Ethylene Questions in Gujarati

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. સફરજન એ ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળ છે જે વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ ઇથિલિન $(C_2H_4)$ મોટી માત્રામાં ઉત્પન્ન કરે છે. ઇથિલિન એ કુદરતી વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે જે ફળોમાં પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે. જ્યારે સફરજનને કાચા કેળા સાથે બેગમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે સફરજન દ્વારા મુક્ત થતો ઇથિલિન વાયુ બેગમાં એકઠો થાય છે અને કેળામાં પાકવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે,જેના કારણે તે પીળું થઈ જાય છે.

(A) ઘણી વનસ્પતિઓમાં,ફળના વિકાસના અંતિમ તબક્કે શ્વસન દરમાં તીવ્ર વધારો જોવા મળે છે. શ્વસનમાં થતા આ અચાનક વધારાને 'ક્લાઇમેક્ટેરિક રાઇઝ' (climacteric rise) અથવા 'ક્લાઇમેક્ટેરિક' કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ફળના પાકવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ જૈવરાસાયણિક ફેરફારોને ઉત્તેજિત કરે છે.

(A) ઇથિલીન અને તેના પુરોગામી પદાર્થો જેવા કે $NAA$ (નેપ્થલીન એસિટિક એસિડ) નો ઉપયોગ ખેતીમાં અનાનસના છોડમાં ફૂલો લાવવા માટે કરવામાં આવે છે.
જોકે ઇથિલીન મોટાભાગના છોડમાં ફૂલો આવવાની પ્રક્રિયાને અવરોધે છે,પરંતુ તે અનાનસમાં ફૂલો આવવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે,જેનાથી ઓફ-સીઝનમાં પણ ઉત્પાદન મેળવી શકાય છે.

(D) ઇથિલિન $(C_2H_4)$ એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે એક અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે.
તેની મુખ્ય શારીરિક અસર ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપવાની છે.
તે ફળોના પરિપક્વ થવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે અને સફરજન,કેળા અને ટામેટાં જેવા ઘણા ફળોમાં વહેલા પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રેરે છે.

(B) ઇથિલિન એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે. તેને $1934$ માં $Crocker$ દ્વારા કુદરતી વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હતો. તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે ઇથિલિન પાકતા ફળો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને તે અન્ય ફળોમાં પણ ફળના પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રેરી શકે છે.

(A) ઇથિલિન એ એક વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે ફળના પાકવા,વૃદ્ધત્વ અને પર્ણપતન જેવી વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે આડછેદ અથવા સમવ્યાસી વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરવા માટે જાણીતું છે,જ્યારે તે લંબાઈની વૃદ્ધિને અવરોધે છે.

(A) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પાકતા કેળામાં લીલા ફળો અથવા કંદની તુલનામાં ઇથિલિનનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે વધારે હોય છે,કારણ કે તે પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે સ્વયં-ઉત્પ્રેરક (autocatalytic) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) કેળા સહિતના ફળોનું પાકવું મુખ્યત્વે વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ ઈથિલીન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
ફળ પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,ઈથિલીનના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર અને અચાનક વધારો થાય છે. ઈથિલીન એક વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ફળ પાકવા સાથે સંકળાયેલા શારીરિક ફેરફારો જેવા કે નરમ થવું,રંગમાં ફેરફાર અને શર્કરાનો સંગ્રહ વગેરેને ઉત્તેજિત કરે છે.

(D) $Ethylene$ (ઇથિલીન) એ એક વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે કોષદીવાલના વિઘટન અને સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર કરવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી ફળ પાકવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બને છે.
તેથી,ખેતીમાં ફળોને ઝડપથી પકવવા માટે $Ethylene$ વાયુનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

(A) 'ફાયટોજેરોન્ટોલોજીકલ' શબ્દ વનસ્પતિઓમાં વૃદ્ધત્વના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
ઇથિલીન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે પર્ણો અને પુષ્પો જેવા વનસ્પતિના અંગોના જીર્ણતા (વૃદ્ધત્વ) અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તે વનસ્પતિમાં વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે,તેથી તેને 'ફાયટોજેરોન્ટોલોજીકલ' અંતઃસ્ત્રાવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં તેની ભૂમિકા માટે જાણીતો છે.
$1$. તે શ્વસન દર (ક્લાઇમેક્ટેરિક શ્વસન) વધારીને ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે.
$2$. તે કાકડી જેવા છોડમાં માદા પુષ્પોની સંખ્યામાં વધારો કરે છે.
$3$. તે પર્ણો,પુષ્પો અને ફળોના ખરી પડવાની (abscission) પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$4$. તે પ્રકાંડ અને મૂળમાં કોષ લંબાઈને અવરોધે છે.
તેથી,સાચો જવાબ ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયામાં વધારો છે.

(D) કૃત્રિમ રીતે પકવવાની પ્રક્રિયા એ ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળોની પરિપક્વતાને ઝડપી બનાવવા માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે,જે લણણી પછી પણ પાકવાનું ચાલુ રાખે છે. $Mango$ (કેરી),$Banana$ (કેળા) અને $Grapes$ (દ્રાક્ષ) જેવા ફળો ક્લાઇમેક્ટેરિક છે અને ઇથિલિનની સારવાર પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે. જો કે,$Pomegranate$ (દાડમ) અને $Coconut$ (નાળિયેર) એ નોન-ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળો છે. નોન-ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળો ઇથિલિનનું નોંધપાત્ર પ્રમાણ ઉત્પન્ન કરતા નથી અને લણણી પછી વધુ પાકતા નથી; તેથી,તેમના માટે કૃત્રિમ રીતે પકવવાની સારવાર બિનઅસરકારક અને નિરર્થક છે.

(B) $Ethylene$ (ઇથિલિન) એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળના પાકવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
મોટાભાગની વનસ્પતિઓમાં,ફળ પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન શ્વસન દરમાં તીવ્ર વધારો જોવા મળે છે.
શ્વસન દરમાં થતા આ તીવ્ર વધારાને $climacteric$ (ક્લાઇમેક્ટેરિક) વધારો અથવા $climacteric$ શ્વસન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,ઇથિલિન આ ક્લાઇમેક્ટેરિક શ્વસનને પ્રેરિત કરવા માટે જવાબદાર છે.

(A) ઇથિલિન $(C_2H_4)$ એ એક વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
વ્યાવસાયિક ઉપયોગમાં,ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે $80\% \ C_2H_4$ અને $20\% \ CO_2$ ધરાવતા મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું મિશ્રણ $80\% \ C_2H_4$ અને $20\% \ CO_2$ છે.

(D) ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે કોષદીવાલના વિઘટન,સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર અને ક્લોરોફિલના વિઘટનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેના પરિણામે ફળ નરમ બને છે,મીઠું થાય છે અને તેનો રંગ બદલાય છે. તેથી,સાચો જવાબ $Ethylene$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
ઈથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વનસ્પતિની વૃદ્ધિ અને વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
વટાણાના અંકુર સહિત ઘણી વનસ્પતિઓમાં,ઈથિલીન રેખીય (ઊભી) વૃદ્ધિને અવરોધે છે અને તેની સાથે આડી (પહોળાઈમાં) વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે.
આ અસરને કારણે પ્રકાંડનો દેખાવ ટૂંકો અને જાડો થઈ જાય છે,જેને ઈથિલીન પ્રત્યેની 'ત્રિવિધ પ્રતિક્રિયા' (triple response) નો એક ભાગ માનવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. ઇથિલીન એ વાયુ સ્વરૂપનું વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ખેતીમાં કેળા,કેરી અને ટામેટા જેવા ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે. સંગ્રહસ્થાનના વાતાવરણમાં કૃત્રિમ રીતે ઇથિલીન વાયુ ઉમેરવાથી ફળોના પાકવાનો દર નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.

(A) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોને પકવવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાણીતો છે. તે કોષદીવાલના વિઘટન અને સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર કરીને ફળ પકવવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે. તેથી,કૃષિમાં કેળા,કેરી અને ટામેટાં જેવા ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળોને એકસમાન રીતે પકવવા માટે તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.

(C) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં કેળા,કેરી અને ટામેટાં જેવા ફળોને કૃત્રિમ રીતે પકવવા માટે કરવામાં આવે છે,કારણ કે તે ફળના પરિપક્વ થવાની શારીરિક પ્રક્રિયાઓને ઝડપી બનાવે છે.

(D) ઇથિલિન $(C_2H_4)$ એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળ પકવવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે. ઔદ્યોગિક અથવા કૃત્રિમ રીતે ફળ પકવવાની પ્રક્રિયામાં,આ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે ઘણીવાર ઇથિલિન વાયુ ધરાવતા મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. વિકલ્પ $D$ એ ઇથિલિન $(C_2H_4)$ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ ધરાવતું મિશ્રણ દર્શાવે છે,જે સામાન્ય રીતે નિયંત્રિત વાતાવરણમાં સંગ્રહ અથવા ફળ પકવવાની સ્થિતિ સાથે સંકળાયેલું છે.

(C) ઇથીલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય બીજ અને કલિકાઓ, જેમાં બટાકાના કંદનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેની સુષુપ્તતા દૂર કરવાનું છે. તે $ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) જેવા અન્ય અંતઃસ્ત્રાવોની અવરોધક અસરોને દૂર કરીને અંકુરણને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેથી, બટાકાના કંદની સુષુપ્તતા તોડવા માટે ઇથીલીનનો ઉપયોગ થાય છે.

(C) ઇથિલીન એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે. તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં કેળા,કેરી અને ટામેટાં જેવા ફળોને પકવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે. તે સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર કરીને ફળ પકવવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે,જેનાથી ફળની મીઠાશ અને રસાળતામાં વધારો થાય છે. તેથી,$Ethylene$ $gas$ (ઇથિલીન વાયુ) સાચો જવાબ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે મૂળના વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે મૂળની વૃદ્ધિ અને મૂળરોમ (root hair) ના નિર્માણને પ્રોત્સાહિત કરે છે,જે પાણી અને ખનિજોના શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
ઓછી સાંદ્રતામાં,ઇથિલીનનો ઉપયોગ ખાસ કરીને મૂળના પ્રારંભ અને પાર્શ્વ મૂળ (lateral roots) ના વિકાસ માટે થાય છે.

(D) ઇથિલિન એ એક સાદું વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક $(PGR)$ છે.
તેને વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે વનસ્પતિના વિવિધ ભાગોમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને ફળનું પાકવું,વૃદ્ધત્વ અને પર્ણપતન જેવી શારીરિક પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ટામેટાં અને સફરજન જેવા ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળોના પાકવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે કોષદીવાલના વિઘટન,સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર અને ક્લોરોફિલના વિઘટનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જે ફળ પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.

(D) વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવોને વૃદ્ધિ પ્રેરક અને વૃદ્ધિ અવરોધક એમ બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$1$. વૃદ્ધિ પ્રેરકોમાં ઓક્સિન,જિબરેલિન અને સાઇટોકાઇનિનનો સમાવેશ થાય છે,જે કોષ વિભાજન,લંબાઈ અને વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે.
$2$. વૃદ્ધિ અવરોધકોમાં એબ્સિસિક એસિડ અને ઇથિલીનનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ઇથિલીન મુખ્યત્વે વૃદ્ધિ અવરોધક તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે તે વનસ્પતિના અંગોના વૃદ્ધત્વ અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે,જોકે તે ફળ પકવવામાં પણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી ઇથિલીન એ વૃદ્ધિ અવરોધક છે.

(C) ઇથિલીન એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે વૃદ્ધત્વ પામતી પેશીઓ અને પાકતા ફળો દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં સંશ્લેષિત થાય છે.
તે અંકુરની આડી વૃદ્ધિ,ધરીનો સોજો અને દ્વિદળી અંકુરોમાં અગ્રસ્થ હૂક નિર્માણ પર અસર કરે છે.
તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં ટામેટાં અને સફરજન જેવા ફળોને પકવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તે મુખ્યત્વે કેળા,કેરી અને ટામેટા જેવા ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળોને પકવવામાં તેની ભૂમિકા માટે જાણીતું છે.
તે ફળ પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન શ્વસન દરને વધારે છે,જેનાથી ફળના રંગ,પોત અને સ્વાદમાં ફેરફાર થાય છે.
તેથી,ખેતીમાં ફળોને એકસમાન રીતે પકવવા માટે તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.

(B) $Cousins$ દ્વારા શોધાયેલ $PGR$ એ $Ethylene$ છે.
$Cousins$ એ શોધ્યું હતું કે પાકેલી નારંગીમાંથી નીકળતા બાષ્પશીલ પદાર્થને કારણે સંગ્રહિત કાચી કેળા ઝડપથી પાકે છે.
આ બાષ્પશીલ પદાર્થને પાછળથી $Ethylene$ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હતો.
$Ethylene$ એ એક સાદો વાયુરૂપ $PGR$ છે.

(C) શ્વસન ક્લાયમેક્ટેરિક એ અમુક ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન શ્વસન દરમાં થતા અચાનક વધારાને સૂચવે છે.
ઇથિલિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે આ પ્રક્રિયાના નિયમન માટે જવાબદાર છે.
તે ફળના પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે અને શ્વસનમાં ક્લાયમેક્ટેરિક વધારો પ્રેરે છે,જે પાકતી વખતે થતા ચયાપચયના ફેરફારો માટે આવશ્યક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
અનાનસમાં,ઇથિલીનનો ઉપયોગ પુષ્પસર્જનની શરૂઆત કરવા અને ફળ બેસવાની પ્રક્રિયાને સુમેળ કરવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે,જે પાકની લણણી એકસાથે કરવામાં મદદ કરે છે.
$ABA$ (એબ્સિસિક એસિડ) મુખ્યત્વે વૃદ્ધિ અવરોધક છે.
કાઇનેટિન એ સાયટોકાઇનિનનો એક પ્રકાર છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
જિબરેલિન મુખ્યત્વે પ્રકાંડની લંબાઈ અને બીજના અંકુરણ સાથે સંકળાયેલા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) કેળા જેવા ફળોનું પાકવું એ એક ચયાપચયની પ્રક્રિયા છે જે તાપમાન પર આધારિત છે.
રેફ્રિજરેશન ઉત્સેચકીય પ્રવૃત્તિઓ અને ઇથિલિનના ઉત્પાદનને ધીમું કરે છે,જે ફળ પાકવા માટે જવાબદાર મુખ્ય અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તાપમાન ઘટાડવાથી,શ્વસનનો દર અને પાકવાની પ્રક્રિયા નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે,જેનાથી કેળાને વધુ પડતાં પાકતા અટકાવી શકાય છે.

(C) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે ક્લોરોફિલના વિઘટન,કેરોટીનોઇડ્સ અને એન્થોસાયનિનના સંશ્લેષણ અને સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર કરવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી ફળ નરમ અને મીઠું બને છે.
વ્યાવસાયિક ખેતીમાં,કેળા,કેરી અને ટામેટાં જેવા ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળોને બજારમાં પહોંચતા પહેલા સમાન રીતે પકવવા માટે ઇથિલિનનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.

(C) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે મુખ્યત્વે ફળોને પકવવાની પ્રક્રિયામાં તેની ભૂમિકા માટે જાણીતો છે. તે કોષદીવાલના વિઘટન અને સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર કરીને ફળ પકવવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે. તે પર્ણો અને પુષ્પો જેવા વનસ્પતિના અંગોના વૃદ્ધત્વ અને પતનને પણ ઝડપી બનાવે છે.

(D) ઇથિલીન $(C_2H_4)$ એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળ પકવવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે. વ્યાવસાયિક ઉપયોગમાં,કેળા અને કેરી જેવા ફળોને ઝડપથી પકવવા માટે $80\% C_2H_4$ અને $20\% CO_2$ ના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. $CO_2$ ની હાજરી ફળ પકવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન શ્વસનનો દર નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) ઇથિલીન એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે.
$1$. શોધ: તેની શોધ $H.H. Cousins$ દ્વારા પાકેલી નારંગીમાંથી કરવામાં આવી હતી.
$2$. દેહધાર્મિક અસરો:
- તે અંકુરની આડી વૃદ્ધિ,ધરીનો સોજો અને દ્વિદળી અંકુરોમાં અગ્રસ્થ હૂકનું નિર્માણ પ્રેરે છે.
- તે વનસ્પતિના અંગો,ખાસ કરીને પાંદડા અને ફૂલોના વૃદ્ધત્વ અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે.
- તે ફળ પકવવામાં અત્યંત અસરકારક છે. તે પાકતી વખતે શ્વસન દર વધારે છે,જેને 'રેસ્પિરેટરી ક્લાઇમેક્ટેરિક' કહેવામાં આવે છે.
- તે બીજ અને કલિકાની સુષુપ્તતા તોડે છે અને મગફળીના બીજમાં અંકુરણ તથા બટાકાના કંદમાં ફણગા ફૂટવાની શરૂઆત કરે છે.
- તે ઊંડા પાણીના ડાંગરના છોડમાં આંતરગાંઠ/પર્ણદંડની ઝડપી લંબાઈ વધારે છે.
- તે મૂળની વૃદ્ધિ અને મૂળના રોમનું નિર્માણ વધારે છે,આમ છોડને તેમની શોષણ સપાટી વધારવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) વનસ્પતિ દેહધર્મવિદ્યાના સંદર્ભમાં,'બાષ્પશીલ અંતઃસ્ત્રાવી' શબ્દ $Ethylene$ $(C_2H_4)$ માટે વપરાય છે.
$Ethylene$ એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ (ફાઈટોહોર્મોન) છે.
તેને બાષ્પશીલ પદાર્થ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે દેહધાર્મિક તાપમાને વાયુ સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને હવા દ્વારા પ્રસરણ પામીને નજીકના પેશીઓ અથવા વનસ્પતિઓને અસર કરી શકે છે.
તે અંતઃસ્ત્રાવી જેવા સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે વનસ્પતિના એક ભાગમાં ઉત્પન્ન થાય છે અને વિવિધ દેહધાર્મિક પ્રક્રિયાઓ જેવી કે ફળનું પાકવું,વૃદ્ધત્વ અને પર્ણપતનનું નિયમન કરવા માટે અન્ય ભાગોમાં વહન પામે છે.

(N/A) એથેફોન એ ઇથિલિનના સ્ત્રોત તરીકે વપરાતું જલીય દ્રાવણ છે. તેનું મહત્વ નીચે મુજબ છે:
$1$. તેનો ઉપયોગ ટામેટાં અને સફરજનમાં ફળ પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
$2$. તે ફૂલો અને ફળોમાં અલગીકરણ (abscission) ને વેગ આપે છે (કપાસ,ચેરી અને અખરોટમાં પાતળા કરવા માટે).
$3$. તે કાકડીમાં માદા ફૂલોને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી ઉત્પાદનમાં વધારો થાય છે.
$4$. તેનો ઉપયોગ કેરી અને અનાનસમાં ફૂલ આવવાની પ્રક્રિયાને પ્રેરિત કરવા માટે થાય છે.

(D) $(i)$ $2,4-D$ ($2,4-$ડાયક્લોરોફિનોક્સી એસિટિક એસિડ) એ એક કૃત્રિમ ઓક્સિન છે જે શક્તિશાળી નીંદણનાશક તરીકે કાર્ય કરે છે,જેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને પહોળા પાનવાળા દ્વિદળી નીંદણને દૂર કરવા માટે થાય છે.
$(ii)$ ઇથિલીન એ વાયુ સ્વરૂપનું વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે મુખ્યત્વે ફળોને પકવવાની પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર છે.

(C) ઇથિલીન એ એક સાદો વાયુરૂપ હાઇડ્રોકાર્બન છે અને તે કુદરતી રીતે જોવા મળતું વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે મુખ્યત્વે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર છે.
ઇથિલીન વાયુ અથવા ઇથિલીન મુક્ત કરતા સંયોજનોની સારવાર દ્વારા ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી શકાય છે.

(C) ઇથિલીન એ એક સાદો,વાયુરૂપ હાઇડ્રોકાર્બન છે અને તે કુદરતી રીતે જોવા મળતો વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે ફળના વિકાસ અને પાકવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે પર્ણો અને પુષ્પોના ખરી પડવાની (abscission) પ્રક્રિયાનું પણ નિયંત્રણ કરે છે.

(B) વિલગન (Abscission) એટલે શરીરના કોઈ ભાગનું ખરી પડવું. તે એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વનસ્પતિ તેના કોઈ ભાગો,જેમ કે પાંદડાં,ફળ,ફૂલ અથવા બીજને અંતઃસ્ત્રાવી સંતુલનમાં ફેરફાર (મુખ્યત્વે ઓક્સિનમાં ઘટાડો અને ઇથિલિનમાં વધારો) થવાને કારણે જાણીજોઈને છોડી દે છે.

(D) $Ethephon$ એ એક જલીય દ્રાવણ છે જે વનસ્પતિમાં સરળતાથી શોષાય છે અને વહન પામે છે,અને તે ધીમે ધીમે ઇથિલિન મુક્ત કરે છે.
$1$. તે ટામેટાં અને સફરજનમાં ફળ પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.
$2$. તે ફૂલો અને ફળોમાં અલગ થવાની (abscission) પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે (જેમ કે કપાસ,ચેરી,અખરોટમાં).
$3$. તે કાકડીમાં માદા પુષ્પોને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી ઉત્પાદનમાં વધારો થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ $PGR$ છે જે વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે. જોકે તે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં વૃદ્ધિ પ્રેરક અસરો દર્શાવી શકે છે,પરંતુ તેને મુખ્યત્વે વૃદ્ધિ અવરોધક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે વનસ્પતિના અંગોના જીર્ણતા (senescence) અને અલગીકરણ (abscission) ને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(C) ઇથિલિનના સ્ત્રોત તરીકે સૌથી વધુ વપરાતું સંયોજન $Ethephon$ (ઇથેફોન) છે.
$Ethephon$ જલીય દ્રાવણમાં વનસ્પતિ દ્વારા સરળતાથી શોષાય છે અને વનસ્પતિમાં વહન પામે છે,જે ધીમે ધીમે ઇથિલિન મુક્ત કરે છે.
તેનો ઉપયોગ ટામેટાં અને સફરજનમાં ફળના પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માટે અને ફૂલો તથા ફળોમાં અલગીકરણ (abscission) ને વેગ આપવા માટે થાય છે.

(A) ઇથિલીન $(C_{2}H_{4})$ એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે જે અનાનસમાં પુષ્પસર્જનની શરૂઆત કરે છે અને ફળ બેસવાની પ્રક્રિયાનું સંકલન કરે છે.
તે આંબામાં પણ પુષ્પસર્જન પ્રેરે છે.
ઇથિલીન મૂળની વૃદ્ધિ અને મૂળના રોમનો વિકાસ વધારે છે,જેનાથી શોષણ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધે છે.
તેથી,ત્રણેય કાર્યો ઇથિલીન $(C_{2}H_{4})$ સાથે સંબંધિત છે.

(B) ક્લાઇમેક્ટેરિક ફળો ફળ પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉચ્ચ શ્વસન દર દર્શાવે છે.
ફળ પાકવાની આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ ઇથિલિનનું ઉત્પાદન નાટકીય રીતે વધે છે,જે ઘણીવાર તેના સામાન્ય સ્તર કરતા $1000$ ગણું વધી જાય છે.
તેથી,ઇથિલિન ફળોના ક્લાઇમેક્ટેરિક પાકવાની ઘટના સાથે સીધી રીતે સંકળાયેલું છે.

(D) ઇથિલિનની શારીરિક અસરો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ અંકુરણની આડી વૃદ્ધિ.
$(ii)$ ધરીનું ફૂલવું.
$(iii)$ દ્વિદળીના અંકુરણમાં અગ્રસ્થ અંકુશનું નિર્માણ.
$(iv)$ વનસ્પતિના અંગોમાં જીર્ણતા અને અલગીકરણને પ્રોત્સાહન.
$(v)$ બીજ અને કલિકાની સુષુપ્તતા તોડવી.
$(vi)$ અનાનસ અને કેરીમાં પુષ્પસર્જનની શરૂઆત.
અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ મુખ્યત્વે ઓક્સિન અંતઃસ્ત્રાવ દ્વારા થાય છે,ઇથિલિન દ્વારા નહીં.

(A) ટ્રિપલ રિસ્પોન્સ એ વનસ્પતિમાં,ખાસ કરીને વટાણાના અંકુરિત છોડમાં,ઇથિલિન વાયુના સંપર્કમાં આવવાથી જોવા મળતી એક લાક્ષણિક શારીરિક અસર છે.
આ ઘટનાનું વર્ણન સૌપ્રથમ રશિયન શરીરવિજ્ઞાની દિમિત્રી એન. નેલ્યુબોવ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.
ટ્રિપલ રિસ્પોન્સના ત્રણ ઘટકો નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પ્રકાંડની લંબાઈમાં અવરોધ.
$(b)$ પ્રકાંડની જાડાઈમાં વધારો (સોજો).
$(c)$ પ્રકાંડની આડી વૃદ્ધિ (diageotropism).
આ અસરો માટે $C_{2}H_{4}$ (ઇથિલિન) અંતઃસ્ત્રાવ જવાબદાર હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જેની ઘણી શારીરિક અસરો છે:
$1$. તે કાકડીમાં માદા પુષ્પોના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે ($I$ એ ઇથિલીનની અસર છે).
$2$. જવના દાણામાં $\alpha$-એમાયલેઝનું ઉત્પાદન જીબરેલીન્સ $(GA)$ દ્વારા થાય છે,ઇથિલીન દ્વારા નહીં ($II$ ખોટું છે).
$3$. તે ટામેટા જેવા ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે ($III$ એ ઇથિલીનની અસર છે).
$4$. બટાકાના કંદમાં અંકુરણ મેલિક હાઇડ્રાઝાઇડ જેવા અવરોધકો દ્વારા વિલંબિત થાય છે,ઇથિલીન દ્વારા નહીં ($IV$ ખોટું છે).
તેથી,ઇથિલીનની અસરો $I$ અને $III$ છે.