Gymnosperms (General) Questions in Gujarati

(B) આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ $Cycas$ છે,જે એક પ્રકારની અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિ છે. અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,$Zamia$ $pygmaea$ ને સૌથી નાની અનાવૃતબીજધારી માનવામાં આવે છે. આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ $Cycas$ ની એક પ્રજાતિ છે (જે ઘણીવાર સુશોભન વનસ્પતિ તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે). જોકે,$NCERT$ જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,$Zamia$ ને ખાસ કરીને સૌથી નાની અનાવૃતબીજધારી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પો અને પાઠ્યપુસ્તકોમાં આવી વનસ્પતિઓના સામાન્ય નિરૂપણને ધ્યાનમાં લેતા,આ પ્રશ્ન અનાવૃતબીજધારીઓના વર્ગીકરણ સાથે સંબંધિત છે. $Zamia$ એ સૌથી નાની અનાવૃતબીજધારી છે.

(D) આકૃતિમાં દર્શાવેલ વનસ્પતિ $Cycas$ (સાયકસ) છે.
$Cycas$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિ છે,જે તેના ટૂંકા,અશાખિત પ્રકાંડ અને મોટા,પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણોના મુગટ દ્વારા ઓળખાય છે.
તેને સામાન્ય રીતે સાગો પામ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જોકે તે સાચું પામ નથી.
$Pinus$ (પાઈનસ) માં શાખિત પ્રકાંડ અને સોયાકાર પર્ણો હોય છે,જ્યારે $Araucaria$ (ઓરોકેરિયા) માં પણ અલગ પ્રકારનું શાખન જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં $Pinus$ (પાઈન) વનસ્પતિ દર્શાવેલ છે,જે અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પ્રજનન અંગો શંકુ (cones) અથવા સ્ટ્રોબિલી (strobili) સ્વરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે.
આકૃતિમાં '$A$' તરીકે દર્શાવેલ રચના (ડાળી પર રહેલી શંકુ જેવી રચના) એ સ્ટ્રોબિલસ છે,જે કુંતલાકારે ગોઠવાયેલા બીજાણુપર્ણો (sporophylls) ની બનેલી હોય છે.
તેથી,દર્શાવેલ રચના માટે સાચો વિકલ્પ બીજાણુપર્ણ છે.

(C) વનસ્પતિ સૃષ્ટિને સુકાયક (Thallophyta),દ્વિઅંગી (Bryophyta),ત્રિઅંગી (Pteridophyta),અનાવૃત્ત બીજધારી (Gymnosperms) અને આવૃત બીજધારી (Angiosperms) માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. $Nephrolepis$ એ ત્રિઅંગી (Pteridophyte) વનસ્પતિ છે.
$2$. $Strigula$ એ એક લાઈકેન છે.
$3$. $Araucaria$ એ જાણીતી અનાવૃત્ત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે.
$4$. $Marchantia$ એ દ્વિઅંગી (Bryophyte) વનસ્પતિ છે.
તેથી,$Araucaria$ એ સાચો જવાબ છે.

(C) શંકુદ્રુમ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓ છે જે કઠોર,ઠંડી અથવા સૂકી પરિસ્થિતિઓમાં ટકી રહેવા માટે મરુનિવાસી (xerophytic) અનુકૂલનો દર્શાવે છે.
આ અનુકૂલનોમાં સોય જેવા પાંદડા,જાડું મીણયુક્ત ક્યુટિકલ અને ખાડામાં રહેલા વાયુરંધ્ર (sunken stomata) નો સમાવેશ થાય છે,જે બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઘટાડવામાં અને પાણીના વ્યયને રોકવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,જાડા ક્યુટિકલની હાજરી એ અતિશય પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓને સહન કરવા માટેનું મુખ્ય અનુકૂલન છે.

(B) : અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં (જેમ કે $Pinus$),નર અને માદા જન્યુજનક સ્વતંત્ર મુક્તજીવી અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી.
તેઓ બીજાણુજનક પર જળવાઈ રહેલા બીજાણુધાનીઓની અંદર રહે છે,એટલે કે,માદા જન્યુજનક (મહાબીજાણુધાનીની અંદર) અને નર જન્યુજનક (લઘુબીજાણુધાનીની અંદર).

(D) : અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં (જેમ કે $Pinus$),નર અને માદા જન્યુજનક સ્વતંત્ર કે મુક્તજીવી અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી.
તેઓ બીજાણુધાનીમાં જ રહે છે જે બીજાણુજનક પર જળવાઈ રહે છે,એટલે કે,માદા જન્યુજનક (મહાબીજાણુધાનીની અંદર) અને નર જન્યુજનક (લઘુબીજાણુધાનીની અંદર).

(B) : $Cycas$ સ્વપોષી નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા (જેમ કે $Anabaena$ અથવા $Nostoc$) સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
$Cycas$ બદલામાં નાઈટ્રોજન મેળવવા માટે સાયનોબેક્ટેરિયાને કાર્બનિક ખોરાક અને સ્થાયી વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા અંતઃસહજીવી તરીકે $Cycas$ ના મૂળમાં રહે છે.
સામાન્ય મૂળ ઉપરાંત,$Cycas$ માં વિશિષ્ટ સહજીવી અંગો વિકસે છે જેને કોરાલોઇડ મૂળ કહેવામાં આવે છે,જે આ સાયનોબેક્ટેરિયાને આશ્રય આપે છે.

(D) $Gnetum$ ને સૌથી વિકસિત અનાવૃત બીજધારી માનવામાં આવે છે કારણ કે તે આવૃત બીજધારી જેવી ઘણી લાક્ષણિકતાઓ દર્શાવે છે.
મોટાભાગના અનાવૃત બીજધારીઓમાં,જલવાહક પેશીમાં જલવાહિનીકીઓ અને જલવાહક મૃદુતક હોય છે,પરંતુ તેમાં જલવાહિનીઓનો અભાવ હોય છે.
$Gnetum$ ની જલવાહક પેશીમાં જલવાહિની ઘટકો જોવા મળે છે,જે આવૃત બીજધારીઓની લાક્ષણિકતા છે.
વધુમાં,$Gnetum$ ના માદા જન્યુજનકમાં સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonia) નો અભાવ હોય છે,જે આવૃત બીજધારીઓના જીવનચક્ર સાથેની બીજી મહત્વપૂર્ણ સમાનતા છે.
તેથી,જલવાહિની ઘટકોની હાજરી અને સ્ત્રીજન્યુધાનીનો અભાવ એ મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ છે જે $Gnetum$ ને $Cycas$ અને $Pinus$ થી અલગ પાડે છે અને આવૃત બીજધારીઓ સાથે તેની ઉત્ક્રાંતિની સામ્યતા દર્શાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં (જેમ કે $Cedrus$),નર અને માદા જન્યુજનક મુક્ત-જીવી સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી. તેઓ બીજાણુજનક (sporophytes) પર જ જળવાઈ રહેલા બીજાણુધાની (sporangia) ની અંદર રહે છે; ખાસ કરીને,માદા જન્યુજનક મહાબીજાણુધાની (megasporangium) ની અંદર અને નર જન્યુજનક લઘુબીજાણુધાની (microsporangium) ની અંદર જળવાઈ રહે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ કોટર એ બીજાંડમાં અંડછિદ્રની નજીક બનેલી એક ગુહા છે,જ્યાં પરાગનયન પછી પરાગરજ જમા થાય છે અને સંગ્રહિત થાય છે. આ કોટરમાં પરાગરજ અંકુરિત થાય છે અને પરાગનલિકા બનાવે છે,જે નર જન્યુઓને અંડકોષ તરફ લઈ જાય છે.

(A) : શંકુદ્રુમ (Conifers) અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિ છે. તે બીજ ધરાવતી વનસ્પતિઓ છે જેમાં બીજાણુપર્ણો (sporophylls) એકત્રિત થઈને શંકુ (cones) બનાવે છે અને બીજ મહાબીજાણુપર્ણોની સપાટી પર ખુલ્લી અવસ્થામાં વિકસે છે.
શંકુદ્રુમમાં વાહક પેશીમાં જલવાહિનીકી (tracheids) અને ચાલની કોષો (sieve cells) હોય છે.
માદા જન્યુજનક (female gametophyte) સ્ત્રીધાની (archegonia) બનાવે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે અને પાછળથી બીજની અંદર ખોરાકયુક્ત પેશી અથવા ભ્રૂણપોષ (endosperm) માં રૂપાંતરિત થાય છે.
આ ભ્રૂણપોષ ફલન પહેલાં બને છે,તેથી તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
તે બીજ અંકુરણ સમયે રોપાઓના વિકાસ માટે પોષણ પૂરું પાડે છે.
ઘાસ એ આવૃત બીજધારી (Angiospermic) વનસ્પતિ છે અને તેમાં ભ્રૂણપોષ ફલન પછી ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) અનાવૃત બીજધારીઓને સોફ્ટ વુડ સ્પર્મેટોફાઇટ્સ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમના જલવાહકમાં $xylem$ $fibres$ (જેને કાષ્ઠ તંતુઓ પણ કહેવાય છે) નો અભાવ હોય છે. આવૃત બીજધારીઓમાં,આ તંતુઓની હાજરી લાકડાને યાંત્રિક મજબૂતી અને કઠિનતા આપે છે,તેથી તેમને હાર્ડ વુડ કહેવામાં આવે છે. અનાવૃત બીજધારીઓમાં આ તંતુઓનો અભાવ હોવાથી,તેમનું લાકડું પ્રમાણમાં નરમ હોય છે.

(D) : અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જલવાહક પેશીના મુખ્ય જલવાહક ઘટકો જલવાહિનિકીઓ (tracheids) છે. આ લંબાયેલા કોષો છે જેના છેડા અણીદાર હોય છે અને લિગ્નિનના જમાવડાને કારણે તે પરિપક્વ અવસ્થાએ મૃત હોય છે. આ કોષોમાં સીડી જેવી (scalariform),વલયાકાર (annular),જાળીદાર (reticulate) અથવા ગર્તયુક્ત (bordered pitted) સ્થૂલન જોવા મળે છે. જલવાહિનિકીઓ અનાવૃત બીજધારી અને ત્રિઅંગી (pteridophytes) બંનેમાં પાણીનું વહન કરતા એકમાત્ર જલવાહક ઘટકો છે. સામાન્ય રીતે અનાવૃત બીજધારીઓમાં જલવાહિનીઓ (vessels) ગેરહાજર હોય છે,જોકે $Gnetum$,$Welwitschia$ અને $Ephedra$ જેવા અપવાદો જોવા મળે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Cycas$ (સાયકસ) માં કોરાલોઇડ મૂળ તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ મૂળ જોવા મળે છે.
આ મૂળ $Nostoc$ (નોસ્ટોક) અને $Anabaena$ (એનાબીના) જેવા નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
કોરાલોઇડ મૂળ અનિયમિત,ઋણ ભૂઆવર્તી અને દ્વિભાજી શાખાઓ ધરાવતા હોય છે,જે પરવાળા (coral) જેવી રચના ધરાવે છે.
તેમાં મૂળરોમ અને મૂળટોપનો અભાવ હોય છે,અને સાયનોબેક્ટેરિયા આ મૂળના બાહ્યક પ્રદેશમાં વસવાટ કરીને વનસ્પતિને નાઇટ્રોજન પૂરો પાડે છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પાણીના વહન માટેના મુખ્ય ઘટકો વાહિનીકી (Tracheids) છે. આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,અનાવૃત બીજધારીઓમાં સામાન્ય રીતે પાણીના વહન માટે જલવાહિનીઓ (Xylem vessels)નો અભાવ હોય છે. ચાલની કોષો અને ચાલની નલિકાના ઘટકો ખોરાકના વહન (અન્નવાહક) સાથે સંકળાયેલા છે,પાણીના વહન સાથે નહીં. તેથી,વાહિનીકી પાણીના વહન માટે મુખ્ય માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં સામાન્ય રીતે સોટીમય મૂળતંત્ર જોવા મળે છે.
$Pinus$ (પાઈન) માં તેના મૂળ અને ફૂગના કવકતંતુઓ વચ્ચે સહજીવન જોવા મળે છે.
આ સહજીવનને માયકોરાઈઝા (કવક મૂળ) કહેવામાં આવે છે,જે જમીનમાંથી પાણી અને ખનીજ દ્રવ્યોના શોષણમાં મદદ કરે છે.

(D) શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) છે જે કઠોર,ઠંડા અને સૂકા વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
$I$ - સોયાકાર પર્ણો બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડવા માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડે છે.
$II$ - પર્ણની સપાટી પર જાડું અને મીણયુક્ત ક્યુટિકલ હોય છે જે પાણીના વધુ પડતા વ્યયને અટકાવે છે.
$IV$ - નિમગ્ન વાયુરંધ્ર (sunken stomata) હાજર હોય છે,જે વાયુરંધ્રની આસપાસ ભેજવાળી હવા બનાવીને બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઘટાડે છે.
તેથી,શંકુદ્રુમ માટે સાચા લક્ષણો $I, II$ અને $IV$ છે.

(B) $Sequoia$ એ $Cupressaceae$ કુળના રેડવુડ શંકુદ્રુમ વૃક્ષોની એક પ્રજાતિ છે. મોટાભાગના અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓની જેમ,$Sequoia$ માં સુવિકસિત સોટીમય મૂળતંત્ર જોવા મળે છે. સોટીમય મૂળ એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓ અને અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે,જેમાં પ્રાથમિક મૂળ ભ્રૂણમૂળ (radicle) માંથી વિકસે છે અને વનસ્પતિના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન ટકી રહે છે.

(A) ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓ,જેમ કે $Pinus$ ના મૂળ વચ્ચેના સહજીવનને $Mycorrhiza$ (માયકોરાઈઝા) કહેવામાં આવે છે.
આ જોડાણમાં,ફૂગના કવકતંતુઓ જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજોના શોષણમાં મદદ કરે છે,જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો પૂરા પાડે છે.
$Pinus$ ના બીજ આ માયકોરાઈઝાની હાજરી વગર અંકુરિત થઈ શકતા નથી અને વિકાસ પામી શકતા નથી.

(B) જે સ્થિતિમાં નર અને માદા પ્રજનન અંગો અલગ-અલગ વનસ્પતિ પર જોવા મળે છે તેને એકલિંગી (dioecious) કહેવામાં આવે છે.
$Cycas$ ના કિસ્સામાં,વનસ્પતિ એકલિંગી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે નર શંકુ (જેમાં લઘુબીજાણુપર્ણ હોય છે) અને મહાબીજાણુપર્ણ (માદા પ્રજનન અંગો) અલગ-અલગ વૃક્ષો પર ઉત્પન્ન થાય છે.
તેની સરખામણીમાં,$Pinus$ ઉભયલિંગી (monoecious) છે,જેમાં નર અને માદા બંને શંકુ એક જ વૃક્ષ પર જોવા મળે છે.
$Pteris$ અને $Psilotum$ એ ત્રિઅંગી (pteridophytes) વનસ્પતિઓ છે અને તે અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની જેમ શંકુ ઉત્પન્ન કરતી નથી.

(A) $Cycas$ માં,કોરાલોઇડ મૂળ તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ મૂળ નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા સાથે સંકળાયેલા હોય છે,ખાસ કરીને $Anabaena$ અને $Nostoc$. કારણ કે $Anabaena$ અને $Nostoc$ બંને સાયનોબેક્ટેરિયાના પ્રકારો છે,અને પ્રશ્ન સામાન્ય જૂથ અથવા ચોક્કસ સજીવો વિશે પૂછે છે,તેથી 'સાયનોબેક્ટેરિયા' એ સૌથી સચોટ જવાબ છે કારણ કે તે કોરાલોઇડ મૂળમાં જોવા મળતા સહજીવી ભાગીદારોને આવરી લે છે.

(A) શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓ (Conifers) એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ છે જે ઠંડા અને સૂકા વાતાવરણમાં અનુકૂલિત થયેલી હોય છે.
સોયાકાર પર્ણો એ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડવા માટેનું એક અનુકૂલન છે,જે બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) કોરાલોઇડ મૂળ એ $Cycas$ (એક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) પ્રજાતિમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ,શાખિત અને પરવાળા જેવા દેખાતા મૂળ છે.
આ મૂળ ઉપરની તરફ વૃદ્ધિ પામે છે અને દ્વિભાજી શાખાઓ ધરાવે છે.
તેમાં $N_2$-સ્થાયીકરણ કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા,ખાસ કરીને $Anabaena$ અને $Nostoc$ સાથે સહજીવન જોવા મળે છે,જે નાઇટ્રોજનના સ્થાપનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,આ $Cycas$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperm)$ વનસ્પતિ છે, જ્યારે $Mango$ $(Mangifera \text{ } indica)$ એ આવૃત બીજધારી $(Angiosperm)$ વનસ્પતિ છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બીજ ખુલ્લા હોય છે, એટલે કે અંડકો બીજાશયની દીવાલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી, તેથી તેમાં ફળનું નિર્માણ થતું નથી.
તેની સામે, આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ પુષ્પ ધરાવે છે અને તેમાં બીજ બીજાશયની અંદર વિકસે છે, જે ફલન પછી ફળમાં પરિણમે છે.
તેથી, ફળની હાજરી એ $Pinus$ અને $Mango$ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત છે.

(C) માર્કેન્શિયા,મોસ અને ફ્યુનારિયા જેવા દ્વિઅંગીઓમાં (bryophytes),જન્યુજનક એ જીવનચક્રનો પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને મુક્તજીવી તબક્કો છે.
પાઈનસ જેવા અનાવૃત બીજધારીઓમાં (gymnosperms),જન્યુજનક અત્યંત ઘટાડો પામેલ હોય છે અને તે પોષણ અને રક્ષણ માટે બીજાણુજનક (sporophyte) પર આધારિત હોય છે.
તેથી,પાઈનસમાં જન્યુજનક સ્વતંત્ર કે મુક્તજીવી હોતું નથી.

(C) શંકુદ્રુમ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓ છે જે કઠોર,ઠંડા અને સૂકા વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હોય છે.
તેમના મુખ્ય મરુદભિદ (xerophytic) અનુકૂલનોમાંનું એક તેમના સોય જેવા પાંદડાઓ પર જાડું,મીણ જેવું ક્યુટિકલ હોવું તે છે.
આ જાડું ક્યુટિકલ બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી અતિશય પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં પાણીનો વધુ પડતો વ્યય અટકાવી શકાય છે.
પહોળા પાંદડા સામાન્ય રીતે આવૃત બીજધારી (Angiosperms) માં જોવા મળે છે,શંકુદ્રુમમાં નહીં.
સપાટી પરના વાયુરંધ્રો પાણીનો વ્યય વધારે છે,જ્યારે શંકુદ્રુમમાં પાણીના સંરક્ષણ માટે નિમગ્ન (sunken) વાયુરંધ્રો હોય છે.
વાહિનીઓ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે,જ્યારે અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ મુખ્યત્વે પાણીના વહન માટે જલવાહિનીકી (tracheids) નો ઉપયોગ કરે છે.

(B) $Pinus$ અને $Cycas$ જેવી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ફલન પહેલાં માદા જન્યુજનક પેશીમાંથી થાય છે.
માદા જન્યુજનક એકકીય મહાબીજાણુમાંથી ઉદ્ભવતું હોવાથી,અનાવૃત બીજધારીમાં ભ્રૂણપોષ એકકીય $(n)$ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ ફલન (બેવડું ફલન) પછી બને છે અને તે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.

(B) $Pinus$ (અનાવૃત બીજધારી) માં જીવનચક્રમાં પ્રભાવી બીજાણુજનક $(2n)$ અવસ્થા હોય છે.
$1$. મહાબીજાણુ $(n)$ એ મહાબીજાણુ માતૃકોષમાં અર્ધીકરણ દ્વારા બને છે.
$2$. પરાગરજ $(n)$ એ નર જન્યુજનક છે.
$3$. અનાવૃત બીજધારીમાં ભ્રૂણપોષ $(n)$ એ માદા જન્યુજનકમાંથી સીધો બનતો ફલન પૂર્વેનો પેશીસમૂહ છે.
$4$. ભ્રૂણ $(2n)$,બીજાવરણ $(2n)$,પર્ણ $(2n)$ અને મૂળ $(2n)$ એ દ્વિકીય રચનાઓ છે.
તેથી,એકકીય રચનાઓનો સાચો સમૂહ મહાબીજાણુ,પરાગરજ અને ભ્રૂણપોષ છે.

(B) રેઝિન અને ટર્પેન્ટાઈન વ્યાપારી રીતે મહત્વપૂર્ણ ઉત્પાદનો છે જે $Pinus$ (પાઈન વૃક્ષો) પ્રજાતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$Pinus$ ની પ્રજાતિઓ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓ છે જે તેમની રેઝિન નલિકાઓમાં રેઝિન ઉત્પન્ન કરે છે.
આ વૃક્ષોમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવેલા રેઝિનના નિસ્યંદન દ્વારા ટર્પેન્ટાઈન મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $Pinus$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં,પરાગરજ એ નર જન્યુજનક અવસ્થા દર્શાવે છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
અહીં આપેલ છે કે પરાગરજમાં $6$ રંગસૂત્રો છે,તેથી એકકીય સંખ્યા $(n)$ = $6$ થાય.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ એ ફલન પહેલાં બનતી એકકીય $(n)$ પેશી છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા એકકીય સંખ્યા $(n)$ જેટલી જ એટલે કે $6$ હશે.

(D) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
તેમાં બીજાશયનો અભાવ હોવાથી,તેઓ પુષ્પ કે ફળ ઉત્પન્ન કરતા નથી.
જોકે,તેઓ બીજ ઉત્પન્ન કરે છે,જે ખુલ્લા (ફળમાં આવરિત ન હોય તેવા) હોય છે.
તેથી,તેમને 'અનાવૃત બીજધારી' વનસ્પતિઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $Pinus$ (પાઇનસ) એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિ છે,જ્યારે $Mangifera$ (કેરી) એ આવૃત બીજધારી (Angiosperms) વનસ્પતિ છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડકો ખુલ્લા હોય છે,એટલે કે તે અંડાશયના આવરણ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી,તેથી તેમાં ફળનું નિર્માણ થતું નથી.
તેની સામે,આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડકો અંડાશયની અંદર સુરક્ષિત હોય છે,જે ફલન પછી ફળમાં પરિણમે છે.
તેથી,$Pinus$ એ $Mangifera$ થી અલગ પડે છે કારણ કે તેના અંડકો અંડાશયમાં રક્ષાયેલા હોતા નથી.

(C) $Pinus$ માં,પવન દ્વારા બીજના પ્રકીર્ણન માટે બીજ પાંખયુક્ત હોય છે.
આ પાંખ એ બીજાવરણ (ટેસ્ટા) નો ભાગ નથી.
તેના બદલે,આ પાંખ બીજાંડધારી શલ્ક (ovuliferous scale) ની ઉપરની સપાટી પરથી છૂટા પડતા પેશીના પાતળા સ્તરમાંથી નિર્માણ પામે છે.
તેથી,સાચો જવાબ બીજાંડધારી શલ્કની સપાટી છે.

(C) $Cycas$ માં,માદા પ્રજનન અંગો સુઆયોજીત શંકુ કે પુષ્પમાં ગોઠવાયેલા હોતા નથી; તેના બદલે,તે મેગાસ્પોરોફિલ્સ (સ્ત્રીબીજાણુપર્ણો) તરીકે છૂટાછવાયા ગોઠવાયેલા હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે. $Cycas$ ના પર્ણોમાં વર્તુળાકાર કુંતલાકાર વિન્યાસ (circinate vernation) જોવા મળે છે (યુવાન પર્ણો ગૂંચળામય હોય છે),તેથી વિધાન $B$ સાચું છે. $Cycas$ ના મૂળ નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા (જેમ કે $Anabaena$ અથવા $Nostoc$ જેવી નીલહરિત લીલ) સાથે સહજીવન ધરાવે છે,જેને કોરાલોઇડ મૂળ કહે છે,તેથી વિધાન $D$ સાચું છે. વિધાન $C$ ના સંદર્ભમાં,$Cycas$ ની જલવાહકમાં જલવાહક નલિકાઓ (tracheids) હોય છે,પરંતુ તેમાં જલવાહક મૃદુતક (xylem parenchyma) પણ હોય છે. આથી,તે 'ફક્ત' જલવાહક નલિકાઓ ધરાવે છે તેવું વિધાન ખોટું છે,કારણ કે તે મૃદુતકની હાજરીને અવગણે છે. આમ,$C$ એ અસત્ય વિધાન છે.

(C) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં પ્રજનન અંગોના કદમાં ઘણી વિવિધતા જોવા મળે છે. અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓમાં,$Cycas$ પ્રજાતિ સૌથી મોટા અંડક ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતી છે. ખાસ કરીને,$Cycas$ $revoluta$ માં અન્ય બીજધારી વનસ્પતિઓની સરખામણીમાં ખૂબ જ મોટા અંડક જોવા મળે છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડક કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
તેમાં સૌથી મોટી જીવંત વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે વિશાળ રેડવુડ વૃક્ષ $Sequoia$.
$Cycas$ જેવા અનાવૃત બીજધારીઓમાં,નર અને માદા જન્યુઓ વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં સૌથી મોટા હોય છે,અને તેમાં સૌથી મોટા અંડક પણ જોવા મળે છે.

(A) વનસ્પતિઓનું અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ અને આવૃત બીજધારી $(Angiosperms)$ માં પ્રાથમિક વર્ગીકરણ અંડકની પ્રકૃતિના આધારે કરવામાં આવે છે.
આવૃત બીજધારીમાં,અંડક બીજાશયની અંદર બંધ હોય છે,જે પાછળથી ફળમાં વિકસે છે.
અનાવૃત બીજધારીમાં,અંડક નગ્ન હોય છે,એટલે કે તે કોઈ બીજાશયની દીવાલ કે ફળ દ્વારા આવૃત હોતા નથી.
જોકે $Cycas$ માં બે બીજપત્રો જોવા મળે છે (જે સામાન્ય રીતે દ્વિદળી આવૃત બીજધારીનું લક્ષણ છે),છતાં તેને અનાવૃત બીજધારીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેના અંડક ખુલ્લા હોય છે અને બીજાશયની દીવાલ દ્વારા સુરક્ષિત હોતા નથી.

(D) જે વનસ્પતિઓ બીજ ઉત્પન્ન કરે છે પરંતુ પુષ્પ ધરાવતી નથી,તેમને અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) કહેવામાં આવે છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં તથા પછી ખુલ્લા રહે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$A$ (મકાઈ),$B$ (ફુદીનો) અને $C$ (પીપળો) એ આવૃત બીજધારી (Angiosperms) વનસ્પતિઓ છે,જે પુષ્પ ધરાવે છે.
$D$ (પાઈનસ) એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,જે બીજ ઉત્પન્ન કરે છે પરંતુ પુષ્પવિહીન હોય છે.

(A) જીવંત અશ્મિ એ એવી સજીવ જાતિ છે જે અશ્મિ રેકોર્ડમાં જોવા મળતી સંબંધિત પ્રજાતિઓ સાથે ગાઢ સામ્યતા ધરાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cycas$ ને જીવંત અશ્મિ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે લાખો વર્ષોથી બાહ્યાકાર રીતે અપરિવર્તિત રહ્યું છે અને તે અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) ના પ્રાચીન જૂથનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$Algae$ એ પ્રકાશસંશ્લેષી સજીવોનો એક વિશાળ સમૂહ છે,$Saccharomyces$ એ યીસ્ટ (ફૂગ) છે,અને $Spirogyra$ એ લીલી શેવાળ છે; આમાંથી કોઈ પણ જીવંત અશ્મિ તરીકે વર્ગીકૃત નથી.

(C) કોનિફર્સ (અનાવૃત બીજધારી) અને ઘાસ (આવૃત બીજધારી) વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત ભ્રૂણપોષના નિર્માણના સમયમાં છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષ (endosperm) એક એકકીય $(n)$ રચના છે જે ફલન પહેલાં બને છે.
તેનાથી વિપરીત,આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં (જેમ કે ઘાસ),ભ્રૂણપોષ એ ફલન પછી બનતી ત્રિકીય $(3n)$ રચના છે,જે બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દરમિયાન વિકસે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) અનાવૃત બીજધારીમાં,નર શંકુ (male cone) લઘુબીજાણુપર્ણો (microsporophylls) ધરાવે છે,જે લઘુબીજાણુધાનીઓ ધરાવે છે. લઘુબીજાણુધાની એ એવી રચના છે જ્યાં લઘુબીજાણુ માતૃકોષો અર્ધીકરણ દ્વારા લઘુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે ત્યારબાદ પરાગરજમાં વિકાસ પામે છે. તેથી,લઘુબીજાણુધાની એ પરાગરજના વિકાસનું સ્થાન દર્શાવે છે.

(B) ગ્નેટમ $(Gnetum)$ એ એક વિશિષ્ટ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે જે આવૃત બીજધારીઓને મળતા આવતા કેટલાક લક્ષણો દર્શાવે છે,જે સાયકસ અને પાઈનસ જેવી અન્ય અનાવૃત બીજધારીઓમાં જોવા મળતા નથી.
$1$. સૌથી મહત્વનું લક્ષણ એ છે કે તેના જલવાહકમાં વાહક ઘટકો (vessel elements) હાજર હોય છે,જે આવૃત બીજધારીઓનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
$2$. વધુમાં,ગ્નેટમમાં માદા જન્યુજનક અવસ્થામાં સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonia) નો અભાવ હોય છે,જે તેને આવૃત બીજધારીઓની પ્રજનન રચના સાથે વધુ નજીકથી જોડે છે.
$3$. તેથી,વાહક ઘટકોની હાજરી અને સ્ત્રીજન્યુધાનીની ગેરહાજરી એ મુખ્ય લક્ષણો છે જે ગ્નેટમને અન્ય અનાવૃત બીજધારીઓથી અલગ પાડે છે અને આવૃત બીજધારીઓ સાથેના ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો સૂચવે છે.

(D) અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ વનસ્પતિઓમાં (જેમ કે $Cedrus$),નર અને માદા જન્યુજનક સ્વતંત્ર જીવંત અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી.
તેઓ બીજાણુધાની $(sporangia)$ ની અંદર જ રહે છે જે બીજાણુજનક $(sporophyte)$ પર જકડાયેલી હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,દ્વિઅંગી $(Bryophytes)$ (જેમ કે $Funaria$ અને $Polytrichum$) અને ત્રિઅંગી $(Pteridophytes)$ (જેમ કે $Pteris$) માં,જન્યુજનક અવસ્થા મુક્તજીવી અને સ્વતંત્ર હોય છે.

(B) એકસદની (monoecious) વનસ્પતિ એટલે એવી વનસ્પતિ કે જેમાં નર અને માદા પ્રજનન અંગો (શંકુ અથવા પુષ્પો) એક જ વનસ્પતિ પર જોવા મળે છે.
$1$. $Pinus$ (પાઇનેસ) એકસદની વનસ્પતિ છે,કારણ કે તેમાં નર અને માદા બંને શંકુ એક જ વૃક્ષ પર ઉત્પન્ન થાય છે.
$2$. $Marchantia$ (માર્કેન્શિયા) દ્વિસદની (dioecious) છે,એટલે કે નર અને માદા પ્રજનન અંગો અલગ-અલગ સુકાય (thalli) પર હોય છે.
$3$. $Cycas$ (સાયકસ) પણ દ્વિસદની છે,જેમાં નર અને માદા વનસ્પતિઓ અલગ હોય છે.
$4$. $Papaya$ (પપૈયા) પણ દ્વિસદની છે,જેમાં નર અને માદા વનસ્પતિઓ અલગ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) આ પ્રશ્ન આદિકોષકેન્દ્રી,સ્વયંપોષી,નાઈટ્રોજન સ્થાપક સહજીવી સજીવ વિશે છે.
$Cycas$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં કોરાલોઈડ મૂળ જોવા મળે છે,જે નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા (જેમ કે $Anabaena$ અથવા $Nostoc$) સાથે સહજીવન ધરાવે છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સ્વયંપોષી હોય છે.
$Cicer$ (ચણા) અને $Pisum$ (વટાણા) માં $Rhizobium$ નામના બેક્ટેરિયા સાથે સહજીવન જોવા મળે છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી અને પરપોષી હોય છે.
$Alnus$ માં $Frankia$ નામના બેક્ટેરિયા સાથે સહજીવન જોવા મળે છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી અને પરપોષી એક્ટિનોમાયસેટ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Cycas$ છે.

(C) $Pinus$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં,જન્યુજનક ખૂબ જ અવિકસિત હોય છે અને પોષણ તથા અસ્તિત્વ માટે બીજાણુજનક પર આધારિત હોય છે. તે સ્વતંત્ર,મુક્તજીવી સંતતિ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી. તેનાથી વિપરીત,$Marchantia$ અને $Polytrichum$ જેવા દ્વિઅંગીઓ (bryophytes) માં,અને $Adiantum$ જેવા ત્રિઅંગીઓ (pteridophytes) માં,જન્યુજનક એક સ્વતંત્ર,મુક્તજીવી અવસ્થા છે.

(D) અનાવૃત બીજધારીઓને 'પોચા લાકડાવાળી' વનસ્પતિઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમના જલવાહકમાં $\text{જલવાહિનીઓ}$ $(vessels)$ નો અભાવ હોય છે.
આવૃત બીજધારીઓમાં જલવાહિનીઓની હાજરી લાકડાને સખત બનાવે છે, તેથી તેમને 'સખત લાકડાવાળી' વનસ્પતિઓ કહેવાય છે.
અનાવૃત બીજધારીઓમાં જલવાહક મુખ્યત્વે જલવાહિનીકીઓ (tracheids) ની બનેલી હોય છે, જે ઓછી ઘનતા ધરાવે છે અને જલવાહિનીઓ દ્વારા મળતી રચનાત્મક મજબૂતીનો અભાવ હોવાથી લાકડું પોચું હોય છે.

(B) સાયનોબેક્ટેરિયા,ખાસ કરીને $Anabaena$ અને $Nostoc$,$Cycas$ ના પ્રવાળમૂળ (coralloid roots) સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે,જે વનસ્પતિ માટે ફાયદાકારક છે.
તેથી,ડાંગરના ખેતરો કે અન્ય પર્યાવરણમાં,સાયનોબેક્ટેરિયા સામાન્ય રીતે $Cycas$ ના પ્રવાળમૂળ સાથે સંકળાયેલા જોવા મળે છે.