Axial skeleton Questions in Gujarati

(C) પક્ષીઓના હાડકાં $pneumatic$ (પોલા) હોય છે જેથી ઉડવા માટે શરીરનું વજન ઓછું કરી શકાય.
આ પોલા હાડકાંમાં અસ્થિમજ્જા હોતી નથી,જે સામાન્ય રીતે અન્ય પૃષ્ઠવંશીઓના હાડકાંમાં જોવા મળે છે.

(C) પક્ષીઓમાં,છેલ્લા થોરાસિક,લમ્બર,સેક્રલ અને કેટલાક પૂંછડીના કરોડરજ્જુના મણકા જોડાઈને એક જટિલ રચના બનાવે છે જેને $Synsacrum$ (સિનસેક્રમ) કહેવામાં આવે છે. આ રચના ઉડાન માટે પેલ્વિક પ્રદેશને મજબૂતી આપે છે. જોકે પ્રશ્નમાં સસ્તન પ્રાણીઓનો ઉલ્લેખ છે,પરંતુ $Synsacrum$ શબ્દ ખાસ કરીને પક્ષીઓમાં કરોડરજ્જુના મણકાના જોડાણ સાથે સંકળાયેલ છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Synsacrum$ એ એકમાત્ર રચના છે જે કરોડરજ્જુના મણકાના જોડાણથી બને છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ભ્રૂણીય કંકાલનો મોટાભાગનો ભાગ $Hyaline$ (કાચવત) કાસ્થિનો બનેલો હોય છે.
તે પછીથી અસ્થિભવનની પ્રક્રિયા દ્વારા હાડકાંમાં ફેરવાય છે.
કોન્ડ્રોબ્લાસ્ટ્સનું ઓસ્ટિઓબ્લાસ્ટ્સ દ્વારા અને કોન્ડ્રિન મેટ્રિક્સનું ઓસિન દ્વારા સ્થાનાંતર થવાથી કાસ્થિનું હાડકામાં રૂપાંતર થાય છે.
કાસ્થિમય હાડકાંના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં હ્યુમરસ,ફીમર,અન્ય અંગોના હાડકાં,મેખલાઓ,પાંસળીઓ અને કરોડરજ્જુના મણકાનો સમાવેશ થાય છે.

(C) Atavistic epiphysis એ એક એવું અસ્થિ છે જે પૂર્વજોના સ્વરૂપોમાં એક અલગ તત્વ હતું પરંતુ ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન બીજા અસ્થિ સાથે જોડાઈ ગયું છે. તેથી,તેને એક સ્વતંત્ર અસ્થિ માનવામાં આવે છે જે જોડાણને કારણે તેની અલગ ઓળખ ગુમાવી ચૂક્યું છે.

(B) લાંબા અસ્થિના લાંબા ભાગને $Diaphysis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે અસ્થિનો મધ્ય ભાગ છે,જે મુખ્યત્વે સઘન અસ્થિ પેશીઓનો બનેલો હોય છે.
$Epiphysis$ એ લાંબા અસ્થિના ગોળાકાર છેડાને દર્શાવે છે,જ્યારે $Metaphysis$ એ $Diaphysis$ અને $Epiphysis$ ની વચ્ચેનો સાંકડો ભાગ છે.

(A) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના હાડકાનો મુખ્ય અકાર્બનિક ઘટક કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ છે,જે કંકાલ તંત્રને મજબૂતી અને માળખાકીય અખંડિતતા પ્રદાન કરે છે.
અન્ય ઘટકો જે ઓછી માત્રામાં હાજર હોય છે તેમાં કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ,મેગ્નેશિયમ ફોસ્ફેટ અને સોડિયમ ક્લોરાઇડનો સમાવેશ થાય છે.

(C) લાંબા અસ્થિની પોલાણ પીળી અસ્થિમજ્જા અને લાલ અસ્થિમજ્જાથી ભરેલી હોય છે.
લાલ અસ્થિમજ્જા મુખ્યત્વે રક્તકણો (erythropoiesis) ના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે.
પુખ્ત પૃષ્ઠવંશીઓમાં,લાલ અસ્થિમજ્જા ખાસ કરીને સસ્તન પ્રાણીઓના સ્પોન્જી અસ્થિ પેશીઓમાં જોવા મળે છે,જે મુખ્યત્વે લાંબા અસ્થિઓના છેડા,પાંસળીઓ,કરોડરજ્જુ અને નિતંબના અસ્થિઓમાં હોય છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
ખોપરીના ચપટા અસ્થિઓ સ્પોન્જી અસ્થિના બનેલા હોય છે અને તેમાં મજ્જા પોલાણ (marrow cavity) હોતું નથી,પરંતુ દરેક અસ્થિ તેની બંને સપાટી પર સઘન અસ્થિના પાતળા પડથી ઢંકાયેલું હોય છે.
આવા અસ્થિઓને ડિપ્લોઇક અસ્થિ કહેવામાં આવે છે.

(B) હેવર્સિયન સિસ્ટમ (અથવા ઓસ્ટિઓન) એ સઘન અસ્થિ (compact bone) નો બંધારણીય એકમ છે.
તે સસ્તન પ્રાણીઓના અસ્થિઓની લાક્ષણિકતા છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, પેન્થર $(Panthera pardus)$ એ સસ્તન પ્રાણી છે, જ્યારે કબૂતર પક્ષી છે, પાઈપ ફિશ માછલી છે અને અજગર સરીસૃપ છે.
તેથી, હેવર્સિયન સિસ્ટમ પેન્થરમાં જોવા મળે છે.

(D) $Patella$,જેને સામાન્ય રીતે 'ઘૂંટણની વાટકી' (knee cap) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે એક સપાટ અને ત્રિકોણાકાર અસ્થિ છે.
તે પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં ઘૂંટણના સાંધા પાસે ક્વાડ્રિસેપ્સ સ્નાયુના કંડરા (tendon) માં આવેલું હોય છે.
જે અસ્થિ કંડરાના અસ્થિભવન (ossification) દ્વારા કંડરાની અંદર વિકસે છે,તેને ખાસ કરીને $Sesamoid$ અસ્થિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(D) મનુષ્યમાં કરોડસ્તંભ પુખ્તાવસ્થામાં $26$ હાડકાંનો બનેલો હોય છે,પરંતુ ભ્રૂણ અવસ્થામાં કરોડરજ્જુના મણકાની કુલ સંખ્યા $33$ હોય છે.
તેનું વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગ્રીવા મણકા (Cervical): $7$
$2$. ઉરોદર મણકા (Thoracic): $12$
$3$. કટિ મણકા (Lumbar): $5$
$4$. ત્રિકાસ્થિ મણકા (Sacral): $5$ (પુખ્ત વયે $1$ માં જોડાય છે)
$5$. પૂંછડીના મણકા (Coccygeal): $4$ (પુખ્ત વયે $1$ માં જોડાય છે)
કરોડરજ્જુના મણકાની કુલ સંખ્યા $= 7 + 12 + 5 + 5 + 4 = 33$.

(D) એટલાસ એ સસ્તન પ્રાણીઓમાં,જેમાં સસલાનો પણ સમાવેશ થાય છે,પ્રથમ ગ્રીવા કશેરુકા (cervical vertebra) છે.
સામાન્ય કશેરુકાઓથી વિપરીત,એટલાસ ખોપરીને ટેકો આપવા અને તેની હલનચલનને સરળ બનાવવા માટે ખૂબ જ રૂપાંતરિત થયેલું હોય છે.
તેમાં સેન્ટ્રમ (centrum) અને ચેતા કંટક (neural spine) નો અભાવ હોય છે.
મહત્વની વાત એ છે કે,તેમાં અગ્ર અને પશ્વ બંને ઝાયગાપોફિસિસનો પણ અભાવ હોય છે,જે સામાન્ય રીતે અન્ય કશેરુકાઓમાં પાસપાસેના કશેરુકાઓ વચ્ચે જોડાણ માટે જોવા મળે છે.
તેથી,એટલાસ અસ્થિમાં અગ્ર અને પશ્વ બંને ઝાયગાપોફિસિસ ગેરહાજર હોય છે.

(C) $Atlas$ કરોડરજ્જુનો પ્રથમ મણકો $(C1)$ છે,જે વિશિષ્ટ છે કારણ કે તેમાં $centrum$ (કાયા) નો અભાવ હોય છે. $Axis$ કરોડરજ્જુનો બીજો મણકો $(C2)$ છે,જેમાં $centrum$ અને લાક્ષણિક $odontoid$ પ્રક્રિયા (dens) હોય છે. તેથી,$centrum$ બંનેમાં સામાન્ય નથી.

(C) માનવ પાંસળી પિંજરમાં $12$ જોડ પાંસળીઓ હોય છે.
$(c)$ પ્રથમ $7$ જોડ પાંસળીઓને સાચી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે હાયલિન કાસ્થિ દ્વારા સીધી રીતે સ્ટર્નમ (ઉરોસ્થિ) સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$8^{th}$,$9^{th}$ અને $10^{th}$ જોડને ખોટી પાંસળીઓ (વર્ટિબ્રોકોન્ડ્રલ પાંસળીઓ) કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે $7^{th}$ પાંસળીની કાસ્થિ સાથે જોડાઈને પરોક્ષ રીતે સ્ટર્નમ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
છેલ્લી $2$ જોડ ($11^{th}$ અને $12^{th}$) ને તરતી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમના અગ્ર છેડા સ્ટર્નમ કે અન્ય કોઈ પાંસળીની કાસ્થિ સાથે જોડાયેલા હોતા નથી.

(C) પ્રથમ ગ્રીવા મણકાને $Atlas$ કહેવામાં આવે છે. બીજા ગ્રીવા મણકાને $Axis$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. $Atlas$ માથાને ટેકો આપે છે. $Axis$ માં ખીલા જેવી અથવા ગાંઠ જેવી રચના હોય છે જેને $Odontoid$ $process$ અથવા $Dens$ કહેવામાં આવે છે,જે $Atlas$ અને માથાના પરિભ્રમણ માટે ધરી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) પ્રથમ ગ્રીવા મણકાને $Atlas$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે કરોડસ્તંભના અન્ય મણકાઓ કરતા અલગ છે કારણ કે તેમાં $centrum$ (કાયા) અને $spinous$ $process$ નો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,તે અગ્ર કમાન અને પશ્ચ કમાન ધરાવે છે,જે ખોપરીને ટેકો આપે છે.

(D) વર્ટીબ્રાર્ટેરિયલ કેનાલ,જેને $foramen \ transversarium$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ગ્રીવા મણકા (cervical vertebrae) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ નલિકાઓમાંથી વર્ટીબ્રલ ધમની,વર્ટીબ્રલ શિરા અને સહાનુભૂતિશીલ ચેતા જાળ પસાર થાય છે.
માત્ર ગ્રીવા મણકાના અનુપ્રસ્થ પ્રવર્ધમાં જ આ છિદ્રો જોવા મળે છે,જે તેમને ઉરસ,કટિ,ત્રિકાસ્થિ અને પૂંછડીના મણકાથી અલગ પાડે છે.

(B) ગ્રીવા કશેરુકાઓ એ કરોડસ્તંભના ગળાના ભાગમાં આવેલા હાડકાં છે.
લગભગ તમામ સસ્તન પ્રાણીઓમાં ગ્રીવા કશેરુકાઓની સંખ્યા નિશ્ચિત હોય છે,જે $7$ છે.
આ નિયમ ગળાની લંબાઈને ધ્યાનમાં લીધા વગર લાગુ પડે છે,જેમ કે મનુષ્ય અને જિરાફ બંનેમાં ગ્રીવા કશેરુકાઓની સંખ્યા $7$ જ રહે છે.

(D) સસલાના કરોડસ્તંભમાં નીચે મુજબના મણકા હોય છે:
- ગ્રીવા મણકા (Cervical vertebrae): $7$
- ઉરસ મણકા (Thoracic vertebrae): $12$
- કટિ મણકા (Lumbar vertebrae): $7$
- ત્રિકાસ્થિ મણકા (Sacral vertebrae): $4$
- પૂંછડીના મણકા (Caudal vertebrae): $16$
કરોડરજ્જુના મણકાની કુલ સંખ્યા = $7 + 12 + 7 + 4 + 16 = 46$.

(B) મનુષ્યમાં કરોડસ્તંભ $33$ કશેરુકાઓનો બનેલો છે,જે પાંચ પ્રદેશોમાં વહેંચાયેલ છે: ગ્રીવા,ઉરોક્ષ,કટિ,ત્રિક અને અનુત્રિક.
$1$. ગ્રીવા કશેરુકાઓ $(7)$ ગરદનના ભાગમાં જોવા મળે છે.
$2$. ઉરોક્ષ કશેરુકાઓ $(12)$ છાતી અથવા ઉરોક્ષ પ્રદેશમાં જોવા મળે છે.
$3$. કટિ કશેરુકાઓ $(5)$ ઉદરીય પ્રદેશમાં જોવા મળે છે અને તે સૌથી મોટી કશેરુકાઓ છે.
$4$. ત્રિક કશેરુકાઓ $(1)$ જોડાઈને ત્રિકાસ્થિ બનાવે છે.
$5$. અનુત્રિક કશેરુકાઓ $(1)$ જોડાઈને અનુત્રિકાસ્થિ બનાવે છે.
તેથી,કટિ કશેરુકાઓ ઉદરીય પ્રદેશમાં આવેલી હોય છે.

(A) કપાલ ગુહા,જેમાં મગજ સુરક્ષિત હોય છે,તે પાછળના ભાગે એક મોટા છિદ્ર દ્વારા ખુલે છે જેને $Foramen \ Magnum$ (મહાછિદ્ર) કહેવામાં આવે છે. મગજ આ છિદ્ર દ્વારા ખોપરીના પાયામાં કરોડરજ્જુ સાથે જોડાય છે.

(B) $8^{th}$,$9^{th}$ અને $10^{th}$ પાંસળીઓની જોડને ખોટી પાંસળીઓ (vertebrochondral ribs) કહેવામાં આવે છે.
આ પાંસળીઓ સીધી રીતે ઉરોસ્થિ (sternum) સાથે જોડાયેલી હોતી નથી.
તેના બદલે,તેમના અગ્ર ભાગો $7^{th}$ પાંસળીની કોસ્ટલ કાર્ટિલેજ (કાસ્થિ) સાથે જોડાયેલા હોય છે.

(D) માનવ ચહેરાના કંકાલમાં કુલ $14$ હાડકાં હોય છે:
$1$. નાસિકા અસ્થિ (Nasal): $2$
$2$. મેક્સિલા (ઉપલો જડબો): $2$
$3$. ઝાયગોમેટિક (ગાલના હાડકાં): $2$
$4$. મેન્ડિબલ (નીચલો જડબો): $1$
$5$. લેક્રિમલ અસ્થિ: $2$
$6$. પેલેટાઇન અસ્થિ: $2$
$7$. ઇન્ફિરિયર નેઝલ કોન્કા: $2$
$8$. વોમર: $1$
કુલ સરવાળો = $2 + 2 + 2 + 1 + 2 + 2 + 2 + 1 = 14$ હાડકાં.

(C) સાચો જવાબ $C$ (એક્સિસ-એટલાસ) છે.
$A$. ફીમર અને હ્યુમરસ બંને ઉપાંગોના લાંબા અસ્થિઓ છે (ફીમર પશ્ચ ઉપાંગમાં અને હ્યુમરસ અગ્ર ઉપાંગમાં).
$B$. ટિબિયા અને રેડિયસ બંને ઉપાંગોના લાંબા અસ્થિઓ છે.
$C$. એક્સિસ અને એટલાસ બંને ગ્રીવા મણકા ($C2$ અને $C1$) છે,જે અક્ષીય કંકાલનો ભાગ છે,જ્યારે અન્ય વિકલ્પો ઉપાંગીય કંકાલના તત્વોની જોડી દર્શાવે છે.
$D$. ટાર્સલ્સ અને કાર્પલ્સ બંને અનુક્રમે ઘૂંટી અને કાંડામાં જોવા મળતા નાના અસ્થિઓના સમૂહ છે.

(D) કોક્સિજિયલ અસ્થિ,જેને કોક્સિક્સ અથવા પૂંછડીના હાડકા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મનુષ્યમાં $4$ કોક્સિજિયલ કરોડરજ્જુના મણકાના જોડાણથી બને છે.
આ જોડાણ સામાન્ય રીતે પુખ્તાવસ્થા દરમિયાન થાય છે,જેનાથી એક જ નાનું,ત્રિકોણાકાર હાડકું બને છે.
કોક્સિક્સ એ સેક્રમના નીચેના ભાગ સાથે જોડાયેલું હોય છે.

(C) મનુષ્યના કરોડરજ્જુના મણકાનું સેન્ટ્રમ $Acoelous$ (એકોઇલસ) અથવા $Amphiplatyan$ (એમ્ફિપ્લેટિયન) પ્રકારનું હોય છે.
આ પ્રકારના સેન્ટ્રમમાં આગળની અને પાછળની બંને સપાટીઓ સપાટ હોય છે,જે કરોડરજ્જુને સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે અને શરીરના વજનને ટેકો આપે છે,સાથે જ મણકાઓ વચ્ચે મર્યાદિત હલનચલન શક્ય બનાવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
ગ્રીવા કશેરુકાઓ (cervical vertebrae) ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા $Foramen$ $transversarium$ અથવા $vertebro-arterial$ નલિકાઓની હાજરી છે.
આ નલિકાઓ સસ્તન પ્રાણીઓ,પક્ષીઓ અને સરીસૃપોમાં કરોડરજ્જુની ધમનીઓ (vertebral arteries) ના પસાર થવા માટેનો માર્ગ પૂરો પાડે છે.
દરેક નલિકા એક ટૂંકી દ્વિ-શીર્ષી પાંસળી દ્વારા બનેલી હોય છે જે કશેરુકાની બાજુ સાથે જોડાયેલી હોય છે,જેથી આ નલિકા કશેરુકાના અનુપ્રસ્થ પ્રવર્ધમાંથી પસાર થતી હોય તેવું લાગે છે.

(D) જે પ્રક્રિયામાં કાસ્થિનું રૂપાંતર અસ્થિમાં થાય છે તેને એન્ડોકોન્ડ્રલ ઓસિફિકેશન કહેવામાં આવે છે.
મોટાભાગના લાંબા હાડકાં અને ખોપરીના અમુક હાડકાં આ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે,જ્યાં કોન્ડ્રોસાઇટ્સ (કાસ્થિ કોષો) નું સ્થાન ઓસ્ટિઓસાઇટ્સ (અસ્થિ કોષો) લે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Vomer$ (વોમર) હાડકું એ ચહેરાનું હાડકું છે જે એન્ડોકોન્ડ્રલ ઓસિફિકેશન દ્વારા વિકસે છે,જ્યારે $Maxilla$,$Nasal$ અને $Dentary$ (મેન્ડિબલ) જેવા હાડકાં મુખ્યત્વે ઇન્ટ્રામેમ્બ્રેનસ હાડકાં છે જે કાસ્થિના પૂર્વગામી વગર સીધા મેસેન્કાઇમલ પેશીમાંથી વિકસે છે.

(D) હાડકાંઓને તેમના વિકાસના આધારે કાસ્થિજન્ય હાડકાં (endochondral) અથવા આવરણ હાડકાં (dermal/membranous) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. કાસ્થિજન્ય હાડકાં (જેમ કે $Humerus$,$Malleus$,અને $Incus$) અગાઉથી અસ્તિત્વ ધરાવતા કાસ્થિના મોડેલમાંથી વિકસે છે.
$2$. આવરણ હાડકાં (જેમ કે $Nasal$ હાડકું) કાસ્થિના તબક્કા વગર સીધા જ મેસેન્કાઇમલ પટલમાંથી વિકસે છે.
તેથી,$Nasal$ હાડકું એ આવરણ હાડકું છે,કાસ્થિજન્ય હાડકું નથી.

(A) આંતર-કશેરુકા તકતી કશેરુકાઓ વચ્ચે આંચકા શોષક (shock absorber) તરીકે કાર્ય કરે છે. તે બહારની બાજુએ ફાઈબ્રોકાર્ટિલેજની બનેલી તંતુમય રીંગ ધરાવે છે,જેને એન્યુલસ ફાઈબ્રોસસ કહેવાય છે,અને અંદરના ભાગમાં જેલી જેવો ગર્ભ હોય છે જેને ન્યુક્લિયસ પલ્પસસ કહેવાય છે. તેથી,તે કશેરુકાઓના સેન્ટ્રમ વચ્ચે આવેલી ફાઈબ્રોકાર્ટિલેજ તરીકે ઓળખાય છે.

(B) સસ્તન પ્રાણીઓમાં કરોડસ્તંભ વિવિધ પ્રકારના મણકાઓનો બનેલો હોય છે: ગ્રીવા,ઉરોદરીય,કટિ,ત્રિકાસ્થિ અને પૂંછ મણકા.
આ બધામાં,કટિ (Lumbar) મણકા સૌથી મોટા અને મજબૂત હોય છે કારણ કે તેઓ શરીરના ઉપરના ભાગનું વજન સહન કરે છે અને સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) સાચું વિધાન એ છે કે માનવ શરીરમાં $12$ ઉરોદર (thoracic) કરોડરજ્જુના મણકા હોય છે.
- ગળાના ભાગમાં $7$ ગ્રીવા (cervical) કરોડરજ્જુના મણકા હોય છે.
- મગજનું બોક્સ (કપાલ) $8$ હાડકાંનું બનેલું હોય છે.
- મનુષ્યમાં પાંસળીઓની $12$ જોડ હોય છે,$15$ નહીં.
- તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચું વિધાન છે.

(C) ઝાયગોમેટિક આર્ચ,જેને ગાલના હાડકા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સસ્તન પ્રાણીઓની ખોપરીમાં એક અસ્થિમય પુલ છે.
તે મેક્સિલાના ઝાયગોમેટિક પ્રોસેસ,ઝાયગોમેટિક હાડકા (જેને જુગલ હાડકા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) અને સ્ક્વોમોસલ હાડકા (ટેમ્પોરલ હાડકા) ના ઝાયગોમેટિક પ્રોસેસના જોડાણથી બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ મેક્સિલા,સ્ક્વોમોસલ અને જુગલ છે.

(A) ઘણા પૃષ્ઠવંશીઓના ખોપરીના બંધારણમાં,ખાસ કરીને ક્રેનિયલ કાઇનેસિસના સંદર્ભમાં,મગજની પેટી (cranium) અને ઉપરના જડબા (palatoquadrate) વચ્ચેનું જોડાણ ચોક્કસ હાડકાં દ્વારા થાય છે.
$1$. પૃષ્ઠ સેતુ $Squamosal$ હાડકા દ્વારા રચાય છે,જે ખોપરીને જડબાના ઉપકરણ સાથે જોડે છે.
$2$. વક્ષ સેતુ $Pterygoid$ હાડકા દ્વારા રચાય છે,જે તાળવા અને ખોપરી વચ્ચે માળખાકીય આધાર અને જોડાણ પૂરું પાડે છે.
તેથી,સાચી જોડી $Squamosal$ અને $Pterygoid$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
ગ્રીક પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર,એટલાસ નામના દેવ પૃથ્વીનો ભાર પોતાના ખભા પર ઝીલે છે.
ખોપરીને પૃથ્વી (ગોળા) તરીકે ગણવામાં આવે,તો કરોડસ્તંભનો પ્રથમ મણકો જે ખોપરીનું સંપૂર્ણ વજન વહન કરે છે,તેને એટલાસ મણકો કહેવામાં આવે છે.
આ મણકો ખોપરીના ઓક્સિપિટલ કોન્ડાઈલ્સ સાથે જોડાય છે,જે માથું હલાવવાની ક્રિયામાં મદદ કરે છે.

(B) $Foramen Magnum$ એ ખોપરીના આધાર ભાગમાં આવેલું એક મોટું છિદ્ર છે.
તે એક એવો માર્ગ છે જેના દ્વારા મગજનો લંબમજ્જા (medulla oblongata) ભાગ કરોડરજ્જુ સાથે જોડાય છે.

(D) અક્ષીય કંકાલ શરીરની મધ્ય રેખાંશીય ધરી પર આવેલું હોય છે.
તે ખોપરી,કરોડસ્તંભ,ઉરોસ્થિ અને પાંસળીઓનું બનેલું છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો અક્ષીય કંકાલના ભાગો છે.

(D) $atlas$ એ પ્રથમ ગ્રીવા મણકો $(C1)$ છે,જે વીંટી જેવો હોય છે અને તેમાં $centrum$ અને $neural$ $spine$ નો અભાવ હોય છે.
$axis$ એ બીજો ગ્રીવા મણકો $(C2)$ છે,જેની મુખ્ય લાક્ષણિકતા $odontoid$ $process$ (અથવા $dens$) નામની ખીલા જેવી રચના છે,જે તેના $centrum$ માંથી ઉપરની તરફ નીકળે છે.
આ $odontoid$ $process$ એક ધરી તરીકે કાર્ય કરે છે જેની આસપાસ $atlas$ (અને ખોપરી) ફરે છે,જેનાથી માથું આજુબાજુ ફેરવી શકાય છે.
તેથી,$axis$ એ $atlas$ કરતા મુખ્યત્વે $odontoid$ $process$ ની હાજરીને કારણે અલગ પડે છે.

(A) મનુષ્યની ખોપરી (Cranium) $8$ હાડકાંની બનેલી હોય છે.
તેમાં $1$ ફ્રન્ટલ (Frontal) હાડકું,$2$ પેરિએટલ (Parietal) હાડકાં,$2$ ટેમ્પોરલ (Temporal) હાડકાં,$1$ ઓક્સિપિટલ (Occipital) હાડકું,$1$ સ્ફેનોઇડ (Sphenoid) હાડકું અને $1$ એથમોઇડ (Ethmoid) હાડકુંનો સમાવેશ થાય છે.
આમ,ખોપરીમાં કુલ હાડકાંની સંખ્યા $8$ છે.

(A) મનુષ્યનું નીચેનું જડબું,જેને મેન્ડિબલ (mandible) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં એક જ હાડકું હોય છે.
તે એક મુખ્ય ભાગ અને બે શાખાઓ (rami) ધરાવે છે.
મેન્ડિબલ એક જ જોડાયેલું હાડકું હોવાથી,નીચેના જડબાના દરેક અડધા ભાગમાં $1$ હાડકું હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $1$ છે.

(B) સસલા અથવા મનુષ્યના કંકાલમાં સૌથી નાનું હાડકું $Stapes$ (સ્ટેપ્સ) છે.
તે મધ્ય કર્ણમાં આવેલા ત્રણ શ્રવણ અસ્થિઓ (auditory ossicles) પૈકીનું એક છે,જે અવાજના તરંગોને આંતરિક કર્ણ સુધી પહોંચાડવાનું કાર્ય કરે છે.

(A) ખોપરીને બે મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે: ન્યુરોક્રેનિયમ અને સ્પ્લેન્કનોક્રેનિયમ.
$1$. $Neurocranium$ (મગજનું બોક્સ) મગજ અને સંવેદનાત્મક અંગોનું રક્ષણ કરે છે.
$2$. $Splanchnocranium$ (જેને વિસેરોક્રેનિયમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ ખોપરીનો એવો ભાગ છે જે ફેરીન્જિયલ કમાનમાંથી ઉતરી આવ્યો છે. તેમાં ઉપલું જડબું,નીચલું જડબું,હાયોઇડ ઉપકરણ અને ઝાલર કમાન (માછલીઓમાં) અથવા તેના વ્યુત્પન્ન અંગોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Splanchnocranium$ છે.

(A) મનુષ્ય અને પૂંછડી વગરના વાંદરાઓમાં કરોડસ્તંભનો અંતિમ ભાગ એક નાનું,ત્રિકોણાકાર અસ્થિ ધરાવે છે જેને $Coccyx$ (જેને પૂંછડીનું હાડકું પણ કહેવાય છે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ચાર કૉક્સિજિયલ કરોડરજ્જુના મણકાઓના જોડાણથી બને છે.
તે વિવિધ કંડરાઓ,અસ્થિબંધ અને સ્નાયુઓ માટે જોડાણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) એક્સિસ કરોડરજ્જુની ઓડોન્ટોઇડ પ્રોસેસ (જેને ડેન્સ પણ કહેવાય છે) ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન એટલાસ કરોડરજ્જુના સેન્ટ્રમમાંથી ઉતરી આવે છે. વિકાસ દરમિયાન,એટલાસનું સેન્ટ્રમ એટલાસથી અલગ થઈ જાય છે અને એક્સિસ કરોડરજ્જુના મુખ્ય ભાગ (સેન્ટ્રમ) સાથે જોડાઈને ઓડોન્ટોઇડ પ્રોસેસ બનાવે છે,જે માથાના પરિભ્રમણ માટે ધરી (pivot) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) સસલાના કંકાલતંત્રમાં,વક્ષ કરોડરજ્જુના મણકા (thoracic vertebrae) લાંબા,પાતળા અને પાછળની તરફ નમેલા ચેતાકંટક ધરાવે છે.
આ કંટક ગરદન અને ધડના અગ્ર ભાગને આધાર આપતા સ્નાયુઓ માટે જોડાણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેની સરખામણીમાં,ગ્રીવા મણકા ટૂંકા કંટક ધરાવે છે અને કટિ મણકા પહોળા,તકતી જેવા ચેતાકંટક ધરાવે છે.

(D) ઉરોસ્થિ પાંજરું (જેને પાંસળીનું પાંજરું પણ કહેવાય છે) એ એક અસ્થિમય રચના છે જે હૃદય અને ફેફસાંનું રક્ષણ કરે છે.
તે પૃષ્ઠ બાજુએ ઉરોદરીય કશેરુકાઓ,વક્ષ બાજુએ ઉરોસ્થિ અને પાર્શ્વ બાજુએ પાંસળીઓ દ્વારા બનેલું હોય છે.
તેથી,તે પાંસળીઓ,ઉરોસ્થિ અને ઉરોદરીય કશેરુકાઓનું બનેલું છે.

(A) અક્ષીય કંકાલ શરીરની મુખ્ય ઊભી ધરી બનાવે છે.
તે કુલ $80$ હાડકાંનું બનેલું છે.
તેમાં નીચે મુજબના હાડકાંનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. ખોપરી: $22$ હાડકાં (કપાલ અને ચહેરાના).
$2$. કરોડસ્તંભ: $26$ હાડકાં (પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં,જે ભ્રૂણીય અવસ્થાના $33$ મણકામાંથી બને છે).
$3$. ઉરોસ્થિ (Sternum): $1$ હાડકું.
$4$. પાંસળીઓ: $24$ હાડકાં ($12$ જોડ).
$5$. હાયોઇડ અસ્થિ: $1$ હાડકું.
$6$. કર્ણ અસ્થિકાઓ: $6$ હાડકાં ($3$ જોડ).
કુલ: $22 + 26 + 1 + 24 + 1 + 6 = 80$ હાડકાં.

(C) $Hyoid$ (હાયોઇડ) હાડકું એ $U$-આકારનું અથવા ઘોડાની નાળ જેવું હાડકું છે,જે ગળાના ભાગમાં મુખગુહાના તળિયે આવેલું હોય છે.
તે વિશિષ્ટ છે કારણ કે તે માનવ શરીરમાં અન્ય કોઈ હાડકા સાથે જોડાયેલું હોતું નથી.
તે જીભના સ્નાયુઓ અને મુખના તળિયાના સ્નાયુઓ માટે જોડાણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) માનવ પાંસળીના પિંજરમાં $12$ જોડી પાંસળીઓ હોય છે. પ્રથમ $7$ જોડીને સાચી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે સીધી રીતે ઉરોસ્થિ (sternum) સાથે જોડાયેલી હોય છે. $8^{th}$,$9^{th}$ અને $10^{th}$ જોડીને ખોટી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે હાયલિન કાર્ટિલેજ દ્વારા $7^{th}$ પાંસળી સાથે જોડાય છે. છેલ્લી $2$ જોડી ($11^{th}$ અને $12^{th}$) ને તરતી પાંસળીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમના અગ્ર ભાગો ઉરોસ્થિ કે અન્ય કોઈ પાંસળી સાથે જોડાયેલા હોતા નથી; તેઓ ઉદરીય સ્નાયુઓમાં મુક્ત રહે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ખોપરી: $22$ અસ્થિઓ.
$(2)$ કરોડરજ્જુના મણકા: $33$ અસ્થિઓ (બાળકોમાં,જે પાછળથી $26$ માં ફેરવાય છે).
$(3)$ પાંસળીઓ: $24$ અસ્થિઓ ($12$ જોડ).
$(4)$ ઉરોસ્થિ: $1$ અસ્થિ.
$(5)$ અંસમેખલા: $4$ અસ્થિઓ ($2$ જત્રુ અને $2$ સ્કંધાસ્થિ).
$(6)$ હાથ: $60$ અસ્થિઓ (દરેક હાથમાં $30$).
$(7)$ કર્ણ અસ્થિઓ: $6$ અસ્થિઓ (દરેક કાનમાં $3$).
$(8)$ નિતંબ મેખલા: $2$ અસ્થિઓ (કોક્સલ અસ્થિઓ).
સંખ્યાઓ જોડતા: $(1)$-$3$,$(2)$-$8$,$(3)$-$1$,$(4)$-$4$,$(5)$-$6$,$(6)$-$2$,$(7)$-$7$,$(8)$-$5$.
તેથી,સાચી શ્રેણી $3, 8, 1, 4, 6, 2, 7, 5$ છે.