Disorders of Muscular and Skeletal System Questions in Gujarati

(A) હર્નિયા ત્યારે થાય છે જ્યારે કોઈ આંતરિક અંગ અથવા ચરબીયુક્ત પેશી આસપાસના સ્નાયુઓ અથવા સંયોજક પેશી (fascia) માં રહેલી નબળી જગ્યામાંથી બહાર નીકળી જાય છે.
સૌથી સામાન્ય પ્રકાર,ઇન્ગ્યુનલ હર્નિયામાં,આંતરડાનો એક ભાગ પેટની દીવાલના નબળા ભાગમાંથી ઇન્ગ્યુનલ કેનાલમાં બહાર નીકળી જાય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી સચોટ વર્ણન આંતરડાનું ઇન્ગ્યુનલ કેનાલમાં ઉતરી જવું તે છે.

(A) સાંધાઓમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાથી $Gout$ (ગાઉટ) નામની સ્થિતિ સર્જાય છે.
આ સ્થિતિ યુરિક એસિડના વધુ પડતા નિર્માણને કારણે અથવા કિડની દ્વારા તેનો અસરકારક રીતે નિકાલ ન થવાને કારણે થાય છે,જે હાયપરયુરીસેમિયા અને ત્યારબાદ સાંધામાં સોજો લાવે છે.

(B) જેમ જેમ વ્યક્તિની ઉંમર વધે છે,તેમ હાડકાનું કાર્બનિક મેટ્રિક્સ ઘટે છે,જ્યારે ખનિજ તત્વોનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે છે અથવા તેમાં એવા ફેરફારો થાય છે જે તેની સ્થિતિસ્થાપકતા ઘટાડે છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે હાડકાં તેમની સ્થિતિસ્થાપકતા ગુમાવે છે અને વધુ બરડ બને છે.
સ્થિતિસ્થાપકતાના આ ઘટાડાને કારણે,હાડકાં યાંત્રિક દબાણને અસરકારક રીતે સહન કરી શકતા નથી,જેનાથી ઈજા થતા તે તૂટવાની શક્યતા વધી જાય છે.

(C) મોચ એ અસ્થિબંધ (Ligament) ને થતી ઈજા છે,જે બે હાડકાંને એકબીજા સાથે જોડતી તંતુમય પેશી છે. જ્યારે અસ્થિબંધ અચાનક અથવા વધુ પડતા બળને કારણે ખેંચાય છે અથવા ફાટી જાય છે,ત્યારે તેને મોચ કહેવામાં આવે છે,જે ઘણીવાર પડવાથી અથવા સાંધાના અચાનક વળાંકને કારણે થાય છે.

(C) $Sprain$ (મોચ) એ અસ્થિબંધન (ligament) ની ઈજા છે,જે તંતુમય પેશી છે જે હાડકાંને બીજા હાડકાં સાથે જોડે છે. તે ત્યારે થાય છે જ્યારે અસ્થિબંધન અચાનક હલનચલન અથવા આઘાતને કારણે વધુ પડતું ખેંચાઈ જાય અથવા ફાટી જાય છે. તેનાથી વિપરીત,$Fracture$ એટલે હાડકું ભાંગવું,$Dislocation$ એટલે સાંધામાંથી હાડકાંનું ખસી જવું,અને $Tension$ એ શારીરિક તણાવ માટેનો સામાન્ય શબ્દ છે.

(A) માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકાર છે,જેમાં રોગપ્રતિકારક તંત્ર એવા એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે જે ચેતાસ્નાયુ જોડાણ (neuromuscular junction) પરના એસિટિલકોલાઇન રીસેપ્ટર્સ પર હુમલો કરે છે.
આના કારણે ચેતા આવેગોનું સ્નાયુઓ સુધીનું વહન અટકી જાય છે,જેના પરિણામે સ્નાયુઓની નબળાઈ અને થાક અનુભવાય છે.
કારણ કે શરીરની પોતાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી તેના પોતાના જ રીસેપ્ટર્સને બહારના પદાર્થ તરીકે ઓળખે છે,તેથી આ સ્થિતિ સ્વ-પ્રતિજન (auto-antigens) ને કારણે થાય છે.

(A) 'પેરાપ્લેજિયા' એ એક તબીબી સ્થિતિ છે જે શરીરના નીચેના ભાગોમાં મોટર અને સંવેદનાત્મક કાર્યની ક્ષતિ અથવા નુકસાન દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે કરોડરજ્જુને થતા નુકસાનને કારણે થાય છે,જે ખાસ કરીને પગ અને ધડના નીચેના ભાગને અસર કરે છે.
તેથી,તે બંને પગના લકવાને સૂચવે છે.

(B) આર્થરાઈટિસ (સંધિવા) એ એક તબીબી સ્થિતિ છે જે એક અથવા વધુ સાંધાઓમાં સોજા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તે અસરગ્રસ્ત સાંધાઓમાં દુખાવો,સોજો અને જકડન પેદા કરે છે,જે હલનચલન અને ગતિશીલતાને મર્યાદિત કરી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) ગાઉટ એ સંધિવા (arthritis) નો એક પ્રકાર છે જે સાંધામાં તીવ્ર દુખાવો,લાલાશ અને સોજા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તે સાંધાઓના શ્લેષ્મ પ્રવાહી (synovial fluid) અને પેશીઓમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો (મોનોસોડિયમ યુરેટ) જમા થવાને કારણે થાય છે.
આ જમાવટ હાયપરયુરીસેમિયાને કારણે થાય છે,જે રક્તમાં યુરિક એસિડનું ઉચ્ચ સ્તર છે,જે ઘણીવાર શરીરની યુરિક એસિડને યોગ્ય રીતે ઉત્સર્જન કરવાની અસમર્થતા અથવા તેના વધુ પડતા ઉત્પાદનને કારણે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) મોચ (Sprain) એ અસ્થિબંધ (Ligament) ને થતી ઈજા છે,જે એક તંતુમય સંયોજક પેશી છે જે સાંધામાં બે હાડકાંને જોડે છે.
તે ત્યારે થાય છે જ્યારે સાંધાના અચાનક અને અતિશય ખેંચાણ અથવા મરોડને કારણે અસ્થિબંધ તેની સામાન્ય ક્ષમતા કરતા વધારે ખેંચાઈ જાય અથવા ફાટી જાય છે.
તેનાથી વિપરીત,સ્નાયુ કે સ્નાયુબંધ (Tendon) ને થતી ઈજાને સ્ટ્રેન (Strain) કહેવામાં આવે છે.

(A) વિટામિન $D$ ની ઊણપને કારણે બાળકોમાં રિકેટ્સ (સુક્તાન) નામનો રોગ થાય છે.
રિકેટ્સમાં,હાડકાંમાં ખનિજોનું પ્રમાણ ઓછું હોવાને કારણે તે નરમ અને નબળાં પડી જાય છે,જેના પરિણામે હાડકાંમાં વિકૃતિઓ જોવા મળે છે,જેમ કે પગ કમાન આકારના થઈ જવા (ઘૂંટણ પાસેથી પગ બહારની તરફ વળી જવા).
વિટામિન $D$ એ કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસના શોષણ માટે અનિવાર્ય છે,જે હાડકાંના તંદુરસ્ત વિકાસ માટે જરૂરી છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a$. ટીટેની: શરીરમાં કેલ્શિયમનું પ્રમાણ ઘટવાને કારણે સ્નાયુઓમાં ઝડપી ખેંચાણ $(iv)$.
$b$. ઓસ્ટિયોપોરોસીસ: ઉંમર સંબંધિત વિકાર જેમાં અસ્થિની ઘટ્ટતામાં ઘટાડો થાય છે અને અસ્થિભંગની શક્યતા વધે છે $(v)$.
$c$. સ્નાયુક્ષીણતા (મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી): આનુવંશિક ખામીને કારણે કંકાલસ્નાયુનું ક્રમિક વિઘટન $(ii)$.
$d$. આર્થરાઈટિસ: સાંધાનો સોજો $(iii)$.
$e$. માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ: સ્વયં રોગપ્રતિકારકતાની ખામી જે ચેતાસ્નાયુ જોડાણને અસર કરે છે $(i)$.
આમ,સાચો ક્રમ $a-iv, b-v, c-ii, d-iii, e-i$ છે.

(B) વર્ણવેલી સ્થિતિને ઇંગ્વિનલ હર્નિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સ્થિતિમાં,ઇંગ્વિનલ કેનાલ,જે ઉદરીય દીવાલમાં આવેલી એક નળી છે,તે નબળી અથવા ઢીલી પડી જાય છે.
આ નબળાઈને કારણે,આંતરડાનો એક ભાગ અથવા લૂપ આ નળીમાંથી બહાર નીકળીને વૃષણ કોથળીમાં ઉતરી આવે છે,જેના કારણે દુખાવો અને સોજો આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) રુમેટોઇડ આર્થરાઈટિસ એ એક લાંબાગાળાનો સ્વપ્રતિરક્ષા (autoimmune) રોગ છે,જેમાં શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી પોતાના જ સ્વસ્થ પેશીઓ પર,ખાસ કરીને સાંધાની આસપાસના પટલ (synovium) પર હુમલો કરે છે. આના કારણે સોજો,દુખાવો અને સાંધાનો નાશ થઈ શકે છે. ઓસ્ટિઓઆર્થરાઈટિસ એ ઘસારાને કારણે થતો રોગ છે અને ગાઉટી આર્થરાઈટિસ એ યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થાય છે; આ બંને મુખ્યત્વે સ્વપ્રતિરક્ષા રોગો તરીકે વર્ગીકૃત નથી.

(C) ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ હાડકાની ખનિજ ઘનતામાં ઘટાડો થવાની સ્થિતિ છે,જેના કારણે હાડકાં બરડ બને છે અને તેમાં ફ્રેક્ચર થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
સામાન્ય ઓસ્ટિયોપોરોસિસ વૃદ્ધોમાં અને મેનોપોઝ પછી સ્ત્રીઓમાં સામાન્ય છે.
મેનોપોઝ પછી,રક્ત પ્લાઝ્મામાં એસ્ટ્રોજન હોર્મોનનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
એસ્ટ્રોજન હાડકાના કોષોને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,ખાસ કરીને ઓસ્ટિઓબ્લાસ્ટ્સ (જે હાડકાં બનાવે છે) અને ઓસ્ટિઓક્લાસ્ટ્સ (જે હાડકાં તોડે છે) ની પ્રવૃત્તિને સંતુલિત રાખે છે.
જ્યારે એસ્ટ્રોજનનું સ્તર ઘટે છે,ત્યારે હાડકાના પુનઃનિર્માણનું સંતુલન ખોરવાય છે,જેના પરિણામે હાડકાં નબળા પડે છે અને ઓસ્ટિયોપોરોસિસ થાય છે.

(D) : ઉરસના મણકાની સંખ્યા $12$ હોય છે. પાસપાસેના મણકા વચ્ચેના સાંધા કાસ્થિમય સાંધા છે અને સામસામેની સપાટીઓ તંતુમય કાસ્થિ (fibrocartilage) દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,જે ખૂબ જ ઓછી હલનચલન કરવા દે છે. ઓસ્ટિઓપોરોસિસ એ હાડકાના ઓછા દળ અને હાડકાના પેશીઓના નુકસાન દ્વારા લાક્ષણિક રોગ છે,જે નબળા અને બરડ હાડકાં તરફ દોરી શકે છે. ઓસ્ટિઓપોરોસિસ ત્યારે થાય છે જ્યારે નવા હાડકાના નિર્માણ અને જૂના હાડકાના શોષણ વચ્ચે અસંતુલન હોય છે. સામાન્ય ઓસ્ટિઓપોરોસિસ વૃદ્ધ લોકોમાં અને મેનોપોઝ પછી સ્ત્રીઓમાં સામાન્ય છે. ઓસ્ટિઓપોરોસિસમાં,હાડકામાં ઓસ્ટિઓબ્લાસ્ટિક (હાડકા બનાવવાની) પ્રવૃત્તિ સામાન્ય રીતે સામાન્ય કરતા ઓછી હોય છે અને પરિણામે હાડકાના જમા થવાનો દર ઘટે છે. ઇસ્ટ્રોજન હાડકાંમાં ઓસ્ટિઓક્લાસ્ટિક (હાડકાનું શોષણ) પ્રવૃત્તિને અટકાવે છે અને તેથી હાડકાના વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે. મેનોપોઝ પછી,અંડાશય દ્વારા લગભગ કોઈ ઇસ્ટ્રોજનનો સ્ત્રાવ થતો નથી. આ ઇસ્ટ્રોજનની ઉણપ હાડકાંમાં વધેલી ઓસ્ટિઓક્લાસ્ટિક પ્રવૃત્તિ,હાડકાના મેટ્રિક્સમાં ઘટાડો અને હાડકાના કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફેટના જમા થવામાં ઘટાડો તરફ દોરી જાય છે. કેટલીક સ્ત્રીઓમાં,આ અસર ઓસ્ટિઓપોરોસિસમાં પરિણમે છે.

(A) : માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકાર છે જેમાં સ્વયં-પ્રતિદ્રવ્યો (autoantibodies) સ્નાયુ કોષો પરના કોલિનર્જિક રીસેપ્ટર્સ સાથે જોડાય છે અને સ્નાયુબદ્ધ સંકોચન માટે ન્યુરોટ્રાન્સમીટર એસિટિલકોલાઇનની ક્ષમતાને નબળી પાડે છે. આનાથી મોં અને ગળાના કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને લકવો થાય છે,જે સામાન્ય રીતે ગળવાની પ્રક્રિયાને અટકાવી શકે છે.
$B$: ગાઉટી આર્થરાઇટિસ સાંધાઓમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકોના જમા થવાને કારણે થાય છે,યુરિયા કે ક્રિએટિનને કારણે નહીં.
$C$: ઓસ્ટિઓપોરોસિસ સામાન્ય રીતે વિટામિન $D$ ની ઉણપને કારણે થાય છે,તેના વધુ પડતા ડોઝને કારણે નહીં.
$D$: મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ આનુવંશિક વિકાર છે જે કંકાલ સ્નાયુઓના ક્રમિક અધઃપતન દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,ઝડપી સંકોચન દ્વારા નહીં.

(B) સાચું વિધાન છે.
$1$. ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ ઉંમર સંબંધિત વિકૃતિ છે જે અસ્થિ દળમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતાઓ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
$2$. મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ આનુવંશિક વિકૃતિ છે જે કંકાલ સ્નાયુઓના પ્રગતિશીલ અધોગતિમાં પરિણમે છે.
$3$. માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ ચેતાસ્નાયુ જોડાણને અસર કરતી સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકૃતિ છે,જે એસિટિલકોલાઇન રીસેપ્ટર્સને અવરોધતા એન્ટિબોડીઝને કારણે કંકાલ સ્નાયુઓના થાક,નબળાઈ અને લકવામાં પરિણમે છે.
$4$. ગાઉટ એ યુરિક એસિડના સ્ફટિકોના જમા થવાને કારણે સાંધામાં થતી બળતરા છે,કેલ્શિયમને કારણે નહીં.

(D) $1$. ગ્લોમેર્યુલોનેફ્રાઇટિસ એટલે મૂત્રપિંડના ગ્લોમેર્યુલીમાં થતો સોજો.
$2$. રીનલ કેલ્ક્યુલી એ મૂત્રપિંડમાં બનેલા સ્ફટિકીય ક્ષારો (જેમ કે ઓક્ઝેલેટ્સ) ના પથ્થર અથવા અદ્રાવ્ય જથ્થા છે.
$3$. આર્થરાઇટિસ એ સાંધામાં સોજો આવવાની સ્થિતિ છે.
$4$. કારણ કે આપેલી તમામ જોડીઓ સંબંધિત તબીબી સ્થિતિઓનું યોગ્ય રીતે વર્ણન કરે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકાર છે જે ચેતાસ્નાયુ જોડાણને અસર કરે છે,જેના કારણે સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને કંકાલ સ્નાયુઓનું લકવો થાય છે.
અસ્થમા એ શ્વસનતંત્રનો વિકાર છે.
નેફ્રાઇટિસ એ મૂત્રપિંડની બળતરા છે.
યુરેમિયા એ મૂત્રપિંડની નિષ્ફળતાને કારણે લોહીમાં યુરિયાનું પ્રમાણ વધી જવાની સ્થિતિ છે.

(C) ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ ઉંમર સંબંધિત વિકાર છે જે અસ્થિના દળમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતાઓ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તે સામાન્ય રીતે એસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડાને કારણે થાય છે,ખાસ કરીને મેનોપોઝ પછીની સ્ત્રીઓમાં,કારણ કે એસ્ટ્રોજન અસ્થિના શોષણને અટકાવીને અસ્થિની ઘનતા જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
વિકલ્પ $A$ એ માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસનો નિર્દેશ કરે છે.
વિકલ્પ $B$ એ ઓસ્ટિયોપોરોસિસનું સીધું કારણ નથી.
વિકલ્પ $D$ એ ગાઉટ (Gout) નો નિર્દેશ કરે છે,જે સાંધામાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકોના જમા થવાને કારણે થાય છે.

(B) માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકાર છે જે ચેતાસ્નાયુ જંકશનને અસર કરે છે,જેના પરિણામે કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને લકવો થાય છે.
વિધાન $(I)$ ખોટું છે કારણ કે માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકાર છે.
વિધાન $(II)$ સાચું છે કારણ કે તે ચેતાસ્નાયુ જંકશનને અસર કરે છે.
વિધાન $(III)$ ખોટું છે કારણ કે શરીરમાં પ્રવાહીમાં $Ca^{++}$ નું ઓછું પ્રમાણ ટેટની (tetany) નું કારણ બને છે,માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસનું નહીં.
વિધાન $(IV)$ સાચું છે કારણ કે કંકાલ સ્નાયુઓનો લકવો એ આ સ્થિતિનું લક્ષણ છે.
તેથી,ખોટા વિધાનો $(I)$ અને $(III)$ છે.

(D) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકાર છે,પ્રજીવ દ્વારા થતો રોગ નથી.
વિધાન $B$ સાચું છે કારણ કે તે એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકાર છે જે ચેતાસ્નાયુ સંધાનને અસર કરે છે,જેના કારણે કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને લકવો થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) ટેટની એ એવી સ્થિતિ છે જે સ્નાયુઓમાં અનિયમિત ખેંચાણ અથવા સંકોચન દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. તે મુખ્યત્વે શરીરના પ્રવાહીમાં કેલ્શિયમ આયનો $(Ca^{2+})$ ના ઓછા સ્તરને કારણે થાય છે. કેલ્શિયમનું આ ઓછું સ્તર ચેતાઓ અને સ્નાયુઓની ઉત્તેજના વધારે છે,જેના કારણે સ્નાયુઓનું અનૈચ્છિક સંકોચન થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચું વિધાન છે.

(C) ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ ઉંમર સંબંધિત વિકૃતિ છે જે હાડકાના દળમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતાઓ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
ઇસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડો એ ઓસ્ટિયોપોરોસિસનું સામાન્ય કારણ છે,ખાસ કરીને મેનોપોઝ પછીની સ્ત્રીઓમાં,કારણ કે ઇસ્ટ્રોજન હાડકાની ઘનતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
વિકલ્પ $A$ એ માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસનો ઉલ્લેખ કરે છે.
વિકલ્પ $B$ એ ગાઉટનો ઉલ્લેખ કરે છે.
વિકલ્પ $D$ એ મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફીનો ઉલ્લેખ કરે છે.

(B) $1$. મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ આનુવંશિક ખામી છે,ઉંમર સંબંધિત નથી.
$2$. ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ અસ્થિ દ્રવ્યમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતા દ્વારા લાક્ષણિક છે,જે સામાન્ય રીતે વધતી ઉંમરે એસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડા સાથે સંકળાયેલ છે.
$3$. માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ ચેતાસ્નાયુ જોડાણને અસર કરતી સ્વયંપ્રતિરક્ષા ખામી છે,તે માયોસિન તંતુઓના સરકવા સાથે સીધી રીતે સંબંધિત નથી.
$4$. ગાઉટ એ સાંધાઓમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થાય છે,કેલ્શિયમ જમા થવાને કારણે નહીં.

(C) $1$. વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે પાસ-પાસેની કશેરુકાઓ વચ્ચેનું જોડાણ કાસ્થિમય સાંધા છે,તંતુમય નથી.
$2$. વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે વૃદ્ધાવસ્થામાં ઑસ્ટિયોપોરોસિસ મુખ્યત્વે ઇસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડાને કારણે થાય છે,પ્રોજેસ્ટેરોનને કારણે નહીં.
$3$. વિકલ્પ $C$ સાચો છે. ગાઉટ (Gout) એ કંકાલ તંત્રની એક વિકૃતિ છે જે સાંધામાં યુરિક ઍસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થાય છે,જેનાથી સોજો અને દુખાવો થાય છે.
$4$. વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે મનુષ્યના કરોડસ્તંભમાં $12$ ઉરસીય કશેરુકાઓ હોય છે,$10$ નહીં.

(A) ઓસ્ટીયોપોરોસીસ એ ઉંમર સાથે સંકળાયેલ રોગ છે જે અસ્થિના દળમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની શક્યતામાં વધારો દ્વારા લાક્ષણિક છે. ઇસ્ટ્રોજનનું ઘટેલું પ્રમાણ તેનું એક સામાન્ય કારણ છે,ખાસ કરીને મેનોપોઝ પછીની સ્ત્રીઓમાં,કારણ કે ઇસ્ટ્રોજન અસ્થિની ઘનતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$A$ સાચો વિકલ્પ છે કારણ કે ઇસ્ટ્રોજનની ઉણપ અસ્થિના શોષણમાં વધારો કરે છે.
$B$ એ ગાઉટ (Gout) રોગ માટે છે.
$C$ એ માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ (Myasthenia gravis) માટે છે.
$D$ ખોટું છે કારણ કે ઓસ્ટીયોપોરોસીસ સામાન્ય રીતે કેલ્શિયમના નીચા સ્તર સાથે સંકળાયેલ છે.

(B) મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ આનુવંશિક રોગોનો એક સમૂહ છે જે સ્નાયુઓની નબળાઈ અને સ્નાયુ સમૂહના ઘટાડાનું કારણ બને છે. તે સ્નાયુઓની રચના અને કાર્ય માટે જવાબદાર જનીનોમાં થતા પરિવર્તનને કારણે થતી આનુવંશિક વિકૃતિ છે.
ટેટની એ શરીરના પ્રવાહીમાં કેલ્શિયમના નીચા સ્તરને કારણે થાય છે.
માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ ચેતાસ્નાયુ જોડાણને અસર કરતી સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકૃતિ છે.
બોટ્યુલિઝમ એ એક દુર્લભ પરંતુ ગંભીર બીમારી છે જે શરીરની ચેતા પર હુમલો કરતા ઝેરને કારણે થાય છે.

(A) સંધિવા એટલે સાંધાનો સોજો,જે દુખાવો અને જકડન પેદા કરે છે,જેના કારણે હલનચલન મર્યાદિત થઈ જાય છે.
આ સ્થિતિ સાંધામાં સાયનોવિયલ પ્રવાહીની ઉણપ,આર્ટિક્યુલર કાર્ટિલેજનું અસ્થિભવન (ossification),અથવા સાંધાની પોલાણમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જેવા ચયાપચયના નકામા પદાર્થો જમા થવાને કારણે થઈ શકે છે.
આમ,સાંધામાં આવા પદાર્થો (જેમ કે યુરિક એસિડ) જમા થવા એ સાંધાના સોજા અને દુખાવાનું એક જાણીતું કારણ છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે સાંધાની બળતરા (આર્થરાઈટિસ) જકડાઈ જવાની સ્થિતિ અને હલનચલનમાં ઘટાડો તરફ દોરી જાય છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે તે સાંધાના વિકારોના ચોક્કસ કારણોનું વર્ણન કરે છે: યુરિક એસિડના સ્ફટિકોનો ભરાવો 'ગાઉટ' (gout) પ્રેરે છે,અને આર્ટિક્યુલર કાર્ટિલેજનું અસ્થિભવન (ankylosis) સાંધાના જોડાણ અને સ્થિરતા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે બળતરા અને સંબંધિત રોગવિજ્ઞાનિક ફેરફારો સાંધાને સ્થિર કરી દે છે.

(N/A) - $Myasthenia$ $gravis$: આ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકાર છે જે ચેતા-સ્નાયુ જોડાણને અસર કરે છે,જેના પરિણામે કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને લકવો થાય છે.
- $Muscular$ $dystrophy$: કંકાલ સ્નાયુઓનું પ્રગતિશીલ અધઃપતન,જે મોટે ભાગે આનુવંશિક વિકારને કારણે થાય છે.
- $Tetany$: શરીરમાં રહેલા પ્રવાહીમાં $Ca^{++}$ નું પ્રમાણ ઘટવાને કારણે સ્નાયુઓમાં ઝડપી ખેંચાણ (તીવ્ર સંકોચન) થાય છે.
- $Arthritis$: સાંધામાં સોજો આવવો.
- $Osteoporosis$: ઉંમર સંબંધિત વિકાર જે અસ્થિના દ્રવ્યમાનમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતાઓ દ્વારા લાક્ષણિક છે. એસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડો તેનું સામાન્ય કારણ છે.
- $Gout$: યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે સાંધામાં સોજો આવવો.

(B) માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) રોગ છે જે ચેતા-સ્નાયુ જોડાણ (neuromuscular junction) ને અસર કરે છે.
તે ખાસ કરીને કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક,નબળાઈ અને લકવા જેવી સ્થિતિ પેદા કરે છે.
તેથી,આ રોગ દ્વારા મુખ્યત્વે કંકાલ સ્નાયુની પેશી પ્રભાવિત થાય છે.

(N/A) સાંધામાં જકડાઈ જવું અને સોજા આવવાની સ્થિતિને $Arthritis$ (સંધિવા) કહેવામાં આવે છે.
$Arthritis$ એ સાંધાનો સોજો છે જે પીડા, સોજો અને જકડાઈ જવાની સમસ્યા પેદા કરે છે.
આ લક્ષણો માટેના સંભવિત કારણો નીચે મુજબ છે:
$1$. વૃદ્ધાવસ્થા: સમય જતાં સાંધાની કાસ્થિ (articular cartilage) ઘસાઈ જવી.
$2$. સ્વયંપ્રતિરક્ષા પ્રતિક્રિયાઓ (Autoimmune reactions): રોગપ્રતિકારક તંત્ર સાંધાના પેશીઓ પર હુમલો કરે છે (દા.ત., $Rheumatoid arthritis$).
$3$. ચયાપચયના પરિબળો: યુરિક એસિડના સ્ફટિકોનો જમાવડો (દા.ત., $Gout$).
$4$. ચેપ: સાયનોવિયલ પ્રવાહીને અસર કરતા બેક્ટેરિયલ અથવા વાયરલ ચેપ.

(N/A) ગાઉટ એ કંકાલ તંત્રની એક વિકૃતિ છે જે સાંધાઓમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થાય છે.
તે પ્યુરિનના ચયાપચયમાં અસાધારણતાને કારણે થાય છે,જેના પરિણામે રક્તમાં યુરિક એસિડનું સ્તર વધી જાય છે (હાયપરયુરીસેમિયા).
આ સ્ફટિકીકૃત ક્ષારો સાંધાઓમાં જમા થાય છે,જેના કારણે સોજો,તીવ્ર દુખાવો અને બળતરા થાય છે,જેને ગાઉટી આર્થરાઈટિસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) વર્ણવેલી સ્થિતિને ઈગ્વિનલ હર્નિઆ (Inguinal Hernia) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સ્થિતિમાં,ઉદરીય દીવાલમાં આવેલી ઈગ્વિનલ કેનાલ નબળી અથવા ઢીલી પડી જાય છે.
આ નબળાઈને કારણે,આંતરડાનો કેટલોક ભાગ અથવા ચરબીયુક્ત પેશી પેશી કેનાલમાંથી બહાર નીકળીને વૃષણ કોથળીમાં પ્રવેશે છે.
આ એક સામાન્ય તબીબી સ્થિતિ છે જેમાં ઘણીવાર શસ્ત્રક્રિયાની જરૂર પડે છે.

(C) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(C)$ છે.
$(a)$ ગાઉટ: તે સાંધામાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થાય છે,જેનાથી સોજો આવે છે. તેથી,$(a)$ એ $(iii)$ સાથે જોડાય છે.
$(b)$ ઓસ્ટિઓપોરોસિસ: આ ઉંમર સંબંધિત વિકાર છે જેમાં હાડકાનું દળ ઘટે છે અને ફ્રેક્ચર થવાની શક્યતા વધે છે. તેનું સામાન્ય કારણ ઇસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડો છે. તેથી,$(b)$ એ $(i)$ સાથે જોડાય છે.
$(c)$ ટેટની: શરીરમાં રહેલા પ્રવાહીમાં $Ca^{2+}$ નું પ્રમાણ ઓછું હોવાને કારણે સ્નાયુઓમાં ઝડપી ખેંચાણ (spasms) થાય છે. તેથી,$(c)$ એ $(ii)$ સાથે જોડાય છે.
$(d)$ મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી: આ એક આનુવંશિક વિકાર છે જે કંકાલ સ્નાયુઓના ક્રમશઃ અધઃપતન (degeneration) તરફ દોરી જાય છે. તેથી,$(d)$ એ $(v)$ સાથે જોડાય છે.
નોંધ: માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસ એ સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકાર છે,જે $(iv)$ સાથે સંબંધિત છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી) છે.
મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ એક આનુવંશિક વિકાર છે જે કંકાલ સ્નાયુઓના પ્રગતિશીલ અધઃપતન તરફ દોરી જાય છે,જે સામાન્ય રીતે ડિસ્ટ્રોફિન જેવા વિશિષ્ટ પ્રોટીનની ગેરહાજરીને કારણે થાય છે.

(C) મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી એ રોગોનો એક સમૂહ છે જે સ્નાયુઓની પ્રગતિશીલ નબળાઈ અને સ્નાયુઓના દ્રવ્યમાનમાં ઘટાડો કરે છે. તે મુખ્યત્વે જનીનિક વિકૃતિઓને કારણે થાય છે,જે સ્વસ્થ સ્નાયુઓ બનાવવા માટે જરૂરી પ્રોટીનના ઉત્પાદનમાં અવરોધ પેદા કરે છે. તેથી,તેને જનીનિક વિકૃતિ (Genetic disorder) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) ગાઉટ એ કંકાલ તંત્રની એક વિકૃતિ છે જે સાંધાઓમાં સોજા (inflammation) દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તે સાંધાઓમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થવાને કારણે થાય છે,જેના પરિણામે સાંધામાં દુખાવો,સોજો અને જકડન અનુભવાય છે.

(C) ઝડપી ખેંચાણ (Rapid spasm) ને સ્નાયુઓનું અનિયંત્રિત સંકોચન (Wild contraction) પણ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિ શરીરમાં અથવા સાર્કોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમમાં $Ca^{2+}$ આયનોના નીચા સ્તરને કારણે થાય છે. જ્યારે $Ca^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા સામાન્ય સ્તર કરતા ઘટી જાય છે,ત્યારે તે સ્નાયુઓના સામાન્ય સંકોચન અને શિથિલનની પ્રક્રિયામાં ખલેલ પહોંચાડે છે,જેના પરિણામે સ્નાયુઓમાં અનૈચ્છિક અને ઝડપી સંકોચન થાય છે,જેને ટેટની અથવા સ્પાઝમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $Arthritis$ (સાંધાનો સોજો) છે।
$Arthritis$ એટલે સાંધામાં થતો સોજો।
$Rheumatoid \text{ } arthritis$ માં સાંધાની કાસ્થિ (articular cartilage) પર સખત પેશીઓ જમા થાય છે અને સાયનોવિયલ પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ વધે છે, જેના કારણે દુખાવો અને જકડન થાય છે।
$Osteoarthritis$ માં સાંધાની કાસ્થિ ઘસાઈ જાય છે અને સાંધા પર હાડકાની ગાંઠો બને છે, જેના કારણે દુખાવો, જકડન અને કાયમી વળાંક આવે છે।

(C) સાચો જવાબ ઓસ્ટિયોપોરોસિસ છે.
ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ ઉંમર સંબંધિત વિકાર છે જે અસ્થિના દળમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગ (fractures) થવાની શક્યતામાં વધારો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
ઇસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડો,ખાસ કરીને મેનોપોઝ પછી,આ રોગનું સામાન્ય કારણ છે કારણ કે તે અસ્થિની ઘનતામાં ઘટાડો કરે છે.

(C) માયસ્થેનિયા ગ્રેવિસમાં ચેતાસ્નાયુ સંધાન (Neuromuscular junction) અસરગ્રસ્ત થાય છે.
આ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) રોગ છે જેમાં એન્ટિબોડીઝ પશ્ચ-ચેતોપાગમ પટલ (post-synaptic membrane) પર આવેલા એસિટિલકોલિન ગ્રાહકો પર હુમલો કરે છે અને તેને અવરોધે છે,જેનાથી ચેતાપ્રેષક દ્રવ્ય (neurotransmitter) ની ઉત્તેજક અસરો અટકી જાય છે.

(A) વર્ણવેલ સ્થિતિને સંધિવા (arthritis) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેમાં સાંધામાં સોજો આવે છે.
સાંધાની પોલાણમાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકોનો જમાવડો (જેમ કે ગાઉટમાં જોવા મળે છે) અને આર્ટિક્યુલર કાર્ટિલેજનું અસ્થિભવન (જેમ કે ઓસ્ટિઓઆર્થરાઈટીસમાં જોવા મળે છે) સાંધામાં સોજો,દુખાવો અને હલનચલનમાં અવરોધ પેદા કરે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સાંધાની બળતરા અને જકડાઈ જવાની પ્રક્રિયા માટે યોગ્ય સમજૂતી આપે છે.

(C) $Myasthenia \text{ } gravis$ એ એક લાંબા ગાળાની સ્વયંપ્રતિરક્ષા (autoimmune) વિકૃતિ છે.
તે ચેતાસ્નાયુ જંકશનને અસર કરે છે, જે એવી જગ્યા છે જ્યાં ચેતાકોષ સ્નાયુ તંતુ સાથે સંપર્ક કરે છે.
આ સ્થિતિમાં, એન્ટિબોડીઝ ચેતાસ્નાયુ જંકશન પર એસિટિલકોલાઇન રીસેપ્ટર્સને અવરોધે છે અથવા તેનો નાશ કરે છે.
આનાથી સ્નાયુ ચેતા તરફથી સંકેતો મેળવી શકતા નથી, જેના પરિણામે કંકાલ સ્નાયુઓમાં થાક, નબળાઈ અને અંતે લકવો થાય છે.

(B) ઓસ્ટિયોપોરોસિસ એ કંકાલ તંત્રની ઉંમર સંબંધિત વિકૃતિ છે જે અસ્થિ દ્રવ્યમાનમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતાઓ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તે સામાન્ય રીતે એસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં વધારાને બદલે,ખાસ કરીને મેનોપોઝ પછી સ્ત્રીઓમાં એસ્ટ્રોજનના સ્તરમાં ઘટાડાને કારણે થાય છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે,પરંતુ કારણ $(R)$ ખોટું છે.

(D) $1$. $\text{ટેટની}$: આ સ્થિતિ શરીરમાં $Ca^{2+}$ ના નીચા સ્તરને કારણે થાય છે, જે સ્નાયુઓમાં તીવ્ર સંકોચન અથવા ખેંચાણ તરફ દોરી જાય છે.
$2$. $\text{માયસ્થેનિયા}$ $\text{ગ્રેવિસ}$: આ એક સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકાર છે જે ન્યુરોમસ્ક્યુલર જંકશનને અસર કરે છે, જેથી કંકાલ સ્નાયુઓ નબળા પડે છે અને લકવો થાય છે. તે આનુવંશિક વિકાર નથી.
$3$. $\text{મસ્ક્યુલર}$ $\text{ડિસ્ટ્રોફી}$: આ એક આનુવંશિક વિકાર છે જે કંકાલ સ્નાયુઓના પ્રગતિશીલ અધોગતિનું કારણ બને છે. તે સ્વયંપ્રતિરક્ષા વિકાર નથી.
$4$. $\text{આર્થરાઈટીસ}$: આ સ્થિતિ સાંધામાં સોજો આવવાને દર્શાવે છે. તેથી, આ સાચી જોડી છે.

(D) સ્નાયુમય દુર્વિકાર (મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી) એ મુખ્યત્વે આનુવંશિક ખામીને કારણે કંકાલ સ્નાયુઓનો પ્રગતિશીલ ક્ષય છે.
માયેસ્થેનીઆ ગ્રેવીસ એ સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગ છે જે ચેતા-સ્નાયુ જોડાણને અસર કરે છે.
ઓસ્ટીઓપોરોસીસ એ ઉંમર સંબંધિત રોગ છે જે અસ્થિના દળમાં ઘટાડો અને અસ્થિભંગની વધતી શક્યતાઓ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
ટીટેની એ શરીરમાં રહેલા પ્રવાહીમાં $Ca^{2+}$ આયનોની ઓછી સાંદ્રતાને કારણે સ્નાયુઓમાં થતા ઝડપી ખેંચાણ (તીવ્ર સંકોચન) ની સ્થિતિ છે.