Bryophytes (General) Questions in Gujarati

(B) $Riccia$ એ $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) સમૂહની વનસ્પતિ છે.
દ્વિઅંગીઓમાં,જીવનચક્રનો પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો જન્યુજનક (Gametophyte) છે.
બીજાણુજનક (Sporophyte) પોષણ અને આધાર માટે જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે.
તેથી,$Riccia$ નો મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક છે.

(D) $Riccia$ માં સ્ત્રીજન્યુધાની કુંભી (flask) આકારની હોય છે.
તેમાં નીચેનો ફૂલેલો ભાગ જેને 'વેન્ટર' (venter) કહેવાય છે અને એક લાંબી,પાતળી ગ્રીવા (neck) હોય છે.
આ સમગ્ર રચના કોષોના વંધ્ય આવરણ (sterile jacket) દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.

(C) $Riccia$ માં,જન્યુજનક અવસ્થા એકકીય બીજાણુના અંકુરણથી સુકાયમાં વિકાસ પામવાની સાથે શરૂ થાય છે.
આ જન્યુજનક પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની) ઉત્પન્ન કરે છે.
પુજન્યુધાનીમાંથી મુક્ત થયેલા પુજન્યુઓ સ્ત્રીજન્યુધાનીમાં પ્રવેશે છે અને અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિકીય યુગ્મનજ $(2n)$ બનાવે છે.
યુગ્મનજનું નિર્માણ એ જન્યુજનક અવસ્થાનો અંત અને બીજાણુજનક અવસ્થાની શરૂઆત સૂચવે છે.

(B) $Riccia$ નું બીજાણુજનક $Bryophytes$ માં સૌથી સરળ પ્રકારનું હોય છે.
તેમાં માત્ર પ્રાવર (capsule) હોય છે,જેમાં ફૂટ (foot) અને સીટા (seta) નો અભાવ હોય છે.
પ્રાવરની અંદર,બીજાણુજનક પેશીઓ બીજાણુઓ અને પોષક કોષો (nurse cells) માં વિભેદિત થાય છે.
અન્ય ઘણા લીવરવર્ટ્સથી વિપરીત,$Riccia$ માં ઇલેટર્સ હોતા નથી.

(B) $Riccia$ (રિક્સિયા) માં,પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની) બહુકોષીય,આવરણયુક્ત હોય છે અને થેલસની પૃષ્ઠ સપાટીમાં ખૂંપેલા હોય છે. આ $Hepaticopsida$ (લિવરવર્ટ્સ) વર્ગના $Riccia$ પ્રજાતિનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) $Riccia$ અને $Marchantia$ એ $Bryophyta$ વિભાગના $Hepaticopsida$ વર્ગમાં આવે છે.
આ વનસ્પતિઓમાં,મૂલાંગો એકકોષી અને અશાખિત રચનાઓ છે જે જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજોના શોષણમાં મદદ કરે છે અને સુકાય (thallus) ને જકડી રાખવાનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $Riccia$ ની નીચેની સપાટી પર બે પ્રકારના એકકોષીય મૂલાંગો જોવા મળે છે: લીસી દીવાલવાળા અને ટ્યુબરક્યુલેટ.
આ મૂલાંગો વનસ્પતિ દેહને આધાર સાથે જકડી રાખવામાં અને પાણી તથા ખનિજોના શોષણમાં મદદ કરે છે.

(B) $Riccia$ માં,બીજાણુજનક (sporophyte) એ બ્રાયોફાઇટ્સમાં સૌથી સરળ હોય છે,જે ફક્ત એક કેપ્સ્યુલ (બીજાણુધાની) ધરાવે છે.
તે પોષણ માટે સંપૂર્ણપણે જન્યુજનક (gametophyte) પર આધારિત છે,તેથી તે સંપૂર્ણ પરોપજીવી છે.
$Riccia$ માં મૂલાંગો એકકોષીય હોય છે.
જોકે,એ વિધાન કે બીજાણુઓ બીજાણુધાનીના તૂટવાથી મુક્ત થાય છે તે ખોટું છે.
$Riccia$ માં,બીજાણુઓ ફક્ત કેપ્સ્યુલની દીવાલના સડવાથી અને કેલિપ્ટ્રા (calyptra) ના તૂટવાથી મુક્ત થાય છે.

(D) $Riccia$ માં બીજાણુજનક (sporophyte) અથવા બીજાણુધાની (sporogonium) એ પૂર્ણ પરોપજીવી છે કારણ કે તે પોષણ અને રક્ષણ માટે સંપૂર્ણપણે જન્યુજનક (gametophytic) અવસ્થા પર આધારિત છે.
અન્ય કેટલાક દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓ (દા.ત.,$Funaria$) થી વિપરીત,જ્યાં બીજાણુજનક આંશિક રીતે આધારિત હોઈ શકે છે,$Riccia$ ના બીજાણુજનકમાં હરિતદ્રવ્યનો અભાવ હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકતું નથી,તેથી તે સંપૂર્ણપણે જન્યુજનક પર નિર્ભર રહે છે.

(A) બ્રાયોફાઇટ્સમાં,જેમાં $Riccia$ નો સમાવેશ થાય છે,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક (Gametophyte) છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
બીજાણુજનક (Sporophyte) દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે અને પોષણ તથા રક્ષણ માટે તે ભૌતિક રીતે જન્યુજનક સાથે જોડાયેલું હોય છે.
બીજાણુજનક તેની પોષણની જરૂરિયાતો માટે સંપૂર્ણપણે જન્યુજનક પર આધારિત હોવાથી,તેને જન્યુજનક પર પરોપજીવી માનવામાં આવે છે.
આ વિષમરૂપી એકાંતરજનન (heteromorphic alternation of generations) દર્શાવે છે,જ્યાં જીવનચક્રને દ્વિકીય-એકકીય (diplohaplontic) તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.

(C) $Riccia$ માં,બીજાણુજનક (sporophyte) ખૂબ જ સરળ હોય છે અને તેમાં બીજાણુઓના વિકિરણ માટે ઇલેટર્સ કે પેરિસ્ટોમ દાંત જેવી વિશિષ્ટ રચનાઓનો અભાવ હોય છે.
જેમ જેમ બીજાણુજનક પરિપક્વ થાય છે,તે કેલિપ્ટ્રાની અંદર બંધ રહે છે.
બીજાણુઓ ત્યારે જ મુક્ત થાય છે જ્યારે આસપાસના થેલસ પેશી અને કેલિપ્ટ્રાનું મૃત્યુ થાય અને તેનો સડો થાય.
ત્યારબાદ બાહ્ય દબાણ અથવા પર્યાવરણીય પરિબળો બીજાણુઓના મુક્તિમાં મદદ કરે છે.

(A) $Riccia$ ની સ્ત્રીજન્યુધાની એ કુંજા આકારની રચના છે.
તે ગ્રીવા અને અંડધાની એમ બે ભાગ ધરાવે છે.
ગ્રીવા $4$ થી $6$ ગ્રીવા નલિકા કોષોની હાર ધરાવે છે.
અંડધાની એ ફૂલેલો પાયાનો ભાગ છે જે એક અંડધાની નલિકા કોષ અને એક અંડકોષ (oosphere) ધરાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Riccia$ ની સ્ત્રીજન્યુધાનીની પ્રમાણભૂત રચના માટે સૌથી સચોટ વર્ણન $4$ ગ્રીવા નલિકા કોષો,$1$ અંડધાની નલિકા કોષ અને એક અંડકોષ છે.

(D) $Funaria$ માં,બીજાણુજનક (sporophyte) ફૂટ,સીટા અને કેપ્સ્યુલનું બનેલું હોય છે. કેપ્સ્યુલ ત્રણ ભાગોમાં વિભાજિત છે: પાયાનો ભાગ એપોફિસિસ (apophysis),મધ્ય ભાગ થીકા (theca) અને ટોચનો ભાગ ઓપરક્યુલમ (operculum). વાયુરંધ્ર માત્ર એપોફિસિસ પ્રદેશના અધિસ્તરમાં જોવા મળે છે,જે કેપ્સ્યુલનો નીચેનો ભાગ છે. આ વાયુરંધ્ર વાયુઓના વિનિમયમાં મદદ કરે છે.

(C) $Funaria$ માં,કેપ્સ્યુલ ત્રણ ભાગોમાં વિભાજિત થયેલ છે: તલસ્થ આધારક (apophysis),મધ્યસ્થ થીકા (theca),અને અગ્રસ્થ ઢાંકણ (operculum).
થીકાની અંદર,એક કેન્દ્રીય,નળાકાર,વંધ્ય ભાગ હોય છે જેને સ્તંભિકા (columella) કહેવામાં આવે છે.
સ્તંભિકા યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે અને વિકાસ પામતા બીજાણુઓને પાણી અને પોષક તત્વોના વહનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $Funaria$ (ફ્યુનારિયા) માં,જન્યુજનક (gametophyte) પર્ણમય અક્ષ ધરાવે છે.
પર્ણમય ગેમેટોફોરના નીચેના ભાગ પર,શાખિત,બહુકોષીય મૂલાભો (rhizoids) હાજર હોય છે.
આ મૂલાભો ત્રાંસા પટલ (oblique septa) ની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે તેમને અન્ય બ્રાયોફાઇટ્સના મૂલાભોથી અલગ પાડે છે.

(A) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં,ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન દ્વિઅંગીઓ (bryophytes) થી આવૃત બીજધારી (angiosperms) તરફ જતાં જન્યુજનકનું કદ ઘટતું જાય છે.
$1$. $Funaria$ જેવા દ્વિઅંગીઓમાં,જન્યુજનક એ પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી અવસ્થા છે.
$2$. $Selaginella$ જેવા ત્રિઅંગીઓમાં,જન્યુજનક નાનું અને સ્વતંત્ર હોય છે.
$3$. $Pinus$ અને $Cycas$ જેવા અનાવૃત બીજધારીઓમાં,જન્યુજનક અત્યંત ઘટાડો પામેલું અને બીજાણુજનક પર આધારિત હોય છે.
$4$. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Funaria$ (એક મોસ) માં અન્યની સરખામણીમાં સૌથી મોટું અને જટિલ જન્યુજનક જોવા મળે છે,કારણ કે અન્ય વિકલ્પો વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ છે જેમાં બીજાણુજનક પ્રભાવી અવસ્થા છે.

(B) $Funaria$ માં પુજન્યુ (નર જન્યુઓ) દ્વિ-કશાધારી (biflagellated) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે બે કશા (flagella) હોય છે.
આ રચનાઓ કુંતલાકાર અને પ્રચલનશીલ હોય છે,જે તેમને ફલન માટે સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonia) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરમાં તરવામાં મદદ કરે છે.

(C) $Funaria$ જેવી મોસમાં,પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની) પ્રકાંડની ટોચ પર વિકાસ પામે છે. પુજન્યુધાની નર શાખા પર અને સ્ત્રીજન્યુધાની માદા શાખા પર ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) $Funaria$ નું બીજાણુજનક ત્રણ ભાગોમાં વિભાજિત થયેલું હોય છે: $Foot$,$Seta$ અને $Capsule$.
કેપ્સ્યુલની અંદર,એક મધ્યસ્થ વંધ્ય ભાગ હોય છે જેને $Columella$ કહેવામાં આવે છે.
$Elaters$ એ વિશિષ્ટ ભેજગ્રાહી રચનાઓ છે જે બીજાણુઓના વિકિરણમાં મદદ કરે છે,જે સામાન્ય રીતે $Marchantia$ (લીવરવર્ટ્સ) ના બીજાણુજનકમાં જોવા મળે છે,પરંતુ $Funaria$ (મોસ) ના બીજાણુજનકમાં તે ગેરહાજર હોય છે.

(C) $Funaria$ નું જીવનચક્ર પાણી વિના પૂર્ણ થતું નથી કારણ કે $Funaria$ એ દ્વિઅંગી (Bryophyta) સમૂહની વનસ્પતિ છે,જેને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ કહેવામાં આવે છે.
$Funaria$ માં,નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ - antherozoids) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે.
આ પુજન્યુઓને પુજન્યુધાનીમાંથી સ્ત્રીજન્યુધાની સુધી પહોંચવા અને અંડકોષ સાથે ફલન કરવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે.
ફલન માત્ર પાણીની હાજરીમાં જ થાય છે,જેના પરિણામે યુગ્મનજ $(2n)$ બને છે,જે અંતે બીજાણુજનક (sporophyte) માં વિકસે છે.

(B) $Funaria$ એ $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) સમૂહની એક શેવાળ છે.
$Funaria$ માં,વનસ્પતિ દેહ બહુકોષીય,શાખિત અને તંતુમય રચનાઓ દ્વારા આધાર સાથે જોડાયેલ હોય છે,જેને મૂલાંગો (Rhizoids) કહેવામાં આવે છે.
આ મૂલાંગોમાં ત્રાંસા પડ (oblique septa) હોય છે અને તે વનસ્પતિને જમીન સાથે જકડી રાખવામાં તેમજ પાણી અને ખનિજોના શોષણમાં મદદ કરે છે.

(C) બે પ્રકારના કોષો,એટલે કે હાયલિન કોષો (મૃત,ખાલી અને પાણીનો સંગ્રહ કરતા) અને લીલા કોષો (ક્લોરોફિલયુક્ત અને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરતા),તે $Sphagnum$ પ્રજાતિની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે.
આ કોષો $Sphagnum$ ના પર્ણોમાં ચોક્કસ ભાતમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જે પાણીને જાળવી રાખવામાં અને શોષવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,$Sphagnum$ $papillosum$ સાચો જવાબ છે.

(D) $Funaria$ માં,નર પ્રજનન રચનાને એન્થેરિડિયમ કહેવામાં આવે છે. એન્થેરિડિયાના સમૂહને પર્ણોના એક ગુચ્છ દ્વારા ઘેરવામાં આવે છે જેને પેરિગોનિયમ કહેવાય છે. તેથી,આ પર્ણોને પેરિગોનિયલ પર્ણો કહેવામાં આવે છે. તેની સરખામણીમાં,પેરિચેટિયલ પર્ણો આર્કિગોનિયલ સમૂહને ઘેરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. $Calyptra$ એ મોસ અને લિવરવર્ટ (બ્રાયોફાઇટ્સ) માં વિકાસ પામતા કેપ્સ્યુલને ઢાંકતું એક રક્ષણાત્મક આવરણ છે,જે સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) ની દીવાલમાંથી બને છે. તે તેના પ્રારંભિક વિકાસ દરમિયાન બીજાણુજનક (sporophyte) નું રક્ષણ કરે છે.

(D) દ્વિઅંગી (Bryophytes) વનસ્પતિઓ એકલ અગ્રસ્થ કોષ દ્વારા વૃદ્ધિ પામે છે. આ કોષ વારંવાર વિભાજન પામીને વનસ્પતિના દેહના વિકાસમાં ફાળો આપે છે. આ અગ્રસ્થ કોષોનું સ્થાન કાં તો સંપૂર્ણપણે અગ્રસ્થ (terminal) અથવા ઉપ-અગ્રસ્થ (subterminal) હોઈ શકે છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં લિંગી રંગસૂત્રો સૌપ્રથમ $C.E. \text{ Allen}$ દ્વારા $1917$ માં લિવરવર્ટ $Sphaerocarpos \text{ donnellii}$ માં શોધાયા હતા.
લિવરવર્ટ એ $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) સમૂહની વનસ્પતિ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $Bryophyta$ નો ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ ઐતિહાસિક રીતે આ શોધ $Bryophyta$ માં થઈ હતી.

(A) $Riccia$ માં,પાણી મૂલાંગો દ્વારા જમીનમાંથી શોષાય છે અને આસૃતિની પ્રક્રિયા દ્વારા આત્મસાતકારી તંતુઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે મૂલાંગો અને આત્મસાતકારી તંતુઓના કોષોની કોષદીવાલ અને કોષરસસ્તર અર્ધપ્રવેશશીલ પટલ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પાણીને વધુ જલક્ષમતા ધરાવતા વિસ્તારમાંથી ઓછી જલક્ષમતા ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન કરવા દે છે.

(B) મોસના પેરિસ્ટોમ દાંત $Xerochasy$ તરીકે ઓળખાતી હલનચલન દર્શાવે છે.
આ દાંત સ્વભાવે ભેજગ્રાહી (hygroscopic) હોય છે.
જ્યારે કેપ્સ્યુલ સુકાઈ જાય છે,ત્યારે બીજાણુઓના ફેલાવા માટે દાંત બહારની તરફ વળે છે.
જ્યારે કેપ્સ્યુલ ભીની હોય છે,ત્યારે તેઓ બીજાણુઓના રક્ષણ માટે અંદરની તરફ વળે છે.
તેથી,કેપ્સ્યુલના સુકાવા સાથે સંબંધિત હલનચલનને $Xerochasy$ કહેવામાં આવે છે.

(B) દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓનું ત્રણ વર્ગોમાં,એટલે કે હેપેટિકોપ્સિડા (Hepaticopsida - લીવરવર્ટ્સ),એન્થોસેરોટોપ્સિડા (Anthocerotopsida - હોર્નવર્ટ્સ) અને બ્રાયોપ્સિડા (Bryopsida - મોસ) માં વર્ગીકરણ જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી વર્નર રોથમેલર (Werner Rothmaler) દ્વારા $1951$ માં કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે શિવરામ કશ્યપને 'ભારતીય બ્રાયોલોજીના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેમણે લીવરવર્ટ્સના અભ્યાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે,પરંતુ ત્રણ વર્ગોની આ ચોક્કસ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રોથમેલરને આભારી છે.

(B) બ્રાયોફાઇટ્સમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ હોય છે.
તે જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી તેને જન્યુજનક કહેવામાં આવે છે.
બીજાણુજનક $(2n)$ બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે.
તેથી,બ્રાયોફાઇટ્સના જીવનચક્રમાં પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી અવસ્થા જન્યુજનક છે.

(D) $Riccia$ માં,જે $Bryophyta$ સમૂહનો સભ્ય છે,વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક $(n)$ છે,જે મુખ્ય અને સ્વતંત્ર અવસ્થા છે.
બીજાણુજનક $(2n)$ તબક્કો તેના પોષણ અને રક્ષણ માટે જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે.
બીજાણુજનક જન્યુજનક પર આધારિત હોવાથી,તે સ્વભાવે પરપોષી અથવા અર્ધ-પરપોષી ગણાય છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે બીજાણુજનક તબક્કો પરપોષી છે.

(C) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) માં,નર જન્યુઓ $(antherozoids)$ કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે. તેમને ફલન માટે અંડકોષ સુધી પહોંચવા માટે પુજન્યુધાનીમાંથી સ્ત્રીજન્યુધાની સુધી તરવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે. તેથી,$Bryophytes$ માં ફલનની પ્રક્રિયા માટે પાણી અનિવાર્ય છે.

(D) દ્વિઅંગીઓમાં વાનસ્પતિક પ્રજનન અવખંડન,કુડમલી (દા.ત.,માર્કેન્શિયામાં) અને આગંતુક શાખાઓ જેવી વિવિધ પદ્ધતિઓ દ્વારા થાય છે. કલિકાસર્જન એ સામાન્ય રીતે યીસ્ટ અથવા હાઈડ્રા જેવા સજીવો સાથે સંકળાયેલી અલિંગી પ્રજનનની પદ્ધતિ છે,અને તેને દ્વિઅંગીઓમાં વાનસ્પતિક પ્રજનનની પ્રમાણિત પદ્ધતિ માનવામાં આવતી નથી.

(A) દ્વિઅંગીઓમાં, મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ $\text{જન્યુજનક}$ (એકીય) હોય છે।
ફલન પછી, યુગ્મનજ વિકસીને $\text{બીજાણુજનક}$ બનાવે છે।
$\text{બીજાણુજનક}$ બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ માટે $\text{જન્યુજનક}$ સાથે જોડાયેલું રહે છે, તેથી તે પરપોષી છે।
$\text{બીજાણુજનક}$ અર્ધીકરણ દ્વારા એકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે, પરંતુ તે પોતે દ્વિકીય રચના છે।
તેથી, $\text{બીજાણુજનક}$ એ અવસ્થા છે જે દ્વિકીય અને પરપોષી છે।

(B) દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓનું ત્રણ વર્ગોમાં વર્ગીકરણ,જેમાં હેપેટિકોપ્સીડા (Hepaticopsida - લીવરવર્ટ્સ),એન્થોસેરોટોપ્સીડા (Anthocerotopsida - હોર્નવર્ટ્સ) અને બ્રાયોપ્સીડા (Bryopsida - મોસ) નો સમાવેશ થાય છે,તે વૈજ્ઞાનિક $Rothmaler$ દ્વારા $1951$ માં સૂચવવામાં આવ્યું હતું.

(A) દ્વિઅંગીઓને (Bryophytes) વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમને ફલન માટે પાણીની જરૂર હોય છે. તેઓ લીલ (જે મોટાભાગે જલીય છે અને જટિલ પેશીઓનો અભાવ ધરાવે છે) અને ત્રિઅંગીઓ (જે પ્રથમ વાહક પેશીધારી જમીન પરની વનસ્પતિઓ છે) વચ્ચેની મધ્યવર્તી સ્થિતિ ધરાવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Funaria$ એ એક મોસ છે,જે દ્વિઅંગી સમૂહમાં આવે છે અને આ ઉત્ક્રાંતિના સંક્રમણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(C) દ્વિઅંગી (Bryophyta) વનસ્પતિઓને મુખ્યત્વે ત્રણ વર્ગોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. $Hepaticopsida$ (લિવરવર્ટ્સ)
$2$. $Anthocerotopsida$ (હોર્નવર્ટ્સ)
$3$. $Bryopsida$ (મોસ)
$Archaea$ એ આદિકોષકેન્દ્રીય સૂક્ષ્મજીવોનો એક ડોમેઇન છે અને તે દ્વિઅંગી (Bryophyta) વનસ્પતિ સૃષ્ટિ સાથે સંબંધિત નથી.

(A) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) નો વનસ્પતિ દેહ લીલ કરતા વધુ વિભેદિત હોય છે. તે સુકાયકીય અને પથરાયેલ અથવા સીધો હોય છે,અને આધારક સાથે એકકોષીય કે બહુકોષીય $rhizoids$ (મૂલાંગો) દ્વારા જોડાયેલ હોય છે. તેમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોનો અભાવ હોય છે. તેઓ મૂળ જેવી,પર્ણ જેવી અથવા પ્રકાંડ જેવી રચનાઓ ધરાવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓનો મુખ્ય વનસ્પતિદેહ એકકીય (haploid) હોય છે,જે જન્યુજનક અવસ્થા દર્શાવે છે.
તે સામાન્ય રીતે સુકાયક (thalloid) હોય છે,એટલે કે તેમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોનો અભાવ હોય છે.
આ વનસ્પતિઓ સ્વયંપોષી હોય છે,એટલે કે તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે.
આથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ 'સુકાય' (thalloid) છે.

(D) $Anthoceros$ માં વાનસ્પતિક પ્રજનન મુખ્યત્વે આગંતુક શાખાઓ (adventitious branches) ના નિર્માણ દ્વારા થાય છે. આ શાખાઓ સુકાય (thallus) પરથી વિકસે છે અને અંતે અલગ થઈને નવા સ્વતંત્ર છોડ તરીકે વૃદ્ધિ પામે છે. $Anthoceros$ માં અન્ય પદ્ધતિઓ જેવી કે કંદ (tubers) અને જેમી (gemmae) દ્વારા પણ પ્રજનન થાય છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાંથી આગંતુક શાખાઓ એ વાનસ્પતિક પ્રજનન માટેની સાચી પદ્ધતિ છે.

(B) દ્વિઅંગી (Bryophytes) માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય $(n)$ હોય છે.
તે સમવિભાજન દ્વારા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી તેને જન્યુજનક (Gametophyte) કહેવામાં આવે છે.
જન્યુજનક અવસ્થા સ્વતંત્ર અને સ્વયંપોષી (પ્રકાશસંશ્લેષી) હોય છે.
બીજાણુજનક અવસ્થા પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે અને તે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.

(C) વાહકપેશીઓ ($\text{જલવાહક}$ અને $\text{અન્નવાહક}$) $\text{દ્વિઅંગી}$ (Bryophytes) વનસ્પતિઓમાં ગેરહાજર હોય છે.
$\text{ઇક્વીસેટમ}$ અને $\text{સેલાજીનેલા}$ એ $\text{ત્રિઅંગી}$ (Pteridophytes) વનસ્પતિઓ છે, જેમાં વાહકપેશીઓ જોવા મળે છે.
$\text{થુજા}$ એ $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે, જેમાં પણ વાહકપેશીઓ હાજર હોય છે.
$\text{એન્થોસિરોસ}$ એ $\text{દ્વિઅંગી}$ (Bryophyta) સમુદાયની વનસ્પતિ છે, તેથી તેમાં સાચી વાહકપેશીઓનો અભાવ હોય છે.

(B) ગર્ભધારી વનસ્પતિઓ એટલે એવી વનસ્પતિઓ કે જે ગર્ભનું નિર્માણ કરે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,દ્વિઅંગી (Bryophytes) એ ગર્ભધારી વનસ્પતિઓનું સૌથી સાદું અને આદિ જૂથ માનવામાં આવે છે. તેઓ જમીન પર ઉગતી વનસ્પતિઓનું પ્રથમ જૂથ છે જેમના જીવનચક્રમાં ગર્ભ અવસ્થા જોવા મળે છે,જોકે તેમની પાસે સાચી વાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે.

(B) બ્રાયોફાઇટ્સને સૌપ્રથમ ભૂમિનિવાસી વનસ્પતિઓ માનવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Anthoceros$ એ બ્રાયોફાઇટાના એન્થોસિરોટોપ્સીડા (હોર્નવર્ટ્સ) વર્ગમાં આવે છે. બ્રાયોફાઇટ્સને ઘણીવાર 'વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમને ફલન માટે પાણીની જરૂર હોય છે,પરંતુ તેઓ જમીન પર વસવાટ કરનાર સૌપ્રથમ વનસ્પતિ સમૂહ છે. $Selaginella$ એ ટેરિડોફાઇટ છે,$Parmelia$ એ લાઈકેન છે અને $Thuja$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) છે,જે તમામ પ્રારંભિક બ્રાયોફાઇટ્સ પછી વિકસિત થયા હતા.

(D) દ્વિઅંગીઓને 'વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ પૃથ્વી પર જમીન પર સફળતાપૂર્વક વસવાટ કરનાર પ્રથમ વનસ્પતિ સમૂહ છે,જોકે તેમને ફલન માટે પાણીની જરૂર પડે છે.
લાઇકેન એ પ્રાથમિક અનુક્રમણમાં અગ્રગામી જાતિઓ છે,પરંતુ ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસમાં દ્વિઅંગીઓ જમીન પરની વનસ્પતિઓનો પ્રથમ મુખ્ય સમૂહ છે.

(A) $\text{બ્રાયોફાઇટ્સ}$ (દ્વિઅંગી) માં, મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક $(n)$ હોય છે.
બીજાણુજનક $(2n)$ બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ તથા રક્ષણ માટે જન્યુજનક સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તેથી, બીજાણુજનક અવસ્થા જન્યુજનક અવસ્થા પર આધારિત અથવા પરોપજીવી હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $\text{એન્થોસિરોસ}$ એ $\text{બ્રાયોફાઇટા}$ (હોર્નવર્ટ્સ) નો સભ્ય છે.
$\text{સેલાજીનેલા}$ એ $\text{ટેરિડોફાઇટ}$ છે, $\text{ફ્યુકસ}$ એ $\text{લીલ}$ છે, અને $\text{સાયકસ}$ એ $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ વનસ્પતિ છે.

(A) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં,દ્વિઅંગીઓ (Bryophytes) માં મુખ્ય વનસ્પતિદેહ જન્યુજનક હોય છે.
$Riccia$ એ દ્વિઅંગી વિભાગના હેપેટિકોપ્સીડા (યકૃતના શેવાળ) વર્ગની વનસ્પતિ છે.
દ્વિઅંગીઓમાં,એકકીય જન્યુજનક એ જીવનચક્રનો પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે.
તેની સામે,$Ferns$ (ત્રિઅંગીઓ) અને $Bennettites$ (અનાવૃત બીજધારી) માં મુખ્ય વનસ્પતિદેહ બીજાણુજનક (sporophyte) હોય છે.
$Fucus$ એ લીલ છે જેમાં મુખ્ય વનસ્પતિદેહ દ્વિકીય બીજાણુજનક હોય છે.
તેથી,$Riccia$ એ સાચો જવાબ છે.

(C) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) માં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ $gametophyte$ (જન્યુજનક) $(n)$ હોય છે.
$sporophyte$ (બીજાણુજનક) $(2n)$ મુક્તજીવી નથી પરંતુ તે પ્રકાશસંશ્લેષી $gametophyte$ સાથે જોડાયેલ હોય છે અને તેમાંથી પોષણ મેળવે છે.
તેથી,$sporophyte$ એ $gametophyte$ પર પરોપજીવી છે.
$Funaria$ એ એક મોસ છે,જે $Bryophyta$ સમૂહમાં આવે છે.
$Volvox$ અને $Spirogyra$ એ લીલ છે,અને $Ectocarpus$ એ બદામી લીલ છે.

(B) પ્રો. શિવ રામ કશ્યપ $(1882-1934)$ ને 'ભારતીય દ્વિઅંગી શાસ્ત્રના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે હિમાલયમાં લીવરવર્ટ્સ અને મોસના અભ્યાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું અને ભારતમાં બ્રાયોલોજીકલ સંશોધનનો પાયો નાખ્યો હતો.

(D) દ્વિઅંગીઓ (Bryophytes) એ અવાહક પેશીધારી ભૂમિ નિવાસી વનસ્પતિઓ છે. તેઓ સ્વયંપોષી છે,એટલે કે તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે. દ્વિઅંગીઓમાં ફલન માટે પાણી અનિવાર્ય છે કારણ કે નર જન્યુઓ (ચલપુંજન્યુઓ) કશાધારી હોય છે અને તેમને માદા જન્યુ (અંડકોષ) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના માધ્યમની જરૂર પડે છે. દ્વિઅંગીઓની એક મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિ લક્ષી લાક્ષણિકતા એ છે કે ફલિતાંડમાં તરત જ અર્ધીકરણ થતું નથી; તેના બદલે,તે બહુકોષીય બીજાણુજનક (sporophyte) માં વિકસે છે,જે ભ્રૂણ છે. આમ,ફલિતાંડમાંથી ભ્રૂણનું નિર્માણ થવું એ દ્વિઅંગીઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.