Internal structure of leaf Questions in Gujarati

(N/A) $\Rightarrow$ મકાઈના પર્ણમાં,ઉપરી અધિસ્તરમાં અમુક અંતરે $5$ થી $7$ મોટા કદના,પાતળી દીવાલવાળા કોષોનો સમૂહ જોવા મળે છે,જેમાં હરિતકણ અને ક્યુટિકલનો અભાવ હોય છે.
$\Rightarrow$ જ્યારે વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટે છે અને શુષ્કતા વધે છે,ત્યારે આ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ બને છે. પરિણામે,પર્ણપત્ર અંદરની તરફ વળી જાય છે. પર્ણપત્રની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટવાને કારણે બાષ્પોત્સર્જનની પ્રક્રિયા અટકે છે.
$\Rightarrow$ ભેજવાળા વાતાવરણમાં,આ કોષો પાણીનું શોષણ કરીને ફરીથી આસુન (turgid) બને છે,જેથી પર્ણ ફરીથી ખુલ્લું થાય છે. પાણી શોષવાની ક્ષમતાને કારણે તેમને જલગ્રાહી કોષો પણ કહેવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ આ કોષો પર્ણની હલનચલન (વળવાની અને ખુલવાની ક્રિયા) માટે જવાબદાર હોવાથી તેમને મોટર કોષો અથવા યાંત્રિક કોષો પણ કહેવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ દ્વિદળી પર્ણમાં,મધ્યપર્ણ પેશી (mesophyll tissue) લંબોત્તક મૃદુતક અને શિથિલોત્તક મૃદુતકમાં વિભેદિત હોય છે,જે અનુક્રમે ઉપરની અને નીચેની અધિસ્તરની તરફ આવેલી હોય છે. આ વિભેદનને કારણે તેને પૃષ્ઠવક્ષીય પર્ણ કહેવામાં આવે છે.
$(ii)$ ત્વક્ષૈધા (phellogen),ત્વક્ષ (phellem) અને ત્વક્ષાવરણ (phelloderm) ને સામૂહિક રીતે પરિચર્મ (periderm) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(N/A) પીપળા $(Ficus \text{ } religiosa)$ નું પર્ણ દ્વિદળી પર્ણ છે, જ્યારે મકાઈ $(Zea \text{ } mays)$ નું પર્ણ એકદળી પર્ણ છે। મુખ્ય તફાવતો નીચે મુજબ છે:
$1$. વાયુરંધ્ર: દ્વિદળી પર્ણો (પીપળો) માં, વાયુરંધ્રો સામાન્ય રીતે પર્ણની નીચેની સપાટી (અધઃસ્તર) પર વધુ જોવા મળે છે। એકદળી પર્ણો (મકાઈ) માં, વાયુરંધ્રો ઉપરની અને નીચેની બંને સપાટીઓ પર જોવા મળે છે।
$2$. મધ્યપર્ણ પેશી: દ્વિદળી પર્ણોમાં, મધ્યપર્ણ પેશી લંબોત્તક મૃદુતક અને શિથિલોત્તક મૃદુતકમાં વિભેદિત હોય છે। એકદળી પર્ણોમાં, મધ્યપર્ણ પેશી વિભેદિત હોતી નથી અને સમાન કોષોની બનેલી હોય છે।
$3$. બુલિફોર્મ કોષો: આ કોષો દ્વિદળી પર્ણોમાં ગેરહાજર હોય છે, પરંતુ એકદળી પર્ણો (મકાઈ) ની ઉપરની અધિસ્તરીય સપાટી પર જોવા મળે છે, જે પાણીની અછત દરમિયાન પર્ણને વળવામાં મદદ કરે છે।
$4$. વાહકપુલ: દ્વિદળી પર્ણોમાં જાળાકાર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે, જેના કારણે વિવિધ કદના વાહકપુલ હોય છે। એકદળી પર્ણોમાં સમાંતર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે, જેના કારણે સમાન કદના વાહકપુલ હોય છે।

(A) ઘાસ (એકદળી વનસ્પતિઓ) માં,શિરાઓની સાથે આવેલા અધિસ્તરના કેટલાક કોષો મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. તેમને $Bulliform$ કોષો કહેવામાં આવે છે. જ્યારે આ કોષો પાણીનું શોષણ કરે છે અને સ્ફીત બને છે,ત્યારે તેઓ પર્ણની સપાટીને ખુલ્લી કરે છે. જ્યારે પાણીની અછતને કારણે તેઓ શિથિલ બને છે,ત્યારે તેઓ પર્ણને અંદરની તરફ વાળે છે જેથી પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય.

(B) બુલિફોર્મ કોષો,જેને મોટર કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ઘણા એકદળી વનસ્પતિઓ જેવા કે ઘઉં,મકાઈ અને ઘાસના પર્ણોની ઉપરની સપાટી પર સમૂહમાં જોવા મળતા મોટા,પરપોટા જેવા અધિસ્તરીય કોષો છે.
આ કોષો તેમની મોટી રસધાનીઓ અને પાતળી કોષદીવાલ દ્વારા ઓળખાય છે.
જ્યારે પાણીની ઉપલબ્ધતા ઓછી હોય છે,ત્યારે આ કોષો તેમનું આસૃતિદાબ (turgor pressure) ગુમાવે છે,જેના કારણે બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડવા માટે પર્ણો અંદરની તરફ વળી જાય છે.

(B) ઘાસમાં,શિરાઓની સાથે આવેલા કેટલાક અબક્ષીય (Adaxial) અધિસ્તરીય કોષો મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. તેમને બુલિફોર્મ કોષો કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે પર્ણમાં રહેલા બુલિફોર્મ કોષો પાણીનું શોષણ કરે છે અને સ્ફીત (turgid) બને છે,ત્યારે પર્ણની સપાટી ખુલ્લી રહે છે.
જ્યારે પાણીની અછતને કારણે તેઓ શિથિલ (flaccid) બને છે,ત્યારે તેઓ પર્ણને અંદરની તરફ વાળે છે જેથી પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય.

(A) પર્ણમાં પ્રકાશસંશ્લેષણ કરતા કોષો મધ્યપર્ણ (mesophyll) પેશીમાં જોવા મળે છે.
આ કોષો પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે વિશિષ્ટ હોય છે અને તે સ્વભાવે મૃદુતકીય (parenchymatous) હોય છે,જેમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં હરિતકણો આવેલા હોય છે.

(D) બુલિફોર્મ કોષો એ ઘણા એકદળી વનસ્પતિઓના પર્ણની ઉપરની અધિસ્તરમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ મોટા,ખાલી અને રંગહીન અધિસ્તરીય કોષો છે.
આ કોષો સૂકી પરિસ્થિતિમાં પાણીનો વ્યય ઘટાડવા માટે પર્ણને વાળવા અને ખોલવા માટે જવાબદાર છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઘઉં $(II)$ અને ઘાસ $(IV)$ એકદળી વનસ્પતિઓ છે,જેમાં બુલિફોર્મ કોષો જોવા મળે છે.
સૂર્યમુખી અને વટાણાના છોડ દ્વિદળી વનસ્પતિઓ છે અને તેમાં બુલિફોર્મ કોષો હોતા નથી.

(A) પૃષ્ઠવક્ષી (દ્વિદળી) પર્ણના લંબછેદમાં ત્રણ મુખ્ય ભાગો જોવા મળે છે: અધિસ્તર,મધ્યપર્ણ અને વાહકપેશી તંત્ર.
$1$. અધિસ્તર પર્ણની બંને સપાટીઓને આવરે છે.
$2$. ઉપરની સપાટીને અધિદલ અધિસ્તર (adaxial epidermis) કહેવામાં આવે છે.
$3$. નીચેની સપાટીને પૃષ્ઠ અધિસ્તર (abaxial epidermis) કહેવામાં આવે છે.
$4$. તેથી,$A$ એ મધ્યપર્ણ છે,$B$ એ અધિદલ અધિસ્તર છે અને $C$ એ પૃષ્ઠ અધિસ્તર છે.

(C) પૃષ્ઠવક્ષી પર્ણ (સામાન્ય રીતે દ્વિદળી પર્ણ) માં અધિસ્તર ઉપરની (adaxial) અને નીચેની (abaxial) બંને સપાટીઓને આવરે છે. પાણીના વ્યયને રોકવા માટે આ અધિસ્તર ક્યુટિકલ નામના મીણ જેવા સ્તરથી ઢંકાયેલું હોય છે. પૃષ્ઠવક્ષી પર્ણોમાં,ઉપરની સપાટીની તુલનામાં નીચેની સપાટી પર વાયુરંધ્રો વધુ પ્રમાણમાં હોય છે,અને ઘણીવાર ઉપરની સપાટી પર વાયુરંધ્રોનો સંપૂર્ણ અભાવ પણ હોઈ શકે છે. તેથી,વિધાનો $(a)$ અને $(d)$ સાચા છે.

(A) દ્વિદળી પર્ણમાં,મધ્યપર્ણ પેશી લંબોત્તક (palisade) અને વાદળી (spongy) મૃદુતકમાં વિભેદિત હોય છે.
$1$. લંબોત્તક મૃદુતક અધિદલ (ઉપરની) સપાટી પર હાજર હોય છે,તે ઊભા અને સમાંતર ગોઠવાયેલા કોષો ધરાવે છે અને તેમાં મોટી સંખ્યામાં હરિતકણો હોય છે.
$2$. વાદળી મૃદુતક અભિદલ (નીચેની) સપાટી પર હાજર હોય છે અને તે તેના કોષો વચ્ચે અસંખ્ય મોટી જગ્યાઓ અને હવાના પોલાણો ધરાવે છે,જે વાયુ વિનિમયમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) પૃષ્ઠવક્ષી પર્ણમાં,વાહકપેશીના પુલ શિરાઓની અંદર જોવા મળે છે. વાહકપેશીના પુલનું કદ તે જે શિરામાં હોય છે તેના કદના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે. મોટી શિરાઓમાં પર્ણપત્રમાં પાણી,ખનિજો અને ખોરાકના વહન માટે મોટા વાહકપેશીના પુલ હોય છે,જ્યારે નાની શિરાઓમાં નાના વાહકપેશીના પુલ હોય છે.

(D) આઈસોબાયલેટરલ પર્ણ સામાન્ય રીતે એકદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે. આવા પર્ણોમાં મધ્યપર્ણ પેશી (mesophyll) લંબોત્તક અને શિથિલોત્તક પેશીમાં વિભેદિત હોતી નથી. પર્ણની બંને સપાટીઓ સમાન પ્રકાશની સ્થિતિમાં રહેતી હોવાથી,વાયુ વિનિમયની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા માટે વાયુરંધ્રો ઉપરની (adaxial) અને નીચેની (abaxial) બંને અધિસ્તરની સપાટીઓ પર હાજર હોય છે.

(D) બુલિફોર્મ કોષો ઘણા ઘાસના પર્ણોમાં જોવા મળતા મોટા,ખાલી અને રંગહીન અધિસ્તરીય કોષો છે.
જ્યારે પૂરતું પાણી હોય છે,ત્યારે આ કોષો સ્ફીત (turgid) હોય છે,જેનાથી પર્ણની સપાટી સપાટ અને ખુલ્લી રહે છે.
પાણીની અછત દરમિયાન,આ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ (flaccid) બની જાય છે.
આ સ્ફીતતા ગુમાવવાને કારણે પર્ણો અંદરની તરફ વળી જાય છે જેથી ખુલ્લી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે છે,અને પરિણામે બાષ્પોત્સર્જન અને પાણીનો વ્યય ઘટે છે.

(B) દ્વિદળી પર્ણોમાં,વાહીપુલ મધ્યપર્ણ પેશીમાં વિકિરણિત (scattered) હોય છે. તેઓ સહસ્થ (conjoint - જલવાહક અને અન્નવાહક એક જ પુલમાં હોય છે),સપાર્શ્વ (collateral - અન્નવાહક બહારની તરફ અને જલવાહક અંદરની તરફ હોય છે) અને અવર્ધમાન (closed - એધાનો અભાવ હોય છે,કારણ કે પર્ણોમાં દ્વિતીય વૃદ્ધિ થતી નથી) પ્રકારના હોય છે.

(C) સામાન્ય રીતે,વાયુરંધ્રો બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા પાણીના વ્યય માટે જવાબદાર હોય છે. જોકે,જે વનસ્પતિઓ શુષ્ક (xeric) નિવાસસ્થાનમાં ઉગે છે,તેઓ પાણીના વ્યયને ઘટાડવા માટે તેમના પર્ણોની અધઃસ્તર (lower epidermis) માં નિમગ્ન વાયુરંધ્રો ધરાવે છે. આવી વનસ્પતિનું ઉદાહરણ $Nerium$ છે.

(D) ઘણી એકદળી વનસ્પતિઓના પર્ણોમાં,ઉપરની અધિસ્તરીય સપાટી પર વિશિષ્ટ મોટા,પાતળી દીવાલવાળા અને ખાલી કોષો જોવા મળે છે,જેને $Bulliform$ કોષો કહેવામાં આવે છે.
આ કોષો પર્ણના વળવા અને ઉઘડવા માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે પાણીનું પ્રમાણ વધુ હોય છે,ત્યારે આ કોષો આસુન (turgid) બને છે,જેનાથી પર્ણ ખુલે છે.
તેનાથી વિપરીત,સૂકી પરિસ્થિતિમાં,આ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ (flaccid) બને છે,જેના કારણે પર્ણ અંદરની તરફ વળે છે જેથી વાતાવરણના સંપર્કમાં આવતી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે અને બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતો પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય.

(B) રક્ષક કોષોની અંદરની દીવાલ (વાયુરંધ્રના છિદ્રની તરફ) જાડી અને અસ્થિતિસ્થાપક હોય છે,જ્યારે બહારની દીવાલ (છિદ્રથી દૂર) પાતળી અને સ્થિતિસ્થાપક હોય છે. આ રચનાત્મક તફાવત વાયુરંધ્રના ખુલવા અને બંધ થવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી,અંદરની દીવાલ પાતળી અને સ્થિતિસ્થાપક છે તેવું વિધાન ખોટું છે.

(B) સાચો જવાબ બુલિફોર્મ કોષો છે.
બુલિફોર્મ કોષો એ ઘાસના પાંદડાઓની ઉપરની અધિસ્તરમાં જોવા મળતા મોટા,પરપોટા જેવા આકારના અધિસ્તરીય કોષો છે.
જ્યારે પાણી પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ હોય છે,ત્યારે આ કોષો આસુન (turgid) હોય છે અને પાંદડાને ખુલ્લું રાખે છે.
પાણીની અછત દરમિયાન,આ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ (flaccid) બની જાય છે.
આસુનતા ગુમાવવાને કારણે પાંદડા અંદરની તરફ વળી જાય છે,જે વાતાવરણના સંપર્કમાં આવતી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડે છે,જેનાથી બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતો પાણીનો વ્યય ન્યૂનતમ થાય છે.

(C) પૃષ્ઠવક્ષીય પર્ણમાં (સામાન્ય રીતે દ્વિદળી પર્ણ),પર્ણ બે સપાટીઓમાં વિભેદિત હોય છે:
$1$. ઉપરની સપાટીને અભ્યક્ષીય સપાટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,અને તેના અધિસ્તરને અભ્યક્ષીય અધિસ્તર કહેવાય છે.
$2$. નીચેની સપાટીને અપાક્ષીય સપાટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,અને તેના અધિસ્તરને અપાક્ષીય અધિસ્તર કહેવાય છે.
તેથી,$P$ એ અભ્યક્ષીય અધિસ્તર છે અને $Q$ એ અપાક્ષીય અધિસ્તર છે.

(A) $Isobilateral$ (સમદ્વિપાર્શ્વ) પર્ણોમાં,જે સામાન્ય રીતે એકદળી વનસ્પતિઓમાં (જેમ કે ઘાસ) જોવા મળે છે,તેમાં વાયુરંધ્ર બંને સપાટીઓ એટલે કે $abaxial$ (અધઃસપાટી) અને $adaxial$ (અધિસપાટી) પર સમાન સંખ્યામાં આવેલા હોય છે. આનાથી વિપરીત,$dorsiventral$ (પૃષ્ઠવક્ષીય) પર્ણો,જે દ્વિદળી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે,તેમાં $adaxial$ સપાટીની તુલનામાં $abaxial$ સપાટી પર વધુ વાયુરંધ્ર હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(D) પૃષ્ઠવક્ષીય પર્ણમાં (જે દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે),વાહીપુલ શિરાઓમાં આવેલા હોય છે.
આ વાહીપુલોમાં,જલવાહક પેશી પર્ણની અભ્યક્ષીય (ઉપરની) સપાટી તરફ આવેલી હોય છે.
અન્નવાહક પેશી પર્ણની અપાક્ષીય (નીચેની) સપાટી તરફ આવેલી હોય છે.
તેથી,સાચી ગોઠવણી જલવાહક અભ્યક્ષીય અધિસ્તર તરફ અને અન્નવાહક અપાક્ષીય અધિસ્તર તરફ હોય છે.

(A) આપેલ આકૃતિમાં,રચના $P$ એ દ્વિદળી પર્ણ (પૃષ્ઠવક્ષી પર્ણ) દર્શાવે છે,જે લંબોત્તક મૃદુતક (સ્તંભાકાર કોષો) અને શિથિલાંગક મૃદુતકની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે.
રચના $Q$ એ એકદળી પર્ણ (સમદ્વિપાર્શ્વ પર્ણ) દર્શાવે છે,જે લંબોત્તક અને શિથિલાંગક મૃદુતકમાં વિભેદન ન હોવાને કારણે અને બુલિફોર્મ કોષોની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે.
તેથી,$P$ એ દ્વિદળી પર્ણ છે અને $Q$ એ એકદળી પર્ણ છે.

(C) બુલિફોર્મ કોષો,જેને મોટર કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મોટા,પરપોટા જેવા અધિસ્તરીય કોષો છે જે ઘણી એકદળી વનસ્પતિઓ,ખાસ કરીને ઘાસ (સમદ્રિપાર્શ્વ પર્ણ) ના અભ્યક્ષીય અધિસ્તર પર સમૂહમાં જોવા મળે છે.
આ કોષો પાણીના તાણના પ્રતિભાવમાં પર્ણોને વાળવા અને ખોલવા માટે જવાબદાર છે જેથી બાષ્પોત્સર્જન ઘટાડી શકાય.
તેથી,તેઓ સમદ્રિપાર્શ્વ પર્ણના અભ્યક્ષીય અધિસ્તરમાં આવેલા હોય છે.

(C) સપુષ્પી વનસ્પતિના પર્ણની આંતરિક રચનામાં,વાહિપુલ મુખ્યત્વે શિરાઓમાં જોવા મળે છે.
આ શિરાઓ પ્રકાંડની વાહક પેશીઓનું વિસ્તરણ છે અને તે મધ્યપર્ણપેશીની અંદર ગોઠવાયેલી હોય છે.
તેઓ પર્ણને આધાર આપે છે અને પાણી,ખનીજ ક્ષારો તથા પ્રકાશસંશ્લેષણની નીપજોના વહન માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.
તેથી,પર્ણમાં વાહિપુલનું સાચું સ્થાન શિરાઓ છે.

(B) મધ્યપર્ણ (mesophyll) કોષો એ પર્ણમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ વનસ્પતિ કોષો છે.
આ કોષો મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
$NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,મધ્યપર્ણ કોષો સામાન્ય રીતે ગોળ અને અંડાકાર આકારના હોય છે,જે વાયુઓના વિનિમય અને પ્રકાશના શોષણને સરળ બનાવે છે.

(A) પૃષ્ઠવક્ષીય $(Dorsiventral)$ પર્ણમાં (જે સામાન્ય રીતે દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે),બે સપાટીઓ ઉપરી અધિસ્તર (adaxial) અને અધ: અધિસ્તર (abaxial) તરીકે અલગ પડે છે.
બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા પાણીનો વ્યય ઘટાડવા માટે અધ: અધિસ્તર પર વાયુરંધ્રોની સંખ્યા સામાન્ય રીતે વધારે હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,સમદ્રિપાર્શ્વ $(Isobilateral)$ પર્ણમાં (જે સામાન્ય રીતે એકદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે),બંને સપાટીઓ પર વાયુરંધ્રોનું વિતરણ સમાન હોય છે.

(B) પર્ણના આપેલ આડછેદમાં:
$P$ એ વાહકપેશીમાં આવેલા મોટા,જાડી દીવાલવાળા ઘટકો દર્શાવે છે,જે જલવાહક (Xylem) છે.
$Q$ એ વાહકપેશીમાં આવેલા નાના,પાતળી દીવાલવાળા કોષો દર્શાવે છે,જે અન્નવાહક (Phloem) છે.
$R$ એ વાયુરંધ્રની આસપાસ આવેલા વિશિષ્ટ કોષો દર્શાવે છે,જે રક્ષકકોષો (Guard cells) છે.
તેથી,સાચું નામકરણ $P$: જલવાહક,$Q$: અન્નવાહક,$R$: રક્ષકકોષ છે.

(D) ઘાસમાં,શિરાઓની સાથે આવેલા અમુક અધિસ્તરીય કોષો (adaxial epidermal cells) મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ કોષોને બુલિફોર્મ કોષો કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે પર્ણમાં રહેલા બુલિફોર્મ કોષો પાણીનું શોષણ કરે છે અને સ્ફીત (turgid) બને છે,ત્યારે પર્ણની સપાટી ખુલ્લી રહે છે.
જ્યારે પાણીની અછતને કારણે તેઓ શિથિલ (flaccid) બને છે,ત્યારે તેઓ પર્ણને અંદરની તરફ વાળી દે છે જેથી પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય.

(D) ઘાસમાં,શિરાઓની સાથે આવેલા કેટલાક અધિસ્તરીય કોષો મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. તેમને $Bulliform$ કોષો કહેવામાં આવે છે. જ્યારે આ કોષો પાણી શોષીને સ્ફીત (turgid) બને છે,ત્યારે પર્ણની સપાટી ખુલ્લી રહે છે. જ્યારે પાણીની અછતને કારણે તેઓ શિથિલ (flaccid) બને છે,ત્યારે તેઓ પર્ણને અંદરની તરફ વાળે છે જેથી પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) ઘાસમાં,શિરાઓની સાથે આવેલા કેટલાક અધિસ્તરીય કોષો મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ કોષોને $Bulliform$ કોષો કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે પર્ણમાં આ કોષો પાણી શોષીને સ્ફીત (turgid) બને છે,ત્યારે તે પર્ણની સપાટીને ખુલ્લી રાખે છે.
જ્યારે પાણીની અછતને કારણે તે શિથિલ (flaccid) બને છે,ત્યારે તે પર્ણને અંદરની તરફ વાળે છે જેથી પાણીનો વ્યય ઘટાડી શકાય.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) પૃષ્ઠવક્ષી પર્ણોમાં (જે દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે),વાહીપુલ શિરાઓ અને મધ્યશિરામાં આવેલા હોય છે.
વાહીપુલનું કદ શિરાઓના કદ પર આધાર રાખે છે.
પર્ણમાં શિરાઓની જાડાઈ અલગ-અલગ હોવાથી (મધ્યશિરા સૌથી જાડી હોય છે,ત્યારબાદ પ્રાથમિક,દ્વિતીયક અને તૃતીયક શિરાઓ આવે છે),તેમની સાથે સંકળાયેલા વાહીપુલ પણ કદમાં અલગ-અલગ હોય છે.
તેથી,શિરાઓની જાડાઈમાં વિવિધતા હોવાને કારણે વાહીપુલ કદમાં અસમાન હોય છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(B) રક્ષક કોષો એ વિશિષ્ટ કોષો છે જે વાયુરંધ્રની આસપાસ આવેલા હોય છે અને વાયુરંધ્રના છિદ્રના ખુલવા અને બંધ થવાની પ્રક્રિયાનું નિયમન કરે છે.
દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં,રક્ષક કોષો સામાન્ય રીતે વાલના આકારના અથવા મૂત્રપિંડ આકારના હોય છે.
એકદળી વનસ્પતિઓમાં,જેમ કે ઘાસ (દા.ત.,ઘઉં,મકાઈ,ડાંગર),રક્ષક કોષો ડમ્બેલ આકારના હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઘઉં એ એકદળી વનસ્પતિ છે,જ્યારે આંબો,ચણા અને બટાટા એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓ છે.
તેથી,ઘઉંમાં ડમ્બેલ આકારના રક્ષક કોષો જોવા મળે છે.

(B) બુલિફોર્મ કોષો એ ઘણા ઘાસના પર્ણોમાં જોવા મળતા મોટા,પરપોટા આકારના અધિસ્તરીય કોષો છે.
જ્યારે પાણી પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે,ત્યારે તેઓ આસુન (turgid) બને છે,જેના કારણે પર્ણ વિસ્તરે છે.
પાણીની અછત દરમિયાન,તેઓ તેમની આસુનતા ગુમાવે છે,જેના કારણે પર્ણ અંદરની તરફ વળી જાય છે જેથી વાતાવરણના સંપર્કમાં આવતી સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે છે,અને આમ બાષ્પોત્સર્જન અને પાણીનો વ્યય ઘટાડે છે.