Gymnosperms (General) Questions in Gujarati

(A) અનાવૃત બીજધારીમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં તથા પછી ખુલ્લા રહે છે.
ફળોનું નિર્માણ ફલન બાદ બીજાશયમાંથી થાય છે,તેથી અનાવૃત બીજધારીમાં બીજાશયનો અભાવ હોવાથી તેમાં સત્યફળ જોવા મળતા નથી.
આમ,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ વનસ્પતિઓમાં,બીજાણું પર્ણો એક અક્ષ પર કુંતલાકારે ગોઠવાઈને શિથિલ અથવા સઘન શંકુ ($strobili$ અથવા $cones$) જેવી રચના બનાવે છે.
આ રચનાઓ અનાવૃત બીજધારી સમૂહની લાક્ષણિકતા છે (દા.ત.,$Pinus$).
આવૃત બીજધારીઓ પુષ્પો ઉત્પન્ન કરે છે,દ્વિઅંગીઓમાં વાહક પેશીઓ અને શંકુનો અભાવ હોય છે,અને જોકે કેટલાક ત્રિઅંગીઓ (જેમ કે $Selaginella$ અને $Equisetum$) પણ શંકુ બનાવે છે,પરંતુ સામાન્ય વનસ્પતિ વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં આ શબ્દ મુખ્યત્વે અનાવૃત બીજધારીઓની પ્રજનન રચના સાથે સંકળાયેલ છે.

(A) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડકો કોઈપણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
$Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના સમૂહમાં આવે છે.
અહીં અંડકો ખુલ્લા (બીજાશય દ્વારા આવરિત ન હોવાથી) હોવાથી,તે અનાવૃત બીજધારીની વ્યાખ્યાને સંતોષે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) જે વનસ્પતિઓમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં તથા ફલન પછી પણ ખુલ્લા રહે છે,તેમને અનાવૃત્ત બીજધારી (Gymnosperms) કહેવામાં આવે છે.
બીજ ફળ દ્વારા આવરિત હોતા નથી,તેથી તેમને 'નગ્ન બીજધારી' વનસ્પતિઓ કહેવાય છે.
આ બીજ મહાબીજાણુપર્ણ (megasporophylls) ની સપાટી પર વિકાસ પામે છે,જે શંકુ (cones) જેવી રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.

(B) અનાવૃત્ત બીજધારીઓમાં,વનસ્પતિ દેહ મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોમાં વિભેદિત હોય છે. મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે અને તે બીજાણુજનક અવસ્થા દર્શાવે છે. જન્યુજનક અવસ્થા અત્યંત ટૂંકી અને બીજાણુજનક પર આધારિત હોય છે. તેથી,અનાવૃત્ત બીજધારીઓના જીવનચક્રમાં બીજાણુજનક અવસ્થા મુખ્ય અવસ્થા છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ વનસ્પતિઓમાં,અંડકો ખુલ્લા હોય છે અને તે બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી. તેમાં પરાગનયન ફક્ત પવન દ્વારા થાય છે $(anemophily)$. પરાગરજ લઘુબીજાણુધાનીમાંથી મુક્ત થાય છે અને હવાના પ્રવાહ દ્વારા અંડકના મુખ સુધી પહોંચે છે.

(C) શંકુદ્રુમ જંગલો શંકુ ધરાવતા વૃક્ષોની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે,જે $Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) સમૂહમાં આવે છે. આ વનસ્પતિઓ ઠંડી આબોહવા માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હોય છે અને આવા પ્રદેશોમાં મુખ્ય વનસ્પતિ તરીકે જોવા મળે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $\text{અનાવૃત્ત બીજધારી}$ $(Gymnosperms)$ માં, ભ્રુણપોષ એ એકકીય $(n)$ પેશી છે જે માદા જન્યુજનક (female gametophyte) ના વિકાસના પરિણામે બને છે। આ પ્રક્રિયા ફલન પહેલા થાય છે। તેનાથી વિપરીત, $\text{આવૃત્ત બીજધારી}$ $(Angiosperms)$ માં, ભ્રુણપોષ સામાન્ય રીતે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે અને તે ફલન પછી બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે (ચોક્કસ રીતે, એક નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાણ, જેને ત્રિકીય જોડાણ કહેવાય છે)।

(A) સીકોઈયા $(Sequoia)$ એ રેડવુડ શંકુદ્રુમ વૃક્ષોની એક પ્રજાતિ છે. તે પૃથ્વી પરના સૌથી ઊંચા વૃક્ષોમાંનું એક છે. સીકોઈયાની ઊંચાઈ આશરે $100 \ m$ થી $120 \ m$ જેટલી હોય છે. $1 \ m = 100 \ cm$ હોવાથી,સેન્ટિમીટરમાં ઊંચાઈ $100 \ m \times 100 \ cm/m = 10,000 \ cm$ થી $12,000 \ cm$ થાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$10,000 \ cm$ એ સૌથી યોગ્ય અંદાજિત મૂલ્ય છે.

(D) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં,બીજાણુજનક વનસ્પતિ દેહ ત્રિઅંગી,અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારીઓમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણમાં વિભેદિત હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,અનાવૃત બીજધારીઓ (Gymnosperms) માં સુવિકસિત બીજાણુજનક વનસ્પતિ દેહ જોવા મળે છે. દ્વિઅંગીઓનો દેહ સુકાયક (thalloid) હોય છે,લીલમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણનો અભાવ હોય છે,અને લાઈકેન એ લીલ અને ફૂગનું સહજીવન છે,તે કોઈ એક વનસ્પતિ સમૂહ નથી.

(A) $Zamia pygmaea$ એ સાયકેડ્સની એક પ્રજાતિ છે, જે બીજ ઉત્પન્ન કરતી વનસ્પતિઓનો એક સમૂહ છે.
સાયકેડ્સ એ $Gymnospermae$ (અનાવૃત્ત બીજધારી) વિભાગમાં આવે છે.
અનાવૃત્ત બીજધારી એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ દ્વિસ્વરૂપી (dimorphic) પર્ણો ધરાવે છે. ઘણી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,જેમ કે $Pinus$ (પાઈન),વનસ્પતિ બે પ્રકારના પર્ણો ઉત્પન્ન કરે છે: પર્ણસમૂહ (લીલા,સોય જેવા) અને શલ્ક પર્ણો (નાના,કથ્થઈ અને પ્રકાશસંશ્લેષણ ન કરતા). પર્ણોના આ બે અલગ-અલગ સ્વરૂપો ધરાવવાની સ્થિતિને દ્વિસ્વરૂપતા (dimorphism) કહેવામાં આવે છે.

(B) જે વનસ્પતિઓમાં બીજ બીજાશય દ્વારા આવરીત હોતા નથી,તેમને અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓ કહેવામાં આવે છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડકો બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરીત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં તથા પછી ખુલ્લા રહે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી ઘઉં,મકાઈ અને ડુંગળી એ આવૃત બીજધારી (Angiosperms) વનસ્પતિઓ છે,જેમાં બીજ ફળ (બીજાશય) ની અંદર સુરક્ષિત હોય છે.
સાયકસ એ અનાવૃત બીજધારી સમૂહની વનસ્પતિ છે,તેથી તેના બીજ ખુલ્લા હોય છે અને બીજાશય દ્વારા આવરીત હોતા નથી.

(C) વિશ્વનું સૌથી ઊંચું વૃક્ષ $Sequoia \text{ } sempervirens$ છે, જેને સામાન્ય રીતે કોસ્ટ રેડવુડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। તે $Cupressaceae$ કુળનું સભ્ય છે અને તે એક અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperm)$ વનસ્પતિ છે। આ વૃક્ષો $115 \text{ } m$ થી વધુ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી શકે છે।

(A) એકવડું ફલન એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરાગનલિકા નર જન્યુઓને સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) માં મુક્ત કરે છે,જ્યાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ (zygote) બનાવે છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,અહીં બેવડું ફલન કે ત્રિ-ફલન જોવા મળતું નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી છે,જ્યારે $Equisetum$ એ ત્રિઅંગી (Pteridophyte),$Maize$ એ આવૃત બીજધારી (Angiosperm) અને $Anthoceros$ એ દ્વિઅંગી (Bryophyte) વનસ્પતિ છે.
તેથી,$Pinus$ માં એકવડું ફલન થાય છે.

(B) $Pinus$ જેવા અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ માં,પ્રકાંડ પર બે પ્રકારના પર્ણો જોવા મળે છે:
$1$. પલ્લવ પર્ણો ($Foliage$ $leaves$): આ સોય જેવા,લીલા અને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરતા પર્ણો છે જે પ્રમાણમાં મોટા અને કાયમી હોય છે.
$2$. શલ્કિ પર્ણો ($Scale$ $leaves$): આ નાના,પાતળા,પટલમય અને બદામી રંગના બંધારણો છે જે કુમળી કલિકાઓનું રક્ષણ કરે છે.
તેથી,પલ્લવ પર્ણો મોટાં અને લીલાં હોય છે,જ્યારે શલ્કિ પર્ણો સૂક્ષ્મ અને બદામી હોય છે.

(D) અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે. ફલન પછી વિકસતા બીજ આવરિત હોતા નથી,એટલે કે તે નગ્ન હોય છે. આ બીજ મેગાસ્પોરોફિલ (રૂપાંતરિત પર્ણો) ની સપાટી પર ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી,સાચો જવાબ અનાવૃત બીજધારી છે.

(C) વિશ્વમાં સૌથી ઊંચું જીવંત વૃક્ષ $Sequoia$ $sempervirens$ છે,જેને સામાન્ય રીતે કોસ્ટ રેડવુડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના સમૂહમાં આવે છે. $Wolffia$ એ સૌથી નાની પુષ્પધારી વનસ્પતિ છે,$Zamia$ એ નાનું અનાવૃત બીજધારી છોડ છે,અને $Anthoceros$ એ દ્વિઅંગી (Bryophyte) વનસ્પતિ છે.

(D) જે વનસ્પતિઓમાં બીજ ખુલ્લા કે નગ્ન હોય છે,એટલે કે બીજ અંડાશય કે ફળની અંદર બંધાયેલા હોતા નથી,તેમને $Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) કહેવામાં આવે છે. $Gymnosperm$ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો $gymnos$ (નગ્ન) અને $sperma$ (બીજ) પરથી ઉતરી આવ્યો છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) ઝામિયા પીગ્મીયા (Zamia pygmaea) એ સાયકેડ્સની એક પ્રજાતિ છે જે તેના ભૂમિગત ગાંઠામૂળી જેવા પ્રકાંડ માટે જાણીતી છે.
તેને વિશ્વની સૌથી નાની અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાંની એક માનવામાં આવે છે.
અન્ય ઘણી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ કે જે ઊંચા અને લાકડાના થડ ધરાવે છે તેનાથી વિપરીત,આ વનસ્પતિ મોટાભાગે જમીનની અંદર રહે છે,જેમાં માત્ર તેના પર્ણો જ જમીનની સપાટીની ઉપર દેખાય છે.

(D) $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ (Gymnosperms) વનસ્પતિનું શરીર બીજાણુજનક હોય છે, જે સુસ્પષ્ટ રીતે મૂળ, પ્રકાંડ અને પર્ણમાં વિભેદિત થયેલું હોય છે。
$\text{દ્વિઅંગી}$ (વિકલ્પ $A$) માં વનસ્પતિદેહ સુકાયક (thalloid) હોય છે અને તેમાં સાચા મૂળ, પ્રકાંડ કે પર્ણનો અભાવ હોય છે。
$\text{એકાંગી}$ (વિકલ્પ $B$) માં વનસ્પતિદેહ સાદો અને અવિભેદિત સુકાયક હોય છે。
$\text{લાઇકેન}$ (વિકલ્પ $C$) એ લીલ અને ફૂગનું સહજીવન છે અને તેમાં સાચા મૂળ, પ્રકાંડ કે પર્ણ હોતા નથી。
તેથી, $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ એ સાચો જવાબ છે。

(D) અનાવૃત બીજધારીઓમાં પર્ણો અતિશય તાપમાન,ભેજ અને પવન સામે ટકી રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓમાં,સોયાકાર પર્ણો સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડે છે.
અનાવૃત બીજધારીઓમાં પર્ણો સાદા અથવા સંયુક્ત હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,સાયકસ (Cycas) માં પીંછાકાર સંયુક્ત પર્ણો કેટલાક વર્ષો સુધી ટકી રહે છે.
તેથી,અનાવૃત બીજધારીઓ સાદા અને સંયુક્ત બંને પ્રકારના પર્ણો ધરાવે છે.

(B) અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓમાં,પ્રજનન અંગો શંકુ (cones) અથવા સ્ટ્રોબિલી (strobili) સ્વરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે.
નર શંકુ અથવા નર સ્ટ્રોબિલી લઘુબીજાણું પર્ણો (microsporophylls) ધરાવે છે,જેમાં લઘુબીજાણુંધાની (microsporangia) આવેલી હોય છે.
માદા શંકુ અથવા માદા સ્ટ્રોબિલી મહાબીજાણું પર્ણો (megasporophylls) ધરાવે છે,જેમાં અંડક અથવા મહાબીજાણુંધાની (megasporangia) આવેલી હોય છે.
તેથી,મહાબીજાણું પર્ણો માદા શંકુમાં આવેલા હોય છે.

(C) પરાગનયન એ પરાગરજનું પરાગાશયથી સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન સુધી સ્થળાંતર થવાની પ્રક્રિયા છે.
$Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) માં,અંડકો ખુલ્લા હોય છે અને તે કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી.
$Gymnosperms$ માં પરાગનયન ફક્ત પવન દ્વારા (anemophily) થાય છે.
તેની સરખામણીમાં,$Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) અને $Pteridophytes$ (ત્રિઅંગી) ને ફલન માટે પાણીની જરૂર પડે છે,અને $Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી) માં જૈવિક (કીટકો,પક્ષીઓ,ચામાચીડિયા) અને અજૈવિક (પવન,પાણી) એમ વિવિધ પરાગનયન પદ્ધતિઓ જોવા મળે છે.

(B) $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ $(Gymnosperms)$ માં, ભ્રૂણપોષ એ એક એકકીય $(n)$ પેશી છે જે ફલન પહેલાં માદા જન્યુજનક $(female \text{ } gametophyte)$ ના વિકાસ દ્વારા બને છે। આ $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે। તેનાથી વિપરીત, $\text{આવૃત બીજધારી}$ $(Angiosperms)$ માં, ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ફલન પછી ત્રિ-સંયુગ્મન $(triple \text{ } fusion)$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે, જેના પરિણામે ત્રિ-કીય $(3n)$ પેશી બને છે।

(D) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ વિષમબીજાણુંક (heterosporous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુઓ (microspores) અને ગુરુબીજાણુઓ (megaspores).
આ બીજાણુઓ લઘુબીજાણુધાની અને ગુરુબીજાણુધાનીમાં ઉત્પન્ન થાય છે,જે બીજાણુંપર્ણો (લઘુબીજાણુંપર્ણો અને ગુરુબીજાણુંપર્ણો) પર ધારણ કરેલા હોય છે.
તેથી,'બીજાણુંપર્ણો સમબીજાણુંક છે' તે વિધાન ખોટું છે અને અનાવૃત બીજધારીના લક્ષણો સાથે સુસંગત નથી.
અન્ય વિકલ્પો જેવા કે બીજાશયની દીવાલનો અભાવ (અનાવૃત બીજ),શંકુની હાજરી,અને પલ્લવપર્ણો તથા શલ્કિપર્ણોનું અસ્તિત્વ એ અનાવૃત બીજધારીના લાક્ષણિક ગુણધર્મો છે.

(C) $Thuja$ (થુજા) એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના સમૂહમાં આવે છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષ એ એકકીય પેશી છે જે ફલન પહેલાં મહાબીજાણુજનન અને ત્યારબાદ માદા જન્યુજનકના વિકાસ દ્વારા બને છે.
તેથી,વિધાન $S$ સાચું છે કારણ કે માદા જન્યુજનકનો વિકાસ (જેમાં ભ્રૂણપોષ હોય છે) ફલન પહેલાં થાય છે.
વિધાન $R$ ખોટું છે કારણ કે અનાવૃત બીજધારીઓમાં ભ્રૂણપોષ એ પૂર્વ-ફલન નીપજ છે,જ્યારે આવૃત બીજધારીઓમાં તે ફલન પછી (ત્રિકીય જોડાણ દ્વારા) બને છે.
આમ,$S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(A) અનાવૃતબીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપોષ એ એકકીય $(n)$ પેશી છે જે માદા જન્યુજનકના વિકાસના પરિણામે ફલન પહેલાં બને છે.
તેનાથી વિપરીત,આવૃત બીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપોષ એ ત્રિકીય $(3n)$ પેશી છે જે બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા (ચોક્કસ રીતે,એક નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાણ) ફલન પછી બને છે.
તેથી,ફલન પહેલાં ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ એ એક વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે જે અનાવૃતબીજધારીઓને આવૃત બીજધારીઓથી અલગ પાડે છે.

(A) વિશાળ રેડવુડ વૃક્ષ,$Sequoia$ $sempervirens$,વિશ્વની સૌથી ઊંચી વૃક્ષ પ્રજાતિ તરીકે ઓળખાય છે.
તે અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના સમૂહમાં આવે છે.
આ વૃક્ષો $100 \ m$ થી વધુ ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શકે છે.

(A) અનાવૃત બીજધારીઓ વિષમબીજાણુક (heterosporous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુઓ અને મહાબીજાણુઓ. તેથી,'અનાવૃત બીજધારી - સમબીજાણુક' એ વિધાન ખોટું છે.
લઘુબીજાણુધાની નર રચનાઓ (લઘુબીજાણુપર્ણ) સાથે સંકળાયેલી હોય છે અને મહાબીજાણુધાની માદા રચનાઓ (મહાબીજાણુપર્ણ) સાથે સંકળાયેલી હોય છે.
અનાવૃત બીજધારીઓમાં શંકુ (strobili) સામાન્ય રીતે એકલિંગી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા શંકુ અલગ-અલગ હોય છે.

(B) જીવંત અશ્મિ એ એવી જીવંત જાતિ છે જે અશ્મિ રેકોર્ડમાં જોવા મળતી સંબંધિત પ્રજાતિઓ સાથે ગાઢ સામ્યતા ધરાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cycas$ ને વ્યાપકપણે જીવંત અશ્મિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે લાખો વર્ષોથી બાહ્યાકાર રીતે અપરિવર્તિત રહ્યું છે.
$Pinus$ એ સામાન્ય શંકુદ્રુમ વનસ્પતિ છે,$Selaginella$ એ ત્રિઅંગી (pteridophyte) છે,અને $Metasequoia$ પણ અનાવૃત બીજધારી છે,પરંતુ આ વિકલ્પોમાં $Cycas$ એ જીવંત અશ્મિનું સૌથી ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(C) $Eucalyptus$ (નીલગીરી) એ વિશ્વની સૌથી ઊંચી વનસ્પતિ જાતિઓમાંની એક છે,જે ઘણીવાર $100 \ m$ થી વધુ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરે છે. જોકે,પૃથ્વી પરની સૌથી ઊંચી જીવંત વનસ્પતિઓ કોસ્ટ રેડવુડ $(Sequoia \ sempervirens)$ છે,જે ઉત્તર અમેરિકાના સમશીતોષ્ણ વર્ષાવનોમાં,ખાસ કરીને કેલિફોર્નિયા,યુ.એસ.એ. માં જોવા મળે છે. આપેલા વિકલ્પો દેશોના નામ છે,અને $Sequoia$ જાતિઓ ઉત્તર અમેરિકાની મૂળ વતની છે. આ પ્રશ્ન એવી વિશાળ વનસ્પતિઓના ભૌગોલિક વિતરણને દર્શાવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાં,આવી ઊંચી અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓનો સંદર્ભ ઉત્તર અમેરિકા સાથે જોડાયેલો છે.

(C) $Cycas$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે. જન્યુજનક અવસ્થા અત્યંત ગૌણ અને ટૂંકજીવી હોય છે,જે માત્ર થોડા કોષોની બનેલી હોય છે અને પોષણ તથા રક્ષણ માટે સંપૂર્ણપણે બીજાણુજનક પર આધારિત હોય છે. તે માત્ર જન્યુઓના નિર્માણ (પરાગરજ અને અંડક) પૂરતી મર્યાદિત છે. જ્યારે વોલ્વોક્સ અને સ્પાયરોગાયરા જેવા લીલમાં જન્યુજનક અવસ્થા પ્રભાવી હોય છે,અને રિકસિયા જેવા દ્વિઅંગીઓમાં પણ જન્યુજનક અવસ્થા પ્રભાવી હોય છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે. અનાવૃત બીજધારીમાં પરાગનયન મુખ્યત્વે પવન દ્વારા થાય છે,જેને પવન-પરાગનયન (Anemophily) કહેવામાં આવે છે. પરાગરજ લઘુબીજાણુધાનીમાંથી મુક્ત થાય છે અને હવાના પ્રવાહ દ્વારા અંડકો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.

(A) અનાવૃત્ત બીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપોષ એ એકકીય $(n)$ પેશી છે જે માદા જન્યુજનક (female gametophyte) ના વિકાસના પરિણામે ફલન પહેલાં બને છે.
તેની સરખામણીમાં,આવૃત બીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપોષ એ ત્રિકીય $(3n)$ પેશી છે જે ફલન પછી બેવડા ફલનની પ્રક્રિયા દ્વારા (ચોક્કસ રીતે,એક નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાણ) બને છે.
તેથી,ફલન પહેલાં ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ એ એક લાક્ષણિકતા છે જે અનાવૃત્ત બીજધારીઓને આવૃત બીજધારીઓથી અલગ પાડે છે.

(C) $Pinus$ (પાઈનસ) માં,ભ્રૂણપોષ એકકીય $(n)$ હોય છે અને તેનું નિર્માણ ફલન પહેલાં થાય છે. $Cycas$ (સાયકસ) એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે અને તેમાં સાચા ફળનો અભાવ હોય છે,પરંતુ 'કુટ્ફળ' શબ્દ સામાન્ય રીતે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ સાથે સંકળાયેલ છે. $Thuja$ (થુજા) એ કુપ્રેસેસી $(Cupressaceae)$ કુળની વનસ્પતિ છે,જેમાં બીજાણુપર્ણો મધ્ય અક્ષ પર શંકુ (strobili) સ્વરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે. $Araucaria$ (ઓરોકેરિયા) વિષમબીજાણુક છે,સમબીજાણુક નથી. તેથી,થુજા વિશેનું વિધાન સાચું છે.

(D) વિધાન $S$ ખોટું છે કારણ કે $Sequoia$ $sempervirens$ (રેડવુડ) એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,આવૃત બીજધારી નથી.
વિધાન $R$ ખોટું છે કારણ કે $Sequoia$ $sempervirens$ ને વિશ્વના સૌથી ઊંચા વૃક્ષોમાં ગણવામાં આવે છે,જ્યારે $Eucalyptus$ એ ખૂબ ઊંચી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,પરંતુ તે વિશ્વનું સૌથી ઊંચું વૃક્ષ નથી.

(D) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
અનાવૃતબીજધારીઓમાં,પર્ણો અતિશય તાપમાન,ભેજ અને પવન સામે ટકી રહેવા માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હોય છે.
તેમાં વિવિધ પ્રકારના પર્ણો જોવા મળે છે:
$1$. સાદા પર્ણો: આ ઘણી પ્રજાતિઓમાં સામાન્ય છે.
$2$. શલ્કિ પર્ણો: આ નાના,ઘટાડો પામેલા પર્ણો છે જે ઘણીવાર પ્રકાંડ પર જોવા મળે છે.
$3$. સોયાકાર પર્ણો: આ શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓ (દા.ત.,$Pinus$) ની લાક્ષણિકતા છે,જે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડવા અને પાણીનો વ્યય ઘટાડવા માટે હોય છે.
તેથી,અનાવૃતબીજધારીઓમાં ઉપર મુજબના તમામ પ્રકારના પર્ણો જોવા મળે છે.

(D) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
તેમાં મધ્યમ કદના વૃક્ષો અથવા ઊંચા વૃક્ષો અને ક્ષુપનો સમાવેશ થાય છે.
તેઓ સામાન્ય રીતે વેલા સ્વરૂપે જોવા મળતા નથી.
તેથી,અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓ ક્ષુપ અને વૃક્ષ સ્વરૂપે જોવા મળે છે.

(A) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક હોય છે,જે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
જન્યુજનક અવસ્થા પરાગરજ (નર જન્યુજનક) અને ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
જન્યુજનકો અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્માણ પામે છે,તેથી તે સ્વભાવે એકકીય $(n)$ હોય છે.
આથી,અનાવૃતબીજધારીઓમાં જન્યુજનક અવસ્થા એકકીય હોય છે.

(A) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,વનસ્પતિ દેહ મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોમાં વિભેદિત હોય છે. મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક છે,જે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે. જન્યુજનક અવસ્થા અત્યંત ટૂંકી અને બીજાણુજનક પર આધારિત હોય છે. તેથી,અનાવૃતબીજધારીઓના જીવનચક્રમાં પ્રભાવી અવસ્થા બીજાણુજનક છે.

(B) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિના જીવનચક્રમાં,વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક પેઢી દર્શાવે છે. બીજાણુજનક એ પ્રભાવી અવસ્થા છે અને તે સ્વભાવે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે. તે અર્ધીકરણ દ્વારા બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે પછીથી જન્યુજનક પેઢીમાં વિકાસ પામે છે. તેથી,બીજાણુજનક અવસ્થા દ્વિકીય હોય છે.

(A) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,વનસ્પતિ દેહ મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોમાં વિભેદિત હોય છે. આ પ્રભાવી,દ્વિકીય $(2n)$ અને સ્વતંત્ર અવસ્થાને બીજાણુજનક (Sporophyte) કહેવામાં આવે છે. તેથી,બીજાણુજનક અવસ્થા વનસ્પતિ દેહ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

(A) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં નર પ્રજનન રચના લઘુબીજાણુપર્ણની બનેલી હોય છે,જે લઘુબીજાણુઓ ધરાવતા લઘુબીજાણુધાનીઓ ધરાવે છે.
આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં નર પ્રજનન અંગ પુંકેસર છે,જે પરાગાશય (લઘુબીજાણુધાની) અને તંતુનું બનેલું હોય છે.
તેથી,અનાવૃતબીજધારીનું લઘુબીજાણુપર્ણ એ આવૃતબીજધારીના પુંકેસર સાથે સમાનતા ધરાવે છે,કારણ કે બંને લઘુબીજાણુઓ (પરાગરજ) ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે.

(C) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષ એ એકકીય $(n)$ પેશી છે જે મહાબીજાણુના વારંવારના વિભાજન દ્વારા બને છે. આ પ્રક્રિયા ફલન પહેલાં થાય છે. આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,જ્યાં ભ્રૂણપોષ ફલન પછી ત્રિ-કીય જોડાણ (triple fusion) દ્વારા બને છે,અનાવૃતબીજધારીનો ભ્રૂણપોષ માદા જન્યુજનકનો ભાગ છે અને તે ફલનની પ્રક્રિયાથી સ્વતંત્ર છે.

(A) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં ફલનની પ્રક્રિયામાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે. આને એકવડું ફલન કહેવામાં આવે છે. આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,અનાવૃતબીજધારીઓમાં બેવડું ફલન કે ત્રિ-ફલન જોવા મળતું નથી. તેથી,સાચો જવાબ એકવડું ફલન છે.

(A) અનાવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડક સામાન્ય રીતે $orthotropous$ (ઋજુ) પ્રકારના હોય છે.
$orthotropous$ અંડકમાં અંડછિદ્ર,અંડકતલ અને અંડકદંડ એક સીધી રેખામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ અંડકનો સૌથી આદિ પ્રકાર માનવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) આકૃતિમાં વિશાળ રેડવુડ વૃક્ષ દર્શાવવામાં આવ્યું છે,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Sequoia$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Sequoia$ એ સૌથી ઊંચી વૃક્ષ પ્રજાતિઓમાંની એક છે અને તે અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના સમૂહમાં આવે છે.
તે અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિનું એક લાક્ષણિક ઉદાહરણ છે જેનો ઉલ્લેખ $NCERT$ જીવવિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકોમાં કરવામાં આવ્યો છે.

(C) આકૃતિમાં જાયન્ટ રેડવુડ વૃક્ષ (Sequoia) દર્શાવેલ છે,જે સૌથી ઊંચી વૃક્ષ પ્રજાતિઓમાંની એક છે.
$NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,જાયન્ટ રેડવુડ (Sequoia) વૃક્ષ $100$ થી $120$ મીટર સુધીની ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$150$ મીટર એ આ વિશાળ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિની ઊંચાઈ માટે સૌથી યોગ્ય અંદાજ છે.

(C) આકૃતિમાં એક વનસ્પતિ દર્શાવેલ છે જેમાં પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણો મુગટ જેવી રચનામાં ગોઠવાયેલા છે,જે $Cycas$ પ્રજાતિની લાક્ષણિકતા છે. $Cycas$ એ એક જાણીતી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર સુશોભન માટે કરવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.