Bryophytes (General) Questions in Gujarati

(D) દ્વિઅંગીઓના જીવનચક્રમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ હોય છે.
જોકે,બીજાણુજનક (sporophyte) એ જન્યુઓના ફલન પછી બને છે,જે તેને દ્વિકીય $(2n)$ બનાવે છે.
બીજાણુ માતૃકોષો એ બીજાણુજનક પેઢીનો ભાગ છે.
તેથી,બીજાણુ માતૃકોષો દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે અને તેઓ અર્ધીકરણ (meiosis) દ્વારા એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) દ્વિઅંગીઓનું મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ અને જન્યુજનક હોય છે.
તેઓ સ્વયંપોષી છે,પરપોષી નથી.
દ્વિઅંગીઓને ફલન માટે પાણીની જરૂર હોય છે,તેથી તેમને 'વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવી' કહેવામાં આવે છે.
તેમાં સાચી વાહકપેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) ગેરહાજર હોય છે.
તેઓ બહુકોષીય પ્રજનન અંગો ધરાવે છે,જેમાં સ્ત્રી પ્રજનન અંગને સ્ત્રીજન્યુધાની $(Archegonium)$ કહેવામાં આવે છે.

(C) જે વનસ્પતિ-સમૂહ બીજાણુ અને ભ્રૂણ ધરાવે છે પરંતુ બીજ અને વાહક પેશીઓ ધરાવતું નથી, તે $\text{દ્વિઅંગી}$ $(Bryophytes)$ છે.
$1$. $\text{દ્વિઅંગી}$ એ અવાહક પેશીધારી (જેમાં $\text{જલવાહક}$ અને $\text{અન્નવાહક}$ પેશીનો અભાવ હોય છે) જમીન પર ઉગતી વનસ્પતિઓ છે.
$2$. તેઓ બીજાણુ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમના જીવનચક્ર દરમિયાન ભ્રૂણ બનાવે છે, જે $\text{ભ્રૂણધારી}$ $(Embryophytes)$ વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$3$. $\text{ત્રિઅંગી}$ વનસ્પતિઓથી વિપરીત, તેમાં વાહક પેશીઓ હોતી નથી અને $\text{અનાવૃત}$ કે $\text{આવૃત}$ બીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત, તેઓ બીજ ઉત્પન્ન કરતા નથી.

(A) રોથમેલર $(1951)$ એ બ્રાયોફાઇટા વિભાગને ત્રણ વર્ગોમાં વિભાજિત કર્યા હતા: $1$. હીપેટીકોપ્સિડા (લીવરવર્ટ્સ),$2$. એન્થોસિરોટોપ્સિડા (હોર્નવર્ટ્સ),અને $3$. બ્રાયોપ્સિડા (મોસ). ટેરીડોપ્સિડા એ ટેરીડોફાઇટા (અથવા ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓ) વિભાગનો વર્ગ છે,બ્રાયોફાઇટાનો નહીં. તેથી,ટેરીડોપ્સિડા સાચો જવાબ છે.

(A) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં,જીવનચક્રમાં એકકીય જન્યુજનક અને દ્વિકીય બીજાણુજનક અવસ્થાઓ એકાંતરે જોવા મળે છે.
$Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) માં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય જન્યુજનક હોય છે,જે સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી છે.
બીજાણુજનક તેના પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધાર રાખે છે.
તેનાથી વિપરીત,$Pteridophytes$,$Gymnosperms$ અને $Angiosperms$ માં બીજાણુજનક અવસ્થા મુખ્ય હોય છે અને જન્યુજનક અવસ્થા ખૂબ જ ટૂંકી કે અવશિષ્ટ હોય છે.

(C) દ્વિઅંગીઓમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ જન્યુજનક હોય છે.
તે સ્વતંત્ર અને સ્વયંપોષી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવી શકે છે.
બીજાણુજનક તબક્કો પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે.
તેથી,સ્વયંપોષી હોવાનું લક્ષણ દ્વિઅંગીઓના જન્યુજનક તબક્કા માટે સાચું છે.

(A) દ્વિઅંગીઓનો વનસ્પતિદેહ લીલ કરતા વધુ વિભેદિત હોય છે. તે સુકાય જેવો,પથરાયેલો અથવા ટટ્ટાર હોય છે અને મૂલાંગો (rhizoids) દ્વારા આધાર સાથે જોડાયેલો હોય છે.
આ વનસ્પતિદેહ જન્યુજનક અવસ્થા દર્શાવે છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
જન્યુજનક અવસ્થામાં હરિતદ્રવ્ય હોવાથી તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે અને તેથી તે સ્વયંપોષી છે.
આમ,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચાં છે,અને કારણ $(R)$ એ વિધાન $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે કારણ કે તે પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને સ્વયંપોષી જન્યુજનક અવસ્થા છે.

(A) $Riccia$ એ લીવરવર્ટ્સ (liverworts) પ્રજાતિ છે જે $Hepaticopsida$ વર્ગ (દ્વિઅંગી) માં આવે છે,જેને સાદી અને આદિ ભૂમિ વનસ્પતિ માનવામાં આવે છે.
દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓમાં,ફલિતાંડ તરત જ અર્ધીકરણ (meiosis) પામતું નથી. તેના બદલે,તે સમવિભાજન (mitosis) દ્વારા વિભાજન પામીને બહુકોષીય રચના બનાવે છે જેને ભ્રૂણ કહેવાય છે,જે માદા પ્રજનન અંગ $(archegonium)$ ની અંદર જળવાઈ રહે છે.
તેથી,વિધાન $A$ અને $R$ બંને વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચાં છે,અને ફલિતાંડમાંથી ભ્રૂણનું નિર્માણ એ દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે $Riccia$ ને આદિ દ્વિઅંગી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં મદદ કરે છે.
આમ,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) ફ્યુનારિયા જેવા દ્વિઅંગીઓ $(Bryophytes)$ માં જીવનચક્ર એકવિધ-દ્વિવિધ $(haplodiplontic)$ પ્રકારનું હોય છે. પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી અવસ્થા એ જન્યુજનક $(n)$ છે. બીજાણુજનક $(2n)$ બહુકોષીય છે અને પોષણ માટે પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક સાથે જોડાયેલું રહે છે,તેથી તે જન્યુજનક પર પરોપજીવી ગણાય છે. કારણ કે બીજાણુજનકનો જન્યુજનક પરનો આધાર એ જન્યુજનક મુખ્ય અવસ્થા હોવાનું સીધું પરિણામ છે,તેથી $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) વિધાન $(A)$ સાચું છે: મોસમાં (જેમ કે $Funaria$) વાનસ્પતિક પ્રજનન સામાન્ય રીતે દ્વિતીયક પ્રતંતુ (secondary protonema) માં કલિકાસર્જન દ્વારા થાય છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે: મોસમાં,બીજાણુજનક (sporophyte) અલિંગી પ્રજનન માટે જવાબદાર નથી. મોસમાં અલિંગી પ્રજનન વાનસ્પતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા (જેમ કે અવખંડન અથવા પ્રતંતુમાં કલિકાસર્જન) થાય છે. બીજાણુજનક અવસ્થા અર્ધીકરણ દ્વારા બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે જેનો હેતુ પ્રસરણ અને જીવનચક્રને આગળ વધારવાનો છે,ન કે વાનસ્પતિક અર્થમાં અલિંગી પ્રજનન કરવાનો.
તેથી,$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(D) $Anthoceros$ એ હોર્નવર્ટ્સ (hornworts) પ્રજાતિ છે,જે $Bryophyta$ વિભાગમાં આવે છે. તે એક અવાહક (non-vascular) ભૂમિગત વનસ્પતિ છે જે તેના શિંગડા જેવા બીજાણુજનક (sporophyte) માટે જાણીતી છે. તેથી,તે દ્વિઅંગી વનસ્પતિનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(B) દ્વિઅંગીઓને '$ \text{વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ} $ ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ સામાન્ય રીતે ભીની, ભેજવાળી અને છાયાવાળી જગ્યાઓમાં જોવા મળે છે.
તેઓ ખુલ્લા ખડકો કે જમીન પર વનસ્પતિના અનુક્રમણમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.
તેથી, તેઓ સામાન્ય રીતે ભીની જમીન, ભેજવાળી દીવાલો અને ભેજયુક્ત ખડકો પર જોવા મળે છે.

(D) 'બ્રાયોફાઇટા' $(Bryophyta)$ શબ્દ જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી $Alexander \text{ } Braun$ દ્વારા $1864$ માં આપવામાં આવ્યો હતો. આ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો '$bryon$' (શેવાળ) અને '$phyton$' (વનસ્પતિ) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.

(C) મોસમાં (જે $Bryophytes$ છે),પ્રજનન અંગો બહુકોષીય હોય છે. નર પ્રજનન અંગને $Antheridium$ (પુંજન્યુધાની) કહે છે,જે દ્વિ-કશાધારી $antherozoids$ ઉત્પન્ન કરે છે. માદા પ્રજનન અંગને $Archegonium$ (સ્ત્રીજન્યુધાની) કહે છે,જે ફ્લાસ્ક આકારનું હોય છે અને એક અંડકોષ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) મોસ પીટ,ખાસ કરીને $Sphagnum$,નો ઉપયોગ જીવંત વનસ્પતિ સામગ્રીના પરિવહનમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
આનું કારણ એ છે કે $Sphagnum$ મોસમાં પાણી સંગ્રહ કરવાની ઉચ્ચ ક્ષમતા હોય છે અને તે સ્વભાવે આર્દ્રતાગ્રહી (hygroscopic) હોય છે.
તે પરિવહન દરમિયાન વનસ્પતિઓ માટે જરૂરી ભેજનું સ્તર જાળવવામાં મદદ કરે છે,જેથી તેઓ સુકાઈ ન જાય.
વધુમાં,તે જંતુનાશક ગુણધર્મો ધરાવે છે જે સડો પેદા કરતા સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને રોકવામાં મદદ કરે છે.

(D) $Funaria$ (એક મોસ) જેવી દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓમાં બીજાણુનું અંકુરણ પરોક્ષ પ્રકારનું હોય છે.
અંકુરણ દરમિયાન,બીજાણુ એક તંતુમય,શાખિત અને લીલી રચના ઉત્પન્ન કરે છે જેને પ્રોટોનેમા કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રોટોનેમા અવસ્થા એક બાળ અવસ્થા છે જે અંતે પર્ણમય જન્યુજનક (gametophyte) માં વિકસે છે.
કારણ કે બીજાણુ સીધી રીતે પુખ્ત જન્યુજનક બનાવતું નથી પરંતુ એક વિશિષ્ટ પ્રોટોનેમા અવસ્થામાંથી પસાર થાય છે,તેથી તેને પરોક્ષ અંકુરણ કહેવામાં આવે છે.

(C) દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓના જીવનચક્રમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ હોય છે.
જન્યુઓ સમભાજન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી તે પણ એકકીય $(n)$ હોય છે.
બીજાણુઓ બીજાણુ માતૃકોષોમાં અર્ધીકરણ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી બીજાણુઓ એકકીય $(n)$ હોય છે.
બીજાણુ માતૃકોષો એ બીજાણુજનક અવસ્થાના એકમાત્ર કોષો છે જે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,જે અર્ધીકરણ પામીને એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,રંગસૂત્રોની દ્વિકીય સંખ્યા બીજાણુ માતૃકોષોમાં જોવા મળે છે.

(C) મૉસ (બ્રાયોફાઇટ્સ) માં,બીજાણુજનક (sporophyte) એ જન્યુજનક (gametophyte) સાથે જોડાયેલું હોય છે અને પોષણ માટે તેના પર નિર્ભર રહે છે. જોકે તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે,પરંતુ સંપૂર્ણ પોષણ માટે તે જન્યુજનક પર નિર્ભર હોવાને કારણે તેને 'આંશિક પરોપજીવી' (partially parasitic) કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) બ્રાયોફાયટ્સ એ અવાહક (non-vascular) ભૂમિગત વનસ્પતિઓ છે. તેમાં જલવાહક $(Xylem)$ અને અન્નવાહક $(Phloem)$ જેવી સાચી વાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે. જોકે,કેટલીક ઉચ્ચ કક્ષાની બ્રાયોફાયટ્સ (જેમ કે અમુક મોસ) માં આદિ પ્રકારની વાહક પેશીઓ જોવા મળે છે જે જલવાહિનીકી $(Tracheids)$ જેવી દેખાય છે,પરંતુ તે સાચી વાહક પેશીઓ નથી. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,બ્રાયોફાયટામાં સાચી વાહક પેશીઓનો અભાવ હોવાથી,આ પ્રશ્ન વૈજ્ઞાનિક રીતે વિવાદાસ્પદ છે,પરંતુ સામાન્ય રીતે બ્રાયોફાયટ્સમાં $Xylem$ અને $Phloem$ ગેરહાજર હોય છે.

(B) કલિકા (gemmae) એ વિશિષ્ટ લીલી,બહુકોષીય,અલિંગી કલિકાઓ છે જે અમુક લીવરવર્ટ્સના સુકાય (thalli) પર આવેલા નાના કપ જેવા રચનાઓમાં વિકસે છે,જેને 'જેમા કપ' (gemma cups) કહેવામાં આવે છે. $Marchantia$ એ લીવરવર્ટનું એક જાણીતું ઉદાહરણ છે જે કલિકાઓના નિર્માણ દ્વારા વાનસ્પતિક પ્રજનન કરે છે. જ્યારે આ કલિકાઓ પિતૃ વનસ્પતિથી અલગ થાય છે,ત્યારે તે અંકુરિત થઈને નવા સજીવો બનાવે છે.

(A) દ્વિઅંગીઓને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ વનસ્પતિઓ જમીન પર રહી શકે છે,પરંતુ લિંગી પ્રજનન માટે પાણી પર આધારિત હોય છે. તેઓ સામાન્ય રીતે ભેજવાળી,છાયાવાળી અને ભીની જગ્યાઓ પર જોવા મળે છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(D) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) વનસ્પતિઓ નાની અને અવાહક પેશીવિહીન જમીન પર ઉગતી વનસ્પતિઓ છે.
તે મુખ્યત્વે બે જૂથોમાં વહેંચાયેલી છે: $Liverworts$ (લીવરવર્ટ્‌સ - વર્ગ $Hepaticopsida$) અને $Mosses$ (મોસ - વર્ગ $Bryopsida$).
હંસરાજ (Ferns) એ $Pteridophytes$ (ત્રિઅંગી) જૂથમાં આવે છે,જે વાહક પેશી ધરાવતી વનસ્પતિઓ છે,અને કલબમોસ (જેમ કે $Selaginella$) પણ $Pteridophytes$ માં આવે છે.
તેથી,$Bryophytes$ માં સમાવિષ્ટ સાચું જૂથ $Liverworts$ અને $Mosses$ છે.

(A) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં દ્વિઅંગીઓ (Bryophytes) નો સમાવેશ થાય છે,જેનું વર્ગીકરણ લીવરવર્ટ્સ અને મોસમાં કરવામાં આવે છે.
$Riccia$,$Anthoceros$ અને $Pellia$ એ લીવરવર્ટ્સના ઉદાહરણો છે.
$Funaria$ એ મોસ (Bryopsida) નું જાણીતું ઉદાહરણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) બ્રાયોફાઇટ્સમાં મુખ્ય વનસ્પતિકાય એકકીય $(n)$ હોય છે.
તે સમવિભાજન દ્વારા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી તેને જન્યુજનક (ગેમેટોફાઇટ) કહેવામાં આવે છે.
દ્વિકીય $(2n)$ બીજાણુજનક (સ્પોરોફાઇટ) પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે અને તે મુક્તજીવી હોતું નથી.

(A) બ્રાયોફાઇટ્સ એ અવાહક (non-vascular) જમીન પર ઉગતી વનસ્પતિઓ છે.
તેમાં જલવાહક અને અન્નવાહક જેવી વિશિષ્ટ વાહકપેશીઓનો અભાવ હોય છે,જે ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં પાણી અને પોષકતત્વોના વહન માટે જવાબદાર હોય છે.
આ વાહકપેશીઓના અભાવને કારણે,તેમનું વનસ્પતિ શરીર વાસ્તવિક મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોમાં વિભેદિત હોતું નથી.
તેના બદલે,તેમની પાસે એવી રચનાઓ હોય છે જે આ અંગો સાથે બાહ્યાકાર રીતે સમાનતા ધરાવે છે,તેથી તેમને 'મૂળ જેવા','પ્રકાંડ જેવા' અથવા 'પર્ણ જેવા' તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.

(B) બ્રાયોફાયટ્સની જલીય પૂર્વજતા સૌથી સારી રીતે કશાધારી નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) ની હાજરી દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
આ નર જન્યુઓને ફલન માટે માદા જન્યુ (અંડકોષ) તરફ તરવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે.
ફલનની પ્રક્રિયા માટે પાણી પરની આ નિર્ભરતા તેમના જલીય પૂર્વજો પાસેથી મળેલો એક આદિ લક્ષણ છે,તેથી જ બ્રાયોફાયટ્સને ઘણીવાર 'વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) ભ્રુણધારી (Embryophyta) એ વનસ્પતિઓનું એક ઉપસૃષ્ટિ છે જેમાં તમામ સ્થળજ વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે ભ્રુણ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ સમૂહમાં દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓ (Bryophytes),ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ (Pteridophytes),અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) અને આવૃત બીજધારી (Angiosperms) નો સમાવેશ થાય છે.
લીલ અને ફૂગનો સમાવેશ ભ્રુણધારીમાં થતો નથી કારણ કે તેઓ તેમના જીવનચક્ર દરમિયાન બહુકોષીય ભ્રુણ બનાવતા નથી.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી માત્ર દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓ જ ભ્રુણધારી સમૂહમાં આવે છે.

(A) મોસના જીવનચક્રમાં બે અવસ્થાઓ હોય છે: પ્રતંતુ અવસ્થા અને પર્ણમય અવસ્થા.
$1$. પ્રતંતુ અવસ્થા એ મોસના જીવનચક્રની પ્રથમ અવસ્થા છે.
$2$. તે અંકુરિત બીજાણુમાંથી સીધી રીતે વિકસે છે.
$3$. તે વિસર્પી,લીલી,શાખિત અને વારંવાર જોવા મળતી તંતુમય રચના તરીકે ઓળખાય છે.
$4$. તેથી,સાચો જવાબ $Protonema$ (પ્રતંતુ) છે.

(C) બ્રાયોફાઇટ્સને 'વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ જમીન પર જીવી શકે છે પરંતુ ફલન માટે પાણી પર આધાર રાખે છે.
બ્રાયોફાઇટ્સમાં નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે.
તેમને એન્થેરિડિયમથી આર્કિગોનિયમ સુધી તરીને માદા જન્યુ (અંડકોષ) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના માધ્યમની જરૂર હોય છે.
તેથી,પાણીની ગેરહાજરીમાં ફલન શક્ય નથી.

(A) બ્રાયોફાઇટ્સમાં બીજાણુજનક (sporophyte) પોષણ માટે જન્યુજનક (gametophyte) પર આધારિત હોય છે.
$Riccia$ માં,બીજાણુજનક બ્રાયોફાઇટ્સમાં સૌથી સાદું હોય છે,જે માત્ર એક પ્રાવર (capsule) ધરાવે છે અને તેમાં ફૂટ (foot) કે સીટા (seta) નો અભાવ હોય છે.
$Marchantia$ માં,બીજાણુજનક ફૂટ,સીટા અને પ્રાવરમાં વિભેદિત થયેલું હોય છે.
$Funaria$ માં,બીજાણુજનક વધુ જટિલ હોય છે,જેમાં સુવિકસિત ફૂટ,લાંબો સીટા અને જટિલ પ્રાવર જોવા મળે છે.
તેથી,$Riccia$ એ બીજાણુજનકનું સૌથી સાદું સ્વરૂપ દર્શાવે છે.

(B) $Hepaticopsida$ (લિવરવર્ટ્સ) અને $Anthocerotopsida$ (હોર્નવર્ટ્સ) વર્ગમાં,મૂલાંગો એકકોષીય અને અશાખિત રચનાઓ છે.
તેની સરખામણીમાં,$Bryopsida$ (મોસ) વર્ગમાં બહુકોષીય અને શાખિત મૂલાંગો જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) દ્વિઅંગી (Bryophytes) વનસ્પતિઓને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ વનસ્પતિઓ જમીન પર રહી શકે છે પરંતુ લિંગી પ્રજનન માટે પાણી પર આધારિત હોય છે. તેમને નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ) ના માદા પ્રજનન અંગ (સ્ત્રી જન્યુધાની) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર હોય છે.

(C) મોસમાં,બીજાણુજનક ત્રણ ભાગોમાં વિભેદિત હોય છે: $Foot$ (પાદ),$Seta$ (દંડ),અને $Capsule$ (પ્રાવર).
$Foot$ (પાદ) એ બીજાણુજનકનો પાયાનો ભાગ છે જે જન્યુજનકમાં ખૂંપેલો રહે છે.
તે જોડાણ અને શોષણના અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે જન્યુજનકમાંથી વિકસતા બીજાણુજનક સુધી પાણી અને પોષક તત્વોના વહનને સરળ બનાવે છે.

(A) સ્ફેગનમ એ મોસ (દ્રિઅંગી) નું એક પ્રજાતિ છે,જેને સામાન્ય રીતે પીટ મોસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમાં પાણીને પકડી રાખવાની અદભૂત ક્ષમતા છે અને તે એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
આ લાક્ષણિકતાઓને કારણે,માળીઓ દ્વારા જીવંત સામગ્રીના પરિવહન માટે પેકિંગ સામગ્રી તરીકે તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.
તેનો ઉપયોગ સર્જિકલ ડ્રેસિંગમાં શોષક કપાસના વિકલ્પ તરીકે પણ થાય છે.

(B) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓ) માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક (gametophyte) હોય છે,પરંતુ તે બીજાણુજનક (sporophyte) નામની બહુકોષીય રચના ઉત્પન્ન કરે છે. આ બીજાણુજનક સ્વતંત્ર રીતે જીવી શકતું નથી,પરંતુ તે પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક સાથે જોડાયેલું હોય છે અને તેના પર પોષણ માટે આધાર રાખે છે. બીજાણુજનક અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Bryophytes$ છે.

(A) દ્વિઅંગીઓમાં $(Bryophytes)$,જીવનચક્રમાં જન્યુજનક અવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે. લીવરવર્ટ્સમાં (જેમ કે $Marchantia$),બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને સીધા જ સુકાયક જન્યુજનક બનાવે છે. આનાથી વિપરીત,મોસમાં બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને તંતુમય અવસ્થા બનાવે છે જેને $protonema$ (પ્રતંતુ) કહેવાય છે,જે ત્યારબાદ પર્ણમય જન્યુજનકમાં વિકસે છે. તેથી,સાચો જવાબ લીવરવર્ટ્સ છે.

(A) બ્રાયોફાયટામાં લીલની સરખામણીએ મુખ્ય આધુનિકતા એ છે કે તેમાં બહુકોષીય બીજાણુજનક (sporophyte) પેઢી જોવા મળે છે.
લીલમાં સામાન્ય રીતે યુગ્મનજમાં તરત જ અર્ધસૂત્રીય ભાજન થાય છે અને તેમાં કોઈ બહુકોષીય બીજાણુજનક અવસ્થા હોતી નથી.
તેનાથી વિપરીત,બ્રાયોફાયટામાં એકાંતરજનન જોવા મળે છે,જેમાં યુગ્મનજ વિકાસ પામીને બહુકોષીય બીજાણુજનક બનાવે છે જે પોષણ માટે જન્યુજનક (gametophyte) સાથે જોડાયેલ રહે છે.
તેથી,બહુકોષીય બીજાણુજનકનો વિકાસ એ એક મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિગત આધુનિકતા છે.

(D) થેલોફાયટા (મુખ્યત્વે લીલ) માં,માદા પ્રજનન અંગને અંડધાની (oogonium) કહેવામાં આવે છે,જે સામાન્ય રીતે એકકોષીય હોય છે અને તેમાં રક્ષણાત્મક આવરણનો અભાવ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,બ્રાયોફાયટામાં માદા પ્રજનન અંગને સ્ત્રીકેસર (archegonium) કહેવામાં આવે છે,જે બહુકોષીય હોય છે અને વંધ્ય રક્ષણાત્મક આવરણ (jacket) દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે.
તેથી,મુખ્ય તફાવત એ છે કે થેલોફાયટાનું માદા પ્રજનન અંગ એકકોષીય અને આવરણવિહીન હોય છે,જ્યારે બ્રાયોફાયટાનું સ્ત્રીકેસર બહુકોષીય અને આવરિત હોય છે.

(B) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) ના જીવનચક્રમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય જન્યુજનક $(n)$ હોય છે.
બીજાણુજનક $(2n)$ મુક્તજીવી હોતું નથી પરંતુ પોષણ માટે પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક સાથે જોડાયેલું રહે છે.
તેથી,બીજાણુજનકને જન્યુજનક પર પરોપજીવી માનવામાં આવે છે.
તેની સરખામણીમાં,$Pteridophytes$ (ત્રિઅંગી) અને $Spermatophytes$ (બીજધારી) માં,બીજાણુજનક એ પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી અવસ્થા છે.

(B) લીવરવર્ટસનું વનસ્પતિકાય એકકીય અને જન્યુજનક હોય છે.
તે પૃષ્ઠવક્ષીય રીતે ચપટું અને આધાર સાથે જોડાયેલું હોય છે,જેને $Thalloid$ (સૂકાયક) દેહ કહેવામાં આવે છે.
ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓથી વિપરીત,તેમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોનો અભાવ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) બ્રાયોફાઇટ્સને ઘણીવાર વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમને તેમના જીવનચક્રને પૂર્ણ કરવા માટે પાણીની જરૂર હોય છે. ખાસ કરીને,પુજન્યુધાની (antheridium) માંથી મુક્ત થતા નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ) ને સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે,જેથી ફલન થઈ શકે. તેથી,બ્રાયોફાઇટ્સમાં ફલન માટે પાણીની હાજરી અનિવાર્ય છે.

(C) મોસમાં વાનસ્પતિક પ્રજનન મુખ્યત્વે બે પદ્ધતિઓ દ્વારા થાય છે:
$1$. વિખંડન: વનસ્પતિ દેહ નાના ટુકડાઓમાં વિભાજિત થાય છે અને દરેક ટુકડો નવી વનસ્પતિમાં વિકસે છે.
$2$. કલિકાસર્જન: દ્વિતીયક પ્રતંતુ (secondary protonema) પર કલિકાઓ સર્જાય છે જે નવી મોસ વનસ્પતિમાં પરિણમે છે.
તેથી,વિખંડન અને કલિકાસર્જન બંને મોસમાં વાનસ્પતિક પ્રજનનની પદ્ધતિઓ છે.

(C) બ્રાયોફાઇટ્સમાં જીવનચક્ર એકકીય જન્યુજનક અને દ્વિકીય બીજાણુજનક પેઢીઓ વચ્ચે એકાંતરણ દર્શાવે છે.
$1$. જન્યુજનક સમભાજન દ્વારા નર અને માદા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે।
$2$. ફલન દરમિયાન આ જન્યુઓ જોડાઈને દ્વિકીય $\text{યુગ્મનજ}$ $(2n)$ બનાવે છે।
$3$. $\text{યુગ્મનજ}$ એ બીજાણુજનક પેઢીનો પ્રથમ કોષ છે।
$4$. આ $\text{યુગ્મનજ}$ સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામીને બહુકોષીય બીજાણુજનક અવસ્થામાં વિકાસ પામે છે।

(C) વનસ્પતિ સૃષ્ટિનું વર્ગીકરણ ભ્રુણ અને વાહકપેશીઓની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. $\text{બ્રાયોફાયટા}$ ને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમના જીવનચક્રમાં બહુકોષીય ભ્રુણ અવસ્થા જોવા મળે છે.
$2$. જોકે, તેમની પાસે પાણી અને પોષકતત્વોના વહન માટે વિશિષ્ટ વાહકપેશીઓ ($\text{જલવાહક}$ અને $\text{અન્નવાહક}$) હોતી નથી.
$3$. $\text{ટ્રેકીઓફાયટા}$ માં એવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે વાહકપેશીઓ ધરાવે છે (ત્રિઅંગી, અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી).
$4$. $\text{સાયનોફાયટા}$ અને $\text{કલોરોફાયટા}$ એ લીલના સમૂહો છે, જે ભ્રુણ બનાવતા નથી.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{બ્રાયોફાયટા}$ છે.

(C) વનસ્પતિ સૃષ્ટિને ભ્રૂણ અને વાહક પેશીઓની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે વિવિધ સમૂહોમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$1$. બ્રાયોફાયટાને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$2$. તેઓમાં ભ્રૂણ (એમ્બ્રાયોફાઇટ્સ) જોવા મળે છે,જે તેમને લીલ (Algae) થી અલગ પાડે છે.
$3$. જોકે,તેઓમાં વાસ્તવિક વાહક પેશીઓ (જલવાહક અને અન્નવાહક) નો અભાવ હોય છે,જે ટ્રેકીઓફાયટામાં જોવા મળે છે.
$4$. તેથી,બ્રાયોફાયટા એવો સમૂહ છે જેમાં ભ્રૂણ હાજર હોય છે પરંતુ વાસ્તવિક વાહકતંત્રનો અભાવ હોય છે.

(B) માર્કેન્શિયા એ હેપેટિકોપ્સીડા વર્ગમાં આવે છે,જેને સામાન્ય રીતે લીવરવર્ટ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
લીવરવર્ટ્સ એ બ્રાયોફાઇટ્સનો એક સમૂહ છે જે સામાન્ય રીતે ભેજવાળી અને છાયાવાળી જગ્યાઓ જેવી કે ઝરણાના કિનારા,દલદલવાળી જમીન,ભીની માટી,વૃક્ષોની છાલ અને જંગલોમાં ઊંડે જોવા મળે છે.
તેથી,માર્કેન્શિયા એ લીવરવર્ટ્સનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(B) મોસમાં,જન્યુજનક અવસ્થા પ્રોટોનેમા અને પર્ણમય અવસ્થા ધરાવે છે. જન્યુજનકના મૂલાંગો બહુકોષીય,શાખિત હોય છે અને તેમાં ત્રાસી અનુપ્રસ્થદિવાલ (પટલ) જોવા મળે છે. આ રચનાઓ જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજોના શોષણ અને આધાર આપવામાં મદદ કરે છે. તેથી,ત્રાસી અનુપ્રસ્થદિવાલ એ જન્યુજનકના મૂલાંગોની લાક્ષણિકતા છે.

(C) દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓમાં નર પ્રજનન અંગને પુજન્યુધાની (antheridium) કહેવામાં આવે છે,જે દ્વિકશાધારી (biflagellate) નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જેને પુજન્યુઓ (antherozoids) કહેવાય છે. આ કશાઓ નર જન્યુઓને પાણીના માધ્યમ દ્વારા માદા પ્રજનન અંગ,સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $Bryophyta$ (બ્રાયોફાયટા) માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ હોય છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ $(2n)$ નું નિર્માણ થાય છે.
$Algae$ (લીલ) થી વિપરીત (જ્યાં યુગ્મનજ અર્ધીકરણ પામીને એકકીય બીજાણુઓ બનાવે છે),$Bryophyta$ માં યુગ્મનજ તરત જ અર્ધીકરણ પામતું નથી.
તેના બદલે,તે એક બહુકોષીય,દ્વિકીય $(2n)$ રચનામાં વિકાસ પામે છે જેને બીજાણુજનક (sporophyte) કહેવાય છે,જે પોષણ માટે પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક (gametophyte) સાથે જોડાયેલું રહે છે.