BiologyQ1–58 of 58 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
મૂળ વર્ધનશીલ પેશી (root meristem) માં શાંત કેન્દ્ર (quiescent centre) શેના તરીકે કાર્ય કરે છે?
A
ખોરાક સંગ્રહ માટેનું સ્થાન,જે પરિપક્વતા દરમિયાન વપરાય છે
B
વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવોનો ભંડાર
C
વર્ધનશીલ પેશીના ક્ષતિગ્રસ્ત કોષોની ભરપાઈ માટેનો અનામત જથ્થો
D
પાણીના શોષણ માટેનો વિસ્તાર
Solution
(C) શાંત કેન્દ્ર એ મૂળની અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશીનો એક એવો વિસ્તાર છે જ્યાં કોષ વિભાજનનો દર ખૂબ જ ઓછો હોય છે. તે સક્રિય પ્રારંભિક કોષોના ભંડાર તરીકે કાર્ય કરે છે જે વર્ધનશીલ પેશીના ક્ષતિગ્રસ્ત કોષોને બદલી શકે છે,જેથી મૂળની સતત વૃદ્ધિ સુનિશ્ચિત થાય છે.
0 likesView Solution
2
BiologyEasyMCQAIIMS · 2003
પટેલા (Patella) અસ્થિ એ શેનું ઉદાહરણ છે?
A
કાસ્થિમય અસ્થિ
B
ત્વચીય અસ્થિ
C
વાદળી જેવું (Spongy) અસ્થિ
D
સીસેમોઇડ (Sesamoid) અસ્થિ
Solution
(D) $Patella$,જેને સામાન્ય રીતે 'ઘૂંટણની વાટકી' (knee cap) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે એક સપાટ અને ત્રિકોણાકાર અસ્થિ છે.
તે પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં ઘૂંટણના સાંધા પાસે ક્વાડ્રિસેપ્સ સ્નાયુના કંડરા (tendon) માં આવેલું હોય છે.
જે અસ્થિ કંડરાના અસ્થિભવન (ossification) દ્વારા કંડરાની અંદર વિકસે છે,તેને ખાસ કરીને $Sesamoid$ અસ્થિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
તે પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં ઘૂંટણના સાંધા પાસે ક્વાડ્રિસેપ્સ સ્નાયુના કંડરા (tendon) માં આવેલું હોય છે.
જે અસ્થિ કંડરાના અસ્થિભવન (ossification) દ્વારા કંડરાની અંદર વિકસે છે,તેને ખાસ કરીને $Sesamoid$ અસ્થિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
0 likesView Solution
3
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
એક કોષનું કોષરસ બીજા કોષ સાથે શેના દ્વારા જોડાયેલું હોય છે?
A
કોષરસીય તંતુઓ
B
કોષરસતંતુઓ (Plasmodesmata)
C
ટોરસ (Torus)
D
ગર્ત પટલ (Pit membrane)
Solution
(B) કોષરસતંતુઓ (Plasmodesmata) એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલાક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે.
આ નલિકાઓ વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
તેઓ કોષરસીય પુલ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને સતત રાખે છે,જેનાથી અણુઓ,આયનો અને પોષક તત્વોનું વહન સરળ બને છે.
આ નલિકાઓ વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
તેઓ કોષરસીય પુલ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને સતત રાખે છે,જેનાથી અણુઓ,આયનો અને પોષક તત્વોનું વહન સરળ બને છે.
0 likesView Solution
4
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
એન્ઝાઇમ (ઉત્સેચક) કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
A
સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડીને
B
સક્રિયકરણ ઊર્જા વધારીને
C
$pH$ ઘટાડીને
D
$pH$ વધારીને
Solution
(A) ઉત્સેચકો જૈવિક ઉદ્દીપકો છે જે રાસાયણિક પ્રક્રિયા માટે જરૂરી સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડીને પ્રક્રિયાનો વેગ વધારે છે.
સક્રિયકરણ ઊર્જા એ પ્રક્રિયક અણુઓને રાસાયણિક રૂપાંતરણ માટે જરૂરી લઘુત્તમ ઊર્જા છે.
નીચી ઊર્જા અવરોધ ધરાવતો વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડીને,ઉત્સેચકો આપેલ તાપમાને વધુ સંખ્યામાં પ્રક્રિયક અણુઓને સંક્રાંતિ અવસ્થા (transition state) સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી પ્રક્રિયાનો દર વધે છે.
સક્રિયકરણ ઊર્જા એ પ્રક્રિયક અણુઓને રાસાયણિક રૂપાંતરણ માટે જરૂરી લઘુત્તમ ઊર્જા છે.
નીચી ઊર્જા અવરોધ ધરાવતો વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડીને,ઉત્સેચકો આપેલ તાપમાને વધુ સંખ્યામાં પ્રક્રિયક અણુઓને સંક્રાંતિ અવસ્થા (transition state) સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી પ્રક્રિયાનો દર વધે છે.
0 likesView Solution
5
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
સકસિનિક ડિહાઈડ્રોજનેઝ ઉત્સેચક પર મેલોનિક એસિડની અવરોધક અસર એ શેનું ઉદાહરણ છે?
A
સ્પર્ધાત્મક અવરોધ (Competitive inhibition)
B
બિન-સ્પર્ધાત્મક અવરોધ (Non-competitive inhibition)
C
ફીડબેક અવરોધ (Feedback inhibition)
D
એલોસ્ટેરિક અવરોધ (Allosteric inhibition)
Solution
(A) સકસિનિક ડિહાઈડ્રોજનેઝ ઉત્સેચક સકસિનેટનું ફ્યુમરેટમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે ઉદ્દીપન કરે છે. મેલોનિક એસિડનું બંધારણ સકસિનેટ જેવું જ હોય છે. આ બંધારણીય સમાનતાને કારણે,મેલોનિક એસિડ સકસિનિક ડિહાઈડ્રોજનેઝ ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન (active site) માટે સબસ્ટ્રેટ (સકસિનેટ) સાથે સ્પર્ધા કરે છે. આ પ્રકારના અવરોધને,જેમાં અવરોધક સબસ્ટ્રેટ જેવો દેખાય છે અને સક્રિય સ્થાન માટે સ્પર્ધા કરે છે,તેને સ્પર્ધાત્મક અવરોધ (competitive inhibition) કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
6
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
હિલ પ્રક્રિયા (Hill reaction) ક્યાં થાય છે?
A
વધારે ઊંચાઈ પર રહેલા છોડ
B
સંપૂર્ણ અંધકાર
C
પાણીની ગેરહાજરી
D
પ્રકાશ અને ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારકની હાજરી
Solution
(D) હિલ પ્રક્રિયા,જે $1937$ માં રોબર્ટ હિલ દ્વારા શોધવામાં આવી હતી,તે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાનો સંદર્ભ આપે છે જેમાં કૃત્રિમ ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારકની હાજરીમાં પાણીનું ફોટોલિસિસ (પ્રકાશ વિઘટન) થઈને ઓક્સિજન મુક્ત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રકાશમાં થાય છે અને પાણીના ફોટોલિસિસમાંથી મુક્ત થયેલા ઇલેક્ટ્રોનને સ્વીકારવા માટે ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારક (જેમ કે ફેરિસાયનાઇડ અથવા $DCPIP$) ની હાજરી જરૂરી છે.
તેથી,તે પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયા છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન પાણીમાંથી ઓક્સિજનના ઉત્ક્રાંતિને દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રકાશમાં થાય છે અને પાણીના ફોટોલિસિસમાંથી મુક્ત થયેલા ઇલેક્ટ્રોનને સ્વીકારવા માટે ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારક (જેમ કે ફેરિસાયનાઇડ અથવા $DCPIP$) ની હાજરી જરૂરી છે.
તેથી,તે પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયા છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન પાણીમાંથી ઓક્સિજનના ઉત્ક્રાંતિને દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
7
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
સામાન્ય માનવ પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં નીચેનામાંથી કઈ જોડી શારીરિક લાક્ષણિકતા અને તેના મૂલ્ય/ગણતરી સાથે યોગ્ય રીતે મેળ ખાય છે?
A
યુરિયા $5-10 \text{ mg}/100 \text{ ml}$ રુધિર
B
બ્લડ સુગર $80-100 \text{ mg}/100 \text{ ml}$
C
કુલ રુધિરનું કદ $3-4 \text{ લિટર}$
D
વિન્ટ્રોબ પદ્ધતિમાં $ESR$ પુરુષોમાં $9-15 \text{ mm}$ પ્રતિ કલાક અને સ્ત્રીઓમાં $20-34 \text{ mm}$ પ્રતિ કલાક
Solution
(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
$1$. તંદુરસ્ત માનવ પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં સામાન્ય બ્લડ સુગર (ઉપવાસ દરમિયાન) સામાન્ય રીતે $70-110 \text{ mg}/100 \text{ ml}$ (ઘણીવાર $80-100 \text{ mg}/100 \text{ ml}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે) ની રેન્જમાં હોય છે,તેથી વિકલ્પ $B$ સાચી જોડી છે.
$2$. સામાન્ય રુધિર યુરિયાનું સ્તર સામાન્ય રીતે $15-40 \text{ mg}/100 \text{ ml}$ હોય છે,તેથી વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$3$. સરેરાશ પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં કુલ રુધિરનું કદ આશરે $5-6 \text{ લિટર}$ હોય છે,$3-4 \text{ લિટર}$ નહીં,તેથી વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
$4$. વિન્ટ્રોબ પદ્ધતિ દ્વારા સામાન્ય $ESR$ (એરિથ્રોસાઇટ સેડિમેન્ટેશન રેટ) પુરુષો માટે $0-9 \text{ mm}$ પ્રતિ કલાક અને સ્ત્રીઓ માટે $0-20 \text{ mm}$ પ્રતિ કલાક હોય છે,તેથી વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.
$1$. તંદુરસ્ત માનવ પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં સામાન્ય બ્લડ સુગર (ઉપવાસ દરમિયાન) સામાન્ય રીતે $70-110 \text{ mg}/100 \text{ ml}$ (ઘણીવાર $80-100 \text{ mg}/100 \text{ ml}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે) ની રેન્જમાં હોય છે,તેથી વિકલ્પ $B$ સાચી જોડી છે.
$2$. સામાન્ય રુધિર યુરિયાનું સ્તર સામાન્ય રીતે $15-40 \text{ mg}/100 \text{ ml}$ હોય છે,તેથી વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$3$. સરેરાશ પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં કુલ રુધિરનું કદ આશરે $5-6 \text{ લિટર}$ હોય છે,$3-4 \text{ લિટર}$ નહીં,તેથી વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
$4$. વિન્ટ્રોબ પદ્ધતિ દ્વારા સામાન્ય $ESR$ (એરિથ્રોસાઇટ સેડિમેન્ટેશન રેટ) પુરુષો માટે $0-9 \text{ mm}$ પ્રતિ કલાક અને સ્ત્રીઓ માટે $0-20 \text{ mm}$ પ્રતિ કલાક હોય છે,તેથી વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.
0 likesView Solution
8
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
મનુષ્યોમાં વેગસ ચેતાની અતિશય ઉત્તેજનાને કારણે શું થઈ શકે છે?
A
ઘેરો અવાજ
B
પેપ્ટિક અલ્સર
C
પ્રોટીનનું કાર્યક્ષમ પાચન
D
ઉરોદરપટલનું અનિયમિત સંકોચન
Solution
(B) વેગસ ચેતા ($CN$ $X$) પાચનતંત્રના પેરાસિમ્પેથેટિક નિયંત્રણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે જઠરમાં હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ અને પેપ્સિન સહિતના જઠરના પાચક રસોના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે. વેગસ ચેતાની અતિશય ઉત્તેજનાને કારણે $HCl$ નો અતિશય સ્ત્રાવ થાય છે. આ વધારાનો એસિડ જઠર અને પકવાશયના રક્ષણાત્મક શ્લેષ્મ સ્તરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે,જેના પરિણામે પેપ્ટિક અલ્સર થાય છે.
0 likesView Solution
9
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
નીચેનામાંથી કઈ જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?
A
Lubb - વેન્ટ્રિક્યુલર સિસ્ટોલની શરૂઆતમાં $AV$ વાલ્વનું તીવ્ર બંધ થવું
B
Dupp - વેન્ટ્રિક્યુલર ડાયસ્ટોલની શરૂઆતમાં સેમિલ્યુનર વાલ્વનું અચાનક ખુલવું
C
રેડિયલ ધમનીનું ધબકવું - રુધિરવાહિનીઓમાં વાલ્વ
D
હૃદયના ધબકારાની શરૂઆત - પર્કિન્જે તંતુઓ
Solution
(A) $Lubb$ એ હૃદયનો પ્રથમ અવાજ છે,જે નીચા પીચનો હોય છે અને વેન્ટ્રિક્યુલર સિસ્ટોલની શરૂઆતમાં બાયકસપિડ અને ટ્રાયકસપિડ $(AV)$ વાલ્વ બંધ થવાને કારણે ઉત્પન્ન થાય છે.
$Dupp$ એ હૃદયનો બીજો અવાજ છે,જે ઊંચા પીચનો હોય છે અને વેન્ટ્રિક્યુલર ડાયસ્ટોલની શરૂઆતમાં સેમિલ્યુનર વાલ્વ બંધ થવાને કારણે ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ એ એકમાત્ર યોગ્ય રીતે જોડાયેલી જોડી છે.
$Dupp$ એ હૃદયનો બીજો અવાજ છે,જે ઊંચા પીચનો હોય છે અને વેન્ટ્રિક્યુલર ડાયસ્ટોલની શરૂઆતમાં સેમિલ્યુનર વાલ્વ બંધ થવાને કારણે ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ એ એકમાત્ર યોગ્ય રીતે જોડાયેલી જોડી છે.
0 likesView Solution
10
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
માયોપિયા (લઘુદ્રષ્ટિની ખામી) માં,પ્રકાશના કિરણો
A
આંખમાં પ્રવેશતા જ નથી
B
રેટિનાની પાછળ કેન્દ્રિત થાય છે
C
રેટિનાની આગળ કેન્દ્રિત થાય છે
D
રેટિના અને આઈરિસની વચ્ચે કેન્દ્રિત થાય છે
Solution
(C) માયોપિયા,જેને લઘુદ્રષ્ટિની ખામી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે આંખની એક વક્રીભવનની ખામી છે.
આ સ્થિતિમાં,આંખનો ડોળો ખૂબ લાંબો થઈ જાય છે અથવા કોર્નિયાનો વળાંક ખૂબ વધારે હોય છે.
પરિણામે,આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના કિરણો રેટિના પર પડવાને બદલે રેટિનાની આગળ એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે.
આના કારણે દૂરની વસ્તુઓ ઝાંખી દેખાય છે,જ્યારે નજીકની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
આ સ્થિતિમાં,આંખનો ડોળો ખૂબ લાંબો થઈ જાય છે અથવા કોર્નિયાનો વળાંક ખૂબ વધારે હોય છે.
પરિણામે,આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના કિરણો રેટિના પર પડવાને બદલે રેટિનાની આગળ એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે.
આના કારણે દૂરની વસ્તુઓ ઝાંખી દેખાય છે,જ્યારે નજીકની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
0 likesView Solution
11
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
એક વ્યક્તિ વધુ પેશાબ કરે છે અને વધુ પાણી પીવે છે પરંતુ તેના રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર સામાન્ય છે. આ સ્થિતિ શેનું પરિણામ હોઈ શકે છે?
A
સ્વાદુપિંડમાંથી ઇન્સ્યુલિનના સ્ત્રાવમાં ઘટાડો
B
પશ્ચ પિટ્યુટરીમાંથી વેસોપ્રેસિનના સ્ત્રાવમાં ઘટાડો
C
પેશાબમાં ગ્લુકોઝની સાંદ્રતામાં ઘટાડો
D
ગ્લુકાગોનના સ્ત્રાવમાં વધારો
Solution
(B) $Vasopressin$ (જેને $ADH$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નેફ્રોનના $Distal$ $Convoluted$ $Tubule$ $(DCT)$ અને સંગ્રહક નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપીને પેશાબમાં પાણીના ઉત્સર્જનને ઘટાડે છે.
જ્યારે $vasopressin$ ઓછા પ્રમાણમાં મુક્ત થાય છે,ત્યારે પાણીનું પુનઃશોષણ ઘટે છે,જેના પરિણામે પેશાબ દ્વારા પાણીનો વધુ પડતો વ્યય થાય છે,જેને ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ કહેવામાં આવે છે.
આના કારણે તરસ વધે છે (polydipsia) અને વારંવાર પેશાબ થાય છે,જ્યારે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર સામાન્ય રહે છે કારણ કે ઇન્સ્યુલિનનો સ્ત્રાવ પ્રભાવિત થતો નથી.
જ્યારે $vasopressin$ ઓછા પ્રમાણમાં મુક્ત થાય છે,ત્યારે પાણીનું પુનઃશોષણ ઘટે છે,જેના પરિણામે પેશાબ દ્વારા પાણીનો વધુ પડતો વ્યય થાય છે,જેને ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ કહેવામાં આવે છે.
આના કારણે તરસ વધે છે (polydipsia) અને વારંવાર પેશાબ થાય છે,જ્યારે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર સામાન્ય રહે છે કારણ કે ઇન્સ્યુલિનનો સ્ત્રાવ પ્રભાવિત થતો નથી.
0 likesView Solution
12
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
સોમેટોસ્ટેટિનનો સ્ત્રોત કોના જેવો જ છે?
A
થાયરોક્સિન અને કેલ્સિટોનિન
B
ઇન્સ્યુલિન અને ગ્લુકાગોન
C
સોમેટોટ્રોપિન અને પ્રોલેક્ટિન
D
વેસોપ્રેસિન અને ઓક્સિટોસિન
Solution
(B) સોમેટોસ્ટેટિન સ્વાદુપિંડમાં આવેલા આઈલેટ્સ ઓફ લેંગરહેન્સના ડેલ્ટા કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
ઇન્સ્યુલિન બીટા કોષો દ્વારા અને ગ્લુકાગોન આલ્ફા કોષો દ્વારા સ્વાદુપિંડના તે જ આઈલેટ્સ ઓફ લેંગરહેન્સમાંથી સ્ત્રવિત થાય છે.
તેથી,સોમેટોસ્ટેટિનનો સ્ત્રોત ઇન્સ્યુલિન અને ગ્લુકાગોન જેવો જ છે.
ઇન્સ્યુલિન બીટા કોષો દ્વારા અને ગ્લુકાગોન આલ્ફા કોષો દ્વારા સ્વાદુપિંડના તે જ આઈલેટ્સ ઓફ લેંગરહેન્સમાંથી સ્ત્રવિત થાય છે.
તેથી,સોમેટોસ્ટેટિનનો સ્ત્રોત ઇન્સ્યુલિન અને ગ્લુકાગોન જેવો જ છે.
0 likesView Solution
13
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: ચામાચીડિયા અને વ્હેલને સસ્તન પ્રાણીઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
કારણ: ચામાચીડિયા અને વ્હેલને $4$-ખંડીય હૃદય હોય છે.
કારણ: ચામાચીડિયા અને વ્હેલને $4$-ખંડીય હૃદય હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) વિધાન અને કારણ બંને સાચાં વિધાનો છે.
ચામાચીડિયા અને વ્હેલને સસ્તન પ્રાણીઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓમાં સ્તન ગ્રંથીઓ હોય છે,વાળ હોય છે (વિકાસના કોઈ તબક્કે),અને તેઓ ઉષ્ણરુધિરવાળા (homeothermic) હોય છે.
તેમની પાસે $4$-ખંડીય હૃદય પણ હોય છે,જે સસ્તન પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે.
જોકે,$4$-ખંડીય હૃદયની હાજરી એ પ્રાણીને સસ્તન તરીકે વર્ગીકૃત કરવા માટેનું મુખ્ય લક્ષણ નથી; તેના બદલે,સ્તન ગ્રંથીઓની હાજરી અને અન્ય સસ્તન લક્ષણો તેને સસ્તન બનાવે છે.
તેથી,કારણ એ સાચું વિધાન છે પરંતુ તે શા માટે તેમને સસ્તન પ્રાણીઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે તેની સમજૂતી આપતું નથી.
ચામાચીડિયા અને વ્હેલને સસ્તન પ્રાણીઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓમાં સ્તન ગ્રંથીઓ હોય છે,વાળ હોય છે (વિકાસના કોઈ તબક્કે),અને તેઓ ઉષ્ણરુધિરવાળા (homeothermic) હોય છે.
તેમની પાસે $4$-ખંડીય હૃદય પણ હોય છે,જે સસ્તન પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે.
જોકે,$4$-ખંડીય હૃદયની હાજરી એ પ્રાણીને સસ્તન તરીકે વર્ગીકૃત કરવા માટેનું મુખ્ય લક્ષણ નથી; તેના બદલે,સ્તન ગ્રંથીઓની હાજરી અને અન્ય સસ્તન લક્ષણો તેને સસ્તન બનાવે છે.
તેથી,કારણ એ સાચું વિધાન છે પરંતુ તે શા માટે તેમને સસ્તન પ્રાણીઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે તેની સમજૂતી આપતું નથી.
0 likesView Solution
14
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: કોયલ જેવા પક્ષીઓ સિવાયના તમામ પક્ષીઓ રાત્રિના સમયે (નિશાચર પક્ષીઓ માટે દિવસના સમયે) આરામ કરવા માટે માળા બનાવે છે.
કારણ: કોયલ તેના ઈંડા દરજીડાના માળામાં મૂકે છે.
કારણ: કોયલ તેના ઈંડા દરજીડાના માળામાં મૂકે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે પક્ષીઓ સામાન્ય રીતે માળા મુખ્યત્વે ઈંડા મૂકવા અને તેમના બચ્ચાના ઉછેર માટે બનાવે છે,ન કે રાત્રે આરામ કરવા કે સૂવા માટે. ઘણા પક્ષીઓ આ હેતુ માટે માળા બનાવ્યા વગર ડાળીઓ પર અથવા પોલાણમાં આરામ કરે છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે કોયલ (Eudynamys scolopaceus) એ એક બ્રૂડ પેરાસાઇટ (પરજીવી) છે જે સામાન્ય રીતે તેના ઈંડા કાગડાના માળામાં મૂકે છે,દરજીડાના માળામાં નહીં.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે કોયલ (Eudynamys scolopaceus) એ એક બ્રૂડ પેરાસાઇટ (પરજીવી) છે જે સામાન્ય રીતે તેના ઈંડા કાગડાના માળામાં મૂકે છે,દરજીડાના માળામાં નહીં.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
0 likesView Solution
15
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : કોષરસસ્તર પ્રવાહી વર્તણૂક દર્શાવે છે.
કારણ : પટલ એ વિવિધ લિપિડ્સ અને પ્રોટીનનું મોઝેક અથવા મિશ્રણ છે.
કારણ : પટલ એ વિવિધ લિપિડ્સ અને પ્રોટીનનું મોઝેક અથવા મિશ્રણ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) $1972$ માં $Singer$ અને $Nicolson$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલ,કોષરસસ્તરને પ્રવાહી રચના તરીકે વર્ણવે છે.
પટલની પ્રવાહીતા દ્વિસ્તરમાં લિપિડ્સ અને પ્રોટીનના પાર્શ્વિય (lateral) હલનચલનને કારણે છે.
પટલને મોઝેક તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે કારણ કે તે ફોસ્ફોલિપિડ દ્વિસ્તરમાં જડિત પ્રોટીનની વિવિધ ગોઠવણીથી બનેલું છે.
પટલની પ્રવાહી પ્રકૃતિ આ જડિત પ્રોટીન અને લિપિડ્સના હલનચલનને મંજૂરી આપે છે,તેથી મોઝેક રચના સીધી રીતે તેની પ્રવાહી વર્તણૂક સાથે સંબંધિત છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
પટલની પ્રવાહીતા દ્વિસ્તરમાં લિપિડ્સ અને પ્રોટીનના પાર્શ્વિય (lateral) હલનચલનને કારણે છે.
પટલને મોઝેક તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે કારણ કે તે ફોસ્ફોલિપિડ દ્વિસ્તરમાં જડિત પ્રોટીનની વિવિધ ગોઠવણીથી બનેલું છે.
પટલની પ્રવાહી પ્રકૃતિ આ જડિત પ્રોટીન અને લિપિડ્સના હલનચલનને મંજૂરી આપે છે,તેથી મોઝેક રચના સીધી રીતે તેની પ્રવાહી વર્તણૂક સાથે સંબંધિત છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
16
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: મૂળ દ્વારા જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજોનું શોષણ અંતઃસ્તર (endodermis) સુધી પહોંચે ત્યાં સુધી એપપ્લાસ્ટ (apoplast) દ્વારા થાય છે.
કારણ: અંતઃસ્તરમાં આવેલા કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ સુબેરિનયુક્ત હોય છે.
કારણ: અંતઃસ્તરમાં આવેલા કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ સુબેરિનયુક્ત હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) મૂળ દ્વારા પાણીનું વહન બે માર્ગો દ્વારા થાય છે: એપપ્લાસ્ટ અને સિમ્પ્લાસ્ટ. એપપ્લાસ્ટ એ અડીને આવેલી કોષદીવાલોની સિસ્ટમ છે જે સમગ્ર વનસ્પતિમાં સળંગ હોય છે,સિવાય કે મૂળના અંતઃસ્તરમાં આવેલી કેસ્પેરિયન પટ્ટીઓ પાસે. પાણી અને ખનિજો અંતઃસ્તર સુધી પહોંચે ત્યાં સુધી એપપ્લાસ્ટ દ્વારા ગતિ કરે છે. અંતઃસ્તર પાણી માટે અભેદ્ય હોય છે કારણ કે તેમાં સુબેરિનયુક્ત પટ્ટીઓ હોય છે જેને કેસ્પેરિયન પટ્ટી કહેવાય છે. કારણ કે એપપ્લાસ્ટિક માર્ગ અંતઃસ્તર પર આ સુબેરિનયુક્ત પટ્ટીઓ દ્વારા અવરોધાય છે,તેથી પાણીને અંતઃસ્તરને ઓળંગવા માટે સિમ્પ્લાસ્ટ માર્ગમાં પ્રવેશવાની ફરજ પડે છે. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે એપપ્લાસ્ટિક માર્ગ અંતઃસ્તર પર અટકી જાય છે.
0 likesView Solution
17
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : $Rhoeo$ ના પર્ણોના અધિસ્તરીય કોષોમાં એન્થોસાયનિન રંજકદ્રવ્યો હોય છે.
કારણ : એન્થોસાયનિન એ સહાયક પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો છે.
કારણ : એન્થોસાયનિન એ સહાયક પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે $Rhoeo$ ના પર્ણોના અધિસ્તરીય કોષોમાં એન્થોસાયનિન રંજકદ્રવ્યો હોય છે,જે પર્ણોને જાંબલી અથવા લાલ રંગ આપે છે.
જોકે,કારણ ખોટું છે. એન્થોસાયનિન એ પાણીમાં દ્રાવ્ય રસધાનીય રંજકદ્રવ્યો છે જે પુષ્પદલ,ફળ અને પર્ણો જેવા વનસ્પતિના ભાગોને લાલ,જાંબલી અથવા વાદળી રંગ આપે છે. તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણમાં ભાગ લેતા નથી અને સહાયક પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો તરીકે કાર્ય કરતા નથી. સહાયક પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યોમાં ક્લોરોફિલ $b$,ઝેન્થોફિલ અને કેરોટીનોઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે,જે પ્રકાશ ઉર્જાનું શોષણ કરે છે અને તેને ક્લોરોફિલ $a$ માં સ્થાનાંતરિત કરે છે.
જોકે,કારણ ખોટું છે. એન્થોસાયનિન એ પાણીમાં દ્રાવ્ય રસધાનીય રંજકદ્રવ્યો છે જે પુષ્પદલ,ફળ અને પર્ણો જેવા વનસ્પતિના ભાગોને લાલ,જાંબલી અથવા વાદળી રંગ આપે છે. તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણમાં ભાગ લેતા નથી અને સહાયક પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો તરીકે કાર્ય કરતા નથી. સહાયક પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યોમાં ક્લોરોફિલ $b$,ઝેન્થોફિલ અને કેરોટીનોઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે,જે પ્રકાશ ઉર્જાનું શોષણ કરે છે અને તેને ક્લોરોફિલ $a$ માં સ્થાનાંતરિત કરે છે.
0 likesView Solution
18
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
નીચેનામાંથી કઈ જોડી યોગ્ય છે?
A
લબ $(Lubb)$ - કર્ણક-ક્ષેપક $(AV)$ વાલ્વનું ક્ષેપક સંકોચનની શરૂઆતમાં થતું તીવ્ર બંધ થવું.
B
ડબ $(Dup)$ - ક્ષેપક શિથિલનની શરૂઆતમાં અર્ધચંદ્રાકાર વાલ્વનું અચાનક ખુલવું.
C
રેડિયલ ધમનીનું ધબકવું - રુધિરવાહિનીઓમાં વાલ્વ.
D
પુરકિંજે તંતુઓ - હૃદયના ધબકારાની શરૂઆત.
Solution
(A) પ્રથમ હૃદયનો અવાજ, $Lubb$ (લબ), મુખ્યત્વે ક્ષેપક સંકોચનની શરૂઆતમાં કર્ણક-ક્ષેપક $(AV)$ વાલ્વ (દ્વિદલ અને ત્રિદલ વાલ્વ) બંધ થવાને કારણે ઉત્પન્ન થાય છે.
$Dup$ (ડબ) એ હૃદયનો બીજો અવાજ છે, જે ક્ષેપક શિથિલનની શરૂઆતમાં અર્ધચંદ્રાકાર વાલ્વ બંધ થવાને કારણે થાય છે.
$Purkinje$ (પુરકિંજે) તંતુઓ ક્ષેપકોમાં હૃદયના આવેગના વહન માટે જવાબદાર છે, હૃદયના ધબકારાની શરૂઆત માટે નહીં (જે $SA$ નોડનું કાર્ય છે).
$Dup$ (ડબ) એ હૃદયનો બીજો અવાજ છે, જે ક્ષેપક શિથિલનની શરૂઆતમાં અર્ધચંદ્રાકાર વાલ્વ બંધ થવાને કારણે થાય છે.
$Purkinje$ (પુરકિંજે) તંતુઓ ક્ષેપકોમાં હૃદયના આવેગના વહન માટે જવાબદાર છે, હૃદયના ધબકારાની શરૂઆત માટે નહીં (જે $SA$ નોડનું કાર્ય છે).
0 likesView Solution
19
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
સામાન્ય માનવ પુખ્ત વયના વ્યક્તિમાં નીચેનામાંથી કઈ જોડી શારીરિક લક્ષણ અને તેના મૂલ્ય/ગણતરી સાથે સુસંગત છે?
A
યુરિયા $5-10\, mg/100\, ml$ રુધિર
B
રુધિર શર્કરા (ઉપવાસ) $ - 70-100\, mg/100\, ml$
C
કુલ રુધિરનું કદ $ - 5-6\, \text{litres}$
D
વિન્ટ્રોબ પદ્ધતિમાં $ESR$ $ - \text{પુરુષોમાં } 9-15\, mm \text{ અને સ્ત્રીઓમાં } 20-34\, mm$
Solution
(B) એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિમાં સામાન્ય ઉપવાસ દરમિયાન રુધિર શર્કરાનું સ્તર આશરે $70-110\, mg/100\, ml$ (અથવા $mg/dl$) હોય છે.
વિકલ્પ $B$ માં $70-100\, mg/100\, ml$ ની શ્રેણી આપવામાં આવી છે, જે સામાન્ય ઉપવાસ રુધિર શર્કરાની શ્રેણી તરીકે સ્વીકૃત છે.
સામાન્ય પુખ્ત માનવમાં કુલ રુધિરનું કદ સામાન્ય રીતે $5-6\, \text{litres}$ હોય છે.
રુધિર એ પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે જે રુધિરરસમાં નિલંબિત રુધિર કોષો (કણિકાઓ) ધરાવે છે.
તેની ઉત્પત્તિ મધ્યગર્ભસ્તરીય (mesodermal) છે અને તે આશરે $7.3-7.4$ ના $pH$ સાથે થોડું આલ્કલાઇન છે.
વિકલ્પ $B$ માં $70-100\, mg/100\, ml$ ની શ્રેણી આપવામાં આવી છે, જે સામાન્ય ઉપવાસ રુધિર શર્કરાની શ્રેણી તરીકે સ્વીકૃત છે.
સામાન્ય પુખ્ત માનવમાં કુલ રુધિરનું કદ સામાન્ય રીતે $5-6\, \text{litres}$ હોય છે.
રુધિર એ પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે જે રુધિરરસમાં નિલંબિત રુધિર કોષો (કણિકાઓ) ધરાવે છે.
તેની ઉત્પત્તિ મધ્યગર્ભસ્તરીય (mesodermal) છે અને તે આશરે $7.3-7.4$ ના $pH$ સાથે થોડું આલ્કલાઇન છે.
0 likesView Solution
20
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
$Corpus \ luteum$ (પિત્તપિંડ) અને $macula \ lutea$ (પીતબિંદુ) બંને
A
માનવ અંડપિંડમાં જોવા મળે છે
B
અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રોત છે
C
પીળા રંગ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે
D
ગર્ભાવસ્થા જાળવવામાં મદદરૂપ છે
Solution
(C) $Corpus \ luteum$ અને $macula \ lutea$ બંને પીળા રંગના હોવા માટે જાણીતા છે.
$1$. $Corpus \ luteum$ એ સસ્તન પ્રાણીઓના અંડપિંડમાં જોવા મળતી એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી રચના છે,જે અંડપાત પછી બને છે અને ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$2$. $Macula \ lutea$ એ માનવ આંખના નેત્રપટલ (retina) ના કેન્દ્રની નજીક આવેલો એક અંડાકાર પીળા રંગનો ડાઘ છે,જે સ્પષ્ટ અને વિગતવાર દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
$1$. $Corpus \ luteum$ એ સસ્તન પ્રાણીઓના અંડપિંડમાં જોવા મળતી એક કામચલાઉ અંતઃસ્ત્રાવી રચના છે,જે અંડપાત પછી બને છે અને ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે પ્રોજેસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$2$. $Macula \ lutea$ એ માનવ આંખના નેત્રપટલ (retina) ના કેન્દ્રની નજીક આવેલો એક અંડાકાર પીળા રંગનો ડાઘ છે,જે સ્પષ્ટ અને વિગતવાર દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
0 likesView Solution
21
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : વૃદ્ધાવસ્થા એ કોઈ બીમારી નથી. તે અનુકૂલન ક્ષમતામાં ઘટાડા સાથે જીવનનું સાતત્ય છે.
કારણ : સમભાજન (mitosis) નું અટકી જવું એ એક સામાન્ય જનીનિક રીતે નિર્ધારિત ઘટના છે.
કારણ : સમભાજન (mitosis) નું અટકી જવું એ એક સામાન્ય જનીનિક રીતે નિર્ધારિત ઘટના છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) વૃદ્ધાવસ્થા (senescence) એ એક કુદરતી જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે કોષો,પેશીઓ અને અંગોની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક અખંડિતતામાં ક્રમશઃ ઘટાડા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. તે કોઈ રોગ નથી પરંતુ જીવનનો એક તબક્કો છે.
ઘણા દૈહિક કોષોમાં સમભાજન (mitosis) નું અટકી જવું એ એક જનીનિક રીતે નિર્ધારિત ઘટના છે જે વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયામાં ફાળો આપે છે,કારણ કે સમય જતાં ક્ષતિગ્રસ્ત કોષોને સુધારવાની અને બદલવાની શરીરની ક્ષમતા ઘટે છે. આમ,બંને વિધાનો સાચા છે અને કારણ એ સમજાવે છે કે અનુકૂલન ક્ષમતા શા માટે ઘટે છે.
ઘણા દૈહિક કોષોમાં સમભાજન (mitosis) નું અટકી જવું એ એક જનીનિક રીતે નિર્ધારિત ઘટના છે જે વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયામાં ફાળો આપે છે,કારણ કે સમય જતાં ક્ષતિગ્રસ્ત કોષોને સુધારવાની અને બદલવાની શરીરની ક્ષમતા ઘટે છે. આમ,બંને વિધાનો સાચા છે અને કારણ એ સમજાવે છે કે અનુકૂલન ક્ષમતા શા માટે ઘટે છે.
0 likesView Solution
22
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
લાંબી બીમારીમાંથી સાજા થઈ રહેલા લોકોને તેમના આહારમાં $Spirulina$ નામની લીલનો સમાવેશ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે તે:
A
એન્ટિબાયોટિક ગુણધર્મો ધરાવે છે
B
આંતરડાના વનસ્પતિજ સમુદાય (intestinal flora) ને પુનઃસ્થાપિત કરે છે
C
પ્રોટીનથી ભરપૂર છે
D
ખોરાકને પચવામાં સરળ બનાવે છે
Solution
(C) $Spirulina$ એ એક સાયનોબેક્ટેરિયા (વાદળી-લીલી લીલ) છે જેને સુપરફૂડ માનવામાં આવે છે.
તે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીન,વિટામિન્સ અને ખનિજોથી અત્યંત સમૃદ્ધ છે.
લાંબી બીમારી દરમિયાન,શરીરમાં પેશીઓને નોંધપાત્ર નુકસાન થાય છે અને સ્નાયુઓનો ક્ષય થાય છે.
પ્રોટીન એ પેશીઓના સમારકામ અને પુનર્જીવન માટેનો મુખ્ય ઘટક હોવાથી,$Spirulina$ નું સેવન કરવાથી ક્ષતિગ્રસ્ત પેશીઓના નિર્માણ માટે જરૂરી આવશ્યક એમિનો એસિડ્સ પૂરા પાડીને શરીરને ઝડપથી સાજા થવામાં મદદ મળે છે.
તે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીન,વિટામિન્સ અને ખનિજોથી અત્યંત સમૃદ્ધ છે.
લાંબી બીમારી દરમિયાન,શરીરમાં પેશીઓને નોંધપાત્ર નુકસાન થાય છે અને સ્નાયુઓનો ક્ષય થાય છે.
પ્રોટીન એ પેશીઓના સમારકામ અને પુનર્જીવન માટેનો મુખ્ય ઘટક હોવાથી,$Spirulina$ નું સેવન કરવાથી ક્ષતિગ્રસ્ત પેશીઓના નિર્માણ માટે જરૂરી આવશ્યક એમિનો એસિડ્સ પૂરા પાડીને શરીરને ઝડપથી સાજા થવામાં મદદ મળે છે.
0 likesView Solution
23
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
નીચેનામાંથી કઈ જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?
A
રાઈઝોબિયમ - કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળમાં પરોપજીવી
B
માયકોરાઈઝા - જમીનમાંથી ખનિજોનું શોષણ
C
યીસ્ટ - બાયોગેસનું ઉત્પાદન
D
મિક્સોમાયસીટીસ - દાદર (ring worm) રોગ
Solution
(B) . $Rhizobium$ એ સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે,પરોપજીવી નથી.
$B$. $Mycorrhizae$ એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે,જે જમીનમાંથી ફોસ્ફરસ જેવા ખનિજોના શોષણમાં મદદ કરે છે. આ સાચી જોડી છે.
$C$. $Yeast$ નો ઉપયોગ ઇથેનોલ અને બ્રેડના ઉત્પાદનમાં થાય છે,બાયોગેસમાં નહીં.
$D$. $Myxomycetes$ એ સ્લાઈમ મોલ્ડ છે,જ્યારે દાદર (ring worm) એ $Microsporum$ અથવા $Trichophyton$ જેવી ફૂગ દ્વારા થાય છે.
$B$. $Mycorrhizae$ એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે,જે જમીનમાંથી ફોસ્ફરસ જેવા ખનિજોના શોષણમાં મદદ કરે છે. આ સાચી જોડી છે.
$C$. $Yeast$ નો ઉપયોગ ઇથેનોલ અને બ્રેડના ઉત્પાદનમાં થાય છે,બાયોગેસમાં નહીં.
$D$. $Myxomycetes$ એ સ્લાઈમ મોલ્ડ છે,જ્યારે દાદર (ring worm) એ $Microsporum$ અથવા $Trichophyton$ જેવી ફૂગ દ્વારા થાય છે.
0 likesView Solution
24
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
બાયોટેકનોલોજીકલ અભ્યાસોમાં,કયા શેવાળનો ઉપયોગ પ્રોટીનના સમૃદ્ધ સ્ત્રોત તરીકે કરવામાં આવે છે?
A
સ્પાયરોગાયરા
B
સ્પિર્યુલિના
C
ક્લેમિડોમોનાસ
D
સાયટોનેમા
Solution
(B) . $Spirulina$ એ એક તંતુમય સાયનોબેક્ટેરિયા (જેને ઘણીવાર નીલ-હરિત લીલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) છે,જેનો ઉપયોગ સિંગલ-સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ ના સ્ત્રોત તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે બાયોટેકનોલોજીમાં ખૂબ જ મૂલ્યવાન છે કારણ કે તેમાં સૂકા વજનના લગભગ $60-70$% પ્રોટીન હોય છે,સાથે સાથે આવશ્યક એમિનો એસિડ,વિટામિન્સ અને ખનિજો પણ હોય છે.
તેના ઉચ્ચ પોષક મૂલ્યને કારણે માનવ વપરાશ અને પશુ આહાર માટે મોટા પાયે તેની ખેતી કરવામાં આવે છે.
તે બાયોટેકનોલોજીમાં ખૂબ જ મૂલ્યવાન છે કારણ કે તેમાં સૂકા વજનના લગભગ $60-70$% પ્રોટીન હોય છે,સાથે સાથે આવશ્યક એમિનો એસિડ,વિટામિન્સ અને ખનિજો પણ હોય છે.
તેના ઉચ્ચ પોષક મૂલ્યને કારણે માનવ વપરાશ અને પશુ આહાર માટે મોટા પાયે તેની ખેતી કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
25
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
$Azolla$ નો ઉપયોગ જૈવિક ખાતર તરીકે થાય છે કારણ કે તે
A
વિશાળ જૈવભાર ઉત્પન્ન કરવા માટે ખૂબ ઝડપથી ગુણન પામે છે
B
નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા $Rhizobium$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે
C
નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા સાથે સહજીવન ધરાવે છે
D
માયકોરાઈઝા સાથે સહજીવન ધરાવે છે
Solution
(C) $Azolla$ નો ઉપયોગ જૈવિક ખાતર તરીકે થાય છે કારણ કે તેના પર્ણના પોલાણમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા, ખાસ કરીને $Anabaena \, azollae$, સહજીવન ધરાવે છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે જમીનને નાઈટ્રોજનયુક્ત પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે, જેના કારણે $Azolla$ ડાંગર જેવા પાક માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
આ સાયનોબેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે જમીનને નાઈટ્રોજનયુક્ત પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે, જેના કારણે $Azolla$ ડાંગર જેવા પાક માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
0 likesView Solution
26
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
પરાગરજનું બાહ્ય આવરણ (Exine) શેનું બનેલું હોય છે?
A
પેક્ટોસેલ્યુલોઝ
B
લિગ્નોસેલ્યુલોઝ
C
સ્પોરોપોલેનિન
D
પોલન કિટ
Solution
(C) પરાગરજના બહારના આવરણને બાહ્ય આવરણ (Exine) કહેવામાં આવે છે.
તે સ્પોરોપોલેનિન તરીકે ઓળખાતા અત્યંત પ્રતિરોધક કાર્બનિક પદાર્થનું બનેલું હોય છે.
સ્પોરોપોલેનિન એ જાણીતા સૌથી વધુ પ્રતિરોધક કાર્બનિક પદાર્થોમાંનું એક છે; તે ઊંચા તાપમાન,પ્રબળ એસિડ અને બેઝ સામે ટકી શકે છે,અને અત્યાર સુધી એવો કોઈ ઉત્સેચક જાણીતો નથી જે સ્પોરોપોલેનિનનું વિઘટન કરી શકે.
તે કેરોટીનોઇડ્સના ઓક્સિડેટીવ પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
તે સ્પોરોપોલેનિન તરીકે ઓળખાતા અત્યંત પ્રતિરોધક કાર્બનિક પદાર્થનું બનેલું હોય છે.
સ્પોરોપોલેનિન એ જાણીતા સૌથી વધુ પ્રતિરોધક કાર્બનિક પદાર્થોમાંનું એક છે; તે ઊંચા તાપમાન,પ્રબળ એસિડ અને બેઝ સામે ટકી શકે છે,અને અત્યાર સુધી એવો કોઈ ઉત્સેચક જાણીતો નથી જે સ્પોરોપોલેનિનનું વિઘટન કરી શકે.
તે કેરોટીનોઇડ્સના ઓક્સિડેટીવ પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
27
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
મનુષ્યમાં ગર્ભીય વિકાસના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
વિખંડન (Cleavage) વિભાજન પ્રોટોપ્લાઝમના જથ્થામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
B
બીજા વિખંડન વિભાજનમાં,બે બ્લાસ્ટોમિયર્સમાંથી એક સામાન્ય રીતે બીજા કરતા થોડું વહેલું વિભાજિત થાય છે.
C
વધુ વિખંડન વિભાજન સાથે,પરિણામી બ્લાસ્ટોમિયર્સ મોટા અને મોટા થતા જાય છે.
D
વિખંડન વિભાજનના પરિણામે કોષોનો એક પોલો ગોળો બને છે જેને મોરુલા કહેવાય છે.
Solution
(B) વિખંડન દરમિયાન,યુગ્મનજ (zygote) કદમાં કોઈ નોંધપાત્ર વધારો કર્યા વિના ઝડપી સમવિભાજનમાંથી પસાર થાય છે. પરિણામે,પ્રોટોપ્લાઝમનો કુલ જથ્થો વધતો નથી; તેના બદલે,કોષરસ નાના કોષોમાં વિભાજિત થાય છે જેને બ્લાસ્ટોમિયર્સ કહેવાય છે.
$1$. વિખંડન પ્રોટોપ્લાઝમના જથ્થામાં વધારો કરતું નથી; તે વ્યક્તિગત બ્લાસ્ટોમિયર્સનું કદ ઘટાડે છે.
$2$. બીજા વિખંડનમાં,વિભાજન અસિંક્રોનસ (asynchronous) હોય છે,એટલે કે એક બ્લાસ્ટોમિયર બીજા કરતા થોડું વહેલું વિભાજિત થાય છે.
$3$. દરેક વિભાજન સાથે,બ્લાસ્ટોમિયર્સ ક્રમશઃ નાના થતા જાય છે.
$4$. મોરુલા એ કોષોનો નક્કર ગોળો છે (સામાન્ય રીતે $8-16$ કોષો),પોલો નથી; પોલા માળખાને બ્લાસ્ટોસિસ્ટ કહેવામાં આવે છે.
$1$. વિખંડન પ્રોટોપ્લાઝમના જથ્થામાં વધારો કરતું નથી; તે વ્યક્તિગત બ્લાસ્ટોમિયર્સનું કદ ઘટાડે છે.
$2$. બીજા વિખંડનમાં,વિભાજન અસિંક્રોનસ (asynchronous) હોય છે,એટલે કે એક બ્લાસ્ટોમિયર બીજા કરતા થોડું વહેલું વિભાજિત થાય છે.
$3$. દરેક વિભાજન સાથે,બ્લાસ્ટોમિયર્સ ક્રમશઃ નાના થતા જાય છે.
$4$. મોરુલા એ કોષોનો નક્કર ગોળો છે (સામાન્ય રીતે $8-16$ કોષો),પોલો નથી; પોલા માળખાને બ્લાસ્ટોસિસ્ટ કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
28
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
મનુષ્યોમાં માસિક ચક્રનો તબક્કો જે $7-8$ દિવસ સુધી ચાલે છે તે છે
A
અંડપાત તબક્કો
B
પુટકીય તબક્કો
C
લ્યુટિયલ તબક્કો
D
રજોસ્ત્રાવ
Solution
(B) મનુષ્યોમાં માસિક ચક્ર ચાર મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: રજોસ્ત્રાવ તબક્કો,પુટકીય (અથવા પ્રસર્જન) તબક્કો,અંડપાત તબક્કો અને લ્યુટિયલ (અથવા સ્ત્રાવી) તબક્કો.
$1$. રજોસ્ત્રાવ તબક્કો સામાન્ય રીતે $3-5$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
$2$. પુટકીય તબક્કો રજોસ્ત્રાવ તબક્કા પછી આવે છે અને લગભગ $10-14$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
$3$. અંડપાત તબક્કો લગભગ $14$ મા દિવસે થાય છે.
$4$. લ્યુટિયલ તબક્કો લગભગ $14$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
જોકે,પ્રશ્ન $7-8$ દિવસ ચાલતા તબક્કા વિશે પૂછે છે,જે ઘણીવાર પુટકીય તબક્કાના વિકાસશીલ ભાગ સાથે સંકળાયેલ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પુટકીય તબક્કો સૌથી યોગ્ય છે કારણ કે તે નોંધપાત્ર સમયગાળા દરમિયાન પુટિકાઓની વૃદ્ધિ અને પરિપક્વતાને આવરી લે છે.
$1$. રજોસ્ત્રાવ તબક્કો સામાન્ય રીતે $3-5$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
$2$. પુટકીય તબક્કો રજોસ્ત્રાવ તબક્કા પછી આવે છે અને લગભગ $10-14$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
$3$. અંડપાત તબક્કો લગભગ $14$ મા દિવસે થાય છે.
$4$. લ્યુટિયલ તબક્કો લગભગ $14$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
જોકે,પ્રશ્ન $7-8$ દિવસ ચાલતા તબક્કા વિશે પૂછે છે,જે ઘણીવાર પુટકીય તબક્કાના વિકાસશીલ ભાગ સાથે સંકળાયેલ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પુટકીય તબક્કો સૌથી યોગ્ય છે કારણ કે તે નોંધપાત્ર સમયગાળા દરમિયાન પુટિકાઓની વૃદ્ધિ અને પરિપક્વતાને આવરી લે છે.
0 likesView Solution
29
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
મનુષ્યોમાં ફક્ત $X$-રંગસૂત્ર પર હાજર રહેલા જનીનોમાંથી એક કોની સાથે સંબંધિત છે?
A
ટાલ પડવી
B
લાલ-લીલી રંગઅંધતા
C
પુરુષોમાં ચહેરા પરના વાળ/મૂછો
D
રતાંધળાપણું
Solution
(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે. લાલ-લીલી રંગઅંધતા એ મનુષ્યોમાં જાણીતી $X$-લિંક્ડ રિસેસિવ (લિંગ-સંલગ્ન પ્રચ્છન્ન) ખામી છે.
આ સ્થિતિ માટે જવાબદાર જનીન $X$-રંગસૂત્ર પર આવેલું હોવાથી,તે સ્ત્રીઓ (જેમની પાસે બે $X$-રંગસૂત્ર હોય છે) કરતા પુરુષોમાં (જેમની પાસે માત્ર એક $X$-રંગસૂત્ર હોય છે) વધુ જોવા મળે છે.
ટાલ પડવી એ જાતિ-પ્રભાવિત લક્ષણ છે,જ્યારે ચહેરા પરના વાળ એ અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત ગૌણ જાતીય લક્ષણ છે અને રતાંધળાપણું સામાન્ય રીતે વિટામિન $A$ ની ઉણપ સાથે સંબંધિત છે.
આ સ્થિતિ માટે જવાબદાર જનીન $X$-રંગસૂત્ર પર આવેલું હોવાથી,તે સ્ત્રીઓ (જેમની પાસે બે $X$-રંગસૂત્ર હોય છે) કરતા પુરુષોમાં (જેમની પાસે માત્ર એક $X$-રંગસૂત્ર હોય છે) વધુ જોવા મળે છે.
ટાલ પડવી એ જાતિ-પ્રભાવિત લક્ષણ છે,જ્યારે ચહેરા પરના વાળ એ અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત ગૌણ જાતીય લક્ષણ છે અને રતાંધળાપણું સામાન્ય રીતે વિટામિન $A$ ની ઉણપ સાથે સંબંધિત છે.
0 likesView Solution
30
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
$DNA$ ના પ્રતિકૃતિ (replication) ની રીતને નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે?
A
B
C
D
Solution
(D) $DNA$ પ્રતિકૃતિ અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત (semi-conservative) છે અને બંને શૃંખલાઓ પર $5' \to 3'$ દિશામાં આગળ વધે છે.
$DNA$ ડબલ હેલિક્સની બે શૃંખલાઓ પ્રતિસમાંતર (antiparallel) હોવાથી, એક શૃંખલા (leading strand) પ્રતિકૃતિ ફોર્ક તરફ $5' \to 3'$ દિશામાં સતત સંશ્લેષિત થાય છે.
બીજી શૃંખલા (lagging strand) $RNA$ પ્રાઈમર્સનો ઉપયોગ કરીને પ્રતિકૃતિ ફોર્કથી દૂર $5' \to 3'$ દિશામાં અસતત રીતે સંશ્લેષિત થાય છે.
વિકલ્પ $D$ એ ટેમ્પલેટ શૃંખલાઓની પ્રતિસમાંતર પ્રકૃતિ ($3' \to 5'$ અને $5' \to 3'$) અને નવી શૃંખલાઓના $5' \to 3'$ દિશામાં સંશ્લેષણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
$DNA$ ડબલ હેલિક્સની બે શૃંખલાઓ પ્રતિસમાંતર (antiparallel) હોવાથી, એક શૃંખલા (leading strand) પ્રતિકૃતિ ફોર્ક તરફ $5' \to 3'$ દિશામાં સતત સંશ્લેષિત થાય છે.
બીજી શૃંખલા (lagging strand) $RNA$ પ્રાઈમર્સનો ઉપયોગ કરીને પ્રતિકૃતિ ફોર્કથી દૂર $5' \to 3'$ દિશામાં અસતત રીતે સંશ્લેષિત થાય છે.
વિકલ્પ $D$ એ ટેમ્પલેટ શૃંખલાઓની પ્રતિસમાંતર પ્રકૃતિ ($3' \to 5'$ અને $5' \to 3'$) અને નવી શૃંખલાઓના $5' \to 3'$ દિશામાં સંશ્લેષણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
31
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
$tRNA$ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
તે તેના $3'$ છેડે એમિનો એસિડ સાથે જોડાય છે.
B
તેમાં પાંચ દ્વિ-શૃંખલિત (double-stranded) વિસ્તારો હોય છે.
C
તેના એક છેડે કોડોન હોય છે જે મેસેન્જર $RNA$ પરના એન્ટિકોડોનને ઓળખે છે.
D
તેની દ્વિ-પરિમાણીય રચના ક્લોવર લીફ (ત્રિપર્ણી) જેવી દેખાય છે.
Solution
(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. $tRNA$ તેના $3'$ છેડે (એક્સેપ્ટર આર્મ) એમિનો એસિડ સાથે જોડાય છે,$5'$ છેડે નહીં.
$2$. ક્લોવર લીફ મોડેલ $tRNA$ ની દ્વિ-પરિમાણીય રચના દર્શાવે છે,જ્યારે $L$-આકારનું મોડેલ તેની ત્રિ-પરિમાણીય રચના દર્શાવે છે.
$3$. $tRNA$ માં એન્ટિકોડોન હોય છે જે $mRNA$ પરના કોડોનને ઓળખે છે,ઉલટું નહીં.
તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે કારણ કે તેમાં ખોટી રીતે જણાવવામાં આવ્યું છે કે $tRNA$ પાસે કોડોન હોય છે જે $mRNA$ પરના એન્ટિકોડોનને ઓળખે છે.
$1$. $tRNA$ તેના $3'$ છેડે (એક્સેપ્ટર આર્મ) એમિનો એસિડ સાથે જોડાય છે,$5'$ છેડે નહીં.
$2$. ક્લોવર લીફ મોડેલ $tRNA$ ની દ્વિ-પરિમાણીય રચના દર્શાવે છે,જ્યારે $L$-આકારનું મોડેલ તેની ત્રિ-પરિમાણીય રચના દર્શાવે છે.
$3$. $tRNA$ માં એન્ટિકોડોન હોય છે જે $mRNA$ પરના કોડોનને ઓળખે છે,ઉલટું નહીં.
તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે કારણ કે તેમાં ખોટી રીતે જણાવવામાં આવ્યું છે કે $tRNA$ પાસે કોડોન હોય છે જે $mRNA$ પરના એન્ટિકોડોનને ઓળખે છે.
0 likesView Solution
32
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
નીચેનામાંથી કયો કોડોન $UGC$ જેવી જ માહિતી માટે કોડ કરે છે?
A
$UGU$
B
$UGA$
C
$UAG$
D
$UGG$
Solution
(A) જનીનિક કોડ અવનત (degenerate) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે કેટલાક એમિનો એસિડ એક કરતા વધુ કોડોન દ્વારા સંકેતિત થાય છે.
$UGC$ અને $UGU$ બંને કોડોન $Cysteine$ $(Cys)$ એમિનો એસિડ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,$UGU$ એ $UGC$ જેવી જ માહિતી માટે કોડ કરે છે.
$UGC$ અને $UGU$ બંને કોડોન $Cysteine$ $(Cys)$ એમિનો એસિડ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,$UGU$ એ $UGC$ જેવી જ માહિતી માટે કોડ કરે છે.
0 likesView Solution
33
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
માનવ ગર્ભના પ્રારંભિક તબક્કે સ્પષ્ટપણે શું જોવા મળે છે?
A
ઝાલર (Gills)
B
ઝાલર ફાટો (Gill slits)
C
બાહ્ય કાન (Pinna)
D
ભમર
Solution
(B) ગ્રીવા ઝાલર ફાટો (pharyngeal gill slits) અને ઝાલર કોથળીઓનું હોવું એ મેરુદંડી પ્રાણીઓનું એક મુખ્ય લક્ષણ છે. આ રચનાઓ તમામ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના ગર્ભીય તબક્કામાં જોવા મળે છે,જેમાં મનુષ્યનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ બાબત ઉત્ક્રાંતિના પુરાવા તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
34
BiologyEasyMCQAIIMS · 2003
કાલા-આઝાર (Kala-azar) અનુક્રમે કોના દ્વારા થાય છે અને ફેલાય છે?
A
લેશમેનિયા (Leishmania) અને ફ્લેબોટોમસ (Phlebotomus)
B
ટ્રાયપેનોસોમા (Trypanosoma) અને સેન્ડ ફ્લાય
C
લેશમેનિયા (Leishmania) અને ત્સે-ત્સે માખી (tse-tse fly)
D
ટ્રાયપેનોસોમા (Trypanosoma) અને ગ્લોસિના પાલ્પાલિસ (Glossina palpalis)
Solution
(A) કાલા-આઝાર,જેને વિસરલ લેશમેનિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Leishmania$ $donovani$ નામના પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવી દ્વારા થતો રોગ છે.
આ પરોપજીવી મનુષ્યોમાં ચેપગ્રસ્ત માદા સેન્ડ ફ્લાય (રેતીની માખી) ના કરડવાથી ફેલાય છે,જે $Phlebotomus$ પ્રજાતિની છે.
તેથી,રોગકારક સજીવ $Leishmania$ છે અને વાહક (ફેલાવનાર) $Phlebotomus$ છે.
આ પરોપજીવી મનુષ્યોમાં ચેપગ્રસ્ત માદા સેન્ડ ફ્લાય (રેતીની માખી) ના કરડવાથી ફેલાય છે,જે $Phlebotomus$ પ્રજાતિની છે.
તેથી,રોગકારક સજીવ $Leishmania$ છે અને વાહક (ફેલાવનાર) $Phlebotomus$ છે.
0 likesView Solution
35
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
ખૂબ જ ઓછા સ્તરના જંતુનાશકો (આશરે $0.02 \ ppm$) ધરાવતું મિનરલ વોટર લાંબા સમય સુધી પીવાથી શું થઈ શકે?
A
મચ્છરો સામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઉત્પન્ન થાય
B
મોટાભાગના લોકોમાં લ્યુકેમિયા (બ્લડ કેન્સર) થાય
C
આંતરડાનું કેન્સર થાય
D
શરીરની ચરબીમાં જંતુનાશકોના અવશેષોનો સંગ્રહ થાય
Solution
(D) સાચો જવાબ $D$ છે. જંતુનાશકોનું લાંબા સમય સુધી સેવન,ઓછા પ્રમાણમાં હોવા છતાં,જૈવિક સંચય (bioaccumulation) તરફ દોરી જાય છે. ભારતમાં,અભ્યાસો દર્શાવે છે કે લાંબા સમય સુધી સંપર્કમાં રહેવાને કારણે,લોકોની શરીરની ચરબીમાં $13-31 \ ppm$ જેટલું $DDT$ (એક જંતુનાશક) મળી આવે છે,જે વિશ્વમાં સૌથી વધુ સ્તરોમાંનું એક છે.
0 likesView Solution
36
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
નીચેનામાંથી કઈ જોડી ચોક્કસ સજીવ(ઓ) અને તેમના જોડાણના પ્રકારનું યોગ્ય રીતે વર્ણન કરે છે?
A
શાર્ક અને સકર માછલી - એમેન્સાલિઝમ (Amensalism)
B
લાઈકેનમાં લીલ અને ફૂગ - સહજીવન (Mutualism)
C
વૃક્ષો પર ઉગતા ઓર્કિડ - પરોપજીવન (Parasitism)
D
અન્ય સપુષ્પી વનસ્પતિઓ પર ઉગતી કસ્કુટા (અમરવેલ) - અધિપાદપ (Epiphytism)
Solution
(B) સાચી જોડી $\text{લાઈકેન}$ માં $\text{લીલ}$ અને $\text{ફૂગ}$ - $\text{સહજીવન}$ $(Mutualism)$ છે. આ જોડાણમાં, બંને સજીવોને ફાયદો થાય છે: $\text{લીલ}$ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ખોરાક પૂરો પાડે છે, જ્યારે $\text{ફૂગ}$ રક્ષણ આપે છે અને પાણી તથા ખનિજોનું શોષણ કરે છે. શાર્ક અને સકર માછલી $\text{સહભોજિતતા}$ $(Commensalism)$ દર્શાવે છે, વૃક્ષો પરના ઓર્કિડ $\text{સહભોજિતતા}$ દર્શાવે છે, અને અન્ય વનસ્પતિઓ પર $\text{કસ્કુટા}$ $\text{પરોપજીવન}$ દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
37
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
શ્રી $X$ દહીં ખાઈ રહ્યા છે. આહાર શૃંખલામાં આ ખોરાક લેવા માટે તેમને કયા પોષક સ્તરે ગણવા જોઈએ?
A
પ્રથમ પોષક સ્તર
B
દ્વિતીય પોષક સ્તર
C
તૃતીય પોષક સ્તર
D
ચતુર્થ પોષક સ્તર
Solution
(C) આહાર શૃંખલામાં,પ્રથમ પોષક સ્તર ઉત્પાદકો (વનસ્પતિઓ) દ્વારા રોકાયેલું હોય છે.
દ્વિતીય પોષક સ્તર પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ (તૃણાહારીઓ) દ્વારા રોકાયેલું હોય છે જે વનસ્પતિ ખાય છે.
તૃતીય પોષક સ્તર દ્વિતીય ઉપભોક્તાઓ (માંસાહારીઓ) દ્વારા રોકાયેલું હોય છે જે તૃણાહારીઓને ખાય છે.
દહીં એ દૂધમાંથી બનતી બનાવટ છે (જે ગાય જેવા તૃણાહારી પ્રાણીમાંથી મળે છે),તેથી ગાય દ્વિતીય પોષક સ્તર પર છે.
તેથી,શ્રી $X$ દહીંનું સેવન કરીને દ્વિતીય ઉપભોક્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જે તેમને તૃતીય પોષક સ્તર પર મૂકે છે.
દ્વિતીય પોષક સ્તર પ્રાથમિક ઉપભોક્તાઓ (તૃણાહારીઓ) દ્વારા રોકાયેલું હોય છે જે વનસ્પતિ ખાય છે.
તૃતીય પોષક સ્તર દ્વિતીય ઉપભોક્તાઓ (માંસાહારીઓ) દ્વારા રોકાયેલું હોય છે જે તૃણાહારીઓને ખાય છે.
દહીં એ દૂધમાંથી બનતી બનાવટ છે (જે ગાય જેવા તૃણાહારી પ્રાણીમાંથી મળે છે),તેથી ગાય દ્વિતીય પોષક સ્તર પર છે.
તેથી,શ્રી $X$ દહીંનું સેવન કરીને દ્વિતીય ઉપભોક્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જે તેમને તૃતીય પોષક સ્તર પર મૂકે છે.
0 likesView Solution
38
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
Biological Oxygen Demand $(BOD)$ એ શેનું માપદંડ છે?
A
જળાશયોમાં ઠાલવવામાં આવતો ઔદ્યોગિક કચરો
B
પાણી કાર્બનિક સંયોજનો દ્વારા કેટલું પ્રદૂષિત છે તેનું પ્રમાણ
C
હિમોગ્લોબિન સાથે જોડાયેલા કાર્બન મોનોક્સાઇડનું પ્રમાણ
D
રાત્રિ દરમિયાન લીલી વનસ્પતિઓ દ્વારા જરૂરી ઓક્સિજનનું પ્રમાણ
Solution
(B) Biological Oxygen Demand $(BOD)$ એટલે એક લિટર પાણીમાં રહેલા તમામ કાર્બનિક પદાર્થોનું બેક્ટેરિયા દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવા માટે વપરાતા ઓગળેલા ઓક્સિજનનું પ્રમાણ.
તે કાર્બનિક પદાર્થો દ્વારા થતા જળ પ્રદૂષણના સ્તરને માપવા માટેનું પ્રમાણભૂત માપદંડ છે.
$BOD$ નું મૂલ્ય જેટલું વધારે,તેટલું જળાશયમાં કાર્બનિક પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધારે હોય છે.
તે કાર્બનિક પદાર્થો દ્વારા થતા જળ પ્રદૂષણના સ્તરને માપવા માટેનું પ્રમાણભૂત માપદંડ છે.
$BOD$ નું મૂલ્ય જેટલું વધારે,તેટલું જળાશયમાં કાર્બનિક પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધારે હોય છે.
0 likesView Solution
39
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
દિલ્હી જેવા લગભગ તમામ ભારતીય મહાનગરોમાં,મુખ્ય વાતાવરણીય પ્રદૂષક(કો) કયા છે?
A
નિબલિત રજકણો $(SPM)$
B
સલ્ફરના ઓક્સાઈડ્સ
C
કાર્બન ડાયોક્સાઈડ અને કાર્બન મોનોક્સાઈડ
D
નાઈટ્રોજનના ઓક્સાઈડ્સ
Solution
(A) દિલ્હી જેવા ભારતીય મહાનગરોમાં,વાયુ પ્રદૂષણનો મુખ્ય સ્ત્રોત વાહનો અને ઉદ્યોગોમાં અશ્મિભૂત બળતણનું દહન છે.
આ પ્રક્રિયા $SPM$ (નિબલિત રજકણો) ની ઊંચી સાંદ્રતા મુક્ત કરે છે,જેમાં ઝીણી ધૂળ,ધુમાડો અને રાખના કણોનો સમાવેશ થાય છે.
સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ $(CPCB)$ મુજબ,$2.5$ માઈક્રોમીટર કે તેથી ઓછી વ્યાસ ધરાવતા $SPM$ $(PM_{2.5})$ માનવ સ્વાસ્થ્યને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,આ શહેરોમાં $SPM$ ને મુખ્ય વાતાવરણીય પ્રદૂષક માનવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા $SPM$ (નિબલિત રજકણો) ની ઊંચી સાંદ્રતા મુક્ત કરે છે,જેમાં ઝીણી ધૂળ,ધુમાડો અને રાખના કણોનો સમાવેશ થાય છે.
સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ $(CPCB)$ મુજબ,$2.5$ માઈક્રોમીટર કે તેથી ઓછી વ્યાસ ધરાવતા $SPM$ $(PM_{2.5})$ માનવ સ્વાસ્થ્યને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,આ શહેરોમાં $SPM$ ને મુખ્ય વાતાવરણીય પ્રદૂષક માનવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
40
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
ભીડભાડવાળા મહાનગરોમાં બનતા ફોટોકેમિકલ સ્મોગમાં મુખ્યત્વે શું હોય છે?
A
ઓઝોન,પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઈટ્રેટ અને $NO_x$
B
ધુમાડો,પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઈટ્રેટ અને $SO_2$
C
હાઈડ્રોકાર્બન,$SO_2$ અને $CO_2$
D
હાઈડ્રોકાર્બન,ઓઝોન અને $SO_x$
Solution
(A) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ વાહનો અને કારખાનાઓ દ્વારા મુક્ત થતા નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ $(NO_x)$ અને હાઈડ્રોકાર્બન પર સૂર્યપ્રકાશની અસરથી બને છે.
તે મુખ્યત્વે ઓઝોન $(O_3)$,પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઈટ્રેટ $(PAN)$ અને નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ $(NO_x)$ નું બનેલું હોય છે.
આ ઘટકો વાતાવરણમાં જટિલ ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા બનતા ગૌણ પ્રદૂષકો છે.
તે મુખ્યત્વે ઓઝોન $(O_3)$,પેરોક્સિએસીટાઇલ નાઈટ્રેટ $(PAN)$ અને નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ $(NO_x)$ નું બનેલું હોય છે.
આ ઘટકો વાતાવરણમાં જટિલ ફોટોકેમિકલ પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા બનતા ગૌણ પ્રદૂષકો છે.
0 likesView Solution
41
BiologyEasyMCQAIIMS · 2003
કયા જર્મન ભૌતિકશાસ્ત્રીએ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની શોધ કરી હતી,જેના માટે તેમને $1986$ માં ભૌતિકશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો?
A
વેન્ટ હોફ
B
અર્ન્સ્ટ રુસ્કા
C
જે.એચ.ડી. જેન્સન
D
યુજેન પી. વિગ્નર
Solution
(B) અર્ન્સ્ટ રુસ્કા એક જર્મન ભૌતિકશાસ્ત્રી હતા જેમણે $1931$ માં પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની ડિઝાઇન તૈયાર કરી હતી.
ઇલેક્ટ્રોન ઓપ્ટિક્સમાં તેમના પાયાના કાર્ય અને પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની ડિઝાઇન માટે,તેમને $1986$ માં ભૌતિકશાસ્ત્રના નોબેલ પુરસ્કારનો અડધો ભાગ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
ઇલેક્ટ્રોન ઓપ્ટિક્સમાં તેમના પાયાના કાર્ય અને પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની ડિઝાઇન માટે,તેમને $1986$ માં ભૌતિકશાસ્ત્રના નોબેલ પુરસ્કારનો અડધો ભાગ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
0 likesView Solution
42
BiologyEasyMCQAIIMS · 2003
$1987$ માં વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઈઝ મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય કોણ હતા?
A
બી.આર. બરવાલે
B
અન્ના હઝારે
C
સુંદરલાલ બહુગુણા
D
એમ.એસ. સ્વામીનાથન
Solution
(D) વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઈઝ એ એક પ્રતિષ્ઠિત આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર છે જે એવા વ્યક્તિઓની સિદ્ધિઓને માન્યતા આપે છે જેમણે વિશ્વમાં ખોરાકની ગુણવત્તા,જથ્થા અથવા ઉપલબ્ધતામાં સુધારો કરીને માનવ વિકાસને આગળ વધાર્યો છે.
$M.S. Swaminathan$ (એમ.એસ. સ્વામીનાથન) $1987$ માં વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઈઝ મેળવનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતા. તેમને આ પુરસ્કાર ભારતમાં હરિયાળી ક્રાંતિ (Green Revolution) લાવવા બદલ આપવામાં આવ્યો હતો,જેનાથી દેશમાં કૃષિ ઉત્પાદકતા અને ખાદ્ય સુરક્ષામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.
$M.S. Swaminathan$ (એમ.એસ. સ્વામીનાથન) $1987$ માં વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઈઝ મેળવનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતા. તેમને આ પુરસ્કાર ભારતમાં હરિયાળી ક્રાંતિ (Green Revolution) લાવવા બદલ આપવામાં આવ્યો હતો,જેનાથી દેશમાં કૃષિ ઉત્પાદકતા અને ખાદ્ય સુરક્ષામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.
0 likesView Solution
43
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
પોઝિટ્રોન એમિશન ટોમોગ્રાફી $(PET)$ એ ફંક્શનલ ઇમેજિંગ માટેની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓમાંની એક છે કારણ કે
A
લાંબા અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતા આઇસોટોપ્સનો ઉપયોગ થાય છે
B
ટૂંકા અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતા આઇસોટોપ્સનો ઉપયોગ થાય છે
C
પોઝિટ્રોન સીધા ઇમેજિંગમાં સામેલ હોય છે
D
શરીરના મૂળભૂત તત્વોના આઇસોટોપ્સનો ઇમેજિંગ માટે ઉપયોગ થાય છે
Solution
(B) પોઝિટ્રોન એમિશન ટોમોગ્રાફી $(PET)$ એ ન્યુક્લિયર મેડિસિનની એક ફંક્શનલ ઇમેજિંગ તકનીક છે.
તે અત્યંત અસરકારક છે કારણ કે તે શરીરના મૂળભૂત તત્વોના આઇસોટોપ્સ (જેમ કે $C^{11}$,$N^{13}$,$O^{15}$,અને $F^{18}$) નો ઉપયોગ કરે છે જેનું અર્ધ-આયુષ્ય ખૂબ જ ટૂંકું હોય છે.
આ આઇસોટોપ્સને જૈવિક રીતે સક્રિય અણુઓમાં (જેમ કે ગ્લુકોઝ) સામેલ કરવામાં આવે છે,જે ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને વાસ્તવિક સમયમાં જોવાની મંજૂરી આપે છે.
ટૂંકું અર્ધ-આયુષ્ય દર્દીને થતા રેડિયેશનના સંપર્કને ઘટાડે છે,જે તેને એક સુરક્ષિત અને પસંદગીનું નિદાન સાધન બનાવે છે.
તે અત્યંત અસરકારક છે કારણ કે તે શરીરના મૂળભૂત તત્વોના આઇસોટોપ્સ (જેમ કે $C^{11}$,$N^{13}$,$O^{15}$,અને $F^{18}$) નો ઉપયોગ કરે છે જેનું અર્ધ-આયુષ્ય ખૂબ જ ટૂંકું હોય છે.
આ આઇસોટોપ્સને જૈવિક રીતે સક્રિય અણુઓમાં (જેમ કે ગ્લુકોઝ) સામેલ કરવામાં આવે છે,જે ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને વાસ્તવિક સમયમાં જોવાની મંજૂરી આપે છે.
ટૂંકું અર્ધ-આયુષ્ય દર્દીને થતા રેડિયેશનના સંપર્કને ઘટાડે છે,જે તેને એક સુરક્ષિત અને પસંદગીનું નિદાન સાધન બનાવે છે.
0 likesView Solution
44
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ $(MR)$ ઇમેજ મુખ્યત્વે પાણી અને નીચેનામાંથી શેમાં રહેલા પ્રોટોન ધરાવતી સ્પીસીઝમાંથી મેળવવામાં આવે છે?
A
ફેટી એસિડના લાંબી આલ્કેન શૃંખલાના પ્રોટોન
B
ફેટી એસિડના ટૂંકી આલ્કેન શૃંખલાના પ્રોટોન
C
ફેટી એસિડના લાંબી આલ્કીન શૃંખલાના પ્રોટોન
D
ફેટી એસિડના ટૂંકી આલ્કીન શૃંખલાના પ્રોટોન
Solution
(A) મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$ હાઇડ્રોજન ન્યુક્લિયસ (પ્રોટોન) ના ચુંબકીય ગુણધર્મો પર આધાર રાખે છે.
જૈવિક પેશીઓમાં,આ પ્રોટોન મુખ્યત્વે પાણીના અણુઓ $(H_2O)$ અને લિપિડ્સ (ચરબી) ની હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલાઓમાં જોવા મળે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,ફેટી એસિડના લાંબી આલ્કેન શૃંખલાઓમાં રહેલા પ્રોટોન $MR$ ઇમેજમાં સિગ્નલની તીવ્રતામાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે,ખાસ કરીને એડિપોઝ (ચરબીયુક્ત) પેશીઓમાં.
તેથી,સાચો જવાબ ફેટી એસિડના લાંબી આલ્કેન શૃંખલાના પ્રોટોન છે.
જૈવિક પેશીઓમાં,આ પ્રોટોન મુખ્યત્વે પાણીના અણુઓ $(H_2O)$ અને લિપિડ્સ (ચરબી) ની હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલાઓમાં જોવા મળે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,ફેટી એસિડના લાંબી આલ્કેન શૃંખલાઓમાં રહેલા પ્રોટોન $MR$ ઇમેજમાં સિગ્નલની તીવ્રતામાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે,ખાસ કરીને એડિપોઝ (ચરબીયુક્ત) પેશીઓમાં.
તેથી,સાચો જવાબ ફેટી એસિડના લાંબી આલ્કેન શૃંખલાના પ્રોટોન છે.
0 likesView Solution
45
BiologyEasyMCQAIIMS · 2003
$11$ જુલાઈ કયા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે?
A
વિશ્વ વસ્તી દિવસ
B
તમાકુ નિષેધ દિવસ
C
વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ
D
વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ
Solution
(A) $11$ જુલાઈને 'વિશ્વ વસ્તી દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
આ તારીખ પસંદ કરવામાં આવી હતી કારણ કે $11$ જુલાઈ,$1987$ ના રોજ વિશ્વની વસ્તી $5$ અબજના આંકડા પર પહોંચી હતી.
આ તારીખ પસંદ કરવામાં આવી હતી કારણ કે $11$ જુલાઈ,$1987$ ના રોજ વિશ્વની વસ્તી $5$ અબજના આંકડા પર પહોંચી હતી.
0 likesView Solution
46
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
લાંબી માંદગીમાંથી સાજા થઈ રહેલા લોકોને ઘણીવાર તેમના આહારમાં $Spirulina$ નામની લીલનો સમાવેશ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે તે
A
ખોરાકને પચવામાં સરળ બનાવે છે.
B
પ્રોટીનથી ભરપૂર છે.
C
એન્ટિબાયોટિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
D
આંતરડાના માઇક્રોફ્લોરાને પુનઃસ્થાપિત કરે છે.
Solution
(B) $Spirulina$ એ બ્લુ-ગ્રીન આલ્ગી (સાયનોબેક્ટેરિયા) નો એક પ્રકાર છે જેનો આહાર પૂરક તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.
તેને સુપરફૂડ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીનથી ભરપૂર છે અને તેમાં તમામ આવશ્યક એમિનો એસિડ હોય છે.
પ્રોટીન ઉપરાંત,$Spirulina$ વિટામિન્સ,ખનિજો,કેરોટીનોઇડ્સ અને આવશ્યક ફેટી એસિડ્સથી ભરપૂર છે.
તેની ઉચ્ચ પોષક ઘનતાને કારણે,લાંબી માંદગીમાંથી સાજા થતા વ્યક્તિઓને શક્તિ પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં અને આવશ્યક પોષક તત્વો પૂરા પાડવા માટે ઘણીવાર તેની સલાહ આપવામાં આવે છે.
તેને સુપરફૂડ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રોટીનથી ભરપૂર છે અને તેમાં તમામ આવશ્યક એમિનો એસિડ હોય છે.
પ્રોટીન ઉપરાંત,$Spirulina$ વિટામિન્સ,ખનિજો,કેરોટીનોઇડ્સ અને આવશ્યક ફેટી એસિડ્સથી ભરપૂર છે.
તેની ઉચ્ચ પોષક ઘનતાને કારણે,લાંબી માંદગીમાંથી સાજા થતા વ્યક્તિઓને શક્તિ પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં અને આવશ્યક પોષક તત્વો પૂરા પાડવા માટે ઘણીવાર તેની સલાહ આપવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
47
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: લગભગ સમાન કદના બ્લાસ્ટોમિયર્સ સાથેનું હોલોબ્લાસ્ટિક ક્લીવેજ એ જરાયુજ પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે.
કારણ: મનુષ્યો સહિત મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓના ઈંડા સેન્ટ્રોલેસીથલ પ્રકારના હોય છે.
કારણ: મનુષ્યો સહિત મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓના ઈંડા સેન્ટ્રોલેસીથલ પ્રકારના હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે જરાયુજ સસ્તન પ્રાણીઓમાં હોલોબ્લાસ્ટિક (સંપૂર્ણ) ક્લીવેજ જોવા મળે છે,જેના પરિણામે લગભગ સમાન કદના બ્લાસ્ટોમિયર્સ બને છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે મનુષ્યો સહિત મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓના ઈંડા માઈક્રોલેસીથલ (આઈસોલેસીથલ) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં જરદી (yolk) સમાન રીતે વહેંચાયેલી હોય છે. સેન્ટ્રોલેસીથલ ઈંડા,જેમાં જરદી કેન્દ્રમાં કેન્દ્રિત હોય છે,તે કીટકોની લાક્ષણિકતા છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે મનુષ્યો સહિત મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓના ઈંડા માઈક્રોલેસીથલ (આઈસોલેસીથલ) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં જરદી (yolk) સમાન રીતે વહેંચાયેલી હોય છે. સેન્ટ્રોલેસીથલ ઈંડા,જેમાં જરદી કેન્દ્રમાં કેન્દ્રિત હોય છે,તે કીટકોની લાક્ષણિકતા છે.
0 likesView Solution
48
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: પહાડો પર જતા ઘણા પ્રવાસીઓ ત્વચા અને શ્વસન સંબંધી એલર્જીની સમસ્યાઓથી પીડાય છે.
કારણ: શંકુદ્રુમ (Conifer) વૃક્ષો મોટી માત્રામાં પવન દ્વારા ફેલાતા પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે.
કારણ: શંકુદ્રુમ (Conifer) વૃક્ષો મોટી માત્રામાં પવન દ્વારા ફેલાતા પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે પહાડી વિસ્તારોમાં શંકુદ્રુમ જેવા છોડમાંથી હવામાં ફેલાતી પરાગરજની ઊંચી સાંદ્રતાને કારણે ઘણા પ્રવાસીઓ એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ અનુભવે છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે શંકુદ્રુમ વૃક્ષો પવન-પરાગિત (anemophilous) હોય છે અને હવામાં મોટી માત્રામાં પરાગરજ મુક્ત કરે છે,જે શક્તિશાળી એલર્જન તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે પ્રવાસીઓ આવી એલર્જીથી પીડાય છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે શંકુદ્રુમ વૃક્ષો પવન-પરાગિત (anemophilous) હોય છે અને હવામાં મોટી માત્રામાં પરાગરજ મુક્ત કરે છે,જે શક્તિશાળી એલર્જન તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે પ્રવાસીઓ આવી એલર્જીથી પીડાય છે.
0 likesView Solution
49
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : સિવિયર એક્યુટ રેસ્પિરેટરી સિન્ડ્રોમ $(SARS)$ ની શરૂઆત ચીનમાં થઈ હતી.
કારણ : ચીન વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે.
કારણ : ચીન વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) $SARS$ ના પ્રથમ દર્દીની જાણ ફેબ્રુઆરી $2003$ માં ચીનમાં થઈ હતી. તેથી,વિધાન સાચું છે.
જોકે ચીન સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે,પરંતુ વસ્તી એ $SARS$ વાયરસના ઉદભવ માટેનું સીધું જૈવિક કારણ નથી. તેથી,કારણ એક સાચું વિધાન છે પરંતુ તે વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
જોકે ચીન સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે,પરંતુ વસ્તી એ $SARS$ વાયરસના ઉદભવ માટેનું સીધું જૈવિક કારણ નથી. તેથી,કારણ એક સાચું વિધાન છે પરંતુ તે વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
0 likesView Solution
50
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
$DNA$ ના પ્રતિકૃતિ (replication) ની રીતને નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે?
A
B
C
D
Solution
(B) $DNA$ નું પ્રતિકૃતિ અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત (semi-conservative) છે અને તે $5' \to 3'$ દિશામાં થાય છે.
$DNA$ ના બેવડા કુંડલના બંને શૃંખલાઓ પ્રતિસમાંતર (antiparallel) હોવાથી,પ્રતિકૃતિ કાંટો (replication fork) એક દિશામાં આગળ વધે છે,પરંતુ નવી શૃંખલાઓનું સંશ્લેષણ બંને ટેમ્પલેટ પર અલગ રીતે થાય છે.
અગ્રેસર શૃંખલા (leading strand) નું સંશ્લેષણ પ્રતિકૃતિ કાંટાની દિશામાં $5' \to 3'$ દિશામાં સતત થાય છે.
વિલંબિત શૃંખલા (lagging strand) નું સંશ્લેષણ પ્રતિકૃતિ કાંટાથી દૂર $5' \to 3'$ દિશામાં અસતત રીતે થાય છે,જે ઓકાઝાકી ટુકડાઓ (Okazaki fragments) બનાવે છે.
વિકલ્પ $B$ ટેમ્પલેટ શૃંખલાઓની પ્રતિસમાંતર પ્રકૃતિ ($5' \to 3'$ અને $3' \to 5'$) અને નવી શૃંખલાઓના $5' \to 3'$ દિશામાં થતા સતત અને અસતત સંશ્લેષણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
$DNA$ ના બેવડા કુંડલના બંને શૃંખલાઓ પ્રતિસમાંતર (antiparallel) હોવાથી,પ્રતિકૃતિ કાંટો (replication fork) એક દિશામાં આગળ વધે છે,પરંતુ નવી શૃંખલાઓનું સંશ્લેષણ બંને ટેમ્પલેટ પર અલગ રીતે થાય છે.
અગ્રેસર શૃંખલા (leading strand) નું સંશ્લેષણ પ્રતિકૃતિ કાંટાની દિશામાં $5' \to 3'$ દિશામાં સતત થાય છે.
વિલંબિત શૃંખલા (lagging strand) નું સંશ્લેષણ પ્રતિકૃતિ કાંટાથી દૂર $5' \to 3'$ દિશામાં અસતત રીતે થાય છે,જે ઓકાઝાકી ટુકડાઓ (Okazaki fragments) બનાવે છે.
વિકલ્પ $B$ ટેમ્પલેટ શૃંખલાઓની પ્રતિસમાંતર પ્રકૃતિ ($5' \to 3'$ અને $3' \to 5'$) અને નવી શૃંખલાઓના $5' \to 3'$ દિશામાં થતા સતત અને અસતત સંશ્લેષણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
51
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : માનવ શરીરમાં માસ્ટ કોષો અતિશય માત્રામાં દાહક રસાયણો મુક્ત કરે છે,જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓનું કારણ બને છે.
કારણ : પર્યાવરણમાં રહેલા એલર્જન માનવ શરીરમાં પહોંચતા અમુક વ્યક્તિઓમાં માસ્ટ કોષોને ઉત્તેજિત કરે છે.
કારણ : પર્યાવરણમાં રહેલા એલર્જન માનવ શરીરમાં પહોંચતા અમુક વ્યક્તિઓમાં માસ્ટ કોષોને ઉત્તેજિત કરે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) માસ્ટ કોષોમાં હિસ્ટામાઈન,સેરોટોનિન અને હેપરિનથી સમૃદ્ધ કણિકાઓ હોય છે.
જ્યારે એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓમાં માસ્ટ કોષોની સપાટી પર રહેલા $IgE$ એન્ટિબોડીઝ સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણ માસ્ટ કોષોના ડિગ્રેન્યુલેશનને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના કારણે તેઓ રુધિરપ્રવાહમાં હિસ્ટામાઈન જેવા દાહક રસાયણોનો મોટો જથ્થો મુક્ત કરે છે.
હિસ્ટામાઈન દાહક પ્રતિભાવના પ્રારંભકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કેશિકા વિસ્તરણ,વધેલી પારગમ્યતા,શ્લેષ્મ સ્ત્રાવ અને સોજા જેવા લક્ષણો તરફ દોરી જાય છે,જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
જ્યારે એલર્જન શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તે સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓમાં માસ્ટ કોષોની સપાટી પર રહેલા $IgE$ એન્ટિબોડીઝ સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણ માસ્ટ કોષોના ડિગ્રેન્યુલેશનને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના કારણે તેઓ રુધિરપ્રવાહમાં હિસ્ટામાઈન જેવા દાહક રસાયણોનો મોટો જથ્થો મુક્ત કરે છે.
હિસ્ટામાઈન દાહક પ્રતિભાવના પ્રારંભકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કેશિકા વિસ્તરણ,વધેલી પારગમ્યતા,શ્લેષ્મ સ્ત્રાવ અને સોજા જેવા લક્ષણો તરફ દોરી જાય છે,જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
0 likesView Solution
52
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : ખાતરોનો ઉપયોગ પાકની ઉત્પાદકતામાં ઘણો વધારો કરે છે.
કારણ : પાકની ઉત્પાદકતા વધારવામાં સિંચાઈ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
કારણ : પાકની ઉત્પાદકતા વધારવામાં સિંચાઈ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) વિધાન સાચું છે કારણ કે ખાતરો જમીનમાં $N, P,$ અને $K$ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે,જે પાકની ઉપજમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે સિંચાઈ પાણીનો સમયસર અને પૂરતો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરે છે,જે છોડના વિકાસ અને ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
જોકે,સિંચાઈ એ ખાતરના ઉપયોગથી અલગ કૃષિ પદ્ધતિ છે. તેથી,કારણ એ સમજાવતું નથી કે ખાતરો ઉત્પાદકતામાં વધારો કેમ કરે છે. બંને વિધાનો કૃષિ સુધારણા અંગેના સ્વતંત્ર તથ્યો છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે સિંચાઈ પાણીનો સમયસર અને પૂરતો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરે છે,જે છોડના વિકાસ અને ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
જોકે,સિંચાઈ એ ખાતરના ઉપયોગથી અલગ કૃષિ પદ્ધતિ છે. તેથી,કારણ એ સમજાવતું નથી કે ખાતરો ઉત્પાદકતામાં વધારો કેમ કરે છે. બંને વિધાનો કૃષિ સુધારણા અંગેના સ્વતંત્ર તથ્યો છે.
0 likesView Solution
53
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,કોઈપણ વનસ્પતિ કોષમાંથી દૈહિક ભ્રૂણ (somatic embryos) પ્રેરી શકાય છે.
કારણ: કોઈપણ જીવંત વનસ્પતિ કોષ દૈહિક ભ્રૂણમાં વિભેદિત થઈ શકે છે.
કારણ: કોઈપણ જીવંત વનસ્પતિ કોષ દૈહિક ભ્રૂણમાં વિભેદિત થઈ શકે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) ટોટિપોટન્સી (totipotency) નો સિદ્ધાંત જણાવે છે કે કોઈપણ જીવંત વનસ્પતિ કોષમાં સંપૂર્ણ નવી વનસ્પતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા હોય છે.
વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,ટોટિપોટન્સીના આ ગુણધર્મને કારણે વિવિધ વનસ્પતિ કોષોમાંથી દૈહિક ભ્રૂણ પ્રેરી શકાય છે.
કારણ કે કોઈપણ જીવંત વનસ્પતિ કોષ યોગ્ય સંવર્ધન પરિસ્થિતિઓમાં દૈહિક ભ્રૂણમાં વિભેદિત થવાની ક્ષમતા ધરાવે છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,ટોટિપોટન્સીના આ ગુણધર્મને કારણે વિવિધ વનસ્પતિ કોષોમાંથી દૈહિક ભ્રૂણ પ્રેરી શકાય છે.
કારણ કે કોઈપણ જીવંત વનસ્પતિ કોષ યોગ્ય સંવર્ધન પરિસ્થિતિઓમાં દૈહિક ભ્રૂણમાં વિભેદિત થવાની ક્ષમતા ધરાવે છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
54
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: $Saccharomyces \text{ } cerevisiae$ જેવી ફૂગ (યીસ્ટ) નો ઉપયોગ બેકિંગ ઉદ્યોગમાં થાય છે.
કારણ: આથવણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતો કાર્બન ડાયોક્સાઇડ થર્મલ વિસ્તરણ દ્વારા બ્રેડના લોટને ફૂલાવે છે.
કારણ: આથવણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતો કાર્બન ડાયોક્સાઇડ થર્મલ વિસ્તરણ દ્વારા બ્રેડના લોટને ફૂલાવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે $Saccharomyces \text{ } cerevisiae$ (બ્રેવર્સ યીસ્ટ) નો ઉપયોગ બેકિંગ ઉદ્યોગમાં લોટમાં રહેલી શર્કરાના આથવણ માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે બ્રેડનો લોટ ફૂલવાનું મુખ્ય કારણ આથવણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ વાયુના પરપોટા છે જે લોટમાં ફસાઈ જાય છે, થર્મલ વિસ્તરણ નહીં. થર્મલ વિસ્તરણ માત્ર ઓવનમાં બેકિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન થાય છે, જ્યારે લોટનું 'ફૂલવું' મુખ્યત્વે વાયુના એકત્રીકરણને કારણે થાય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે બ્રેડનો લોટ ફૂલવાનું મુખ્ય કારણ આથવણ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ વાયુના પરપોટા છે જે લોટમાં ફસાઈ જાય છે, થર્મલ વિસ્તરણ નહીં. થર્મલ વિસ્તરણ માત્ર ઓવનમાં બેકિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન થાય છે, જ્યારે લોટનું 'ફૂલવું' મુખ્યત્વે વાયુના એકત્રીકરણને કારણે થાય છે.
0 likesView Solution
55
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન: પર્ણ પતંગિયું (Leaf butterfly) અને લાકડી જેવું કીટક (stick insect) તેમના દુશ્મનોથી બચવા માટે અનુકરણ (mimicry) દર્શાવે છે.
કારણ: અનુકરણ એ આસપાસના વાતાવરણ સાથે ભળી જાય તેવો શરીરનો રંગ પ્રાપ્ત કરવાની એક પદ્ધતિ છે.
કારણ: અનુકરણ એ આસપાસના વાતાવરણ સાથે ભળી જાય તેવો શરીરનો રંગ પ્રાપ્ત કરવાની એક પદ્ધતિ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે પર્ણ પતંગિયા અને લાકડી જેવા કીટકો શિકારીઓથી બચવા માટે અનુકરણ અને છદ્માવરણ (camouflage) દર્શાવે છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે આપેલી વ્યાખ્યા 'છદ્માવરણ' (camouflage) ની છે,'અનુકરણ' (mimicry) ની નથી.
અનુકરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં સજીવ રક્ષણ કે લાભ મેળવવા માટે અન્ય સજીવ (મોડેલ) જેવું દેખાય છે,જ્યારે છદ્માવરણ એ પકડાઈ ન જવા માટે આસપાસના વાતાવરણમાં ભળી જવાની ક્ષમતા છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે આપેલી વ્યાખ્યા 'છદ્માવરણ' (camouflage) ની છે,'અનુકરણ' (mimicry) ની નથી.
અનુકરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં સજીવ રક્ષણ કે લાભ મેળવવા માટે અન્ય સજીવ (મોડેલ) જેવું દેખાય છે,જ્યારે છદ્માવરણ એ પકડાઈ ન જવા માટે આસપાસના વાતાવરણમાં ભળી જવાની ક્ષમતા છે.
0 likesView Solution
56
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : આહાર શૃંખલામાં, ક્રમિક ઉચ્ચ સ્તરોના સભ્યો સંખ્યામાં ઓછા હોય છે.
કારણ : કોઈપણ પોષક સ્તર પર સજીવોની સંખ્યા નીચેના સ્તર પર ખોરાક તરીકે કામ કરતા સજીવોની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે.
કારણ : કોઈપણ પોષક સ્તર પર સજીવોની સંખ્યા નીચેના સ્તર પર ખોરાક તરીકે કામ કરતા સજીવોની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) આહાર શૃંખલામાં, ઉર્જા એક પોષક સ્તરથી બીજા પોષક સ્તર પર સ્થાનાંતરિત થાય છે. ઉર્જા સ્થાનાંતરણના $10\%$ ના નિયમ મુજબ, એક પોષક સ્તર પર ઉપલબ્ધ ઉર્જાના માત્ર $10\%$ જ તેના પછીના ઉચ્ચ સ્તર પર સ્થાનાંતરિત થાય છે.
ઉર્જાના આ નોંધપાત્ર વ્યયને કારણે, જેમ આપણે ઉચ્ચ પોષક સ્તરો તરફ આગળ વધીએ છીએ તેમ જૈવભાર અને સજીવોની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે.
તેથી, વિધાન સાચું છે કારણ કે ઉચ્ચ પોષક સ્તરોમાં સજીવોની સંખ્યા ઓછી હોય છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે કોઈપણ પોષક સ્તર પર વસ્તીનું કદ નીચેના પોષક સ્તર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી ઉર્જા અને ખોરાકના પુરવઠા દ્વારા મર્યાદિત હોય છે.
નીચલા સ્તરો પર ખોરાક/ઉર્જાની મર્યાદા સીધી રીતે ઉચ્ચ સ્તરો પર વ્યક્તિઓની સંખ્યામાં ઘટાડો કરે છે, તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
ઉર્જાના આ નોંધપાત્ર વ્યયને કારણે, જેમ આપણે ઉચ્ચ પોષક સ્તરો તરફ આગળ વધીએ છીએ તેમ જૈવભાર અને સજીવોની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે.
તેથી, વિધાન સાચું છે કારણ કે ઉચ્ચ પોષક સ્તરોમાં સજીવોની સંખ્યા ઓછી હોય છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે કોઈપણ પોષક સ્તર પર વસ્તીનું કદ નીચેના પોષક સ્તર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી ઉર્જા અને ખોરાકના પુરવઠા દ્વારા મર્યાદિત હોય છે.
નીચલા સ્તરો પર ખોરાક/ઉર્જાની મર્યાદા સીધી રીતે ઉચ્ચ સ્તરો પર વ્યક્તિઓની સંખ્યામાં ઘટાડો કરે છે, તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
57
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : ખૂબ જ વ્યસ્ત એરપોર્ટની નજીક રહેતા લોકો સ્વાસ્થ્ય સંબંધી જોખમો અનુભવે તેવી શક્યતા છે.
કારણ : જેટ વિમાનોનો અવાજ સામાન્ય રીતે $160 \, dB$ થી વધી જાય છે.
કારણ : જેટ વિમાનોનો અવાજ સામાન્ય રીતે $160 \, dB$ થી વધી જાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે એરપોર્ટની નજીક ઉચ્ચ તીવ્રતાના અવાજનું પ્રદૂષણ તણાવ,ઊંઘમાં ખલેલ અને સાંભળવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો જેવી વિવિધ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું કારણ બને છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે જેટ વિમાનોનો અવાજ સામાન્ય રીતે $140 \, dB$ થી $150 \, dB$ ની વચ્ચે હોય છે,તે $160 \, dB$ થી વધતો નથી. જોકે $150 \, dB$ એ અત્યંત ઊંચો અને હાનિકારક અવાજ છે,પરંતુ કારણમાં આપવામાં આવેલ ચોક્કસ આંકડો તથ્યની દ્રષ્ટિએ ખોટો છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે જેટ વિમાનોનો અવાજ સામાન્ય રીતે $140 \, dB$ થી $150 \, dB$ ની વચ્ચે હોય છે,તે $160 \, dB$ થી વધતો નથી. જોકે $150 \, dB$ એ અત્યંત ઊંચો અને હાનિકારક અવાજ છે,પરંતુ કારણમાં આપવામાં આવેલ ચોક્કસ આંકડો તથ્યની દ્રષ્ટિએ ખોટો છે.
0 likesView Solution
58
BiologyMediumMCQAIIMS · 2003
વિધાન : ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જેનું ક્લોરિનેશન થયેલું હોય છે.
કારણ : ફેનિટ્રોથિઓન એ ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો પૈકીનું એક છે.
કારણ : ફેનિટ્રોથિઓન એ ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો પૈકીનું એક છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો ખરેખર ક્લોરિન અણુઓ ધરાવતા કાર્બનિક સંયોજનો છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે $Fenitrothion$ એ ઓર્ગેનોફોસ્ફેટ જંતુનાશક છે,ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશક નથી.
ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો,જેમ કે $DDT$,એ સ્થાયી કાર્બનિક પ્રદૂષકો છે જે આહાર શૃંખલામાં એકઠા થાય છે (જૈવિક વિશાલન).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે $Fenitrothion$ એ ઓર્ગેનોફોસ્ફેટ જંતુનાશક છે,ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશક નથી.
ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશકો,જેમ કે $DDT$,એ સ્થાયી કાર્બનિક પ્રદૂષકો છે જે આહાર શૃંખલામાં એકઠા થાય છે (જૈવિક વિશાલન).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIIMS style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIIMS mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in AIIMS 2003?
There are 58 Biology questions from the AIIMS 2003 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIIMS 2003 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIIMS 2003 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIIMS mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from AIIMS previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIIMS Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick AIIMS 2003 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.