Mix Examples-Plant Growth and Development Questions in Gujarati

(D) $I.$ અસત્ય: સાયટોકાઈનિન વાસ્તવમાં પર્ણોના જીર્ણતા (senescence) ને વિલંબિત કરે છે અને ક્લોરોફિલના વિઘટનને અટકાવે છે,તેના સંશ્લેષણને દબાવતું નથી.
$II.$ સત્ય: ઓક્સિન અગ્રીય પ્રભુત્વ માટે જવાબદાર છે,જેમાં અગ્રસ્થ કલિકા પાર્શ્વીય કલિકાઓની વૃદ્ધિને અવરોધે છે.
$III.$ સત્ય: જિબરેલિન આંતરગાંઠની લંબાઈ વધારવા અને પ્રરોહની વૃદ્ધિ માટે જાણીતા છે.
$IV.$ સત્ય: એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ બીજના વિકાસ અને પરિપક્વતામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે સુષુપ્તતા પ્રેરીને બીજને શુષ્કતા અને અન્ય પર્યાવરણીય તણાવ સામે ટકી રહેવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,વિધાનો $II, III$ અને $IV$ સાચા છે.

(D) વનસ્પતિઓમાં ઊંઘની હલનચલન,જેને નિક્ટિનાસ્ટી (nyctinasty) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નાસ્ટિક હલનચલન છે જે પ્રકાશ અને અંધારા જેવા પર્યાવરણીય ઉત્તેજનામાં થતા ફેરફારોના પ્રતિભાવમાં દરરોજ થાય છે. આ હલનચલન મુખ્યત્વે પર્ણતલ (pulvinus) કોષોમાં ટર્ગોર દબાણમાં થતા ફેરફારો દ્વારા સંચાલિત થાય છે. કારણ કે આ હલનચલન પ્રકાશ (દિવસ) અને અંધારા (રાત્રિ) બંને સ્થિતિઓના પ્રતિભાવમાં થાય છે,તેથી સાચો જવાબ $(a)$ અને $(b)$ બંને છે.

(C) $IAA$ (ઈન્ડોલ-$3$-એસેટિક એસિડ) એ ઈન્ડોલ સંયોજન છે,ટર્પીન નથી.
$GA$ (જિબરેલિક એસિડ) એ ટર્પીન છે.
તેથી,ટર્પીન્સ - $IAA$ ની જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે.

(D) $I.$ સાયટોકાઈનિન પોષક તત્વોના વહન દ્વારા પર્ણની જીર્ણતાને વિલંબિત કરવા માટે જાણીતા છે.
$II.$ ઓક્સિન મુખ્યત્વે અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ માટે જવાબદાર છે,જેમાં અગ્રસ્થ કલિકા પાર્શ્વીય કલિકાઓની વૃદ્ધિને અવરોધે છે.
$III.$ ઇથિલીન મુખ્યત્વે ફળના પાકવા અને જીર્ણતા સાથે સંકળાયેલ છે,બીજ અંકુરણ સાથે નહીં. જિબરેલિન એ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે બીજ અંકુરણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$IV.$ એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$,જિબરેલિન નહીં,તે પાંદડા અને ફળોના ખરવા (abscission) માટે જવાબદાર છે. તેથી,વિધાન $I$ અને $II$ સાચા છે.

(C) વાયુરંધ્રનું હલનચલન મુખ્યત્વે રક્ષક કોષોમાં આશૂનતા દબાણ (turgor pressure) પર અસર કરતા ફાઈટોહોર્મોન્સ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$III.$ $Zeatin$ એ સાયટોકાઈનિનનો એક પ્રકાર છે,જે વાયુરંધ્ર ખોલવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$IV.$ $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) એ તણાવ હોર્મોન છે જે વાયુરંધ્રને બંધ કરવા માટે પ્રેરે છે,ખાસ કરીને પાણીની અછતની સ્થિતિમાં.
તેથી,$Zeatin$ અને $ABA$ એ વાયુરંધ્રના હલનચલનનું નિયમન કરતા બે હોર્મોન્સ છે.

(D) $6$-ફરફ્યુરાઈલ એમિનો પ્યુરિન એ સાયટોકાઈનિન છે જેને કાઈનેટિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેની શોધ મિલર અને તેમના સાથીદારો દ્વારા ઓટોક્લેવ કરેલા હેરિંગ સ્પર્મ $DNA$ માંથી કરવામાં આવી હતી.
$2,4$-ડાયક્લોરોફિનોક્સી એસિટિક એસિડ $(2,4-D)$ એ જાણીતું સંશ્લેષિત ઓક્સિન છે.
ઇન્ડોલ-$3$-એસિટિક એસિડ $(IAA)$ એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું સૌથી સામાન્ય કુદરતી ઓક્સિન છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-$ કાઈનેટિન,$B-$ સંશ્લેષિત ઓક્સિન,$C-$ કુદરતી ઓક્સિન છે.

(C) $I.$ કાઇનેટિન એ એડેનાઇન (પ્યુરિન) નું રૂપાંતરિત સ્વરૂપ છે જે ઓટોક્લેવ્ડ હેરિંગ સ્પર્મ $DNA$ માંથી મેળવવામાં આવે છે,તેથી આ વિધાન સાચું છે.
$II.$ $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) બધી નિમ્ન કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં હાજર હોતું નથી; ઉદાહરણ તરીકે,તે ઘણી લીલ અને કેટલાક બ્રાયોફાઇટ્સમાં ગેરહાજર હોય છે,તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
$III.$ સાયટોકાઇનિન અને ઓક્સિનનો ઓછો ગુણોત્તર (વધારે ઓક્સિન,ઓછું સાયટોકાઇનિન) મૂળના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે,જ્યારે ઊંચો ગુણોત્તર પ્રરોહના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે,તેથી આ વિધાન સાચું છે.
$IV.$ $ABA$ નું સંશ્લેષણ પ્લાસ્ટિડમાં મેવાલોનિક એસિડ માર્ગ (ટર્પેનોઇડ માર્ગ) દ્વારા થાય છે,ગ્લાયકોલિસિસ દ્વારા નહીં,તેથી આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાન $I$ અને $III$ સાચા છે.

(B) ઓક્સિન (દા.ત.,$IAA$,$IBA$) એસિડિક સ્વભાવના હોય છે.
જિબરેલિન $(GA)$ એસિડિક સ્વભાવના હોય છે.
એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એસિડિક સ્વભાવનું હોય છે.
સાયટોકાઈનિન બેઝિક (બેઝ) સ્વભાવના હોય છે.
તેથી,$I$ (ઓક્સિન),$III$ $(GA)$,અને $IV$ $(ABA)$ એસિડિક છે.

(C) પ્લાન્ટ ટિશ્યુ કલ્ચરમાં,ઓક્સિન અને સાયટોકાઈનિન વચ્ચેનું સંતુલન અંગજનન (organogenesis) માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઓક્સિન મૂળના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે,જ્યારે સાયટોકાઈનિન પ્રરોહ (shoot) ના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ બંને અંતઃસ્ત્રાવો સાથે મળીને કેલસમાં કોષ વિભાજનને ઉત્તેજિત કરે છે,જે વનસ્પતિ પેશીઓની વૃદ્ધિ અને વિભેદન માટે જરૂરી છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a.$ ઇથેફોન એ ઇથિલીનનો સ્ત્રોત છે, જે વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે। તેથી, $a \rightarrow (ii)$.
$b.$ $GA$ (જિબરેલિક એસિડ) રાસાયણિક રીતે ટર્પીન્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે। તેથી, $b \rightarrow (i)$.
$c.$ ઝિએટીન એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું કુદરતી સાયટોકાઇનિન છે। તેથી, $c \rightarrow (iv)$.
$d.$ $IAA$ (ઇન્ડોલ$-3-$એસેટિક એસિડ) એ સૌથી સામાન્ય કુદરતી ઓક્સિન છે। તેથી, $d \rightarrow (iii)$.
આમ, સાચો ક્રમ $a(ii), b(i), c(iv), d(iii)$ છે।

(B) $a.$ નીંદણનાશક: $2, 4-D$ એ કૃત્રિમ ઓક્સિન છે જેનો ઉપયોગ નીંદણનાશક તરીકે થાય છે.
$b.$ બોલ્ટિંગ: $GA_3$ (જિબરેલિક એસિડ) રોઝેટ છોડમાં પુષ્પસર્જન પહેલા આંતરગાંઠની લંબાઈમાં વધારો (બોલ્ટિંગ) પ્રેરે છે.
$c.$ કપાસનું પાતળું કરવું: ઈથિલીનનો ઉપયોગ કપાસના ફૂલો અને ફળોને પાતળા કરવા માટે થાય છે.
$d.$ પાર્શ્વ કલિકાની વૃદ્ધિ: સાયટોકાઈનિન અગ્રસ્થ પ્રભુત્વને દૂર કરીને પાર્શ્વ કલિકાની વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $a(iv), b(i), c(iii), d(ii)$ છે.

(A) ઇથિલિન એક વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વનસ્પતિના અંગો,ખાસ કરીને પર્ણો અને ફળોના જીર્ણતા અને અલગીકરણને પ્રોત્સાહન આપે છે. $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) પણ વનસ્પતિની વૃદ્ધિ અને ચયાપચયના અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે,અને તે પર્ણો અને ફળોના અલગીકરણને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી,બંને અંતઃસ્ત્રાવો વનસ્પતિના અંગોના અલગીકરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જવાબદાર છે.

(A) વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,ઓક્સિન (જેમ કે $IAA$) અને સાયટોકાઈનિનનું પ્રમાણ કોષ વિભેદન અને મોર્ફોજેનેસિસ નક્કી કરતું મુખ્ય પરિબળ છે. ઓક્સિન અને સાયટોકાઈનિનનો ઊંચો ગુણોત્તર મૂળના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે,જ્યારે સાયટોકાઈનિન અને ઓક્સિનનો ઊંચો ગુણોત્તર પ્રરોહના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેથી,સાયટોકાઈનિન અને $IAA$ (એક ઓક્સિન) નું સંયોજન મુખ્ય નિયમનકાર છે.

(D) $IAA$ (Indole$-3-$acetic acid),$C_2H_4$ (ઇથિલીન),અને $CK$ (સાયટોકાઈનિન) જેવા વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો વનસ્પતિમાં જાતીય અભિવ્યક્તિને અસર કરે છે. ખાસ કરીને,આ અંતઃસ્ત્રાવોનો ઉપયોગ વિવિધ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓમાં સ્ત્રી પુષ્પોના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(D) વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો માટેના સાચા જૈવસંશ્લેષણ પુરોગામી (precursors) નીચે મુજબ છે:
$1$. ટ્રિપ્ટોફેન એ ઓક્સિન (Indole$-3-$acetic acid) માટેનો પુરોગામી છે.
$2$. મિથિઓનાઇન એ ઇથિલીન માટેનો પુરોગામી છે.
$3$. $tRNA$ (ખાસ કરીને $tRNA$ માં રહેલા એડેનાઇન વ્યુત્પન્ન) એ સાયટોકાઇનિન માટેનો પુરોગામી છે.
$4$. વાયોલાઝેન્થિન એ કેરોટીનોઇડ છે,જે એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ માટેનો પુરોગામી છે,$GA_3$ (જિબરેલિક એસિડ) માટે નહીં. જિબરેલિક એસિડ એ મેવેલોનિક એસિડ પથ દ્વારા એસિટાઇલ $CoA$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,ખોટી જોડી વાયોલાઝેન્થિન $\rightarrow$ $GA_3$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a.$ ઓક્સિન જલવાહક પેશીના વિભેદનમાં મદદ કરે છે $(iii)$.
$b.$ સાયટોકાઈનિન પોષક તત્વોના વહન (Nutrient mobilisation) માટે જાણીતું છે $(iv)$.
$c.$ ઈથિલીન મૂળના રોમ (Root hair) ના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે $(i)$.
$d.$ $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) બીજના વિકાસમાં ભૂમિકા ભજવે છે $(ii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $a(iii), b(iv), c(i), d(ii)$ છે.

(D) આવશ્યક તેલ એ વનસ્પતિઓમાંથી મેળવેલા બાષ્પશીલ સુગંધિત સંયોજનો ધરાવતા સાંદ્ર હાઇડ્રોફોબિક પ્રવાહી છે.
આ સંયોજનો મુખ્યત્વે ટર્પીન્સ,ટર્પેનોઇડ્સ અને અન્ય સુગંધિત બાષ્પશીલ કાર્બનિક પદાર્થોના બનેલા હોય છે.
તેઓ વનસ્પતિઓની લાક્ષણિક સુગંધ અને સ્વાદ માટે જવાબદાર છે અને તેનો ઉપયોગ અત્તર,સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને એરોમાથેરાપીમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) બીજ અંકુરણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા બીજ એક નવા છોડમાં વિકસે છે. બીજ અંકુરણ માટે જરૂરી આવશ્યક પરિબળો નીચે મુજબ છે:
$1$. ભેજ (પાણી): તે ઉત્સેચકોની સક્રિયતા અને બીજાવરણને નરમ બનાવવા માટે જરૂરી છે.
$2$. ઓક્સિજન: તે વધતા ભ્રૂણને ઊર્જા પૂરી પાડવા માટે કોષીય શ્વસન માટે જરૂરી છે.
$3$. યોગ્ય તાપમાન: અંકુરણમાં સામેલ ઉત્સેચકો તાપમાન-સંવેદનશીલ હોય છે અને કાર્ય કરવા માટે તેમને યોગ્ય તાપમાનની જરૂર હોય છે.
મોટાભાગના બીજમાં અંકુરણની પ્રારંભિક પ્રક્રિયા માટે પ્રકાશની જરૂર હોતી નથી,જોકે છોડના વિકાસના પછીના તબક્કાઓ (પ્રકાશસંશ્લેષણ) માટે તે જરૂરી હોઈ શકે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $II, III$ અને $IV$ છે.

(C) કોલ્ચીસીન એ એક ઝેરી રસાયણ છે, જે ઓટમ ક્રોકસ $(Colchicum)$ $autumnale$ ના બીજ અને કંદમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે કોષ વિભાજન દરમિયાન સ્પિન્ડલ તંતુઓના નિર્માણને અટકાવે છે અને આમ, સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ જતા અટકાવે છે.
પરિણામે બનતા પુનઃસ્થાપિત કોષકેન્દ્રમાં તમામ ક્રોમેટિડ્સનો સમાવેશ થાય છે.
આના પરિણામે, કોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થઈ જાય છે, જે પોલિપ્લોઇડી તરફ દોરી જાય છે.

(C) જે વનસ્પતિઓ ચોમાસા દરમિયાન (જ્યારે પાણી પુષ્કળ હોય છે) મધ્યદ્રિદ (mesophytes) ના લક્ષણો દર્શાવે છે અને ઉનાળા દરમિયાન (જ્યારે પાણીની અછત હોય છે) મરુદ્રિદ (xerophytic) પરિસ્થિતિઓમાં અનુકૂલન સાધે છે,તેમને ટ્રોફોફાઇટ્સ (trophophytes) કહેવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિઓ પાણીની ઉપલબ્ધતામાં થતા મોસમી ફેરફારો સામે અનુકૂલિત હોય છે.

(C) ચીકણી જમીન એલ્યુમિનિયમના હાઇડ્રેટેડ સિલિકેટ્સની બનેલી હોય છે અને તેમાં માટીના કણોનું કદ $0.002 \; mm$ થી ઓછું હોય છે.
ચીકણી જમીન સૌથી ઓછી છિદ્રાળુ અને સઘન જમીન છે,જેમાં પાણી સંગ્રહ કરવાની ક્ષમતા સારી હોય છે પરંતુ હવા માટે ખૂબ ઓછી જગ્યા હોય છે.

(N/A) વૃદ્ધિનો જે તબક્કો મહત્તમ અને સૌથી ઝડપી હોય છે તેને એક્સપોનેન્શિયલ તબક્કો (Exponential phase) કહે છે.
$(b)$ દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી અગ્રીય પ્રભુતા એ પાર્શ્વ કલિકાઓ કરતા અગ્રીય કલિકામાં ઓક્સિન (Auxins) ની વધુ હાજરીને કારણે હોય છે.
$(c)$ વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં સારું કેલસ મેળવવા માટે ઓક્સિન ઉપરાંત,માધ્યમમાં સાયટોકાઈનિન (Cytokinin) ઉમેરવું આવશ્યક છે.
$(d)$ વનસ્પતિના પર્ણો (Leaves) એ પ્રકાશકાલિનતા માટેના સ્થાન છે.

(N/A) શેરડીના પ્રકાંડની લંબાઈ વધારીને ઉત્પાદન વધારવા માટે જિબરેલિક એસિડ $(GA)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$(b)$ અગ્રીય પ્રભુત્વને દૂર કરીને પાર્શ્વ કલિકાની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સાયટોકાઈનિનનો ઉપયોગ થાય છે.
$(c)$ બટાટાના કંદમાં અંકુરણ પ્રેરવા માટે ઇથિલીનનો ઉપયોગ થાય છે.
$(d)$ એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ વૃદ્ધિ અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે બીજ અંકુરણને અવરોધવા માટે જવાબદાર છે.

(D) $IAA$ (ઇન્ડોલ$-3-$એસેટિક એસિડ) મુખ્યત્વે વનસ્પતિના પ્રરોહાગ્ર અને અગ્રકલિકાઓમાં સંશ્લેષિત થાય છે.
$(b)$ જિબરેલિન્સ તરુણ પર્ણો,વિકાસશીલ બીજ અને મૂળાગ્રમાં સંશ્લેષિત થાય છે.
$(c)$ સાયટોકાઈનિન મુખ્યત્વે કોષ વિભાજનના ઝડપી વિસ્તારોમાં સંશ્લેષિત થાય છે,જેમ કે મૂળાગ્ર અને વિકાસશીલ પ્રરોહ કલિકાઓ.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$P$. ઇન્ડોલ સંયોજનો: $IAA$ (ઇન્ડોલ$-3-$એસેટિક એસિડ) એ ઇન્ડોલ સંયોજન છે। $(P-I)$
$Q$. એડેનીન વ્યુત્પન્ન: કાઈનેટીન એ સાયટોકાઈનીન છે, જે એડેનીનનું વ્યુત્પન્ન છે। $(Q-IV)$
$R$. કેરોટીનોઈડ વ્યુત્પન્ન: $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) કેરોટીનોઈડ્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે। $(R-II)$
$S$. ટર્પેન્સ: $GA_3$ (જીબરેલિક એસિડ) એ ટર્પેન્સ છે। $(S-III)$
$T$. $C_2H_4$: આ ઈથીલીનનું રાસાયણિક સૂત્ર છે। $(T-V)$
તેથી, સાચો ક્રમ $(P-I), (Q-IV), (R-II), (S-III), (T-V)$ છે।

(D) વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો $(PGRs)$ ને તેમની વનસ્પતિ વૃદ્ધિ પરની શારીરિક અસરોના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. વનસ્પતિ વૃદ્ધિ પ્રેરકો: આ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપતી પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે કોષ વિભાજન,કોષ વિસ્તરણ,ભાત નિર્માણ,અનુવર્તન વૃદ્ધિ,પુષ્પ સર્જન,ફળ નિર્માણ અને બીજ અંકુરણમાં સામેલ છે. ઉદાહરણોમાં ઓક્ઝિન,જીબરેલિન્સ અને સાયટોકાઈનિન્સનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અવરોધકો: આ સુષુપ્તતા અને પર્ણપતન જેવી વૃદ્ધિ અવરોધક પ્રવૃત્તિઓમાં ભૂમિકા ભજવે છે. તેઓ જૈવિક અને અજૈવિક મૂળના ઘા અને તણાવ સામે પણ પ્રતિભાવ આપે છે. એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ મુખ્ય વૃદ્ધિ અવરોધક છે. ઈથિલીન એક વિશિષ્ટ $PGR$ છે જે પ્રેરક અને અવરોધક બંને તરીકે કાર્ય કરી શકે છે,પરંતુ પર્ણપતન અને જીર્ણતાના સંદર્ભમાં તેને મોટે ભાગે અવરોધક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) ઈથિલીન એ વાયુ સ્વરૂપનું વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે મુખ્યત્વે ફળોના પાકવા અને વૃદ્ધત્વને પ્રોત્સાહન આપવા સાથે સંકળાયેલું છે. તેના કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$II -$ અનાનસમાં પુષ્પસર્જનની શરૂઆત કરે છે.
$III -$ મગફળીના બીજમાં અંકુરણની શરૂઆત કરાવે છે.
$IV -$ પાકેલાં ફળો દ્વારા વધારે પ્રમાણમાં સંશ્લેષણ પામે છે.
એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ ને તણાવ અંતઃસ્ત્રાવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેના કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$I -$ પાણીના તણાવ દરમિયાન વાયુરંધ્રોને બંધ કરવા પ્રેરિત કરે છે.
$V -$ બીજના વિકાસ,પરિપકવતા અને સુષુપ્તતામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આમ,ઈથિલીન માટેના કાર્યો $II, III, IV$ છે અને એબ્સિસિક એસિડ માટેના કાર્યો $I, V$ છે. તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ધાન (જેમ કે ચોખા અથવા જવ) ને પાણીમાં પલાળીને અંકુરિત કરવાની પ્રક્રિયાને $Malting$ (માલ્ટીંગ) કહે છે. $Malting$ એ બ્રુઇંગ અને ખાદ્ય ઉદ્યોગમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે,જ્યાં અનાજને અંકુરિત થવા દેવામાં આવે છે,જે એમાયલેઝ જેવા ઉત્સેચકોને સક્રિય કરે છે જેથી સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં વિઘટન થઈ શકે. આ પ્રક્રિયામાં $Gibberellins$ (જિબરેલીન્સ) આ જળવિભાજનકારી ઉત્સેચકોના સંશ્લેષણને પ્રોત્સાહન આપીને મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,એક્સપ્લાન્ટમાંથી કેલસ (કોષોનો અસંગઠિત સમૂહ) નું નિર્માણ મુખ્યત્વે બે મુખ્ય વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયમકોના સંતુલન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે: ઓક્ઝિન અને સાયટોકાઈનિન.
ઓક્ઝિન મૂળના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે,જ્યારે સાયટોકાઈનિન પ્રરોહના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સંવર્ધન માધ્યમમાં કેલસની વૃદ્ધિને પ્રેરિત કરવા અને જાળવી રાખવા માટે આ બે અંતઃસ્ત્રાવોનું ચોક્કસ પ્રમાણ આવશ્યક છે.

(A) વિધાન $A$ સાચું છે: ઓક્સિન્સ ઘણી વનસ્પતિઓમાં પાર્થેનોકાર્પી પ્રેરે છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો (PGRs) વૃદ્ધિના પ્રેરક (જેમ કે ઓક્સિન્સ,જિબરેલિન્સ,સાયટોકાઈનિન) અથવા અવરોધક (જેમ કે એબ્સિસિક એસિડ) તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: નિર્વિભેદન (જ્યારે પરિપક્વ કોષો વિભાજનની ક્ષમતા પાછી મેળવે છે) એ પુનઃવિભેદન (જ્યારે કોષો વિશિષ્ટ પેશીઓમાં પરિપક્વ થાય છે) માટે જરૂરી પગલું છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે: એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અવરોધક છે,પ્રેરક નથી.
વિધાન $E$ ખોટું છે: અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ એ એવી ઘટના છે જેમાં અગ્રસ્થ કલિકા પાર્શ્વ કલિકાઓની વૃદ્ધિને અવરોધે છે,પ્રોત્સાહન આપતી નથી.
તેથી,વિધાનો $A, B,$ અને $C$ સાચા છે.

(C) વિધાન $A$ સાચું છે: ઇથિલિન મૂળની વૃદ્ધિ અને મૂળના રોમનું નિર્માણ પ્રેરે છે,જે વનસ્પતિને શોષણ સપાટી વધારવામાં મદદ કરે છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: કુદરતી સાયટોકાઈનિન એવા વિસ્તારોમાં સંશ્લેષિત થાય છે જ્યાં ઝડપી કોષ વિભાજન થાય છે,જેમ કે મૂળની ટોચ,વિકાસ પામતી પ્રરોહ કલિકાઓ અને યુવાન ફળો.
વિધાન $C$ ખોટું છે: $2,4-D$ ($2,4$-ડાયક્લોરોફિનોક્સી એસિટિક એસિડ) એક કૃત્રિમ ઓક્સિન છે જેનો ઉપયોગ દ્વિદળી નીંદણને મારવા માટે નીંદણનાશક તરીકે થાય છે. તે પુખ્ત એકદળી વનસ્પતિઓને અસર કરતું નથી. વિધાનમાં ખોટી રીતે દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તે એકદળીને મારે છે અને દ્વિદળીને બચાવે છે.
આમ,$A$ અને $B$ સાચા છે અને $C$ ખોટું છે,તેથી 'માત્ર $C$ ખોટું છે' તે સાચો જવાબ છે.

(C) વિધાન-$I$ ખોટું છે કારણ કે શેરડીના પાક પર $\text{Gibberellins}$ $(\text{GA})$ નો છંટકાવ કરવાથી ઉત્પાદનમાં એકર દીઠ $20$ ટનનો વધારો થાય છે,$\text{IAA}$ (Indole$-3-$acetic acid) નો નહીં.
વિધાન-$II$ સાચું છે કારણ કે કપાસ,કોથમીર અને લાર્કસપર જેવા છોડ જીવનના વિવિધ તબક્કાઓને કારણે (બાલ્યાવસ્થા વિરુદ્ધ પુખ્તાવસ્થા) વિષમપર્ણતા દર્શાવે છે,જેને વિકાસલક્ષી વિષમપર્ણતા કહેવામાં આવે છે.

(D) $E. \text{ Kurosawa}$ એ ફૂગ $Gibberella \ fujikuroi$ માંથી વૃદ્ધિ પ્રેરક પરિબળ $Gibberellin$ ની શોધ કરી હતી,જે ડાંગરમાં 'બકાને' (મૂર્ખ રોપા) રોગનું કારણ બને છે. $Cytokinins$ ની શોધ $Skoog$ અને $Miller$ દ્વારા કરવામાં આવી હતી (હેરિંગ માછલીના શુક્રકોષના $DNA$ માંથી $Kinetin$ તરીકે). તેથી,$E. \text{ Kurosawa} - \text{Fungus} - \text{Cytokinins}$ વાળી જોડી ખોટી છે કારણ કે $E. \text{ Kurosawa}$ $Gibberellins$ સાથે સંકળાયેલા છે,$Cytokinins$ સાથે નહીં.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
બાયોએસે (Bioassays) એ પદાર્થની જૈવિક સક્રિયતા માપવા માટે વપરાતી કસોટીઓ છે.
$A$: ઓક્સિનનું પરીક્ષણ સામાન્ય રીતે એવેના કર્વચર ટેસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે અગ્રસ્થ પ્રભુતા અથવા પ્રકાંડની લંબાઈ માપે છે.
$B$: જિબરેલિનનું પરીક્ષણ જવના ભ્રૂણપોષ ટેસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે બીજ અંકુરણ માપે છે.
$C$: સાયટોકાઈનિનનું પરીક્ષણ તમાકુના પિથ કલ્ચર અથવા ક્લોરોફિલ જાળવણી ટેસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે કોષ વિભાજન માપે છે.
$D$: ઇથિલીનનું પરીક્ષણ સામાન્ય રીતે વટાણાના અંકુરણમાં 'ટ્રિપલ રિસ્પોન્સ ટેસ્ટ' દ્વારા કરવામાં આવે છે. ટામેટામાં અનિષેક ફળન (Parthenocarpy) એ ઇથિલીનની શારીરિક અસર છે,પરંતુ તે ઇથિલીનની સક્રિયતા માપવા માટેની પ્રમાણિત બાયોએસે કસોટી નથી. તેથી,આ જોડી ખોટી છે.

(C) ઇથિલીન અનાનસ સિવાયની મોટાભાગની વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જનને અવરોધે છે.
એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જનને અવરોધે છે,જ્યારે તે ટૂંકા દિવસની કેટલીક વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જનને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.
તેથી,ઇથિલીન અને એબ્સિસિક એસિડ બંને વિવિધ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓમાં પુષ્પસર્જનની પ્રક્રિયામાં અવરોધક ભૂમિકા માટે જાણીતા છે.

(C) પ્લાન્ટ ટિશ્યુ કલ્ચરમાં મોર્ફોજેનિક વિભેદન મુખ્યત્વે સાયટોકાઇનિન અને ઓક્સિન વચ્ચેના સંતુલન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
સાયટોકાઇનિન અને ઓક્સિનનો ઓછો ગુણોત્તર મૂળના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સાયટોકાઇનિન અને ઓક્સિનનો ઊંચો ગુણોત્તર કલિકા અને પ્રરોહના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,આ બે અંતઃસ્ત્રાવો વચ્ચેની આંતરક્રિયા અંગજનન (organogenesis) માટે નિર્ણાયક છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ ટ્રિપ્ટોફેન એ $(iv)$ ઓક્સિન (Indole$-3-$acetic acid) ના સંશ્લેષણ માટેનો પૂર્વગામી છે.
$2$. $(b)$ મેવેલોનિક એસિડ એ $(iii)$ જિબરેલિનના જૈવસંશ્લેષણ માર્ગમાં મુખ્ય પૂર્વગામી છે.
$3$. $(c)$ કાઈનેટિન એ $(i)$ સાયટોકાઈનિનનો એક પ્રકાર છે.
$4$. $(d)$ ડોર્મિન એ $(ii)$ એબ્સિસિક એસિડનું બીજું નામ છે,જે સુષુપ્તતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઓક્સિન: આ નારંગી,લીંબુ અને દ્રાક્ષ જેવા ફળોમાં અનિષેકફલન (Parthenocarpy) પ્રેરે છે. તેથી,$(a)-(ii)$.
$(b)$ જિબરેલિન: આ માદા વનસ્પતિ પર નર પુષ્પો ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતા છે (દા.ત.,કેનાબીસમાં). તેથી,$(b)-(i)$.
$(c)$ સાયટોકાઈનિન: આ અંતઃસ્ત્રાવો પાર્શ્વ કલિકાઓના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપીને અગ્રીય પ્રભુત્વને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,$(c)-(iv)$.
$(d)$ એબ્સિસિક એસિડ: તે વાયુરંધ્ર બંધ કરીને બાષ્પોત્સર્જન અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે અને વનસ્પતિને તણાવ સહન કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,$(d)-(iii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$ છે.

$(A)$ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોનું રાસાયણિક સ્વરૂપ નીચે મુજબ છે:
$1$. એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ કેરોટીનોઇડ્સનું વ્યુત્પન્ન છે $(A-iii)$.
$2$. જિબરેલીન્સ $(GA)$ રાસાયણિક રીતે ટર્પીન્સ છે $(B-iv)$.
$3$. કાઇનેટિન એ એડેનાઇનનું રૂપાંતરિત સ્વરૂપ છે, જે પ્યુરિન વ્યુત્પન્ન છે $(C-i)$.
$4$. ઓક્સિન, ખાસ કરીને ઇન્ડોલ$-3-$એસિટિક એસિડ $(IAA)$, એ ઇન્ડોલ વ્યુત્પન્ન છે $(D-ii)$.
તેથી, સાચી જોડ $A-iii, B-iv, C-i, D-ii$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ ($I$ અને $V$) છે.
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે કાઈનેટિન એ એડેનાઈનનું વ્યુત્પન્ન છે,જે પ્યુરિન છે,પિરિમિડિન નથી.
વિધાન $II$ સાચું છે; ચાના બગીચાઓમાં પાર્શ્વીય શાખાઓના વિકાસ માટે ડીકેપિટેશન (પ્રરોહના અગ્રભાગને દૂર કરવા) નો ઉપયોગ થાય છે.
વિધાન $III$ સાચું છે; ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
વિધાન $IV$ સાચું છે; જિબરેલિક એસિડ $(GA)$ નો ઉપયોગ બ્રુઈંગ ઉદ્યોગમાં માલ્ટિંગ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે થાય છે.
વિધાન $V$ ખોટું છે કારણ કે એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ વૃદ્ધિ અવરોધક છે,વૃદ્ધિ પ્રેરક નથી.

(C) સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. જિબરેલિન: તે કિશોર શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓમાં પરિપક્વતાનો સમયગાળો ઝડપી બનાવવા માટે જાણીતું છે.
$2$. ઓક્સિન: તે જલવાહક (xylem) વિભેદનનું નિયંત્રણ કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$3$. એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$: તે વનસ્પતિઓની વિવિધ પ્રકારના તણાવ સામે સહનશીલતા વધારે છે,તેથી તેને 'સ્ટ્રેસ હોર્મોન' (તણાવ અંતઃસ્ત્રાવ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(D) . $2,4-D$ એ કૃત્રિમ ઓક્સિન છે જેનો ઉપયોગ નીંદણનાશક $(III)$ તરીકે થાય છે.
$B$. $GA_3$ (જિબરેલિક એસિડ) નો ઉપયોગ બ્રુઇંગ ઉદ્યોગમાં માલ્ટિંગ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે થાય છે $(I)$.
$C$. કાઇનેટિન એ સાયટોકાઇનિન છે જે પોષક તત્વોના વહનને પ્રોત્સાહન આપે છે $(IV)$.
$D$. $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) પાણીના તણાવ દરમિયાન વાયુરંધ્ર બંધ થવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે $(II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.