Special modes of nutrition Questions in Gujarati

(B) માયકોરાઇઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
આ સહજીવનમાં,ફૂગના કવકતંતુઓ (hyphae) ખૂબ જ વિશાળ સપાટી ધરાવે છે,જે જમીનમાંથી આવશ્યક પોષક તત્વો,ખાસ કરીને ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
બદલામાં,વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિતો અને અન્ય કાર્બનિક પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
તેથી,વનસ્પતિ માટે મુખ્ય ફાયદો જમીનમાંથી પોષક તત્વોનું વધેલું શોષણ છે.

(B) માયકોરાઇઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે. આ સંબંધમાં,ફૂગ વનસ્પતિને જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજો (ખાસ કરીને ફોસ્ફરસ) શોષવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો પૂરા પાડે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) માયકોરાઇઝામાં,ફૂગના કવકતંતુઓ ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ સાથે સહજીવન ધરાવે છે. એક્ટોમાયકોરાઇઝાના કિસ્સામાં,ફૂગના કવકતંતુઓ મૂળની સપાટી પર એક આવરણ બનાવે છે અને અધિસ્તર તથા બાહ્યકના કોષોની વચ્ચે પ્રવેશે છે,પરંતુ તેઓ કોષોની અંદર પ્રવેશતા નથી. આમ,તેઓ મૂળના બાહ્યક (cortex) સુધી જ મર્યાદિત રહે છે.

(A) ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓ (ટ્રેકિયોફાઇટ્સ) ના મૂળ વચ્ચેના સહજીવનને $Mycorrhiza$ (કવકમૂળ) કહેવામાં આવે છે.
આ સંબંધમાં,ફૂગ વનસ્પતિને જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજો (ખાસ કરીને ફોસ્ફરસ) શોષવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિતો અને અન્ય કાર્બનિક પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
આ એક પરસ્પર સહજીવન છે જેમાં બંને સજીવોને લાભ થાય છે.

(D) માયકોરાઈઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે. આ સંબંધમાં બંને સજીવોને ફાયદો થાય છે: ફૂગ વનસ્પતિને જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજો (ખાસ કરીને ફોસ્ફરસ) શોષવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો અને રહેઠાણ પૂરું પાડે છે. તેથી,તે સહજીવન (Symbiosis) નું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(B) $VAM$ એટલે વેસિક્યુલર-આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઇઝા $(Vesicular-Arbuscular \text{ } Mycorrhiza)$.
આ એક પ્રકારની માયકોરાઇઝા છે જેમાં ફૂગ વાહક વનસ્પતિના મૂળના બાહ્યકના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે.
આ ફૂગ વનસ્પતિના મૂળ સાથે સહજીવી સંબંધ બનાવે છે, જેમાં ફૂગ જમીનમાંથી ફોસ્ફરસ અને અન્ય પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદ કરે છે, જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો પૂરા પાડે છે.
તેથી, $VAM$ એ સહજીવી ફૂગ દર્શાવે છે.

(B) $Drosera$ એ કીટાહારી વનસ્પતિ છે.
કીટાહારી વનસ્પતિઓ સ્વયંપોષી હોય છે કારણ કે તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે,પરંતુ તેઓ પરપોષી પણ હોય છે કારણ કે તેઓ નાઈટ્રોજનની ઉણપવાળી જમીનમાં નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે કીટકોનો શિકાર કરે છે.
તેથી,$Drosera$ પરપોષી પોષણ દર્શાવે છે.

(A) કીટાહારી વનસ્પતિઓને $Heterotrophic$ (પરપોષી) ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ કીટકોને પકડીને અને તેમનું પાચન કરીને પોષક તત્વો,ખાસ કરીને નાઈટ્રોજન મેળવે છે.
જોકે તેઓ કાર્બોદિત પદાર્થો બનાવવા માટે $Photosynthesis$ (પ્રકાશસંશ્લેષણ)ની પ્રક્રિયા કરે છે,પરંતુ તેઓ નાઈટ્રોજનની ઉણપવાળી જમીનમાં ઉગે છે,જેના કારણે તેમની નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે કીટકોનું ભક્ષણ કરવું જરૂરી બને છે.
તેથી,તેઓ પરપોષણનું એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ દર્શાવે છે.

(D) $Utricularia$ (બ્લેડરવર્ટ) એ કીટાહારી વનસ્પતિ છે.
તેમાં કીટકોને પકડવા માટે વિશિષ્ટ રચનાઓ હોય છે જેને કોથળીઓ (bladders) કહેવાય છે.
આ કોથળીઓમાં બે પ્રકારની ગ્રંથિઓ હોય છે:
$1$. બાહ્ય ગ્રંથિઓ: આ $2$-કોષીય હોય છે અને કીટકોને આકર્ષવા માટે મ્યુસિલેજ અને શર્કરાનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$2$. આંતરિક ગ્રંથિઓ: આ $4$-કોષીય હોય છે અને કીટકોના પાચન માટે પ્રોટીએઝ અને $HCl$ થી ભરપૂર એસિડિક પાચક રસનો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેથી,પાચક રસનો સ્ત્રાવ કરતી પાચક ગ્રંથિઓ $4$-કોષીય હોય છે.

(A) $Pinguicula$ (બટરવર્ટ) એક કીટાહારી વનસ્પતિ છે. તેના પર્ણોની ઉપરની સપાટી પર બે પ્રકારની ગ્રંથિઓ હોય છે:
$1$. વૃંતધારી શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓ: આ ગ્રંથિઓ ચીકણો પદાર્થ (શ્લેષ્મ) સ્ત્રાવ કરે છે જે નાના કીટકોને પકડી રાખે છે.
$2$. અસ્થાયી (sessile) પાચક ગ્રંથિઓ: આ ગ્રંથિઓ ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે પકડાયેલા કીટકોનું પાચન કરીને પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે.
જ્યારે કોઈ કીટક પર્ણ પર બેસે છે,ત્યારે તે શ્લેષ્મમાં ચોંટી જાય છે અને પર્ણની કિનારીઓ અંદરની તરફ વળીને પાચનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરે છે.

(A) માયકોરાઇઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
આ જોડાણમાં,ફૂગના કવકતંતુઓ (hyphae) ખૂબ જ વિશાળ સપાટી ધરાવે છે જે જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજ ક્ષારોના શોષણમાં મદદ કરે છે,જે પછી વનસ્પતિને પૂરા પાડવામાં આવે છે.
બદલામાં,વનસ્પતિ ફૂગને શર્કરા અને અન્ય કાર્બનિક પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) જે વનસ્પતિઓ પોતાનો ખોરાક સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે બનાવી શકતી નથી,તેમને $Heterophytes$ અથવા પરપોષી વનસ્પતિઓ કહેવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિઓ તેમની પોષણની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કાર્બનિક અને અકાર્બનિક પદાર્થો માટે બાહ્ય સ્ત્રોતો પર આધાર રાખે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,બિન-લીલી વનસ્પતિઓ જેવી કે પરોપજીવી વનસ્પતિઓ (દા.ત.,$Cuscuta$) અને મૃતોપજીવી વનસ્પતિઓ,જે અન્ય સજીવો અથવા સડતા કાર્બનિક પદાર્થોમાંથી પોષક તત્વો મેળવે છે.

(A) જે વનસ્પતિઓ અન્ય વનસ્પતિઓ પર ઉગે છે પરંતુ તેમની પાસેથી પોષક તત્વો મેળવતી નથી,તેમને $Epiphytes$ (અધિપાદપ) કહેવામાં આવે છે.
તેઓ સૂર્યપ્રકાશ મેળવવા માટે માત્ર આધાર તરીકે યજમાન વનસ્પતિનો ઉપયોગ કરે છે.
તેમનો જમીન સાથે કોઈ સંપર્ક હોતો નથી અને તેઓ વાતાવરણ તેમજ વરસાદમાંથી ભેજ અને પોષક તત્વો મેળવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) આંશિક પરોપજીવી વનસ્પતિઓ હરિતદ્રવ્ય ધરાવે છે અને તેથી તેઓ પોતાનો કાર્બનિક ખોરાક જાતે બનાવી શકે છે. પરંતુ,તેઓ તેમની પાણી અને ખનિજોની જરૂરિયાતો માટે યજમાન વનસ્પતિ પર આધાર રાખે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Viscum$ (મિસ્ટલટો).

(A) કીટભક્ષી વનસ્પતિઓ સામાન્ય રીતે પાણીથી ભરાયેલી અને દલદલવાળી જમીનમાં ઉગે છે,જેમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનોની ઉણપ હોય છે.
નાઈટ્રોજનની આ ઉણપને પૂરી કરવા માટે,આ વનસ્પતિઓના પર્ણો વિશિષ્ટ રીતે રૂપાંતરિત થયેલા હોય છે જે કીટકો અને અન્ય નાના પ્રાણીઓને ફસાવીને તેમનું પાચન કરે છે,જેથી તેઓ તેમની નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકે છે.

(B) $Viscum$ (જે સામાન્ય રીતે મિસ્ટલટો તરીકે ઓળખાય છે) એ હેમિપેરાસાઇટ અથવા આંશિક પ્રકાંડ પરોપજીવી છે.
તેમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે અને તે પોતાનો ખોરાક બનાવવા માટે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે.
જોકે,તે યજમાન વનસ્પતિના પ્રકાંડ સાથે 'haustoria' (ચૂષક મૂળ) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓ દ્વારા જોડાઈને તેના જલવાહક પેશીમાંથી પાણી અને ખનિજ પોષક તત્વો મેળવે છે.
તેથી,તેને આંશિક પ્રકાંડ પરોપજીવી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) $Drosera$ એ કીટાહારી વનસ્પતિ છે. તેના પર્ણો પર અસંખ્ય ગ્રંથિમય રોમ આવેલા હોય છે જેને સ્પર્શકો (tentacles) કહેવામાં આવે છે. આ સ્પર્શકો એક ચીકણું,ચળકતું અને શ્લેષ્મી પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે જે કીટકોને આકર્ષે છે. જ્યારે કોઈ કીટક પર્ણ પર બેસે છે,ત્યારે તે આ ચીકણા સ્ત્રાવમાં ફસાઈ જાય છે,જેનાથી વનસ્પતિ નાઈટ્રોજન મેળવવા માટે તેનું પાચન કરી શકે છે.

(A) $Orobanche$ એ એક સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી છે જે સામાન્ય રીતે રીંગણ અને તમાકુ જેવા છોડના મૂળ પર પરોપજીવન ગુજારે છે.
$Balanophora$ પણ એક સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી તરીકે ઓળખાય છે જે જંગલના વૃક્ષોના મૂળમાંથી પોષણ મેળવે છે.
તેથી,બંને સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવીઓના ઉદાહરણો છે.

(B) $Loranthus$ એ અંશતઃ પ્રકાંડ પરોપજીવી છે.
તે એક અર્ધ-પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જે $Acacia$,આંબા,$Dalbergia$ અને $Albizzia$ જેવા યજમાન વૃક્ષોની ડાળીઓ પર ઉગે છે.
તેમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે,પરંતુ તે યજમાન વનસ્પતિના જલવાહક પેશીમાંથી પાણી અને ખનીજ પોષક તત્વો મેળવે છે.

(D) કીટાહારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જે કીટકો અને અન્ય સંધિપાદ પ્રાણીઓને પકડીને અને તેમનું પાચન કરીને તેમના પોષક તત્વો મેળવે છે.
$Drosera$,જેને સામાન્ય રીતે 'સનડ્યુ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે કીટાહારી વનસ્પતિઓની જાણીતી પ્રજાતિ છે.
$Balanophora$ અને $Orobanche$ પરોપજીવી વનસ્પતિઓ છે,જ્યારે $Rafflesia$ એ સંપૂર્ણ પરોપજીવી વનસ્પતિ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) $Drosera$ અને $Sarracenia$ એ કીટાહારી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણો છે.
આ વનસ્પતિઓ નાઈટ્રોજનની ઉણપવાળી જમીનમાં ઉગે છે.
તેમની નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે,તેઓ કીટકોને પકડીને તેનું પાચન કરે છે,જે તેમને જરૂરી નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનો પૂરા પાડે છે.

(C) $Drosera$ (ડ્રોસેરા) વનસ્પતિ આંશિક રીતે વિષમપોષી હોય છે. આવી વનસ્પતિઓ નાઈટ્રોજનની ઉણપવાળી જમીનમાં ઉગે છે અને નાના કીટકોને પકડીને અને તેમનું પાચન કરીને પોતાનો નાઈટ્રોજન મેળવે છે. તેથી,તેમને કીટાહારી વનસ્પતિઓ (insectivorous plants) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) જે વિષમપોષી વનસ્પતિ અન્ય જીવંત સજીવ (યજમાન) ને માર્યા વગર તેમાંથી પોતાનો ખોરાક મેળવે છે,તેને પરજીવી કહેવામાં આવે છે.
પરજીવી તેના યજમાનમાંથી પોષક તત્વો મેળવવા માટે હૌસ્ટોરિયા (haustoria) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ શોષક અંગોનો ઉપયોગ કરે છે.
આ હૌસ્ટોરિયા યજમાનના પેશીઓમાં પ્રવેશ કરીને તેના વાહક પેશીતંત્ર સુધી પહોંચે છે,જેનાથી પરજીવી પાણી અને પોષક તત્વોનું શોષણ કરી શકે છે.

(D) માંસાહારી વનસ્પતિઓ,જેમ કે $Nepenthes$ અથવા $Drosera$,સામાન્ય રીતે દલદલ કે કાદવવાળી જમીનમાં ઉગે છે જે એસિડિક હોય છે અને તેમાં નાઈટ્રોજનની ઉણપ હોય છે. જમીનમાં નાઈટ્રોજનની આ ઉણપને ભરપાઈ કરવા માટે,આ વનસ્પતિઓએ કીટકોને પકડીને તેમનું પાચન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવી છે. કીટકોના શરીરમાં રહેલા પ્રોટીનનું એમિનો એસિડમાં વિઘટન થાય છે,જે વનસ્પતિની વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે જરૂરી નાઈટ્રોજન પૂરું પાડે છે.

(A) $Nepenthes$ (કલશપર્ણ) એ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકતી લીલી વનસ્પતિ છે,જે તેને ઉત્પાદક બનાવે છે.
જો કે,તે નાઈટ્રોજનની ઉણપવાળી જમીનમાં ઉગે છે અને પોતાની નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કીટકોનો શિકાર કરે છે,આમ તે માંસાહારી પોષણ પદ્ધતિ દર્શાવે છે.
તેથી,તે ઉત્પાદક અને પ્રાથમિક માંસાહારી બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $Endophyte$ (અંતઃસ્થ વનસ્પતિ) એ એક સજીવ છે,જે ઘણીવાર બેક્ટેરિયા અથવા ફૂગ હોય છે,પરંતુ ક્યારેક વનસ્પતિ પણ હોઈ શકે છે,જે તેના જીવનચક્રના ઓછામાં ઓછા અમુક ભાગ માટે બીજી વનસ્પતિની અંદર રહે છે અને કોઈ રોગ પેદા કરતી નથી. આ સજીવો ઘણીવાર યજમાન વનસ્પતિ સાથે સહજીવન સંબંધમાં રહે છે,જે વૃદ્ધિમાં વધારો અથવા રોગકારકો સામે રક્ષણ જેવા ફાયદાઓ પૂરા પાડે છે.

(B) $Dionaea$ (વીનસ ફ્લાયટ્રેપ),$Drosera$ (સનડ્યુ),અને $Pinguicula$ (બટરવર્ટ) એ તમામ જાણીતી કીટાહારી વનસ્પતિઓ છે જે નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે કીટકોનો શિકાર કરે છે.
$Dischidia$ એ એક અધિપાદપ (epiphytic) વનસ્પતિ છે જે વૃક્ષો પર ઉગે છે. તે કીટાહારી નથી; તેના બદલે,તે ઘણીવાર કીડીઓ સાથે સહજીવન સંબંધ ધરાવે છે,જેમાં કીડીઓ તેના વિશિષ્ટ કુંજા જેવા પર્ણોમાં રહે છે અને આશ્રયના બદલામાં વનસ્પતિને પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.

(B) $Cuscuta$ (જેને સામાન્ય રીતે અમરવેલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) એ સંપૂર્ણ પ્રકાંડ પરોપજીવી વનસ્પતિ છે. તેમાં હરિતદ્રવ્યનો અભાવ હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકતી નથી,તેથી તે 'haustoria' (ચૂષક મૂળ) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓનો ઉપયોગ કરીને યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષણ મેળવે છે.
$Drosera$ (સનડ્યુ),$Nepenthes$ (કલશપર્ણ),અને $Utricularia$ (બ્લેડરવર્ટ) એ કીટાહારી વનસ્પતિઓ છે જે તેમની નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કીટકોનો શિકાર કરે છે,પરંતુ તેઓ સ્વયંપોષી છે કારણ કે તેમની પાસે હરિતદ્રવ્ય હોય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Utricularia$,જેને સામાન્ય રીતે 'બ્લેડરવર્ટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે એક કીટાહારી વનસ્પતિ છે.
આ વનસ્પતિમાં,પર્ણોના કેટલાક ભાગો કોથળી જેવી રચનાઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે જેને 'બ્લેડર્સ' (કોથળીઓ) કહેવામાં આવે છે.
આ બ્લેડર્સ નાના જલીય કીટકો અને સૂક્ષ્મજીવોને પકડવા માટે જાળ તરીકે કામ કરે છે,જેનું પાચન કરીને વનસ્પતિ નાઈટ્રોજનની ઉણપવાળી જમીનમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત પોષક તત્વો મેળવે છે.

(A) $Dionaea \ muscipula$ એ વીનસ ફ્લાય ટ્રેપનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે.
તે એક કીટાહારી વનસ્પતિ છે જે તેના રૂપાંતરિત પર્ણો દ્વારા બનાવેલ સ્નેપ-ટ્રેપ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને કીટકોને પકડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $Sarracenia$ એ કળશપર્ણ (pitcher plant) તરીકે જાણીતી વનસ્પતિ છે.
આ વનસ્પતિઓમાં,પર્ણો કળશ જેવી રચનામાં રૂપાંતરિત થાય છે જેથી કીટકોને પકડી શકાય.
અન્ય કીટાહારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,$Sarracenia$ ના કળશમાં પાચક ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ થતો નથી; તેના બદલે,તેઓ ફસાયેલા કીટકોનું વિઘટન કરવા અને વનસ્પતિ માટે પોષક તત્વો મુક્ત કરવા માટે સહજીવી બેક્ટેરિયા પર આધાર રાખે છે.

(B) કળશપર્ણ $(Nepenthes)$ એ એક લીલી વનસ્પતિ છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે,તેથી તે સ્વયંપોષી છે.
જોકે,તે નાઈટ્રોજનની ઉણપવાળી જમીનમાં ઉગે છે.
આ નાઈટ્રોજનની ઉણપને પૂરી કરવા માટે,તે નાના કીટકોને પકડીને તેમનું પાચન કરે છે.
પોષણની આ વિશિષ્ટ પદ્ધતિને કારણે,તેને માંસાહારી વનસ્પતિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) કીટાહારી વનસ્પતિઓ,જેમ કે $Drosera$ અને $Nepenthes$,સામાન્ય રીતે એવી જમીનમાં ઉગે છે જ્યાં નાઈટ્રોજનની ઉણપ હોય છે.
જમીનમાં નાઈટ્રોજનની આ ઉણપને પૂર્ણ કરવા માટે,આ વનસ્પતિઓએ કીટકોને પકડીને તેમનું પાચન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવી છે.
કીટકોના શરીરમાં રહેલા પ્રોટીનનું ઉત્સેચકો દ્વારા વિઘટન થાય છે,જેનાથી વનસ્પતિઓ તેમની વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે જરૂરી નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનો મેળવી શકે છે.

(B) $Aldrovanda$ (વોટર ફ્લી ટ્રેપ) એ જલીય,મુક્ત રીતે તરતી,મૂળવિહીન,કીટાહારી વનસ્પતિ છે. તે એવા પર્ણો ધરાવે છે જે $Dionaea$ (વીનસ ફ્લાયટ્રેપ) ના પર્ણો જેવા જ હોય છે અને તે ખાસ કરીને પાણીમાં રહેતા નાના સજીવો જેવા કે વોટર ફ્લી (પાણીના ચાંચડ) ને પકડવા માટે અનુકૂલિત થયેલ છે.

(B) $Dischidia$ એ વનસ્પતિઓની એક પ્રજાતિ છે જેમાં કળશ જેવી રચનાઓ રૂપાંતરિત પર્ણો છે,જેમાં ઢાંકણનો અભાવ હોય છે. આ કળશનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે વરસાદનું પાણી અને કચરો સંગ્રહવા માટે થાય છે,જે વનસ્પતિને પોષક તત્વો અને ભેજ પૂરો પાડે છે.

(C) માયકોરાઇઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે,જે બંને માટે ફાયદાકારક છે. આ સંબંધમાં,ફૂગના કવકતંતુઓ વનસ્પતિને જમીનમાંથી ફોસ્ફરસ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદ કરે છે,જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો અને સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.

(B) $VAM$ એટલે વેસિક્યુલર-આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઇઝા (Vesicular-Arbuscular Mycorrhiza).
તે માયકોરાઇઝાનો એક પ્રકાર છે જેમાં ફૂગ વાહક પેશીધારી વનસ્પતિના મૂળના બાહ્યકના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે.
આ ફૂગ વનસ્પતિના મૂળ સાથે સહજીવી સંબંધ બનાવે છે,જેમાં ફૂગ જમીનમાંથી પોષક તત્વો,ખાસ કરીને ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે અને બદલામાં,વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો પૂરા પાડે છે.
તેથી,$VAM$ એ સહજીવી ફૂગ દર્શાવે છે.

(B) $VAM$ (વેસિક્યુલર-આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઇઝા) એ ફૂગ અને વનસ્પતિના મૂળ વચ્ચેનું એક પ્રકારનું સહજીવન છે. ફૂગના કવકતંતુઓ જમીનમાંથી ફોસ્ફરસનું શોષણ કરે છે અને તેને વનસ્પતિને આપે છે,જે વનસ્પતિના ફોસ્ફેટ પોષણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) માયકોરાઇઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનો સહજીવી સંબંધ છે.
આ સંબંધમાં,ફૂગના કવકતંતુઓ જમીનમાંથી આવશ્યક પોષક તત્વો,ખાસ કરીને ફોસ્ફરસનું શોષણ કરે છે અને તેને વનસ્પતિને પૂરા પાડે છે.
બદલામાં,વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો અને સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
તેથી,તે મુખ્યત્વે જમીનમાંથી પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદરૂપ થાય છે.

(A) કીટાહારી વનસ્પતિઓ પોષણની દ્રષ્ટિએ સ્વયંપોષી હોય છે,એટલે કે તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે.
જો કે,તેઓ સામાન્ય રીતે દલદલ કે કાદવવાળી જમીનમાં ઉગે છે,જેમાં નાઈટ્રોજનની ભારે ઉણપ હોય છે.
જમીનમાં રહેલી આ નાઈટ્રોજનની ઉણપને પૂરી કરવા માટે,આ વનસ્પતિઓએ કીટકોને પકડીને તેમનું પાચન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવી છે,જે તેમને નાઈટ્રોજનનો વધારાનો સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.

(C) $Mycorrhiza$ એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનો પરસ્પર સહકારી સંબંધ છે।
આ સંબંધમાં, બંને સજીવો એકબીજા પાસેથી લાભ મેળવે છે।
ફૂગ વનસ્પતિને જમીનમાંથી ફોસ્ફરસ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વોના શોષણમાં મદદ કરે છે, જ્યારે વનસ્પતિ ફૂગને કાર્બોદિત પદાર્થો અને આશ્રય પૂરો પાડે છે।
આ આંતરક્રિયામાં બંને ભાગીદારોને ફાયદો થતો હોવાથી, તેને સહજીવી સંબંધ $(Symbiotic \text{ relationship})$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે।

(C) $Nepenthes$ એ હરિતદ્રવ્ય ધરાવતી વનસ્પતિ છે,તેથી તે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે,આમ તે એક પ્રાથમિક ઉત્પાદક છે.
તે કીટાહારી વનસ્પતિ હોવાથી,તે તીડ અને અન્ય નાના કીટકોનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે,તેથી તે એક ઉપભોગી પણ છે.

(B) માયકોરાઇઝા (Mycorrhiza) તરીકે ઓળખાતા સહજીવનમાં,ફૂગ ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળતંત્ર સાથે જોડાય છે.
વનસ્પતિઓ ફૂગને કાર્બનિક પોષકતત્વો પૂરા પાડે છે,જે મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી શર્કરા (કાર્બોદિતો) છે.
તેના બદલામાં,ફૂગના કવકતંતુઓ (hyphae) વનસ્પતિ માટે જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજ પોષકતત્વો (જેમ કે ફોસ્ફરસ) શોષવા માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
તેથી,સાચો જવાબ શર્કરા છે.

(B) માઇકોરાઇઝા એ ઉચ્ચકક્ષાની વનસ્પતિના મૂળ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
આ સંબંધમાં,ફૂગ વનસ્પતિને જમીનમાંથી આવશ્યક પોષકતત્વો,ખાસ કરીને ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે.
બદલામાં,વનસ્પતિ ફૂગને પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા કાર્બોદિતો અને અન્ય કાર્બનિક પોષકતત્વો પૂરા પાડે છે.
આ જોડાણ બંને સજીવો માટે પરસ્પર ફાયદાકારક છે.

(B) $Drosera$ (ડ્રોસેરા) એ કીટાહારી વનસ્પતિ છે. જોકે તે પ્રકાશસંશ્લેષી છે અને પોતાના કાર્બોદિત પદાર્થો જાતે બનાવી શકે છે,પરંતુ તે એવી જમીનમાં ઉગે છે જ્યાં નાઈટ્રોજન $(N_2)$ ની ઉણપ હોય છે. નાઈટ્રોજનની આ ઉણપને પૂરી કરવા માટે,તે કીટકોને જકડીને તેનું પાચન કરે છે જેથી તેને વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે જરૂરી નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનો મળી રહે.

(C) આપેલા સામાન્ય નામો નીચે મુજબના વૈજ્ઞાનિક નામો સાથે સુસંગત છે:
$1$. બલ્ડરવર્ટ એ $Utricularia$ નું સામાન્ય નામ છે.
$2$. સનડયુ એ $Drosera$ નું સામાન્ય નામ છે.
$3$. વિનસનો મક્ષીપાશ (Venus flytrap) એ $Dionaea$ નું સામાન્ય નામ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Utricularia, Drosera, Dionaea$ છે.

(A) અમરવેલ (Cuscuta) એ એક પરપજીવી વનસ્પતિ છે. તેમાં હરિતદ્રવ્યનો અભાવ હોય છે અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકતી નથી. તેથી,તે યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષણ મેળવવા માટે 'ચૂષક' (haustoria) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓ વિકસાવે છે,જે યજમાનના પેશીઓમાં પ્રવેશીને પાણી અને પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે. આ આંતરક્રિયાને પરપજીવીપણું (parasitism) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) કીટાહારી વનસ્પતિઓ,જેવી કે $Nepenthes$ (કલશપર્ણી) અથવા $Drosera$ (ડ્રોસેરા),સામાન્ય રીતે દલદલ કે કાદવવાળી જમીનમાં ઉગે છે જ્યાં જમીન એસિડિક હોય છે અને તેમાં પોષક તત્વો,ખાસ કરીને નાઈટ્રોજનની ઉણપ હોય છે.
આ ઉણપને પૂરી કરવા માટે,આ વનસ્પતિઓએ કીટકોને પકડવા અને તેમનું પાચન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવી છે,જે તેમના વિકાસ માટે નાઈટ્રોજનના પૂરક સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) કીટાહારી વનસ્પતિઓ,જેવી કે $Nepenthes$ (કલશપર્ણ) અથવા $Drosera$ (ડ્રોસેરા),સામાન્ય રીતે દલદલ કે ભેજવાળી જમીનમાં ઉગે છે જ્યાં જમીન એસિડિક હોય છે અને તેમાં પોષક તત્વો,ખાસ કરીને નાઈટ્રોજનની ઉણપ હોય છે.
આ ઉણપને પૂરી કરવા માટે,આ વનસ્પતિઓએ કીટકોને પકડવા અને તેમનું પાચન કરવા માટે વિશિષ્ટ પ્રકારના પર્ણો વિકસાવ્યા છે.
કીટકોના શરીરમાંથી મળતા પ્રોટીનનું એમિનો એસિડમાં વિઘટન થાય છે,જે વનસ્પતિના વિકાસ માટે જરૂરી નાઈટ્રોજન પૂરું પાડે છે.

(D) કીટાહારી વનસ્પતિઓ એવી વિશિષ્ટ વનસ્પતિઓ છે જે કીટકો અને અન્ય સંધિપાદ પ્રાણીઓને પકડીને અને તેમનું પાચન કરીને પોષક તત્વો મેળવે છે.
$1$. બ્લેડર વર્ટ $(Utricularia)$ એ જાણીતી જલીય કીટાહારી વનસ્પતિ છે.
$2$. વિનસ ફલાય ટ્રેપ $(Dionaea muscipula)$ એ સ્થળજ કીટાહારી વનસ્પતિ છે.
$3$. કસકટા એ પરોપજીવી વનસ્પતિ છે,કીટાહારી નથી.
તેથી,બ્લેડર વર્ટ અને વિનસ ફલાય ટ્રેપ બંને કીટાહારી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણો છે.