Axial skeleton Questions in Gujarati

(D) ઉરોસ્થિ $(Sternum)$ એ ઉરસની મધ્યવક્ષ રેખા પર આવેલું એક ચપટું અસ્થિ છે. તે પાંસળીઓ માટે જોડાણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે અને હૃદય તથા ફેફસાંનું રક્ષણ કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) મનુષ્યમાં પાંસળીઓનું પિંજર $12$ જોડ પાંસળીઓનું બનેલું હોય છે.
તેમને ઉરોસ્થિ (sternum) સાથેના જોડાણના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. સાચી પાંસળીઓ: પ્રથમ $7$ જોડને સાચી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે કાચવત કાસ્થિ (hyaline cartilage) દ્વારા સીધી ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$2$. ખોટી પાંસળીઓ: $8$મી, $9$મી અને $10$મી જોડને વર્ટીબ્રોકોન્ડ્રલ (ખોટી) પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે સીધી ઉરોસ્થિ સાથે જોડાતી નથી પરંતુ $7$મી પાંસળી સાથે જોડાય છે.
$3$. તરતી પાંસળીઓ: છેલ્લી $2$ જોડ ($11$મી અને $12$મી) ને તરતી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમના અગ્ર છેડા ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલા હોતા નથી.
તેથી, સાચી પાંસળીઓની સંખ્યા $7$ જોડ છે.

(A) માનવ પાંસળી પિંજરની આપેલી આકૃતિમાં:
$P$ એ છાતીના મધ્યમાં આવેલા સપાટ અસ્થિ તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે ઉરોસ્થિ (Sternum) છે.
$Q$ એ ઉરસીય પ્રદેશમાં આવેલા કશેરૂકાઓ તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે ઉરસીય કશેરૂકા (Thoracic vertebrae) છે.
તેથી,$P$ એ ઉરોસ્થિ છે અને $Q$ એ ઉરસીય કશેરૂકા છે.

(A) સ્કંઘમેખલા (ખભાની મેખલા) એ અગ્રબાહુના અસ્થિઓ અને અક્ષીય કંકાલ વચ્ચે જોડાણનું કાર્ય કરે છે.
તેમાં મુખ્યત્વે બે અસ્થિઓ આવેલા છે: અક્ષક (Clavicle) અને સ્કંધાસ્થિ (Scapula).
અક્ષક અસ્થિ અક્ષીય કંકાલના ઉરોસ્થિ (Sternum) સાથે જોડાય છે,જ્યારે સ્કંધાસ્થિ ઉપાંગીય કંકાલના પ્રગંડસ્થિ (Humerus) સાથે ગ્લેનોઇડ ગુહા દ્વારા જોડાય છે.
આમ,સ્કંઘમેખલા એ ઉપાંગીય કંકાલને અક્ષીય કંકાલ સાથે જોડતી કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) $Sella$ $Turcica$ એ માનવ ખોપરીના $Sphenoid$ અસ્થિના મુખ્ય ભાગમાં આવેલી કાઠીના આકારની ખાંચ છે.
તે પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (પીયૂષ ગ્રંથિ) માટે રક્ષણાત્મક અસ્થિની બેઠક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) મુખગુહાના તળિયે આવેલું $U$-આકારનું અસ્થિ $Hyoid$ (હાયોઇડ) અસ્થિ તરીકે ઓળખાય છે.
તે એક વિશિષ્ટ અસ્થિ છે કારણ કે તે કંકાલતંત્રના અન્ય કોઈ પણ અસ્થિ સાથે જોડાયેલું હોતું નથી.
જોકે તે શરીરરચનાની દ્રષ્ટિએ ગળાના ભાગમાં આવેલું છે,પરંતુ તેને અક્ષીય કંકાલમાં ખોપરીના અસ્થિઓ સાથે ગણવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) પાંસળીઓને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: સાચી પાંસળીઓ, ખોટી પાંસળીઓ અને મુક્ત પાંસળીઓ。
પ્રથમ $7$ જોડ પાંસળીઓને સાચી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે સીધી રીતે ઉરોસ્થિ (Sternum) સાથે જોડાયેલી હોય છે。
આ જોડાણ $hyaline$ cartilage (કાચવત કાસ્થિ) દ્વારા થાય છે, જે શ્વસન દરમિયાન ઉરોદરપટલને લવચીકતા અને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે。
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે。

(B) માનવ કરોડસ્તંભ $33$ કશેરુકાઓનો બનેલો છે જે શ્રેણીબદ્ધ રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
તેમને વિવિધ પ્રદેશોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. ગ્રીવા કશેરુકાઓ: $7$
$2$. ઉરોસ્થિ (થોરાસિક) કશેરુકાઓ: $12$
$3$. કટિ (લમ્બર) કશેરુકાઓ: $5$
$4$. ત્રિકાસ્થિ (સેક્રલ) કશેરુકાઓ: $1$ (સંયુક્ત)
$5$. પૂચ્છાસ્થિ (કોક્સિજિયલ) કશેરુકાઓ: $1$ (સંયુક્ત)
તેથી,મનુષ્યમાં ઉરોસ્થિ કશેરુકાઓની કુલ સંખ્યા $12$ છે.

(D) વિધાન $(A)$ ખોટું છે કારણ કે પાંસળીઓની તમામ $12$ જોડીઓ બાયસેફાલિક હોતી નથી. સામાન્ય રીતે માત્ર પ્રથમ $7$ જોડીઓ (સાચી પાંસળીઓ) ને કરોડસ્તંભ સાથે જોડાણના બે અલગ બિંદુઓ (શીર્ષ અને ટ્યુબરકલ) હોવાને કારણે બાયસેફાલિક ગણવામાં આવે છે. છેલ્લી કેટલીક જોડીઓ (મુક્ત પાંસળીઓ) માં આ બે અલગ શીર્ષોનો અભાવ હોય છે.
કારણ $(R)$ પણ ખોટું છે કારણ કે,જોકે ઘણી પાંસળીઓ બાયસેફાલિક હોય છે,પરંતુ તે તમામ $12$ જોડીઓ માટે સાર્વત્રિક લક્ષણ નથી. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

(C) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(A)$ પુખ્ત માનવ કંકાલ $206$ હાડકાંનું બનેલું છે. આ સાચું છે.
$(B)$ મનુષ્યમાં $12$ જોડ પાંસળીઓ હોય છે,એટલે કે કુલ $24$ પાંસળીઓ હોય છે. આ સાચું છે.
$(C)$ ઉરોસ્થિ એ છાતીના ભાગમાં વક્ષ બાજુએ આવેલું ચપટું હાડકું છે,પૃષ્ઠ બાજુએ નહીં. આ ખોટું છે.
$(D)$ બધા સસ્તન પ્રાણીઓમાં (થોડા અપવાદો સિવાય) $7$ ગ્રીવા કશેરુકાઓ હોય છે,$8$ નહીં. આ ખોટું છે.
$(E)$ પાંસળીઓ દ્વિશીર્ષી હોય છે કારણ કે તેમના પૃષ્ઠ છેડે બે સાંધાની સપાટીઓ હોય છે,જે કરોડસ્તંભ સાથે જોડાય છે. આ સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $A, B,$ અને $E$ સાચા છે,જ્યારે $C$ અને $D$ ખોટા છે.

(B) મનુષ્યમાં $12$ જોડ પાંસળીઓ હોય છે.
તેમને ઉરોસ્થિ (sternum) સાથેના જોડાણના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1.$ સાચી પાંસળીઓ ($1^{\text{st}}$ થી $7^{\text{th}}$ જોડ): આ પાંસળીઓ હાયલિન કાસ્થિ દ્વારા સીધી ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$2.$ વર્ટીબ્રોકોન્ડ્રલ (ખોટી) પાંસળીઓ ($8^{\text{th}}, 9^{\text{th}}$ અને $10^{\text{th}}$ જોડ): આ પાંસળીઓ સીધી ઉરોસ્થિ સાથે જોડાતી નથી,પરંતુ હાયલિન કાસ્થિની મદદથી $7^{\text{th}}$ પાંસળી સાથે જોડાય છે.
$3.$ મુક્ત પાંસળીઓ ($11^{\text{th}}$ અને $12^{\text{th}}$ જોડ): આ પાંસળીઓ વક્ષ બાજુએ ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલી હોતી નથી.
તેથી,$8^{\text{th}}, 9^{\text{th}}$ અને $10^{\text{th}}$ જોડને વર્ટીબ્રોકોન્ડ્રલ પાંસળીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) મનુષ્યમાં $12$ જોડ પાંસળીઓ હોય છે.
$1.$ પ્રથમ $7$ જોડને સાચી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે પૃષ્ઠ બાજુએ ઉરોદરીય કશેરુકાઓ સાથે અને વક્ષ બાજુએ હાયલિન કાસ્થિની મદદથી ઉરોસ્થિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$2.$ $8^{\text{મી}}$,$9^{\text{મી}}$ અને $10^{\text{મી}}$ જોડની પાંસળીઓને વર્ટીબ્રોકોન્ડ્રલ (ખોટી) પાંસળીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$3.$ આ પાંસળીઓ સીધી રીતે ઉરોસ્થિ સાથે જોડાતી નથી,પરંતુ હાયલિન કાસ્થિની મદદથી $7^{\text{મી}}$ પાંસળી સાથે જોડાય છે.
$4.$ $11^{\text{મી}}$ અને $12^{\text{મી}}$ જોડ મુક્ત પાંસળીઓ છે કારણ કે તે વક્ષ બાજુએ જોડાયેલી હોતી નથી.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચું વિધાન છે.

(B) વિધાન-$I$ ખોટું છે કારણ કે પાંસળીઓ પાતળા,ચપટા હાડકાં છે,જાડા અનિયમિત હાડકાં નથી.
વિધાન-$II$ ખોટું છે કારણ કે $8^{th}$,$9^{th}$ અને $10^{th}$ જોડની પાંસળીઓને 'વર્ટિબ્રોકોન્ડ્રલ' અથવા 'ખોટી' પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે,'તરતી' પાંસળીઓ નહીં. $11^{th}$ અને $12^{th}$ જોડની પાંસળીઓને તરતી પાંસળીઓ કહેવાય છે કારણ કે તે ઉરોસ્થિ સાથે બિલકુલ જોડાતી નથી.
તેથી,બંને વિધાનો ખોટા છે.

(A) પાંસળી પિંજર એ એક અસ્થિમય રચના છે જે હૃદય અને ફેફસાંનું રક્ષણ કરે છે. તે $12$ જોડ પાંસળીઓ,$12$ ઉરોદરીય કરોડરજ્જુના મણકા અને ઉરોસ્થિ (sternum) ની બનેલી હોય છે. ઉરોદરપટલ (diaphragm) એ એક સ્નાયુબદ્ધ પડદો છે જે ઉરોદર ગુહાને ઉદરીય ગુહાથી અલગ કરે છે અને તે પાંસળી પિંજરનો બંધારણીય ભાગ નથી. ફુપ્ફુસાવરણ (pleura) એ ફેફસાંને ઘેરી લેતી એક પાતળી ત્વચા છે,તે પણ પાંસળી પિંજરનો ભાગ નથી. જોકે,આપેલા વિકલ્પોમાં ઉરોદરપટલ એ મુખ્ય સ્નાયુ છે જે પાંસળી પિંજરના તળિયા તરીકે કાર્ય કરે છે,તેથી તે પાંસળી પિંજરના નિર્માણમાં ભાગ લેતું નથી.

(B) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે માનવ ખોપરી ડાયકોન્ડિલિક છે,મોનોકોન્ડિલિક નથી.
વિધાન $B$ સાચું છે કારણ કે નજીકના કરોડરજ્જુના મણકા વચ્ચેના સાંધા કાસ્થિમય સાંધા (સિંફિસિસ સાંધા) હોય છે.
વિધાન $C$ સાચું છે કારણ કે મનુષ્યો સહિત તમામ સસ્તન પ્રાણીઓમાં ગ્રીવા મણકાની સંખ્યા નિશ્ચિત $7$ હોય છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે કારણ કે તમામ પાંસળીઓ બાયસેફાલિક હોય છે,એટલે કે તેમની પાસે કરોડરજ્જુ સાથે જોડાણ માટે બે સપાટીઓ (શીર્ષ અને ટ્યુબરકલ) હોય છે.
વિધાન $E$ સાચું છે કારણ કે ખોપરીના ઓક્સિપિટલ કોન્ડાઇલ્સ એટલાસ $(C1)$ મણકા સાથે જોડાઈને એટલાન્ટો-ઓક્સિપિટલ સાંધો બનાવે છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $B, C$ અને $E$ છે.