Bryophytes (General) Questions in Gujarati

(B) કેપ્સ્યુલની દીવાલ એ મોસમાં બીજાણુજનક (sporophyte) અવસ્થાનો ભાગ છે,જે $2n$ (દ્વિતીય) હોય છે.
જ્યારે પ્રોટોનેમા કેપ્સ્યુલની દીવાલના કોષોમાંથી વાનસ્પતિક પ્રજનન (apospory) દ્વારા સીધું વિકસિત થાય છે,ત્યારે પરિણામી પ્રોટોનેમા પિતૃ પેશી જેવી જ રંગસૂત્ર સંખ્યા જાળવી રાખે છે.
તેથી,પ્રોટોનેમા દ્વિતીય $(2n)$ હશે.

(C) મોસ (mosses) ના જીવનચક્રમાં,જેમ કે $Funaria$,એક વિશિષ્ટ અવસ્થા જોવા મળે છે જેને $Protonema$ કહેવામાં આવે છે.
$Protonema$ એ એક સરકતી,લીલી,શાખિત અને વારંવાર તંતુમય અવસ્થા છે જે અંકુરિત બીજાણુમાંથી સીધી વિકસે છે.
તે બ્રાયોફાઇટ્સ,ખાસ કરીને મોસના જીવનચક્રમાં બાળ અવસ્થા (juvenile gametophyte phase) નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$Spirogyra$ એ લીલ છે,$Rhizopus$ એ ફૂગ છે અને $Escherichia$ એ બેક્ટેરિયા છે; આમાંથી કોઈ પણ સજીવમાં $Protonema$ અવસ્થા જોવા મળતી નથી.

(D) $Funaria$ માં,તરુણ બીજાણુજનક (sporogonium) કેલિપ્ટ્રા તરીકે ઓળખાતી રચના દ્વારા આવરિત હોય છે.
તે એક એકકીય (haploid) આવરણ છે જે સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) ના વેન્ટર (venter) ના કોષોમાંથી ઉદ્ભવે છે.

(D) મોસ $(Funaria)$ નું બીજાણુજનક સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોમાં વિભેદિત હોતું નથી. તેના બદલે,તે ત્રણ સ્પષ્ટ ભાગોમાં વિભેદિત હોય છે: પાદ (foot),પ્રતનુ (seta) અને પ્રાવર (capsule). તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(C) મોસમાં,પ્રાવર (capsule) એ બીજાણુઓના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર રચના છે. બીજાણુઓને મુક્ત કરવા માટે પ્રાવરનું સ્ફોટન (dehiscence) એક વિશિષ્ટ પ્રદેશમાં થાય છે જેને $Annulus$ (એન્યુલસ) કહેવામાં આવે છે. $Annulus$ એ $Operculum$ (ઢાંકણ) અને $Theca$ (પ્રાવરનો મુખ્ય ભાગ) ની વચ્ચે આવેલી વિશિષ્ટ કોષોની એક રીંગ છે. જ્યારે આ કોષો સુકાઈ જાય છે અને તૂટી જાય છે,ત્યારે $Operculum$ દૂર થાય છે,જેનાથી બીજાણુઓ $Peristome$ દાંત દ્વારા ફેલાઈ શકે છે.

(D) $Funaria$ (મોસ) ની સ્ત્રીધાની એક અંડધાની (venter) અને લાંબી ગ્રીવા (neck) ધરાવે છે.
ગ્રીવા કોષોની છ ઊભી હરોળની બનેલી હોય છે.
તેમાં $6$ કે તેથી વધુ લંબાયેલા,એકકોષકેન્દ્રી ગ્રીવા નલિકા કોષો આવેલા હોય છે,જે પરિપક્વતા સમયે વિઘટન પામીને નર જન્યુ (પુજન્યુ) ને અંડકોષ સુધી પહોંચવા માટે માર્ગ બનાવે છે.
તેથી,સાચી સંખ્યા $6$ થી $18$ છે.

(B) $Funaria$ નો જન્યુજનક એકસદની (Monoecious) અને સ્વ-સદની (autoecious) હોય છે.
એકસદની (Monoecious) નો અર્થ એ છે કે નર (પુજન્યુધાની) અને માદા (સ્ત્રીજન્યુધાની) બંને પ્રજનન અંગો એક જ વનસ્પતિ દેહ પર જોવા મળે છે.
સ્વ-સદની (autoecious) એ સ્થિતિ દર્શાવે છે કે જેમાં નર અને માદા પ્રજનન અંગો એક જ વ્યક્તિગત વનસ્પતિ પર,ખાસ કરીને એક જ જન્યુજનકના અલગ-અલગ શાખાઓ પર આવેલા હોય છે.

(D) $Funaria$ નો બીજાણુજનક (sporophyte) ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: $Foot$,$Seta$ અને $Capsule$.
$1$. $Foot$ એ પાયાનો ભાગ છે જે બીજાણુજનકને જન્યુજનક (gametophyte) સાથે જોડે છે અને તેમાંથી પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે.
$2$. $Seta$ એ દંડ છે જે બીજાણુઓના વિકિરણ માટે $Capsule$ ને ઊંચાઈ પર લાવે છે.
$3$. $Capsule$ માં $Peristome$ દાંત અને $Annulus$ હોય છે,જે વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે બીજાણુઓના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાનું નિયમન કરે છે.
તેથી,$Foot$ બીજાણુ વિકિરણમાં સામેલ નથી,કારણ કે તેનું મુખ્ય કાર્ય જોડાણ અને શોષણ કરવાનું છે.

(A) $Funaria$ માં,સુવિકસિત બીજાણુજનક (sporophyte) ત્રણ સ્પષ્ટ ભાગોમાં વિભાજિત હોય છે: પાદ (foot),પ્રતંતુ (seta) અને પ્રાવર (capsule).
$1$. પાદ એ જન્યુજનક (gametophyte) માં ખૂંપેલું હોય છે અને પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે.
$2$. પ્રતંતુ એ દંડ જેવો ભાગ છે જે પ્રાવરને ઊંચું રાખે છે.
$3$. પ્રાવર એ અંતિમ ભાગ છે જ્યાં અર્ધીકરણ દ્વારા બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.

(B) મોસમાં,પ્રકાંડ અક્ષના મધ્ય ભાગને મજ્જા અથવા કેન્દ્રીય સ્તંભ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પ્રદેશમાં થોડી જાડી દીવાલ ધરાવતા,લાંબા,મૃત મૃદુતકીય કોષોનો બનેલો વહન સ્તંભ હોય છે,જેને ખાસ કરીને $Hadrome$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. $Hadrome$ પાણી અને ખનિજોના વહનનું કાર્ય કરે છે,જે ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં જલવાહક પેશી (xylem) ને સમાન છે.

(D) $Funaria$ માં વાનસ્પતિક પ્રજનન વિવિધ પદ્ધતિઓ દ્વારા થાય છે।
$1$. $\text{દ્વિતીયક}$ $\text{પ્રતંતુક}$ ($Secondary$ $protonema$): આ સૌથી સામાન્ય પદ્ધતિ છે જેમાં પ્રતંતુક બીજાણુઓ અથવા જન્યુજનકના ઈજાગ્રસ્ત ભાગોમાંથી વિકસે છે।
$2$. $\text{પ્રાથમિક}$ $\text{પ્રતંતુક}$ ($Primary$ $protonema$): તે પણ નવા જન્યુધર (gametophores) ઉત્પન્ન કરી શકે છે।
$3$. $\text{જેમી}$ $(Gemmae)$: આ વિશિષ્ટ બહુકોષીય કલિકાઓ છે જે અલગ થઈને નવા છોડમાં વિકસે છે।
આ તમામ રચનાઓ $Funaria$ માં વાનસ્પતિક પ્રજનનમાં ફાળો આપતી હોવાથી, સાચો જવાબ $D$ છે।

(B) $Funaria$ (એક મોસ) ના જીવનચક્રમાં પ્રભાવી તબક્કો $\text{પર્ણમય } \text{જન્યુજનક}$ છે।
તે દ્વિતીયક પ્રથમતંતુમાંથી પાર્શ્વિય કલિકા તરીકે વિકાસ પામે છે।
પર્ણમય અવસ્થા સીધી, પાતળી ધરી ધરાવે છે જેના પર પર્ણો કુંતલાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે।
આ તબક્કો પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની) ધરાવે છે અને લિંગી પ્રજનન માટે જવાબદાર છે।

(C) $Apophysis$ એ મોસ કેપ્સ્યુલનો સૌથી નીચેનો વંધ્ય (sterile) ભાગ છે જે $Seta$ સાથે જોડાયેલો હોય છે. $Funaria$ ની કેપ્સ્યુલમાં વાયુરંધ્રો (stomata) માત્ર $Apophysis$ માં જ જોવા મળે છે.

(B) $Funaria$ ના પરિસ્ટોમમાં કુલ $32$ દાંત હોય છે જે $2$ કેન્દ્રિત વલયોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં દરેક વલયમાં $16$ દાંત હોય છે.
આ દાંતને બહારના વલયના $16$ જાડા અને મોટા દાંત તથા અંદરના વલયના $16$ પાતળા અને નાના દાંતમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
આ પરિસ્ટોમ દાંતનું મુખ્ય કાર્ય $Funaria$ ના પ્રાવર (capsule) ના બીજાણુધાની (sporangium) માંથી બીજાણુઓનું ક્રમશઃ વિકિરણ કરવામાં મદદ કરવાનું છે.

(D) મોસનું પ્રૉટોનેમા એ મોસના જીવનચક્રની એક સરકતી,લીલી,શાખિત અને વારંવાર તંતુમય અવસ્થા છે. જોકે તે દેખાવમાં લીલી લીલ જેવું લાગે છે,પરંતુ તે નીચેની બાબતોમાં તેનાથી અલગ પડે છે:
$1$. કલિકાઓ: આ કલિકાઓ વિકસીને પર્ણમય ગેમેટોફોર (જન્યુજનક) બનાવે છે.
$2$. રંગહીન મૂલાંગો: આ આધાર સાથે જોડાવા અને શોષણ કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. ત્રાંસા વિભાજનપટ: તંતુઓમાં રહેલા આડા પડદા લાક્ષણિક રીતે ત્રાંસા હોય છે.
આથી,ઉપરોક્ત તમામ લક્ષણો મોસના પ્રૉટોનેમામાં જોવા મળે છે જે તેને લીલી લીલથી અલગ પાડે છે.

(D) $Funaria$ માં,નર પ્રજનન અંગ પુંજન્યુધાની (antheridium) છે.
આ પુંજન્યુધાનીઓ વંધ્ય,લીલા,બહુકોષીય,વાળ જેવા તંતુઓથી ઘેરાયેલી હોય છે જેને પેરાફાઈસીસ (paraphyses) કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ વિકાસ પામતી પુંજન્યુધાનીઓના રક્ષણમાં મદદ કરે છે અને પાણીને જાળવી રાખવામાં પણ મદદ કરે છે,જે પુંજન્યુધાનીના સ્ફોટન અને પુંજન્યુઓના વહન માટે આવશ્યક છે.

(C) મોસના જીવનચક્રમાં બે તબક્કા હોય છે: જન્યુજનક અને બીજાણુજનક.
$A$. બીજાણુઓ એ જન્યુજનક અવસ્થાનો પ્રથમ તબક્કો છે.
$B$. પ્રથમતંતુ (Protonema) એ મોસના જન્યુજનકનો બાળ તબક્કો છે.
$C$. કોલ્યુમેલા એ મોસના બીજાણુજનક (sporophyte) ની પ્રાવર (capsule) ની અંદર જોવા મળતો વંધ્ય મધ્યસ્થ સ્તંભ છે,તે જન્યુજનકનો ભાગ નથી.
$D$. પેરાફિસિસ એ જન્યુજનક પર પ્રજનન અંગોની વચ્ચે જોવા મળતા વંધ્ય બહુકોષીય વાળ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(A) મોસમાં,જીવનચક્ર એકકીય $(n)$ જન્યુજનક અવસ્થા દ્વારા પ્રભાવી હોય છે.
જોકે,બીજાણુજનક $(2n)$ અવસ્થા જન્યુજનક પર આંશિક અથવા સંપૂર્ણ રીતે આધારિત હોય છે.
કેપ્સ્યુલ એ બીજાણુજનક પેઢીનો ભાગ છે,જે દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,જન્યુજનક,સ્ત્રીજન્યુધાની,અંડકોષ,પુજન્યુધાની,શુક્રકોષ અને બીજાણુઓ એ તમામ એકકીય $(n)$ રચનાઓ છે.

(D) મોસનું કેપ્સ્યુલ એ બીજાણુઓના વિકિરણમાં મદદ કરતી એક જટિલ રચના છે.
તેમાં સામાન્ય રીતે કેન્દ્રમાં વંધ્ય ભાગ હોય છે જેને કોલ્યુમેલા કહેવાય છે,દાંત જેવી રચનાઓનું બનેલું પેરિસ્ટોમ હોય છે,અને ટ્રેબેક્યુલી તરીકે ઓળખાતા તંતુઓ દ્વારા જોડાયેલી હવાઈ જગ્યાઓ હોય છે.
પ્રોસ્ટોમિયમ એ નૂપુરક (annelids) સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી રચના છે,મોસમાં નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) $Funaria$ માં માદા પ્રજનન અંગને $archegonium$ (સ્ત્રીજન્યુધાની) કહેવામાં આવે છે.
આ $archegonia$ માદા શાખાની ટોચ પર ઉત્પન્ન થાય છે,જે નર શાખા કરતા કદમાં મોટી હોય છે.

(B) $Funaria$ નું પ્રકાંડ સાદા,અવૃંત (sessile) અને અંડાકાર પર્ણોથી ગીચ રીતે ઢંકાયેલું હોય છે. આ પર્ણો પ્રકાંડની ધરી પર સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.

(B) $Funaria$ (ફ્યુનારિયા) નું કેપ્સ્યુલ અર્ધ-પરજીવી ગણાય છે કારણ કે તે ફૂટ (foot) અને સીટા (seta) દ્વારા જન્યુજનક (gametophyte) સાથે જોડાયેલું રહે છે.
તે જન્યુજનકમાંથી પાણી અને ખનિજોનું શોષણ કરે છે,પરંતુ તેમાં ક્લોરોફિલ હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવવામાં સક્ષમ છે.

(B) $Funaria$ એ $Bryophyta$ સમૂહની વનસ્પતિ છે. દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓના મુખ્ય લક્ષણોમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોનો અભાવ હોય છે (તેમાં મૂળ-સમાન,પ્રકાંડ-સમાન અને પર્ણ-સમાન રચનાઓ જોવા મળે છે). તેઓ અવાહક વનસ્પતિઓ છે,એટલે કે તેમાં જલવાહક અને અન્નવાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે. તેમના જીવનચક્રની એક મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે બીજાણુજનક (sporophyte) બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ માટે પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક (gametophyte) સાથે કાયમી ધોરણે જોડાયેલું રહે છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી વિકલ્પ $B$ એ દ્વિઅંગી વનસ્પતિનું સાચું વર્ણન છે.

(C) મોસ (દ્રિઅંગીઓ - Bryophytes) માં,જીવનચક્ર એકવિધ-દ્વિવિધ (haplodiplontic) પ્રકારનું હોય છે.
જન્યુજનક એ પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે.
બીજાણુજનક બહુકોષીય છે અને તે મુક્તજીવી નથી; તેના બદલે,તે પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક સાથે જોડાયેલું રહે છે અને તેના પાસેથી પોષણ મેળવે છે.
તેથી,જન્યુજનક સ્વતંત્ર છે અને બીજાણુજનક પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધારિત છે.

(C) $Funaria$ માં,બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને શાખિત,તંતુમય,લીલી અને જમીન પર પથરાયેલી રચના બનાવે છે જેને $Protonema$ (પ્રથમતંતુ) કહેવામાં આવે છે. આ $Protonema$ અવસ્થા મૉસમાં જન્યુજનકનો બાળ તબક્કો દર્શાવે છે,જે પાછળથી પર્ણમય ગેમેટોફોરમાં વિકસે છે.

(B) $Funaria$ એ $Bryopsida$ વર્ગની એક મોસ છે. $Funaria$ ના બીજાણુજનક (sporophyte) માં,પ્રાવર (capsule) ત્રણ ભાગોમાં વિભાજિત હોય છે: $apophysis$,$theca$ અને $operculum$. $Apophysis$ એ પ્રાવરનો નીચેનો વંધ્ય ભાગ છે. $Apophysis$ ની અધિસ્તરમાં વાયુરંધ્ર આવેલા હોય છે,જે વિકાસ પામતા બીજાણુજનક માટે વાયુ વિનિમયમાં મદદ કરે છે.

(B) મોસમાં જલવાહક અને અન્નવાહક જેવી સાચી વાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,મોસના મુખ્ય અક્ષમાં એક મધ્યસ્થ વાહક પટ્ટી હોય છે જે સહેજ જાડી દીવાલ ધરાવતા,લાંબા મૃદુતકીય કોષોની બનેલી હોય છે.
આ વિશિષ્ટ પેશીને 'હેડ્રોમ' (hadrom) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે પાણીના વહન માટે જવાબદાર છે.

(A) એપોફિસિસ એ મોસ (જેમ કે ફ્યુનારિયા) માં સૂત્રાંગનો વંધ્ય પાયાનો ભાગ છે.
એપોફિસિસ પ્રદેશના તમામ કોષોમાં હરિતકણ હોય છે અને તે ક્લોરોફિલ ધરાવે છે,જે તેમને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવાની ક્ષમતા આપે છે,જેથી વિકાસ પામતા બીજાણુજનક (sporophyte) ને પોષણ મળી શકે.

(C) $Funaria$ જેવા મોસના જીવનચક્રમાં,બીજાણુ અંકુરિત થઈને એક સરકતી,લીલી,શાખિત અને વારંવાર તંતુમય અવસ્થા ઉત્પન્ન કરે છે જેને પ્રતંતુ (Protonema) કહેવામાં આવે છે.
આ અવસ્થા બાળ જન્યુજનક (Gametophyte) નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
તે અંતે પર્ણમય જન્યુજનક અવસ્થામાં વિકસે છે.

(A) $Funaria$ માં,આર્કિગોનિયાના સમૂહની આસપાસ આવેલા પર્ણોને પેરિચેટિયલ પર્ણો કહેવામાં આવે છે.
આ પર્ણો એક રક્ષણાત્મક,કપ જેવી રચના બનાવે છે જેને પેરિચેટિયમ કહેવાય છે,જે માદા પ્રજનન અંગોને ઘેરી લે છે.

(D) $Funaria$ માં પરિસ્ટોમ બે ચક્રમાં ગોઠવાયેલા ત્રિજ્યાવર્તી પરિસ્ટોમિયલ દાંતમાં વિભેદિત હોય છે. દરેક ચક્રમાં $16$ દાંત હોય છે.
આ દાંતનું બહારનું ચક્ર સ્વભાવે ભેજગ્રાહી (Hygroscopic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ભેજમાં થતા ફેરફારો સામે પ્રતિક્રિયા આપીને વળે છે અથવા વળ ખાય છે,જે પ્રાવર (capsule) માંથી બીજાણુઓના ક્રમશઃ વિકિરણમાં મદદ કરે છે.

(B) $Funaria$ માં બીજાણુ ગોળાકાર હોય છે અને તે બે સ્પષ્ટ દીવાલના સ્તરો ધરાવે છે.
બાહ્ય સ્તર લીસું અને રંગીન હોય છે,જેને $exosporium$ (બાહ્ય બીજાણુ કવચ) કહેવામાં આવે છે.
અંદરનું સ્તર રંગહીન અને લીસું હોય છે,જેને $endosporium$ (અંતઃ બીજાણુ કવચ) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(B) મોસ વિષમરૂપી એકાંતરજનન દર્શાવે છે.
મોસના જીવનચક્રમાં (જેમ કે $Funaria$) બે અલગ તબક્કાઓ જોવા મળે છે: જન્યુજનક અવસ્થા $(\text{એકકીય})$ અને બીજાણુજનક અવસ્થા $(\text{દ્વિતીય})$.
જન્યુજનક અવસ્થા એ પ્રભાવી, સ્વતંત્ર અને જટિલ તબક્કો છે, જ્યારે બીજાણુજનક અવસ્થા પોષણ અને આધાર માટે આંશિક રીતે જન્યુજનક અવસ્થા પર નિર્ભર હોય છે।
આ બંને પેઢીઓ બાહ્યાકાર અને રચનાત્મક રીતે અલગ હોવાથી, આ પ્રકારને વિષમરૂપી એકાંતરજનન કહેવામાં આવે છે.

(C) $Funaria$ નું મુખ્ય વનસ્પતિ શરીર જન્યુજનક (gametophyte) હોય છે.
તે પ્રકાંડ જેવી ધરી,પર્ણ જેવી રચનાઓ અને બહુકોષીય,શાખિત રાઈઝોઈડ્સ (મૂલાંગો) માં વિભેદિત હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $Funaria$ માં નર પ્રજનન અંગ લાલ-ભૂખરા રંગનું,સદંડી,બહુકોષીય અને ગદા આકારનું હોય છે,જેને પુજન્યુધાની (Antheridium) કહેવામાં આવે છે.

(D) મોસ (બ્રાયોફાઇટ્સ) માં,પ્રકાંડ જેવી ધરી રચનાત્મક રીતે સરળ હોય છે.
તેમાં $Xylem$ અને $Phloem$ જેવી સાચી વાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,ધરીનો મધ્ય ભાગ લાંબા,પાતળી દીવાલવાળા કોષોના સમૂહનો બનેલો હોય છે જેને હાઇડ્રોમ અથવા વાહક પેશી કહેવામાં આવે છે,જે પાણી અને પોષક તત્વોના વહનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,મધ્ય ભાગ વાહક પેશી દ્વારા રોકાયેલો હોય છે.

(C) $Funaria$ (મોસ) ના પ્રાવર (capsule) માં,કોલ્યુમેલા એ કોષોનો એક કેન્દ્રીય વંધ્ય (sterile) સ્તંભ છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય બીજાણુ કોથળી (spore sac) માં વિકસતા બીજાણુઓને પાણી અને આવશ્યક પોષક તત્વો પૂરા પાડવાનું છે.
તેથી,તે પોષક પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) $Funaria$ નો પરિપક્વ બીજાણુજનક (sporophyte) સ્વભાવે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
બીજાણુ માતૃકોષો એ બીજાણુજનક અવસ્થાનો ભાગ છે અને તે પ્રાવર (capsule) ની અંદર નિર્માણ પામે છે.
તેથી,આ કોષો દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે અને અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.

(C) કેલિપ્ટ્રા એ એક રક્ષણાત્મક,એકકીય (haploid) આવરણ છે જે બ્રાયોફાઇટ્સમાં યુવાન બીજાણુધાની (sporogonium/sporophyte) ને ઘેરે છે.
તે આર્કિગોનિયમના વેન્ટર (venter) ના કોષોમાંથી ઉતરી આવે છે.
તેથી,તે બીજાણુજનક અવસ્થા સાથે સંકળાયેલું છે.

(D) $Funaria$ માં,યુગ્મનજ (zygote) વિભાજન પામીને ભ્રૂણ બનાવે છે. આ વિકાસને $Holoblastic$ (સંપૂર્ણ વિભંજન) કહેવામાં આવે છે કારણ કે સમગ્ર યુગ્મનજ ભ્રૂણના નિર્માણમાં વપરાય છે. $Holoblastic$ વિભાજનમાં,આખું ઈંડું અથવા યુગ્મનજ સંપૂર્ણપણે વિભાજિત થાય છે,જે $Funaria$ જેવા દ્વિઅંગી (bryophytes) વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે.

(B) $Funaria$ માં બીજાણુ (spore) એ જન્યુજનક અવસ્થાનો પ્રથમ કોષ છે.
અંકુરણ દરમિયાન,બીજાણુ વિકાસ પામીને એક તંતુમય રચના બનાવે છે જેને $Protonema$ (પ્રથમતંતુ) કહેવામાં આવે છે.
$Protonema$ અવસ્થા એ જન્યુજનકની બાળ અવસ્થા છે,જે પાછળથી પર્ણમય ગેમેટોફોરને જન્મ આપે છે.
તેથી,$Funaria$ ના જન્યુજનકનો વિકાસ $Protonema$ થી શરૂ થાય છે.

(A) મોસમાં,કેપ્સ્યુલમાં પેરિસ્ટોમ નામની વિશિષ્ટ રચના હોય છે.
પેરિસ્ટોમ દાંત જેવી રચનાઓની એક રીંગ ધરાવે છે જેને પેરિસ્ટોમ દાંત કહેવામાં આવે છે.
આ દાંત ભેજગ્રાહી (hygroscopic) સ્વભાવના હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ભેજમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે.
જ્યારે હવા સૂકી હોય છે,ત્યારે પેરિસ્ટોમ દાંત બહારની તરફ વળે છે,જેનાથી બીજાણુઓ મુક્ત થાય છે અને પવન દ્વારા તેનું વિકિરણ થાય છે.
તેથી,મોસ કેપ્સ્યુલમાં બીજાણુઓનું વિકિરણ પેરિસ્ટોમ દાંત દ્વારા થાય છે.

(A) $Funaria$ નો મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક અવસ્થા દર્શાવે છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
$Funaria$ માં,બીજાણુજનક એ જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે અને તે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
તેથી,જન્યુજનક એ એકકીય અવસ્થા છે.

(B) $Funaria$ નો બીજાણુજનક (sporophyte) એ જન્યુજનક (gametophyte) પર આંશિક પરોપજીવી (semiparasite) તરીકે રહે છે. તે પાણી,ખનિજો અને અમુક વૃદ્ધિ કારકો મેળવવા માટે જન્યુજનક સાથે જોડાયેલ રહે છે,જોકે તેમાં થોડા પ્રમાણમાં હરિતદ્રવ્ય હોઈ શકે છે અને તે મર્યાદિત પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે.

(C) $Funaria$ માં પેરિસ્ટોમ બે હરોળના દાંતનું બનેલું હોય છે.
પેરિસ્ટોમિયલ દાંતની બહારની રીંગ હાઈગ્રોસ્કોપિક (ભેજગ્રાહી) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે વાતાવરણમાંથી ભેજનું શોષણ કરે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે દાંત ભેજમાં થતા ફેરફારોને પ્રતિસાદ આપીને હલનચલન કરે છે,જે કેપ્સ્યુલમાંથી બીજાણુઓના ક્રમિક ફેલાવાને સરળ બનાવે છે.

(D) $Funaria$ (એક મોસ) માં,પ્રજનન અંગો પુજન્યુધાની (નર) અને સ્ત્રીજન્યુધાની (માદા) છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ (zygote) સ્ત્રીજન્યુધાનીની અંદર બને છે.
યુગ્મનજ સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામીને ભ્રૂણમાં વિકસે છે,જે અંતે બીજાણુજનક (sporophyte) માં વિભેદિત થાય છે.
તેથી,બીજાણુજનકનો વિકાસ સ્ત્રીજન્યુધાનીની અંદર શરૂ થાય છે.

(A) $Funaria$ (એક મોસ) માં,બીજાણુ અંકુરિત થઈને એક બાળ અવસ્થા ઉત્પન્ન કરે છે જેને $Protonema$ (પ્રથમતંતુ) કહેવામાં આવે છે.
આ $Protonema$ મોસના જીવનચક્રમાં એક સરકતી,લીલી,શાખિત અને વારંવાર તંતુમય અવસ્થા છે.
તે સીધા બીજાણુમાંથી વિકસે છે અને અંતે પર્ણમય જન્યુજનક અવસ્થાને જન્મ આપે છે.

(B) મોસના કેપ્સ્યુલમાં પેરિસ્ટોમ સામાન્ય રીતે ત્રિજ્યાવર્તી રીતે ગોઠવાયેલા દાંતના બે કેન્દ્રિત ચક્રોમાં વિભાજિત હોય છે,જેને એન્ડોસ્ટોમ અને એક્સોસ્ટોમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,પેરિસ્ટોમ ચક્રની કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(D) $Funaria$ માં,બીજાણુજનક (sporophyte) દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
અર્ધીકરણ (reduction division) બીજાણુજનકની પ્રાવર (capsule) માં આવેલા બીજાણુ માતૃકોષોમાં થાય છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે ચાર એકકીય $(n)$ બીજાણુઓ બને છે,જે જન્યુજનક અવસ્થાના પ્રથમ કોષો છે.

(C) $Riccia$ ની મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક $(n)$ હોય છે,જે સુકાયક (thallose) છે,એટલે કે તેમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોનો અભાવ હોય છે.
બ્રાયોફાઇટ્સના જીવનચક્રમાં જન્યુજનક અવસ્થા એક-કીય હોવાથી,$Riccia$ નો સુકાય એક-કીય (Haploid) હોય છે.