Anatomy of frog Questions in Gujarati

(B) દેડકાના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,$Precaval$ $veins$ (અગ્રમહાશિરા) શરીરના અગ્ર ભાગો અને મસ્તક વિસ્તારમાંથી અશુદ્ધ રુધિર એકત્રિત કરે છે.
આ શિરાઓ પેશીઓમાંથી સીધું રુધિર લાવે છે જ્યાં ઓક્સિજનનો વપરાશ થઈ ગયો હોય છે,તેથી તે સાઇનસ વેનોસસમાં પ્રવેશતા પહેલા સૌથી વધુ અશુદ્ધ રુધિર ધરાવે છે.
તેની સામે,$Pulmocutaneous$ $artery$ (ફુપ્ફુસ-ત્વચીય ધમની) હૃદયમાંથી અશુદ્ધ રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ફેફસાં અને ત્વચા તરફ લઈ જાય છે.
$Pulmonary$ $vein$ (ફુપ્ફુસ શિરા) ફેફસાંમાંથી શુદ્ધ રુધિરને ડાબા કર્ણક સુધી લાવે છે.
તેથી,$Precaval$ $vein$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) દેડકામાં ત્વચીય શ્વસન જોવા મળે છે,જે ત્વચા દ્વારા થતું શ્વસન છે.
આ પ્રક્રિયા ત્યારે થાય છે જ્યારે દેડકો પાણીમાં હોય,જમીન પર હોય અથવા શીતનિદ્રા (કે ગ્રીષ્મનિદ્રા) દરમિયાન હોય.
ત્વચા ભેજયુક્ત અને રુધિરવાહિનીઓથી સમૃદ્ધ હોવાથી,તે આ તમામ પરિસ્થિતિઓમાં વાયુઓની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ (ઉપરોક્ત તમામ) છે.

(C) દેડકાના હૃદયના ધબકારાનો દર સામાન્ય રીતે દર મીનીટે આશરે $64$ હોય છે.
આ દર તાપમાન અને સજીવની શારીરિક સ્થિતિ જેવા પરિબળોના આધારે બદલાઈ શકે છે,પરંતુ જૈવિક અભ્યાસોમાં આરામની સ્થિતિમાં રહેલા દેડકા માટે $64$ ધબકારા/મીનીટ એ પ્રમાણિત મૂલ્ય છે.

(A) શીત નિંદ્રા (hibernation) અને ગ્રીષ્મ નિંદ્રા (aestivation) દરમિયાન,દેડકાનો ચયાપચયનો દર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
આ સ્થિતિમાં,દેડકો જમીનમાં દટાયેલો રહે છે અને શ્વાસ લેવા માટે તેના ફેફસાંનો ઉપયોગ કરતો નથી.
તેના બદલે,તે તેની ભીની ત્વચા દ્વારા શ્વસન કરે છે,જેને ત્વચીય શ્વસન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(D) મૂત્રપિંડ નિવાહીકા શિરાતંત્ર એ એક પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર છે જેમાં શરીરના પશ્ચ ભાગમાંથી આવતું રુધિર હૃદયમાં પાછું ફરતા પહેલા મૂત્રપિંડમાં જાય છે. આ તંત્ર ઉભયજીવીઓ (જેમ કે દેડકા),સરીસૃપો અને પક્ષીઓમાં સુવિકસિત હોય છે,પરંતુ સસ્તન પ્રાણીઓમાં (જેમ કે સસલા,ઉંદર અને ઘોડા) તેનો અભાવ હોય છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી દેડકામાં મૂત્રપિંડ નિવાહીકા શિરાતંત્ર જોવા મળે છે.

(A) દેડકા શ્વસનની વિવિધ પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે,જેમાં ત્વચીય શ્વસન (ત્વચા દ્વારા),ફુપ્ફુસીય શ્વસન (ફેફસાં દ્વારા) અને મુખગુહીય શ્વસન (મુખની અસ્તર દ્વારા) નો સમાવેશ થાય છે.
ત્વચીય શ્વસન એ દેડકાના અસ્તિત્વ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ પદ્ધતિ છે,ખાસ કરીને શીતનિદ્રા અને ગ્રીષ્મનિદ્રા દરમિયાન,કારણ કે જ્યારે દેડકો પાણીમાં ડૂબેલો હોય અથવા કાદવમાં દટાયેલો હોય ત્યારે આ એકમાત્ર પદ્ધતિ છે જે સતત વાયુ વિનિમયની મંજૂરી આપે છે.
તેથી,દેડકાના અસ્તિત્વ માટે ત્વચીય શ્વસન અનિવાર્ય છે.

(D) દેડકાના હૃદયમાં, $Sinus$ $\text{venosus}$ (શિરાકોટર) એ પાતળી દીવાલ ધરાવતો, ત્રિકોણાકાર ખંડ છે જે મહાશિરાઓમાંથી અશુદ્ધ રુધિર મેળવે છે.
તે દેડકાના હૃદયના પેસમેકર તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે હૃદયના ધબકારાની શરૂઆત કરે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) દેડકાનું હૃદય $3$ ખંડોનું બનેલું હોય છે, જેમાં બે કર્ણક અને એક ક્ષેપકનો સમાવેશ થાય છે। તેમાં $Sinus venosus$ (શિરા કોટર) નામની ત્રિકોણાકાર રચના હોય છે, જે જમણા કર્ણક સાથે જોડાય છે અને શરીરમાંથી અશુદ્ધ રુધિર મેળવે છે। તેની સરખામણીમાં, સસલાનું હૃદય (સસ્તન પ્રાણી) $4$ ખંડોનું હોય છે અને તેમાં $Sinus venosus$ હોતું નથી। તેથી, $Sinus venosus$ ની હાજરી એ ઉભયજીવી હૃદયને સસ્તન હૃદયથી અલગ પાડતું મુખ્ય લક્ષણ છે।

(A) શ્લેષ્મની હાજરીને કારણે દેડકાની ત્વચા ભીની અને ચીકણી હોય છે. આ ભેજ ત્વચામાં આવેલી ત્વચીય ગ્રંથિઓ દ્વારા જળવાઈ રહે છે. આ ગ્રંથિઓને $Simple$ $tubular$ (સરળ નલિકામય) ગ્રંથિઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તે એકકોષીય અથવા બહુકોષીય રચનાઓ છે જે ત્વચીય શ્વસન માટે ત્વચાને ભીની રાખવા માટે શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરે છે.

(A) જ્યારે અસ્થિને મંદ $HCl$ (હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ) માં રાખવામાં આવે છે,ત્યારે એસિડ અસ્થિના આધારકમાં રહેલા કેલ્શિયમ ક્ષારો (કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને 'ડીકેલ્સિફિકેશન' (decalcification) કહેવામાં આવે છે.
જેમ જેમ કેલ્શિયમના ક્ષારો એસિડ દ્વારા ઓગળી જાય છે,તેમ અસ્થિ તેની કઠિનતા અને મજબૂતી ગુમાવે છે.
પરિણામે,બાકી રહેલું કાર્બનિક આધારક,જે મુખ્યત્વે કોલેજન તંતુઓનું બનેલું હોય છે,તે અસ્થિને નરમ અને સ્થિતિસ્થાપક બનાવે છે,જેના કારણે તેને સરળતાથી વાળી શકાય છે.

(B) દેડકાના શિરાતંત્રમાં $Renal$ $portal$ $system$ (મૂત્રપિંડ નિવાહિકા તંત્ર) જોવા મળે છે,જે શિરાઓનું એક જાળું છે જે પશ્ચ ઉપાંગોમાંથી રુધિરને કિડનીમાં લઈ જાય છે અને ત્યારબાદ તે દૈહિક પરિભ્રમણમાં પ્રવેશે છે.
તેની સામે,સસલાં જેવા સસ્તન પ્રાણીઓમાં $Renal$ $portal$ $system$નો અભાવ હોય છે.
દેડકા અને સસલાં બંનેમાં $Hepatic$ $portal$ $system$ (યકૃત નિવાહિકા તંત્ર) હોય છે,જે પાચન માર્ગમાંથી રુધિરને યકૃત સુધી પહોંચાડે છે.
આથી,$Renal$ $portal$ $system$ની હાજરી એ દેડકાના શિરાતંત્રને સસલાંના શિરાતંત્રથી અલગ પાડતું મુખ્ય લક્ષણ છે.

(D) દેડકાનાં દાંત $Acrodont$ (અગ્રદંતી) પ્રકારના હોય છે,જેનો અર્થ એ છે કે તે જડબાના હાડકાની સપાટી પર જોડાયેલા હોય છે અને ખાડામાં (sockets) ખૂંપેલા હોતા નથી.
તેઓ $Homodont$ (સમદંતી) પણ હોય છે,કારણ કે બધા દાંત આકાર અને બંધારણમાં સમાન હોય છે.
જોકે,દાંતના જોડાણના પ્રકારના સંદર્ભમાં,$Acrodont$ એ દેડકાના દાંતનું વર્ણન કરવા માટે વપરાતો વિશિષ્ટ શબ્દ છે.

(C) નર દેડકામાં,મૂત્રનલિકાઓ મૂત્રપિંડમાંથી નીકળીને અવસારણી (cloaca) માં ખુલે છે.
નર દેડકામાં,મૂત્રનલિકા મૂત્ર-જનન નલિકા (urinogenital duct) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે મૂત્ર અને શુક્રકોષો બંનેનું વહન કરે છે.
તેથી,નર દેડકામાં મૂત્રનલિકા ઉત્સર્ગ દ્રવ્ય (મૂત્ર) અને પ્રજનન કોષો (શુક્રકોષો) એમ બંનેના વહનનું કાર્ય કરે છે.

(D) દેડકામાં ઉપરના જડબામાં દાંત હોય છે,પરંતુ નીચેનું જડબું દાંતવિહીન હોય છે. આ દેડકાની મુખ રચનાની એક લાક્ષણિકતા છે,જ્યાં દાંતનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ખોરાકને પકડવા માટે થાય છે,ચાવવા માટે નહીં.

(A) દેડકામાં મૂત્રપિંડ એ ઘેરા લાલ રંગની,વાલ આકારની રચનાઓ છે જે શરીરગુહામાં કરોડસ્તંભની બંને બાજુએ પશ્ચ ભાગ તરફ આવેલી હોય છે.
તેઓ શરીરગુહામાં સમાન સ્તરે સ્થિત હોય છે.

(A) દેડકામાં,સ્વર કોથળી એ એક વિશિષ્ટ રચના છે જે ફક્ત નર દેડકામાં જ જોવા મળે છે.
તે પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન માદાને આકર્ષવા માટે નર દેડકા દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અવાજને મોટો કરવા માટે એક પડઘા પેટી (resonator) તરીકે કાર્ય કરે છે.
માદા દેડકામાં સ્વર કોથળી હોતી નથી.

(B) દેડકાની ખોપરી $Dicondylic$ (દ્વિકંદુકીય) હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે ખોપરી કરોડસ્તંભ સાથે બે ઓક્સિપિટલ કોન્ડાઈલ્સ (occipital condyles) દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
આ કોન્ડાઈલ્સ ખોપરીના એક્સોક્સિપિટલ અસ્થિઓ પર આવેલા હોય છે,જે દેડકાના એટલાસ કરોડમણકા (atlas vertebra) માં ગોઠવાય છે.

(D) શીતનિંદ્રા (hibernation) અને ગ્રીષ્મનિંદ્રા (aestivation) દરમિયાન દેડકો ત્વચીય શ્વસન દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ત્વચા જલીય શ્વસન અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે ભેજયુક્ત હોય છે અને રુધિરકેશિકાઓથી સમૃદ્ધ હોય છે,જે રુધિર અને પર્યાવરણ વચ્ચે વાયુઓના પ્રસરણને શક્ય બનાવે છે.
શીતનિંદ્રા દરમિયાન દેડકો નિષ્ક્રિય રહીને કાદવમાં દટાયેલો રહે છે,તેથી તે શ્વસન માટે ફેફસાંનો ઉપયોગ કરતો નથી.

(B) દેડકા જેવા ઉભયજીવીઓમાં,કિડની $Mesonephric$ પ્રકારની હોય છે.
ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,$Pronephros$ એ પ્રથમ બનતી કિડની છે,પરંતુ તે પુખ્ત દેડકામાં કાર્યરત હોતી નથી.
$Mesonephros$ પછીથી વિકસે છે અને તે દેડકાના ડિંભ (larval) અવસ્થા અને પુખ્ત અવસ્થા બંનેમાં કાર્યરત કિડની તરીકે કામ કરે છે.
$Metanephros$ એ સરીસૃપ,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ જેવા ઉચ્ચ કક્ષાના પૃષ્ઠવંશીઓમાં જોવા મળતી કિડનીનો પ્રકાર છે.

(A) દેડકાઓ ઉભયજીવી પ્રાણીઓ છે જેમને તેમના પ્રજનન ચક્ર માટે પાણીની જરૂર હોય છે.
તેઓ બાહ્ય ફલન દર્શાવે છે,જેમાં નર અને માદા તેમના જનનકોષોને પાણીમાં મુક્ત કરે છે.
ઈંડા પાણીમાં મૂકવામાં આવે છે,જ્યાં તેમાંથી ટેડપોલ (ડિંભ) વિકસે છે.
તેથી,તેમની પ્રજનન પ્રક્રિયા માટે પાણી અનિવાર્ય છે.

(D) દેડકાનું મૂત્રપિંડ મિસોનેફ્રિક (mesonephric) અને સઘન હોય છે. સસ્તન પ્રાણીઓના મૂત્રપિંડથી વિપરીત,જેમાં મજ્જક (medulla) માં મૂત્રપિંડના પિરામિડ (renal pyramids) આવેલા હોય છે,દેડકાના મૂત્રપિંડમાં આવી રચનાઓ જોવા મળતી નથી. તેથી,દેડકાના મૂત્રપિંડમાં મૂત્રપિંડના પિરામિડ ગેરહાજર હોય છે.

(B) દેડકાઓ અતિશય તાપમાન સામે ટકી રહેવા માટે તેમની પ્રવૃત્તિઓમાં મોસમી ફેરફારો દર્શાવે છે.
$1$. શીતનિદ્રા $(Hibernation)$ એ શિયાળાની નિદ્રાનો સમયગાળો છે,જેમાં દેડકો ઊર્જા બચાવવા માટે ઠંડા મહિનાઓ દરમિયાન નિષ્ક્રિય રહે છે.
$2$. ગ્રિષ્મનિદ્રા $(Aestivation)$ એ ઉનાળાની નિદ્રાનો સમયગાળો છે,જેમાં દેડકો પાણીનું નુકસાન અટકાવવા અને ઊર્જા બચાવવા માટે ગરમ અને સૂકા મહિનાઓ દરમિયાન નિષ્ક્રિય રહે છે.
તેથી,દેડકાની ઉનાળાની નિદ્રાને ગ્રિષ્મનિદ્રા $(Aestivation)$ કહેવામાં આવે છે.

(A) દેડકાના મૂત્રપિંડની આંતરિક રચના સસ્તન પ્રાણીઓ જેટલી જટિલ હોતી નથી. મૂત્રપિંડ અસંખ્ય મૂત્રપિંડ નલિકાઓ અથવા નેફ્રોન્સનું બનેલું હોય છે. સસ્તન પ્રાણીઓના મૂત્રપિંડથી વિપરીત,દેડકાના મૂત્રપિંડમાં બહારના બાહ્યક (cortex) અને અંદરના મજ્જક (medulla) વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત જોવા મળતો નથી. તેથી,આ પ્રદેશો ઓછા ભિન્ન હોય છે.

(A) નર દેડકામાં,બીડરની નળી $kidney$ (મૂત્રપિંડ) ની અંદર આવેલી હોય છે.
તે એક આયામ નળી છે જે $testis$ (શુક્રપિંડ) માંથી આવતી $vasa$ $efferentia$ (શુક્રવાહિકાઓ) ને સ્વીકારે છે.
આ $vasa$ $efferentia$ શુક્રકોષોને $testis$ માંથી બીડરની નળી સુધી પહોંચાડે છે,જે ત્યારબાદ મૂત્રજનન માર્ગ સાથે જોડાઈને શુક્રકોષોને શરીરની બહાર વહન કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) દેડકામાં,મૂત્રપિંડ એ મુખ્ય ઉત્સર્જન અંગો છે.
તેઓ બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. ઉત્સર્જન: તેઓ રુધિરમાંથી નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરો (મુખ્યત્વે યુરિયા) ગાળીને મૂત્ર બનાવે છે.
$2$. પરાસરણ નિયંત્રણ: તેઓ શરીરના પ્રવાહીમાં પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટનું સંતુલન જાળવી રાખે છે.
ઉચ્ચ કક્ષાના પૃષ્ઠવંશીઓમાં રુધિર કોષોનું નિર્માણ (રક્તકણ નિર્માણ) મુખ્યત્વે અસ્થિમજ્જામાં થાય છે,પરંતુ દેડકામાં,મૂત્રપિંડ અને યકૃત તથા બરોળ જેવા અન્ય અંગો વિકાસના વિવિધ તબક્કાઓ દરમિયાન રુધિર સંબંધિત પ્રક્રિયાઓમાં ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ કાર્યો દેડકાની મૂત્રપિંડ પ્રણાલી સાથે સંકળાયેલા છે.

(A) દેડકાની ત્વચા શ્લેષ્મની હાજરીને કારણે લીસી અને ચીકણી હોય છે. ત્વચામાં અસંખ્ય શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે જે શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ત્વચાને ભેજયુક્ત રાખે છે. આ ભેજયુક્ત ત્વચા ત્વચીય શ્વસન માટે ખૂબ જ આવશ્યક છે. દેડકામાં પ્રસ્વેદ ગ્રંથિઓ કે સ્તનગ્રંથિઓ હોતી નથી.

(A) દેડકામાં,કરોડરજ્જુમાંથી કરોડરજ્જુની ચેતાઓ ઉદ્ભવે છે જે આંતરકશેરુકીય છિદ્રો દ્વારા બહાર આવે છે.
દેડકામાં કરોડરજ્જુની ચેતાઓની $10$ જોડ હોય છે.
આ ચેતાઓ કરોડરજ્જુ અને શરીરના વિવિધ ભાગો વચ્ચે સંવેદનાત્મક અને પ્રેરક સંકેતોના વહન માટે જવાબદાર છે.

(D) દેડકા ત્વચીય શ્વસન (cutaneous respiration) દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમની ભીની અને ચીકણી ત્વચા દ્વારા શ્વાસ લઈ શકે છે. આ પ્રક્રિયા તેમના અસ્તિત્વ માટે આવશ્યક છે,ખાસ કરીને જ્યારે તેઓ પાણીમાં ડૂબેલા હોય અથવા શીતનિદ્રા (hibernation) દરમિયાન. વાયુઓના ($O_2$ અને $CO_2$) પ્રસરણ માટે તેમની ત્વચા હંમેશા ભેજયુક્ત રહેવી જરૂરી હોવાથી,તેઓ પાણીમાં અથવા પાણીની નજીકના વાતાવરણમાં રહેવા માટે મર્યાદિત હોય છે.

(C) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,જેમાં દેડકા અને સસલાનો સમાવેશ થાય છે,યકૃત અને સ્વાદુપિંડ એ પાચનતંત્ર સાથે સંકળાયેલા ગ્રંથિમય અંગો છે.
આ અંગો અંતઃગર્ભસ્તર (Endoderm) માંથી વિકસે છે,જે ગેસ્ટ્રુલેશન દરમિયાન બનતું સૌથી અંદરનું ગર્ભસ્તર છે.
અંતઃગર્ભસ્તર પાચનમાર્ગના અધિચ્છદીય સ્તર અને તેની સાથે સંકળાયેલી ગ્રંથિઓ જેવી કે યકૃત અને સ્વાદુપિંડના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.

(D) દેડકામાં કુલ $10$ જોડ મસ્તિષ્ક ચેતાઓ આવેલી હોય છે.
તેમાં $9^{th}$ જોડ મસ્તિષ્ક ચેતાને ગ્લોસોફેરિંજીયલ ચેતા કહેવામાં આવે છે.
આ ચેતા મુખ્યત્વે જીભ અને કંઠનળીને ચેતાપુરવઠો પૂરો પાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) દક ગુહા,જેને ઓપ્ટિક લોબ પોલાણ અથવા ઓપ્ટોકોએલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નીચલા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના મગજની લાક્ષણિકતા છે,ખાસ કરીને દેડકા જેવા ઉભયજીવીઓમાં.
દેડકાના મગજમાં,ઓપ્ટિક લોબ્સ (મધ્ય મગજ) માં એક પોલાણ હોય છે જેને ઓપ્ટોકોએલ કહેવાય છે,જે સેરેબ્રલ એક્વેડક્ટ (ઈટર) સાથે જોડાય છે.
સસ્તન પ્રાણીઓ જેવા ઉચ્ચ પૃષ્ઠવંશીઓમાં (સસલા અને માનવ),ઓપ્ટિક લોબ્સ કોર્પોરા ક્વાડ્રિજેમિના દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જે નક્કર રચનાઓ છે અને તેમાં કોઈ ગુહા હોતી નથી.

(C) $Swammerdam$ ગ્રંથિ,જેને $calcareous$ ગ્રંથિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ઉભયજીવીઓમાં,ખાસ કરીને દેડકાના $paravertebral$ વિસ્તારમાં જોવા મળે છે.
આ ગ્રંથિઓ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટનો સંગ્રહ કરે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ ચયાપચય સાથે સંકળાયેલી છે અને હાડપિંજર તંત્ર (હાડકાં) સાથે જોડાયેલી છે,કારણ કે તે હાડકાના નિર્માણ અને શારીરિક પ્રક્રિયાઓ માટે કેલ્શિયમનો ભંડાર પૂરો પાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) દેડકામાં,આંખનું દૃઢિકૃત (sclera) સસ્તન પ્રાણીઓની જેમ તંતુમય સંયોજક પેશીનું બનેલું હોતું નથી,પરંતુ તે કાસ્થિની બનેલી રચના દ્વારા આધારિત હોય છે જેને સ્ક્લેરોટિક કાસ્થિ (sclerotic cartilage) કહેવામાં આવે છે. આ આંખના ડોળાને કક્ષમાં માળખાકીય મજબૂતી અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) દેડકાની આંખનો નેત્રમણી ગોળાકાર હોય છે. મનુષ્યની આંખથી વિપરીત,જેમાં દ્વિઅંતર્ગોળ (બાયકોન્વેક્સ) લેન્સ હોય છે જે અનુકૂલન માટે પોતાનો આકાર બદલે છે,દેડકાનો લેન્સ એક નિશ્ચિત,ગોળાકાર રચના છે. દેડકામાં અનુકૂલન લેન્સની વક્રતા બદલવાને બદલે તેને આગળ કે પાછળ ખસેડીને પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે.

(A) દેડકામાં,આંખો એક પારદર્શક,હલનચલન કરી શકે તેવી પટલ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને નિમેષપટલ (nictitating membrane) કહેવામાં આવે છે. દેડકામાં ઉપરનું પોપચું સ્થિર હોય છે,જ્યારે નીચેનું પોપચું હલનચલન કરી શકે તેવું (ક્રિયાશીલ) હોય છે. તેથી,દેડકામાં પોપચું ક્રિયાશીલ ગણાય છે.

(A) દેડકામાં $(Rana \, tigrina)$, કરોડરજ્જુમાંથી કરોડરજ્જુની ચેતાઓ ઉદ્ભવે છે જે આંતરકશેરુકા છિદ્રો દ્વારા બહાર આવે છે。
દેડકામાં કરોડરજ્જુની ચેતાઓની કુલ સંખ્યા $10$ જોડ હોય છે。
આ ચેતાઓ કરોડરજ્જુ અને શરીરના વિવિધ ભાગો વચ્ચે સંવેદનાત્મક અને પ્રેરક સંકેતોના વહન માટે જવાબદાર છે。

(B) દેડકામાં $(Rana \, tigrina)$, ચેતાતંત્રમાં મસ્તિષ્કનો સમાવેશ થાય છે જે ખોપરી (cranium) દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે. મસ્તિષ્કમાંથી $10$ જોડ મસ્તિષ્ક ચેતાઓ ઉદ્ભવે છે. આ ચેતાઓ માથા અને ગળાના પ્રદેશમાં સંવેદનાત્મક અને પ્રેરક કાર્યો માટે જવાબદાર છે.

(C) દેડકામાં,મસ્તિષ્ક ચેતાઓ માથાના પ્રદેશમાં સંવેદનાત્મક અને પ્રેરક કાર્યો માટે જવાબદાર છે.
ચોક્કસ રીતે,$5^{th}$ મસ્તિષ્ક ચેતા,જેને ટ્રાઇજેમિનલ ચેતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે ઘણી શાખાઓમાં વિભાજિત થાય છે.
મેક્સિલરી શાખા ઉપરના જડબાને ચેતાતંતુઓ પૂરા પાડે છે,જ્યારે પેલેટાઇન શાખા મોઢાના તાળવા સાથે સંકળાયેલી છે.
તેથી,મેક્સિલરી અને પેલેટાઇન બંને ચેતાઓ દેડકાના ઉપરના જડબાના પ્રદેશમાં ચેતાતંતુઓ પહોંચાડવાનું કાર્ય કરે છે.

(A) સસલાં (સસ્તન પ્રાણી) નું મગજ દેડકાં (ઉભયજીવી) ના મગજ કરતાં વધુ વિકસિત હોય છે.
$1$. $Corpus \ Callosum$ એ ચેતાતંતુઓનો જાડો પટ્ટો છે જે બે મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધને જોડે છે,જે સસલાં જેવા સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે પરંતુ દેડકાંમાં ગેરહાજર હોય છે.
$2$. દેડકાંમાં દૃષ્ટિપિંડની સંખ્યા બે હોય છે,જ્યારે સસલાંમાં તે ચાર હોય છે (કોર્પોરા ક્વાડ્રિજેમિના).
$3$. આમ,$Corpus \ Callosum$ ની હાજરી અને દૃષ્ટિપિંડની સંખ્યા એ મુખ્ય શરીરરચનાકીય તફાવતો છે.
$4$. તેથી,સાચો જવાબ $Corpus \ Callosum$ ની હાજરી છે.

(B) દેડકાની આંખો તેના માથાની બંને બાજુએ આવેલી હોય છે,જે તેને દૃષ્ટિનું વિશાળ ક્ષેત્ર આપે છે. આ પ્રકારની દૃષ્ટિ,જેમાં દરેક આંખ અલગ દૃશ્ય જુએ છે,તેને એકદૃષ્ટિ (Monocular vision) કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ એકદૃષ્ટિ છે.

(C) દેડકા અને મનુષ્ય બંનેમાં જોડમાં આવેલ બૃહદમસ્તિષ્ક ગોળાર્ધ,યકૃતનિવાહિકા તંત્ર અને થાયરૉઇડ તથા પેરાથાઇરૉઇડ ગ્રંથિઓ જોવા મળે છે.
જોકે,તેમના રુધિરના લક્ષણોમાં સૌથી મોટો તફાવત એ છે કે દેડકાના રક્તકણો (erythrocytes) કોષકેન્દ્રયુક્ત હોય છે,જ્યારે મનુષ્યના પુખ્ત રક્તકણો કોષકેન્દ્રવિહીન હોય છે જેથી હિમોગ્લોબિન માટે વધુ જગ્યા મળી રહે.

(D) દેડકામાં,અવસારણી (cloaca) એ એક સામાન્ય કોટર છે જે વિવિધ તંત્રોના નિકાલ માટેના માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$1$. પાચનતંત્ર અવસારણીમાં અંત પામે છે,જ્યાં અપાચિત કચરો (મળ) બહાર કાઢવામાં આવે છે.
$2$. ઉત્સર્જનતંત્ર (મૂત્રપિંડ માર્ગ) પણ અવસારણીમાં ખૂલે છે જેથી મૂત્રનો ત્યાગ થઈ શકે.
$3$. પ્રજનનતંત્ર (જનનકોષો) પણ પ્રજનન દરમિયાન અવસારણીમાં મુક્ત થાય છે.
આમ,ત્રણેય તંત્રો અવસારણીમાં ખૂલે છે.

(B) દેડકામાં અન્નમાર્ગ ટૂંકી હોય છે કારણ કે દેડકા માંસાહારી છે અને તેથી આંતરડાની લંબાઈ ઓછી હોય છે. અન્નમાર્ગ અંતે એક સામાન્ય કોટર જેવી રચનામાં ખૂલે છે જેને $Cloaca$ (અવસારણી) કહેવાય છે. $Cloaca$ પાચનતંત્ર, પ્રજનનતંત્ર અને ઉત્સર્જનતંત્રના દ્રવ્યો મેળવે છે અને તે $Cloacal$ \text{ } $aperture$ (અવસારણીદ્વાર) દ્વારા બહારની તરફ ખૂલે છે.

(A) દેડકા ત્વચીય શ્વસન દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમની ત્વચા દ્વારા વાયુઓની આપ-લે કરી શકે છે. આ શક્ય છે કારણ કે તેમની ત્વચા શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓના સ્ત્રાવ દ્વારા ભીની અને ચીકણી રહે છે,જે ઓક્સિજન અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડના પ્રસરણમાં મદદ કરે છે. વધુમાં,ત્વચા ખૂબ જ રુધિરકેશિકાઓથી યુક્ત હોય છે અને તેમાં બહિર્કંકાલનો અભાવ હોય છે,જે કાર્યક્ષમ વાયુ વિનિમય માટે અનુકૂળ છે. તેથી,વિધાન $A$ અને કારણ $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) અવસારણી (Cloaca) એ ઘણા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ,જેમાં ઉભયજીવીઓ,સરીસૃપો અને પક્ષીઓનો સમાવેશ થાય છે,તેમાં પાચનમાર્ગ,ઉત્સર્ગમાર્ગ અને પ્રજનનમાર્ગ માટેનું એક સામાન્ય કોટર કે છિદ્ર છે. તે મળ,મૂત્ર અને પ્રજનન કોષો (ઈંડા અથવા શુક્રકોષો) ના નિકાલ માટેનું અંતિમ સ્થાન છે. તેથી,તે પાચનતંત્રના અંતિમ ભાગ (મળાશય પછી),ઉત્સર્ગમાર્ગ અને પ્રજનનમાર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે. આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) 'દેડકામાં દાંત હોતા નથી' એ વિધાન અસત્ય છે કારણ કે દેડકાના ઉપરના જડબામાં વોમરીન દાંત અને મેક્સિલરી દાંત હોય છે,જેનો ઉપયોગ તેઓ શિકારને પકડવા માટે કરે છે. પક્ષીઓમાં દાંત હોતા નથી,તેના બદલે તેમની પાસે ચાંચ હોય છે. સસ્તન પ્રાણીઓમાં સામાન્ય રીતે દ્વિદંતી (diphyodont) દાંતની ગોઠવણી જોવા મળે છે,એટલે કે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન દાંતના બે સમૂહ હોય છે: દૂધિયા દાંત અને કાયમી દાંત. સરિસૃપ પ્રાણીઓમાં સામાન્ય રીતે દાંત હોય છે,જોકે તેમની સંખ્યા અને પ્રકાર પ્રજાતિઓ વચ્ચે અલગ-અલગ હોય છે.

(D) વિધાનોનું સાચું મૂલ્યાંકન નીચે મુજબ છે:
$A.$ ખોટું: દેડકા ફેફસાં દ્વારા શ્વસન ઉપરાંત ત્વચીય શ્વસન (ત્વચા દ્વારા) પણ કરે છે. જો મોઢું બંધ રાખવામાં આવે તો પણ તે તેની ભીની ત્વચા દ્વારા શ્વસન કરીને જીવી શકે છે.
$B.$ ખોટું: દેડકાનું હૃદય ત્રણ ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં બે કર્ણક અને એક ક્ષેપક હોય છે.
$C.$ ખોટું: દેડકા યુરિયોટેલિક (યુરિયાનો ત્યાગ કરનાર) પ્રાણીઓ છે અને તેઓ જમીન પર નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના ઉત્સર્જનની પદ્ધતિ બદલીને યુરિકોટેલિક (યુરિક એસિડનો ત્યાગ કરનાર) બનતા નથી.
$D.$ સાચું: દેડકાનું જીવનચક્ર પાણીમાં બાહ્ય ફલન સાથે શરૂ થાય છે,ત્યારબાદ જલીય ડિંભ (ટેડપોલ) વિકસે છે જે અંતે રૂપાંતરણ પામીને પુખ્ત દેડકો બને છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(A)-F, (B)-F, (C)-F, (D)-T$ છે. આપેલા વિકલ્પોમાં આ ક્રમ ન હોવાથી,સાચો જવાબ 'આમાંથી કોઈ નહીં' છે.

(C) નર દેડકામાં શુક્રકોષોના વહન માટેનો સાચો માર્ગ નીચે મુજબ છે:
શુક્રપિંડ $\rightarrow$ શુક્રવાહિકાઓ (Vasa efferentia) $\rightarrow$ મૂત્રપિંડ $\rightarrow$ બિડરની નલિકા $\rightarrow$ મૂત્રજનન માર્ગ $\rightarrow$ અવસારણી.
નર દેડકામાં શુક્રકોષો શુક્રપિંડમાં ઉત્પન્ન થાય છે. તેઓ $10-12$ શુક્રવાહિકાઓ દ્વારા મૂત્રપિંડમાં પ્રવેશે છે. મૂત્રપિંડની અંદર,તેઓ બિડરની નલિકામાં જાય છે,જે મૂત્રજનન માર્ગ સાથે જોડાયેલી હોય છે. અંતે,શુક્રકોષો અવસારણીમાં મુક્ત થાય છે અને ત્યાંથી શરીરની બહાર નીકળે છે.

(B) : મનુષ્યના રક્તકણો કોષકેન્દ્રવિહીન (કોષકેન્દ્રનો અભાવ) અને તકતી આકારના હોય છે. તેની સરખામણીમાં,દેડકાના રક્તકણો મોટા,અંડાકાર,બહિર્ગોળ અને કોષકેન્દ્રયુક્ત હોય છે. મનુષ્ય અને દેડકા બંનેના રક્તકણોમાં શ્વસન રંજકદ્રવ્ય હિમોગ્લોબિન હોય છે,જે ઓક્સિજનના વહન માટે જવાબદાર છે.

(C) : મનુષ્યના રક્તકણો કોષકેન્દ્રવિહીન અને તકતી આકારના હોય છે,જ્યારે દેડકામાં રક્તકણો મોટા,અંડાકાર અને બહિર્ગોળ કોષકેન્દ્રયુક્ત હોય છે. રક્તકણો હિમોગ્લોબિનના વાહકો છે.