ChemistryQ1–22 of 22 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1982
ન્યુટ્રોનની શોધ કોણે કરી હતી?
A
જેમ્સ ચેડવિક
B
વિલિયમ ક્રૂક્સ
C
જે. જે. થોમસન
D
રધરફોર્ડ
Solution
(A) ન્યુટ્રોનની શોધ $James \ Chadwick$ દ્વારા $1932$ માં કરવામાં આવી હતી. આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $_4^9Be + _2^4He \rightarrow _6^{12}C + _0^1n$.
2 likesView Solution
2
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
$CO$ માં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નીચેનામાંથી કયા આયન જેટલી છે? અથવા,કયો આયન $CO$ સાથે આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે?
A
$N_2^{+}$
B
$CN^{-}$
C
$O_2^{+}$
D
$O_2^{-}$
Solution
(B) $CO$ અને $CN^{-}$ એ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે.
$CO$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $6 + 8 = 14$.
$CN^{-}$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $6 + 7 + 1 = 14$.
બંનેમાં $14$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તેઓ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે.
$CO$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $6 + 8 = 14$.
$CN^{-}$ માં કુલ ઇલેક્ટ્રોન = $6 + 7 + 1 = 14$.
બંનેમાં $14$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તેઓ આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે.
0 likesView Solution
3
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડમાં ચોખ્ખો ડાયપોલ મોમેન્ટ હોતો નથી,તેનું કારણ શું છે?
A
તેની સમતલીય રચના
B
તેની નિયમિત સમચતુષ્ફલકીય રચના
C
કાર્બન અને ક્લોરિન પરમાણુઓના સમાન કદ
D
કાર્બન અને ક્લોરિનની સમાન ઇલેક્ટ્રોન એફિનિટી
Solution
(B) $CCl_4$ માં તેની નિયમિત સમચતુષ્ફલકીય રચનાને કારણે કોઈ ચોખ્ખો ડાયપોલ મોમેન્ટ હોતો નથી.
નિયમિત સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં,ચાર $C-Cl$ બંધ ડાયપોલ એકબીજા સાથે $109.5^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલા હોય છે,જે વ્યક્તિગત બંધ મોમેન્ટ્સના રદ થવાનું પરિણામ આપે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખો ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય થાય છે.
નિયમિત સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં,ચાર $C-Cl$ બંધ ડાયપોલ એકબીજા સાથે $109.5^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલા હોય છે,જે વ્યક્તિગત બંધ મોમેન્ટ્સના રદ થવાનું પરિણામ આપે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખો ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય થાય છે.
0 likesView Solution
4
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1982
કયો અણુ રેખીય (linear) છે?
A
$NO_2$
B
$ClO_2$
C
$CO_2$
D
$H_2S$
Solution
(C) $CO_2$ માં $sp$ સંકરણ હોય છે અને તેનો આકાર $180^{\circ}$ ના બંધકોણ સાથે રેખીય હોય છે. મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે અને તેમાં કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) હોતા નથી,જેના પરિણામે તેનો આકાર રેખીય બને છે.
0 likesView Solution
5
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1982
હિલિયમ પરમાણુ એ હાઇડ્રોજન અણુ કરતા બે ગણું ભારે છે. $298 \ K$ તાપમાને,હિલિયમની સરેરાશ ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
A
હાઇડ્રોજન અણુ કરતા બે ગણી
B
હાઇડ્રોજન અણુ જેટલી જ
C
હાઇડ્રોજન અણુ કરતા ચાર ગણી
D
હાઇડ્રોજન અણુ કરતા અડધી
Solution
(B) આદર્શ વાયુની સરેરાશ ગતિઊર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર $KE = \frac{3}{2} k_B T$ છે,જ્યાં $k_B$ એ બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક છે અને $T$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન છે.
સરેરાશ ગતિઊર્જા માત્ર તાપમાન $(T)$ પર આધાર રાખે છે,વાયુના કણોના દળ પર નહીં,તેથી $298 \ K$ તાપમાને હિલિયમ $(He)$ અને હાઇડ્રોજન $(H_2)$ બંનેની સરેરાશ ગતિઊર્જા સમાન હશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
સરેરાશ ગતિઊર્જા માત્ર તાપમાન $(T)$ પર આધાર રાખે છે,વાયુના કણોના દળ પર નહીં,તેથી $298 \ K$ તાપમાને હિલિયમ $(He)$ અને હાઇડ્રોજન $(H_2)$ બંનેની સરેરાશ ગતિઊર્જા સમાન હશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
6
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1982
$CaF_{2}$ $(K_{sp} = 1.7 \times 10^{-10})$ ના અવક્ષેપ ત્યારે મળશે જ્યારે નીચેનાના સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે:
A
$10^{-4} \ M \ Ca^{2+}$ અને $10^{-4} \ M \ F^{-}$
B
$10^{-2} \ M \ Ca^{2+}$ અને $10^{-3} \ M \ F^{-}$
C
$10^{-5} \ M \ Ca^{2+}$ અને $10^{-4} \ M \ F^{-}$
D
$10^{-3} \ M \ Ca^{2+}$ અને $10^{-4} \ M \ F^{-}$
Solution
(B) જ્યારે આયનીય ગુણાકાર $(Q_{sp})$ એ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય ત્યારે અવક્ષેપ મળે છે.
જ્યારે સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આયનની સાંદ્રતા અડધી થઈ જાય છે.
વિકલ્પ $B$ માટે:
$[Ca^{2+}]_{new} = \frac{10^{-2}}{2} = 5 \times 10^{-3} \ M$
$[F^{-}]_{new} = \frac{10^{-3}}{2} = 5 \times 10^{-4} \ M$
$Q_{sp} = [Ca^{2+}] [F^{-}]^2 = (5 \times 10^{-3}) \times (5 \times 10^{-4})^2 = 1.25 \times 10^{-9}$.
અહીં $1.25 \times 10^{-9} > 1.7 \times 10^{-10}$ હોવાથી,અવક્ષેપ મળશે.
જ્યારે સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આયનની સાંદ્રતા અડધી થઈ જાય છે.
વિકલ્પ $B$ માટે:
$[Ca^{2+}]_{new} = \frac{10^{-2}}{2} = 5 \times 10^{-3} \ M$
$[F^{-}]_{new} = \frac{10^{-3}}{2} = 5 \times 10^{-4} \ M$
$Q_{sp} = [Ca^{2+}] [F^{-}]^2 = (5 \times 10^{-3}) \times (5 \times 10^{-4})^2 = 1.25 \times 10^{-9}$.
અહીં $1.25 \times 10^{-9} > 1.7 \times 10^{-10}$ હોવાથી,અવક્ષેપ મળશે.
0 likesView Solution
7
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1982
$CH_2O$ માં કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક કેટલો છે?
A
$-2$
B
$+2$
C
$0$
D
$+4$
Solution
(C) ધારો કે કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$CH_2O$ માં,હાઇડ્રોજન $(H)$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ અને ઓક્સિજન $(O)$ નો $-2$ છે.
તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$x + 2(+1) + (-2) = 0$
$x + 2 - 2 = 0$
$x = 0$
તેથી,કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
$CH_2O$ માં,હાઇડ્રોજન $(H)$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ અને ઓક્સિજન $(O)$ નો $-2$ છે.
તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$x + 2(+1) + (-2) = 0$
$x + 2 - 2 = 0$
$x = 0$
તેથી,કાર્બનનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
0 likesView Solution
8
ChemistryEasyMCQIIT JEE · 1982
કયા તત્વની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી મહત્તમ છે?
A
$C$
B
$N$
C
$B$
D
$O$
Solution
(B) આપેલા તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$B (Z=5): 1s^2 2s^2 2p^1$
$C (Z=6): 1s^2 2s^2 2p^2$
$N (Z=7): 1s^2 2s^2 2p^3$
$O (Z=8): 1s^2 2s^2 2p^4$
નાઇટ્રોજન $(N)$ અર્ધ-પૂર્ણ $p$-કક્ષક $(2p^3)$ ધરાવે છે,જે સ્થાયી રચના છે,તેથી તેમાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
તેથી,$N$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી મહત્તમ છે.
$B (Z=5): 1s^2 2s^2 2p^1$
$C (Z=6): 1s^2 2s^2 2p^2$
$N (Z=7): 1s^2 2s^2 2p^3$
$O (Z=8): 1s^2 2s^2 2p^4$
નાઇટ્રોજન $(N)$ અર્ધ-પૂર્ણ $p$-કક્ષક $(2p^3)$ ધરાવે છે,જે સ્થાયી રચના છે,તેથી તેમાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
તેથી,$N$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી મહત્તમ છે.
0 likesView Solution
9
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1982
$C_4H_8$ ના મહત્તમ આઈસોમર્સની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$
Solution
(D) આણ્વિય સૂત્ર $C_4H_8$ માટે અસંતૃપ્તતાની માત્રા (degree of unsaturation) $1$ છે. આ સૂચવે છે કે તેમાં કાં તો એક દ્વિબંધ છે અથવા એક વલય (ring) છે.
શક્ય આઈસોમર્સ નીચે મુજબ છે:
$1.$ $CH_2=CH-CH_2-CH_3$ ($1$-બ્યુટીન)
$2.$ $cis-CH_3-CH=CH-CH_3$ (cis$-2-$બ્યુટીન)
$3.$ $trans-CH_3-CH=CH-CH_3$ (trans$-2-$બ્યુટીન)
$4.$ $CH_2=C(CH_3)_2$ ($2$-મિથાઈલપ્રોપીન)
$5.$ સાયક્લોબ્યુટેન (ચાર સભ્યોનું વલય)
$6.$ મિથાઈલસાયક્લોપ્રોપેન (ત્રણ સભ્યોનું વલય)
આમ,કુલ $6$ આઈસોમર્સ છે.
શક્ય આઈસોમર્સ નીચે મુજબ છે:
$1.$ $CH_2=CH-CH_2-CH_3$ ($1$-બ્યુટીન)
$2.$ $cis-CH_3-CH=CH-CH_3$ (cis$-2-$બ્યુટીન)
$3.$ $trans-CH_3-CH=CH-CH_3$ (trans$-2-$બ્યુટીન)
$4.$ $CH_2=C(CH_3)_2$ ($2$-મિથાઈલપ્રોપીન)
$5.$ સાયક્લોબ્યુટેન (ચાર સભ્યોનું વલય)
$6.$ મિથાઈલસાયક્લોપ્રોપેન (ત્રણ સભ્યોનું વલય)
આમ,કુલ $6$ આઈસોમર્સ છે.
0 likesView Solution
10
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનનું ઉત્કલનબિંદુ મહત્તમ છે?
A
$n-$હેક્ઝેન
B
$n-$પેન્ટેન
C
$2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેન
D
$2-$મિથાઈલબ્યુટેન
Solution
(A) આલ્કેનનું ઉત્કલનબિંદુ અણુના સપાટીના ક્ષેત્રફળ પર આધાર રાખે છે.
જેમ શાખાઓ વધે છે,તેમ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે છે,જેનાથી વાન્ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળો નબળા પડે છે.
$n-$હેક્ઝેન $(C_6H_{14})$ એ સીધી શૃંખલા ધરાવતો આલ્કેન છે જેનું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ છે,પરિણામે તેમાં સૌથી મજબૂત વાન્ડર વાલ્સ બળો જોવા મળે છે.
તેથી,$n-$હેક્ઝેનનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે.
જેમ શાખાઓ વધે છે,તેમ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે છે,જેનાથી વાન્ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળો નબળા પડે છે.
$n-$હેક્ઝેન $(C_6H_{14})$ એ સીધી શૃંખલા ધરાવતો આલ્કેન છે જેનું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ છે,પરિણામે તેમાં સૌથી મજબૂત વાન્ડર વાલ્સ બળો જોવા મળે છે.
તેથી,$n-$હેક્ઝેનનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
11
ChemistryMCQIIT JEE · 1982
ઇથાઇલ આયોડાઇડ પર આલ્કોહોલિક $KOH$ ની પ્રક્રિયાથી બનતો વાયુ,આલ્કલાઇન $KMnO_4$ ને રંગવિહીન કરે છે. તે વાયુ કયો છે?
A
$C_2H_6$
B
$CH_4$
C
$C_2H_2$
D
$C_2H_4$
Solution
(D) ઇથાઇલ આયોડાઇડ $(C_2H_5I)$ ની આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ડીહાઇડ્રોહેલોજનેશન પ્રક્રિયા છે,જે ઇથિન $(C_2H_4)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$C_2H_5I + alc. KOH \to C_2H_4 + KI + H_2O$
ઇથિન એ આલ્કીન છે,જે દ્વિબંધની હાજરીને કારણે આલ્કલાઇન $KMnO_4$ (બેયર પ્રક્રિયક) ને રંગવિહીન કરે છે.
$C_2H_5I + alc. KOH \to C_2H_4 + KI + H_2O$
ઇથિન એ આલ્કીન છે,જે દ્વિબંધની હાજરીને કારણે આલ્કલાઇન $KMnO_4$ (બેયર પ્રક્રિયક) ને રંગવિહીન કરે છે.
0 likesView Solution
12
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
ઇથાઇલ આયોડાઇડ પર આલ્કોહોલિક $KOH$ ની પ્રક્રિયાથી બનતો વાયુ,આલ્કલાઇન $KMnO_4$ ના દ્રાવણને રંગવિહીન કરે છે. આ વાયુ કયો છે?
A
$CH_4$
B
$C_2H_6$
C
$C_2H_4$
D
$C_2H_2$
Solution
(C) જ્યારે ઇથાઇલ આયોડાઇડ $(CH_3-CH_2-I)$ આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ડીહાઇડ્રોહેલોજિનેશન પ્રક્રિયા દ્વારા ઇથિન $(C_2H_4)$ બનાવે છે.
ઇથિન એક અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે જે આલ્કલાઇન $KMnO_4$ ના દ્રાવણ (બેયર પ્રક્રિયક) ને રંગવિહીન કરે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH_2-I + KOH (\text{alc.}) \rightarrow CH_2=CH_2 + KI + H_2O$.
ઇથિન એક અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન છે જે આલ્કલાઇન $KMnO_4$ ના દ્રાવણ (બેયર પ્રક્રિયક) ને રંગવિહીન કરે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH_2-I + KOH (\text{alc.}) \rightarrow CH_2=CH_2 + KI + H_2O$.
0 likesView Solution
13
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન સૌથી સરળતાથી સલ્ફોનેશન પામી શકે છે?
A
બેન્ઝીન
B
નાઈટ્રોબેન્ઝીન
C
ટોલ્યુઈન
D
ક્લોરોબેન્ઝીન
Solution
(C) સલ્ફોનેશન એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.
પ્રક્રિયાનો દર બેન્ઝીન વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત કરતા સમૂહો (જેમ કે ટોલ્યુઈનમાં $-CH_3$) વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી હુમલા માટે વધુ સક્રિય બનાવે છે.
ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહો (જેમ કે નાઈટ્રોબેન્ઝીનમાં $-NO_2$) ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જે તેને ઓછી સક્રિય બનાવે છે.
તેથી,આપેલા સંયોજનોમાં ટોલ્યુઈન સલ્ફોનેશન પ્રક્રિયા માટે સૌથી વધુ સક્રિય છે.
પ્રક્રિયાનો દર બેન્ઝીન વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત કરતા સમૂહો (જેમ કે ટોલ્યુઈનમાં $-CH_3$) વલયની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી હુમલા માટે વધુ સક્રિય બનાવે છે.
ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહો (જેમ કે નાઈટ્રોબેન્ઝીનમાં $-NO_2$) ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જે તેને ઓછી સક્રિય બનાવે છે.
તેથી,આપેલા સંયોજનોમાં ટોલ્યુઈન સલ્ફોનેશન પ્રક્રિયા માટે સૌથી વધુ સક્રિય છે.
0 likesView Solution
14
ChemistryMCQIIT JEE · 1982
જો $A$ અને $B$ બે એવી ઘટનાઓ હોય કે જેથી $P(A) \neq 0$ અને $P(B) \neq 1$,તો $P\left( \frac{\bar{A}}{\bar{B}} \right) = .....$
A
$1 - P\left( \frac{A}{B} \right)$
B
$1 - P\left( \frac{\bar{A}}{B} \right)$
C
$\frac{1 - P(A \cup B)}{P(\bar{B})}$
D
$\frac{P(\bar{A})}{P(\bar{B})}$
Solution
(C) શરતી સંભાવનાની વ્યાખ્યા મુજબ,આપણી પાસે છે:
$P\left( \frac{\bar{A}}{\bar{B}} \right) = \frac{P(\bar{A} \cap \bar{B})}{P(\bar{B})}$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{A} \cap \bar{B} = \overline{A \cup B}$.
તેથી,$P(\bar{A} \cap \bar{B}) = P(\overline{A \cup B}) = 1 - P(A \cup B)$.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$P\left( \frac{\bar{A}}{\bar{B}} \right) = \frac{1 - P(A \cup B)}{P(\bar{B})}$.
$P\left( \frac{\bar{A}}{\bar{B}} \right) = \frac{P(\bar{A} \cap \bar{B})}{P(\bar{B})}$
ડી મોર્ગનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $\bar{A} \cap \bar{B} = \overline{A \cup B}$.
તેથી,$P(\bar{A} \cap \bar{B}) = P(\overline{A \cup B}) = 1 - P(A \cup B)$.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$P\left( \frac{\bar{A}}{\bar{B}} \right) = \frac{1 - P(A \cup B)}{P(\bar{B})}$.
0 likesView Solution
15
ChemistryMCQIIT JEE · 1982
આકૃતિમાં દર્શાવેલ ગોઠવણીમાં,એક અસ્થિતિસ્થાપક દોરીના છેડા $P$ અને $Q$ સમાન ઝડપ $U$ થી નીચેની તરફ ગતિ કરે છે. ગરગડી $A$ અને $B$ સ્થિર છે. દળ $M$ કેટલી ઝડપથી ઉપરની તરફ ગતિ કરશે?
A
$2U \cos \theta$
B
$U \cos \theta$
C
$\frac{U}{\cos \theta}$
D
$\frac{2U}{\cos \theta}$
Solution
(C) ધારો કે દળ $M$ નો વેગ ઉપરની દિશામાં $v$ છે.
ગરગડી $A$ પરથી પસાર થતી દોરીના ભાગને ધ્યાનમાં લો. $M$ સાથે જોડાયેલ દોરીના ભાગનો વેગ $v$ છે. આ વેગનો ગરગડી $A$ તરફની દોરીની દિશામાંનો ઘટક,છેડા $P$ ને જે ઝડપ $U$ થી ખેંચવામાં આવે છે તેના જેટલો હોવો જોઈએ.
તેથી,$v \cos \theta = U$.
$v$ માટે ઉકેલતા,આપણને $v = \frac{U}{\cos \theta}$ મળે છે.
આમ,દળ $M$ એ $\frac{U}{\cos \theta}$ ની ઝડપથી ઉપરની તરફ ગતિ કરે છે.
ગરગડી $A$ પરથી પસાર થતી દોરીના ભાગને ધ્યાનમાં લો. $M$ સાથે જોડાયેલ દોરીના ભાગનો વેગ $v$ છે. આ વેગનો ગરગડી $A$ તરફની દોરીની દિશામાંનો ઘટક,છેડા $P$ ને જે ઝડપ $U$ થી ખેંચવામાં આવે છે તેના જેટલો હોવો જોઈએ.
તેથી,$v \cos \theta = U$.
$v$ માટે ઉકેલતા,આપણને $v = \frac{U}{\cos \theta}$ મળે છે.
આમ,દળ $M$ એ $\frac{U}{\cos \theta}$ ની ઝડપથી ઉપરની તરફ ગતિ કરે છે.
0 likesView Solution
16
ChemistryMCQIIT JEE · 1982
આકૃતિમાં એક આદર્શ વાયુના ચોક્કસ દળ માટે બે અચળ દબાણ $P_1$ અને $P_2$ પર કદ $V$ વિરુદ્ધ તાપમાન $T$ ના આલેખ દર્શાવેલ છે. તમે આ આલેખ પરથી શું અનુમાન લગાવી શકો છો?
A
$P_1 < P_2$
B
$P_1 > P_2$
C
$P_1 = P_2$
D
અપૂરતી માહિતીને કારણે કોઈ અનુમાન લગાવી શકાતું નથી.
Solution
(B) આદર્શ વાયુના સમીકરણ $PV = \mu RT$ પરથી,આપણે લખી શકીએ કે $\frac{V}{T} = \frac{\mu R}{P}$.
$V-T$ આલેખનો ઢાળ $\tan \theta = \frac{V}{T} = \frac{\mu R}{P}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\theta_1 < \theta_2$ હોવાથી,$\tan \theta_1 < \tan \theta_2$ થાય.
ઢાળ માટેનું પદ મૂકતા,આપણને $\frac{\mu R}{P_1} < \frac{\mu R}{P_2}$ મળે છે.
આનો અર્થ એ થાય કે $\frac{1}{P_1} < \frac{1}{P_2}$,જેનું સાદું રૂપ આપતા $P_1 > P_2$ મળે છે.
$V-T$ આલેખનો ઢાળ $\tan \theta = \frac{V}{T} = \frac{\mu R}{P}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\theta_1 < \theta_2$ હોવાથી,$\tan \theta_1 < \tan \theta_2$ થાય.
ઢાળ માટેનું પદ મૂકતા,આપણને $\frac{\mu R}{P_1} < \frac{\mu R}{P_2}$ મળે છે.
આનો અર્થ એ થાય કે $\frac{1}{P_1} < \frac{1}{P_2}$,જેનું સાદું રૂપ આપતા $P_1 > P_2$ મળે છે.
0 likesView Solution
17
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1982
$HCl$ અને $H_2S$ બંને દ્વારા જે આયનનું અવક્ષેપન કરી શકાતું નથી તે છે
A
$Pb^{2+}$
B
$Cu^{+}$
C
$Ag^{+}$
D
$Sn^{2+}$
Solution
(B) ગુણાત્મક અકાર્બનિક વિશ્લેષણમાં,$Pb^{2+}$,$Ag^{+}$,અને $Sn^{2+}$ ને $HCl$ નો ઉપયોગ કરીને સમૂહ-$I$ અથવા $II$ ના વિશ્લેષણમાં ક્લોરાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
$Cu^{+}$ (ક્યુપ્રસ આયન) સામાન્ય રીતે જલીય દ્રાવણમાં અસ્થિર હોય છે અને તે $Cu^{2+}$ અને $Cu^0$ માં વિભાજિત થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cu^{+}$ એ એવો આયન છે જે અન્ય આયનોની જેમ $HCl$ અથવા $H_2S$ દ્વારા અવક્ષેપન માટેની પ્રમાણિત સમૂહ વિશ્લેષણ યોજનામાં જોવા મળતો નથી,કારણ કે તે જલીય દ્રાવણમાં સ્થિર નથી.
તેથી,$Cu^{+}$ એ આયન છે જે અન્ય સૂચિબદ્ધ આયનોની પ્રમાણિત અવક્ષેપન વર્તણૂકને અનુસરતું નથી.
$Cu^{+}$ (ક્યુપ્રસ આયન) સામાન્ય રીતે જલીય દ્રાવણમાં અસ્થિર હોય છે અને તે $Cu^{2+}$ અને $Cu^0$ માં વિભાજિત થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cu^{+}$ એ એવો આયન છે જે અન્ય આયનોની જેમ $HCl$ અથવા $H_2S$ દ્વારા અવક્ષેપન માટેની પ્રમાણિત સમૂહ વિશ્લેષણ યોજનામાં જોવા મળતો નથી,કારણ કે તે જલીય દ્રાવણમાં સ્થિર નથી.
તેથી,$Cu^{+}$ એ આયન છે જે અન્ય સૂચિબદ્ધ આયનોની પ્રમાણિત અવક્ષેપન વર્તણૂકને અનુસરતું નથી.
0 likesView Solution
18
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
નીચેનામાંથી કયું અયસ્ક (ore) નથી?
A
બોક્સાઈટ
B
મેલેકાઈટ
C
ઝિંક બ્લેન્ડ
D
પિગ આયર્ન
Solution
(D) પિગ આયર્ન એ લોખંડનું સૌથી અશુદ્ધ સ્વરૂપ છે અને તેમાં કાર્બનનું પ્રમાણ સૌથી વધુ $(2.5 - 4\%)$ હોય છે. તે એક ઉત્પાદિત પદાર્થ છે,કુદરતી રીતે મળતું ખનિજ કે અયસ્ક નથી.
મેલેકાઈટ એ કોપરનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $Cu(OH)_2 \cdot CuCO_3$ છે.
ઝિંક બ્લેન્ડ એ ઝિંકનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $ZnS$ છે.
બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.
મેલેકાઈટ એ કોપરનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $Cu(OH)_2 \cdot CuCO_3$ છે.
ઝિંક બ્લેન્ડ એ ઝિંકનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $ZnS$ છે.
બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.
0 likesView Solution
19
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
લોખંડના ઉત્પાદનમાં બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં ચૂનાનો પથ્થર ઉમેરવામાં આવે છે. કેલ્શિયમ આયન કયા સ્વરૂપમાં અંત પામે છે?
A
સ્લેગ (ધાતુમલ)
B
ગેંગ (અશુદ્ધિ)
C
કેલ્શિયમ ધાતુ
D
$CaCO_3$
Solution
(A) બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં,ચૂનાનો પથ્થર $(CaCO_3)$ વિઘટિત થઈને કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ $(CaO)$ બનાવે છે.
$CaCO_3 \to CaO + CO_2$
$CaO$ ફ્લક્સ તરીકે કાર્ય કરે છે અને લોખંડની કાચી ધાતુમાં રહેલી સિલિકા $(SiO_2)$ અશુદ્ધિ (ગેંગ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ સિલિકેટ $(CaSiO_3)$ બનાવે છે,જેને સ્લેગ (ધાતુમલ) કહેવામાં આવે છે.
$CaO + SiO_2 \to CaSiO_3$ (સ્લેગ)
$CaCO_3 \to CaO + CO_2$
$CaO$ ફ્લક્સ તરીકે કાર્ય કરે છે અને લોખંડની કાચી ધાતુમાં રહેલી સિલિકા $(SiO_2)$ અશુદ્ધિ (ગેંગ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ સિલિકેટ $(CaSiO_3)$ બનાવે છે,જેને સ્લેગ (ધાતુમલ) કહેવામાં આવે છે.
$CaO + SiO_2 \to CaSiO_3$ (સ્લેગ)
0 likesView Solution
20
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
લોખંડ કોની પ્રક્રિયા દ્વારા નિષ્ક્રિય બને છે?
A
સાંદ્ર $H_2SO_4$
B
સાંદ્ર $H_3PO_4$
C
સાંદ્ર $HCl$
D
સાંદ્ર $HNO_3$
Solution
(D) જ્યારે લોખંડને સાંદ્ર $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેની સપાટી પર ઓક્સાઈડનું $(Fe_2O_3)$ પાતળું,રક્ષણાત્મક અને અછિદ્રાળુ પડ બનવાને કારણે તે નિષ્ક્રિય બને છે.
આ પડ ધાતુની એસિડ સાથેની વધુ પ્રક્રિયાને અટકાવે છે.
$K_2Cr_2O_7$,$KMnO_4$,ક્લોરિક એસિડ અને ક્રોમિક એસિડ જેવા અન્ય ઓક્સિડેશનકર્તાઓ પણ લોખંડને નિષ્ક્રિય બનાવે છે.
નિષ્ક્રિય લોખંડને યાંત્રિક રીતે સપાટી પર ઘસીને અથવા રાસાયણિક રિડક્શન દ્વારા ફરીથી સક્રિય કરી શકાય છે.
આ પડ ધાતુની એસિડ સાથેની વધુ પ્રક્રિયાને અટકાવે છે.
$K_2Cr_2O_7$,$KMnO_4$,ક્લોરિક એસિડ અને ક્રોમિક એસિડ જેવા અન્ય ઓક્સિડેશનકર્તાઓ પણ લોખંડને નિષ્ક્રિય બનાવે છે.
નિષ્ક્રિય લોખંડને યાંત્રિક રીતે સપાટી પર ઘસીને અથવા રાસાયણિક રિડક્શન દ્વારા ફરીથી સક્રિય કરી શકાય છે.
0 likesView Solution
21
ChemistryDifficultMCQIIT JEE · 1982
ઓછા તાપમાને,ફીનોલ $CS_2$ માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું બનાવે છે?
A
$m$-બ્રોમોફીનોલ
B
$o$- અને $p$-બ્રોમોફીનોલ
C
$p$-બ્રોમોફીનોલ
D
$2, 4, 6$-ટ્રાયબ્રોમોફીનોલ
Solution
(B) જ્યારે ફીનોલ ઓછા તાપમાને $CS_2$ જેવા અધ્રુવીય દ્રાવકમાં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ફીનોલનું આયનીકરણ દબાઈ જાય છે. બેન્ઝીન વલય થોડું સક્રિય થાય છે,જેના પરિણામે મોનો-વિસ્થાપન થાય છે અને $o$-બ્રોમોફીનોલ અને $p$-બ્રોમોફીનોલનું મિશ્રણ મળે છે.
બીજી તરફ,જ્યારે ફીનોલ $Br_2$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે આયનીકરણ પામીને ફીનોક્સાઈડ આયન બનાવે છે. ઓક્સિજન પરમાણુ પરના ઋણ વીજભારને કારણે બેન્ઝીન વલય અત્યંત સક્રિય બને છે,જેના પરિણામે $2, 4, 6$-ટ્રાયબ્રોમોફીનોલ બને છે.
બીજી તરફ,જ્યારે ફીનોલ $Br_2$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે આયનીકરણ પામીને ફીનોક્સાઈડ આયન બનાવે છે. ઓક્સિજન પરમાણુ પરના ઋણ વીજભારને કારણે બેન્ઝીન વલય અત્યંત સક્રિય બને છે,જેના પરિણામે $2, 4, 6$-ટ્રાયબ્રોમોફીનોલ બને છે.
0 likesView Solution
22
ChemistryMediumMCQIIT JEE · 1982
જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડને ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કોનો લાલ અવક્ષેપ આપે છે?
A
$Cu$
B
$CuO$
C
$Cu_2O$
D
$Cu(OH)_2$
Solution
(C) એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ એ એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ છે જે ફેહલિંગ દ્રાવણને ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ ના લાલ અવક્ષેપમાં રિડ્યુસ કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CHO + 2Cu^{2+} + 5OH^- \to CH_3COO^- + Cu_2O \text{ (લાલ અવક્ષેપ)} + 3H_2O$
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CHO + 2Cu^{2+} + 5OH^- \to CH_3COO^- + Cu_2O \text{ (લાલ અવક્ષેપ)} + 3H_2O$
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real IIT JEE style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live IIT JEE mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in IIT JEE 1982?
There are 22 Chemistry questions from the IIT JEE 1982 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are IIT JEE 1982 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice IIT JEE 1982 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full IIT JEE mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from IIT JEE previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix IIT JEE Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick IIT JEE 1982 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.