક્ષુપ,ઉપ-ક્ષુપ અને છોડ જેવા જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરનાર પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક હતા.
46
EasyMCQ
થીઓફ્રેસ્ટસે વનસ્પતિઓને નીચેનામાંથી કોના આધારે ચાર જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી?
A
જાતીય લક્ષણો
B
વસવાટ (સ્વરૂપ)
C
પોષણ
D
કોષરચના

Solution

(B) થીઓફ્રેસ્ટસ,જેમને 'વનસ્પતિશાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેમણે વનસ્પતિઓને તેમના વૃદ્ધિના સ્વરૂપ (Habit) ના આધારે ચાર જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી: વૃક્ષો,ક્ષુપ,ઉપ-ક્ષુપ અને છોડ. આ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુખ્યત્વે વનસ્પતિઓના બાહ્યાકાર સ્વરૂપ પર આધારિત છે.

The Living World — Diversity in the living world · Frequently Asked Questions

1Are these The Living World questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a The Living World Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.