ChemistryQ1–40 of 40 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
$17$ પ્રોટોન,$18$ ન્યુટ્રોન અને $18$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા પરમાણુ પરનો વીજભાર કેટલો છે?
A
$+1$
B
$-2$
C
$-1$
D
$0$
Solution
(C) પરમાણુ અથવા આયન પરનો વીજભાર પ્રોટોનની સંખ્યા અને ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા વચ્ચેના તફાવત દ્વારા ગણવામાં આવે છે.
વીજભાર = (પ્રોટોનની સંખ્યા) - (ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા)
વીજભાર = $17 - 18 = -1$
તેથી,આ સ્પીસીઝ ક્લોરાઇડ આયન $(Cl^-)$ છે,જેમાં $17$ પ્રોટોન,$18$ ન્યુટ્રોન અને $18$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
વીજભાર = (પ્રોટોનની સંખ્યા) - (ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા)
વીજભાર = $17 - 18 = -1$
તેથી,આ સ્પીસીઝ ક્લોરાઇડ આયન $(Cl^-)$ છે,જેમાં $17$ પ્રોટોન,$18$ ન્યુટ્રોન અને $18$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
0 likesView Solution
2
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
નીચેના સંયોજનોમાંથી,કયું સંયોજન રેખીય બંધારણ ધરાવે છે?
A
$NH_3$
B
$CH_4$
C
$C_2H_2$
D
$H_2O$
Solution
(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
$C_2H_2$ (એસીટીલીન) રેખીય બંધારણ ધરાવે છે કારણ કે બંને કાર્બન પરમાણુઓ $sp$-સંકરિત છે.
$sp$-સંકરણમાં,બંધકોણ $180^\circ$ હોય છે,જેના પરિણામે રેખીય ભૂમિતિ મળે છે.
$C_2H_2$ (એસીટીલીન) રેખીય બંધારણ ધરાવે છે કારણ કે બંને કાર્બન પરમાણુઓ $sp$-સંકરિત છે.
$sp$-સંકરણમાં,બંધકોણ $180^\circ$ હોય છે,જેના પરિણામે રેખીય ભૂમિતિ મળે છે.
0 likesView Solution
3
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
પાણીના અસાધારણ રીતે ઊંચા ઉત્કલનબિંદુનું કારણ શું છે?
A
તેની ઊંચી વિશિષ્ટ ઉષ્મા
B
તેનો ઊંચો ડાયઇલેક્ટ્રિક અચળાંક
C
પાણીના અણુઓનું ઓછું આયનીકરણ
D
પાણીના અણુઓમાં હાઇડ્રોજન બંધન
Solution
(D) પાણીનું અસાધારણ રીતે ઊંચું ઉત્કલનબિંદુ $ H_2O $ અણુઓ વચ્ચે રહેલા મજબૂત આંતરઆણ્વીય $ \text{Hydrogen bonding} $ ને કારણે છે. આ બંધોને તોડવા માટે વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે,જેનાથી ઉત્કલનબિંદુ વધે છે.
0 likesView Solution
4
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા માટે $K_p = K_c$ થાય?
A
$2NOCl_{(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)} + Cl_{2_{(g)}}$
B
$N_{2_{(g)}} + 3H_{2_{(g)}} \rightleftharpoons 2NH_{3_{(g)}}$
C
$H_{2_{(g)}} + Cl_{2_{(g)}} \rightleftharpoons 2HCl_{(g)}$
D
$N_2O_{4_{(g)}} \rightleftharpoons 2NO_{2_{(g)}}$
Solution
(C) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_c(RT)^{\Delta n}$.
$K_p = K_c$ થવા માટે,$\Delta n$ નું મૂલ્ય $0$ હોવું જોઈએ.
$\Delta n$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના તત્વયોગમિતિય સહગુણકોના સરવાળા વચ્ચેનો તફાવત છે.
વિકલ્પ $(C)$ માટે: $H_{2_{(g)}} + Cl_{2_{(g)}} \rightleftharpoons 2HCl_{(g)}$,$\Delta n = 2 - (1 + 1) = 0$.
તેથી,આ પ્રક્રિયા માટે $K_p = K_c$ થાય છે.
$K_p = K_c$ થવા માટે,$\Delta n$ નું મૂલ્ય $0$ હોવું જોઈએ.
$\Delta n$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના તત્વયોગમિતિય સહગુણકોના સરવાળા વચ્ચેનો તફાવત છે.
વિકલ્પ $(C)$ માટે: $H_{2_{(g)}} + Cl_{2_{(g)}} \rightleftharpoons 2HCl_{(g)}$,$\Delta n = 2 - (1 + 1) = 0$.
તેથી,આ પ્રક્રિયા માટે $K_p = K_c$ થાય છે.
0 likesView Solution
5
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કઈ પ્રણાલીમાં પાત્રનું કદ બમણું કરવાથી સંતુલન જમણી તરફ ખસશે?
A
$H_{2(g)} + Cl_{2(g)} \rightleftharpoons 2HCl_{(g)}$
B
$2CO_{(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2CO_{2(g)}$
C
$N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$
D
$PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
Solution
(D) લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,પાત્રનું કદ વધારવાથી પ્રણાલીનું કુલ દબાણ ઘટે છે.
આ ફેરફારને સંતુલિત કરવા માટે,સંતુલન તે દિશામાં ખસે છે જ્યાં વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા વધતી હોય (એટલે કે $\Delta n_g > 0$).
વિકલ્પ $(A)$ માટે: $\Delta n_g = 2 - (1+1) = 0$.
વિકલ્પ $(B)$ માટે: $\Delta n_g = 2 - (2+1) = -1$.
વિકલ્પ $(C)$ માટે: $\Delta n_g = 2 - (1+3) = -2$.
વિકલ્પ $(D)$ માટે: $\Delta n_g = (1+1) - 1 = +1$.
માત્ર વિકલ્પ $(D)$ માં $\Delta n_g$ ધન હોવાથી,કદ બમણું કરવાથી સંતુલન જમણી તરફ ખસશે.
આ ફેરફારને સંતુલિત કરવા માટે,સંતુલન તે દિશામાં ખસે છે જ્યાં વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા વધતી હોય (એટલે કે $\Delta n_g > 0$).
વિકલ્પ $(A)$ માટે: $\Delta n_g = 2 - (1+1) = 0$.
વિકલ્પ $(B)$ માટે: $\Delta n_g = 2 - (2+1) = -1$.
વિકલ્પ $(C)$ માટે: $\Delta n_g = 2 - (1+3) = -2$.
વિકલ્પ $(D)$ માટે: $\Delta n_g = (1+1) - 1 = +1$.
માત્ર વિકલ્પ $(D)$ માં $\Delta n_g$ ધન હોવાથી,કદ બમણું કરવાથી સંતુલન જમણી તરફ ખસશે.
0 likesView Solution
6
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
$[OH^{-}] = 10^{-7} \ M$ ધરાવતા દ્રાવણનો $pH$ કેટલો થાય?
A
$7$
B
$14$
C
$0$
D
$1$
Solution
(A) આપેલ છે કે $[OH^{-}] = 10^{-7} \ M$.
$pOH = -\log[OH^{-}] = -\log(10^{-7}) = 7$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ થાય છે.
તેથી,$pH = 14 - pOH = 14 - 7 = 7$.
$pOH = -\log[OH^{-}] = -\log(10^{-7}) = 7$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ થાય છે.
તેથી,$pH = 14 - pOH = 14 - 7 = 7$.
0 likesView Solution
7
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
$100 ^oC$ અને $1 \text{atm}$ દબાણે $H_2O_{(l)} \rightleftharpoons H_2O_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$\Delta E = 0$
B
$\Delta H = 0$
C
$\Delta H = \Delta E$
D
$\Delta H = T\Delta S$
Solution
(D) $100 ^oC$ અને $1 \text{atm}$ દબાણે,પાણી તેની બાષ્પ સાથે સંતુલનમાં હોય છે,એટલે કે $H_2O_{(l)} \rightleftharpoons H_2O_{(g)}$.
સંતુલન પર કોઈપણ પ્રક્રિયા માટે,ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જામાં ફેરફાર $\Delta G = 0$ હોય છે.
કારણ કે $\Delta G = \Delta H - T\Delta S$,સંતુલન પર,આપણને $0 = \Delta H - T\Delta S$ મળે છે.
તેથી,$\Delta H = T\Delta S$.
સંતુલન પર કોઈપણ પ્રક્રિયા માટે,ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જામાં ફેરફાર $\Delta G = 0$ હોય છે.
કારણ કે $\Delta G = \Delta H - T\Delta S$,સંતુલન પર,આપણને $0 = \Delta H - T\Delta S$ મળે છે.
તેથી,$\Delta H = T\Delta S$.
0 likesView Solution
8
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
$H_2O_2$ વિશે સાચું વિધાન ઓળખો.
A
તે માત્ર રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
B
તે ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા બંને તરીકે વર્તે છે.
C
તે ન તો ઓક્સિડેશનકર્તા છે કે ન તો રિડક્શનકર્તા.
D
તે માત્ર ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
Solution
(B) $H_2O_2$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને ($H_2O$ માં રિડક્શન પામીને) ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે અને ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને ($O_2$ માં ઓક્સિડેશન પામીને) રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તી શકે છે.
તેથી,તે ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા બંને તરીકે વર્તે છે.
તેથી,તે ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા બંને તરીકે વર્તે છે.
0 likesView Solution
9
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
આપેલા વિકલ્પોમાંથી કયા તત્વનો ઓક્સિડેશન આંક સૌથી વધુ હોઈ શકે છે તે ઓળખો.
A
$N$
B
$O$
C
$Cl$
D
$C$
Solution
(C) આપેલા તત્વોના ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ છે:
$N$: $-3$ થી $+5$
$O$: $-2$ થી $+2$
$Cl$: $-1$ થી $+7$
$C$: $-4$ થી $+4$
આમ,$Cl$ એ $+7$ નો સૌથી વધુ ઓક્સિડેશન આંક ધરાવે છે.
$N$: $-3$ થી $+5$
$O$: $-2$ થી $+2$
$Cl$: $-1$ થી $+7$
$C$: $-4$ થી $+4$
આમ,$Cl$ એ $+7$ નો સૌથી વધુ ઓક્સિડેશન આંક ધરાવે છે.
0 likesView Solution
10
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
બેકિંગ સોડા એટલે
A
$Na_2CO_3$
B
$NaHCO_3$
C
$Na_2SO_4$
D
$K_2CO_3$
Solution
(B) બેકિંગ સોડાનો ઉપયોગ બેકિંગના હેતુઓ માટે થાય છે.
બેકિંગ સોડાનું રાસાયણિક સૂત્ર $NaHCO_3$ છે.
બેકિંગ સોડાને સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ અથવા સોડિયમ હાઇડ્રોજન કાર્બોનેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
બેકિંગ સોડાનું રાસાયણિક સૂત્ર $NaHCO_3$ છે.
બેકિંગ સોડાને સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ અથવા સોડિયમ હાઇડ્રોજન કાર્બોનેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
11
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
કોનામાં નાઈટ્રોજનની ટકાવારી સૌથી વધુ છે?
A
યુરિયા
B
એમોનિયમ સલ્ફેટ
C
એમોનિયમ નાઈટ્રેટ
D
કેલ્શિયમ નાઈટ્રેટ
Solution
(A) નાઈટ્રોજનની ટકાવારી શોધવા માટે,આપણે દરેક સંયોજન માટે દળ ટકાવારીની ગણતરી કરીએ છીએ:
$1$. યુરિયા $(NH_2CONH_2)$: મોલર દળ = $60 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/60) \times 100 = 46.66 \%$.
$2$. એમોનિયમ સલ્ફેટ $(NH_4)_2SO_4$: મોલર દળ = $132 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/132) \times 100 = 21.21 \%$.
$3$. એમોનિયમ નાઈટ્રેટ $(NH_4NO_3)$: મોલર દળ = $80 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/80) \times 100 = 35 \%$.
$4$. કેલ્શિયમ નાઈટ્રેટ $Ca(NO_3)_2$: મોલર દળ = $164 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/164) \times 100 = 17.07 \%$.
આમ,યુરિયામાં નાઈટ્રોજનની ટકાવારી સૌથી વધુ છે.
$1$. યુરિયા $(NH_2CONH_2)$: મોલર દળ = $60 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/60) \times 100 = 46.66 \%$.
$2$. એમોનિયમ સલ્ફેટ $(NH_4)_2SO_4$: મોલર દળ = $132 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/132) \times 100 = 21.21 \%$.
$3$. એમોનિયમ નાઈટ્રેટ $(NH_4NO_3)$: મોલર દળ = $80 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/80) \times 100 = 35 \%$.
$4$. કેલ્શિયમ નાઈટ્રેટ $Ca(NO_3)_2$: મોલર દળ = $164 \ g/mol$. નાઈટ્રોજનનું દળ = $28 \ g$. ટકાવારી = $(28/164) \times 100 = 17.07 \%$.
આમ,યુરિયામાં નાઈટ્રોજનની ટકાવારી સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
12
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કયું પદાર્થોને સૂકવવા માટે ડેસિકેટરમાં વાપરવા માટે યોગ્ય નથી?
A
સાંદ્ર $H_2SO_4$
B
$Na_2SO_4$
C
$CaCl_2$
D
$P_4O_{10}$
Solution
(B) ડેસિકેટર એ પદાર્થોને સૂકા રાખવા અથવા તેમાંથી ભેજ દૂર કરવા માટે વપરાતું પાત્ર છે. ડેસિકેટરમાં વપરાતો પદાર્થ મજબૂત નિર્જલીકરણ એજન્ટ (dehydrating agent) હોવો જોઈએ.
સાંદ્ર $H_2SO_4$,$CaCl_2$,અને $P_4O_{10}$ એ જાણીતા નિર્જલીકરણ એજન્ટો છે અને સામાન્ય રીતે ડેસિકન્ટ તરીકે વપરાય છે.
$Na_2SO_4$ (નિર્જળ સોડિયમ સલ્ફેટ) એ મજબૂત નિર્જલીકરણ એજન્ટ નથી; તે કાર્બનિક દ્રાવકોને સૂકવવા માટે વપરાય છે,પરંતુ તે ડેસિકેટરમાં વાતાવરણને સૂકું રાખવા માટે યોગ્ય નથી.
સાંદ્ર $H_2SO_4$,$CaCl_2$,અને $P_4O_{10}$ એ જાણીતા નિર્જલીકરણ એજન્ટો છે અને સામાન્ય રીતે ડેસિકન્ટ તરીકે વપરાય છે.
$Na_2SO_4$ (નિર્જળ સોડિયમ સલ્ફેટ) એ મજબૂત નિર્જલીકરણ એજન્ટ નથી; તે કાર્બનિક દ્રાવકોને સૂકવવા માટે વપરાય છે,પરંતુ તે ડેસિકેટરમાં વાતાવરણને સૂકું રાખવા માટે યોગ્ય નથી.
0 likesView Solution
13
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
કયો ધાતુ હેલાઈડ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે?
A
$AgI$
B
$KBr$
C
$CaCl_2$
D
$AgF$
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$AgI$ (સિલ્વર આયોડાઈડ) પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે કારણ કે તેમાં સહસંયોજક ગુણધર્મ વધુ હોય છે,જે આયોડાઈડ આયન $(I^-)$ ના મોટા કદ અને સિલ્વર આયન $(Ag^+)$ ની ધ્રુવીભવન ક્ષમતાને કારણે ફાજન્સના નિયમ મુજબ જોવા મળે છે.
તેની સામે,$KBr$,$CaCl_2$ અને $AgF$ આયનીય સંયોજનો છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
$AgI$ (સિલ્વર આયોડાઈડ) પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે કારણ કે તેમાં સહસંયોજક ગુણધર્મ વધુ હોય છે,જે આયોડાઈડ આયન $(I^-)$ ના મોટા કદ અને સિલ્વર આયન $(Ag^+)$ ની ધ્રુવીભવન ક્ષમતાને કારણે ફાજન્સના નિયમ મુજબ જોવા મળે છે.
તેની સામે,$KBr$,$CaCl_2$ અને $AgF$ આયનીય સંયોજનો છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
0 likesView Solution
14
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
જ્યારે $KMnO_4$ ના દ્રાવણનું $Fe^{2+}$ આયનો ધરાવતા દ્રાવણ સાથે ટાઇટ્રેશન કરવામાં આવે છે,ત્યારે આ ટાઇટ્રેશનમાં વપરાતો સૂચક કયો છે?
A
ફિનોલ્ફથેલીન
B
મિથાઈલ ઓરેન્જ
C
$K_3[Fe(CN)_6]$
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(D) $KMnO_4$ અને $Fe^{2+}$ આયનોના ટાઇટ્રેશનમાં,$KMnO_4$ પોતે જ સ્વયં-સૂચક (self-indicator) તરીકે કાર્ય કરે છે.
જેમ જ તુલ્યબિંદુ (equivalence point) પ્રાપ્ત થાય છે,$KMnO_4$ નો એક વધારાનો ટીપું ઉમેરવાથી દ્રાવણ કાયમી ગુલાબી રંગનું બને છે.
તેથી,કોઈ બાહ્ય સૂચકની જરૂર પડતી નથી.
જેમ જ તુલ્યબિંદુ (equivalence point) પ્રાપ્ત થાય છે,$KMnO_4$ નો એક વધારાનો ટીપું ઉમેરવાથી દ્રાવણ કાયમી ગુલાબી રંગનું બને છે.
તેથી,કોઈ બાહ્ય સૂચકની જરૂર પડતી નથી.
0 likesView Solution
15
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
ઈથેન માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
તેનું ક્લોરિન સાથે ક્લોરિનેશન કરી શકાય છે.
B
તેનું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન કરી શકાય છે.
C
ઓક્સિડેશન કરવા પર તે $CO_2$ અને $H_2O$ ઉત્પન્ન કરે છે.
D
તે આઇસો-બ્યુટેનનો હોમોલોગ (સજાતીય શ્રેણીનો સભ્ય) છે.
Solution
(B) ઈથેન $(C_2H_6)$ એ સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન (આલ્કેન) છે.
$(A)$ તે ક્લોરિન સાથે મુક્ત મુલક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા ક્લોરોઈથેન બનાવે છે.
$(B)$ ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન એ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન (આલ્કીન અથવા આલ્કાઈન) માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે. ઈથેન પહેલેથી જ સંતૃપ્ત હોવાથી,તેનું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન થઈ શકતું નથી.
$(C)$ આલ્કેનનું સંપૂર્ણ દહન $CO_2$ અને $H_2O$ આપે છે.
$(D)$ ઈથેન $(C_2H_6)$ અને આઇસો-બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ સમાન સજાતીય શ્રેણી (આલ્કેન) ના સભ્યો છે,તેથી તેઓ હોમોલોગ છે.
તેથી,જે વિધાન સાચું નથી તે $(B)$ છે.
$(A)$ તે ક્લોરિન સાથે મુક્ત મુલક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા ક્લોરોઈથેન બનાવે છે.
$(B)$ ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન એ અસંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બન (આલ્કીન અથવા આલ્કાઈન) માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે. ઈથેન પહેલેથી જ સંતૃપ્ત હોવાથી,તેનું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન થઈ શકતું નથી.
$(C)$ આલ્કેનનું સંપૂર્ણ દહન $CO_2$ અને $H_2O$ આપે છે.
$(D)$ ઈથેન $(C_2H_6)$ અને આઇસો-બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ સમાન સજાતીય શ્રેણી (આલ્કેન) ના સભ્યો છે,તેથી તેઓ હોમોલોગ છે.
તેથી,જે વિધાન સાચું નથી તે $(B)$ છે.
0 likesView Solution
16
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
પેટ્રોલિયમ રિફાઇનિંગ એટલે:
A
વિવિધ અંશો મેળવવા માટે પેટ્રોલિયમનું નિસ્યંદન
B
પેટ્રોલિયમમાં રહેલા એલિફેટિક સંયોજનોમાંથી એરોમેટિક સંયોજનો મેળવવા
C
વાયુરૂપ હાઇડ્રોકાર્બન મેળવવા માટે પેટ્રોલિયમનું ક્રેકિંગ
D
પેટ્રોલિયમનું શુદ્ધિકરણ
Solution
(A) પેટ્રોલિયમ રિફાઇનિંગ એ ક્રૂડ ઓઇલને ગેસોલિન,ડીઝલ,કેરોસીન અને લ્યુબ્રિકેટિંગ ઓઇલ જેવા વિવિધ ઉપયોગી ઉત્પાદનોમાં અલગ કરવાની પ્રક્રિયા છે. આ મુખ્યત્વે વિભાગીય નિસ્યંદન (fractional distillation) દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે,જ્યાં ઘટકોને તેમના અલગ-અલગ ઉત્કલન બિંદુઓના આધારે અલગ કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
17
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
સોડિયમ બેન્ઝોએટ અને સોડાલાઈમના મિશ્રણને ગરમ કરવાથી નીચેનામાંથી શું મળે છે?
A
ટોલ્યુઈન
B
ફિનોલ
C
બેન્ઝીન
D
બેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(C) સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ ની સોડાલાઈમ $(NaOH + CaO)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ડિકાર્બોક્સિલેશન પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે સોડિયમ બેન્ઝોએટને સોડાલાઈમ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થઈને બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ અને સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5COONa + NaOH \xrightarrow{CaO} C_6H_6 + Na_2CO_3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
જ્યારે સોડિયમ બેન્ઝોએટને સોડાલાઈમ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થઈને બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ અને સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5COONa + NaOH \xrightarrow{CaO} C_6H_6 + Na_2CO_3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
0 likesView Solution
18
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
બેન્ઝીનનું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન શું આપે છે?
A
ઝાયલીન
B
સાયક્લોહેક્ઝેન
C
બેન્ઝોઇક એસિડ
D
ટોલ્યુઈન
Solution
(B) બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ નું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન ઊંચા તાપમાન અને દબાણે નિકલ $(Ni)$,પેલેડિયમ $(Pd)$ અથવા પ્લેટિનમ $(Pt)$ જેવા ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $3$ મોલ હાઇડ્રોજન $(H_2)$ ના ઉમેરા દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે એરોમેટિક વલય સંતૃપ્ત થઈને સાયક્લોહેક્ઝેન $(C_6H_{12})$ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $C_6H_6 + 3H_2 \xrightarrow{Ni} C_6H_{12}$ (સાયક્લોહેક્ઝેન).
આ પ્રક્રિયાના પરિણામે એરોમેટિક વલય સંતૃપ્ત થઈને સાયક્લોહેક્ઝેન $(C_6H_{12})$ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $C_6H_6 + 3H_2 \xrightarrow{Ni} C_6H_{12}$ (સાયક્લોહેક્ઝેન).
0 likesView Solution
19
ChemistryMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થતો નથી?
A
હેબર પ્રક્રિયા
B
થર્મિટ પ્રક્રિયા
C
ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયા
D
સંપર્ક પ્રક્રિયા (Contact process)
Solution
(B) ઉદ્દીપક એવો પદાર્થ છે જે પ્રક્રિયા માટે વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડીને સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડે છે અને પ્રક્રિયાનો વેગ વધારે છે.
$1.$ હેબર પ્રક્રિયામાં $NH_3$ ના સંશ્લેષણ માટે $Fe$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
$2.$ થર્મિટ પ્રક્રિયામાં એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ દ્વારા ધાતુના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન થાય છે. આ પ્રક્રિયા $2Al + Cr_2O_3 \rightarrow Al_2O_3 + 2Cr$ ખૂબ જ ઝડપી અને ઉષ્માક્ષેપક છે,જેમાં કોઈ ઉદ્દીપકની જરૂર પડતી નથી.
$3.$ ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયામાં $NH_3$ ના ઓક્સિડેશન માટે $Pt/Rh$ નો ઉદ્દીપક તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
$4.$ સંપર્ક પ્રક્રિયામાં $SO_2$ ના $SO_3$ માં ઓક્સિડેશન માટે $V_2O_5$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
આમ,થર્મિટ પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થતો નથી.
$1.$ હેબર પ્રક્રિયામાં $NH_3$ ના સંશ્લેષણ માટે $Fe$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
$2.$ થર્મિટ પ્રક્રિયામાં એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ દ્વારા ધાતુના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન થાય છે. આ પ્રક્રિયા $2Al + Cr_2O_3 \rightarrow Al_2O_3 + 2Cr$ ખૂબ જ ઝડપી અને ઉષ્માક્ષેપક છે,જેમાં કોઈ ઉદ્દીપકની જરૂર પડતી નથી.
$3.$ ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયામાં $NH_3$ ના ઓક્સિડેશન માટે $Pt/Rh$ નો ઉદ્દીપક તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
$4.$ સંપર્ક પ્રક્રિયામાં $SO_2$ ના $SO_3$ માં ઓક્સિડેશન માટે $V_2O_5$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
આમ,થર્મિટ પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થતો નથી.
0 likesView Solution
20
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
એમોનિયાના ઉદ્દીપકીય ઓક્સિડેશનમાં એક ઓક્સાઈડ બને છે જેનો ઉપયોગ $HNO_3$ ની બનાવટમાં થાય છે. આ ઓક્સાઈડ કયો છે?
A
$N_2O_5$
B
$N_2O_4$
C
$NO_2$
D
$NO$
Solution
(D) એમોનિયાનું ઉદ્દીપકીય ઓક્સિડેશન (ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયા) નીચે મુજબની પ્રક્રિયા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$4NH_3 + 5O_2 \xrightarrow{Pt, 1100 \ K} 4NO + 6H_2O$
બનતો ઓક્સાઈડ $NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ) છે.
આ $NO$ નું વધુ ઓક્સિડેશન થઈને $NO_2$ બને છે અને ત્યારબાદ પાણીમાં શોષાઈને $HNO_3$ ઉત્પન્ન કરે છે:
$2NO + O_2 \to 2NO_2$
$4NO_2 + 2H_2O + O_2 \to 4HNO_3$
આમ,$HNO_3$ ની બનાવટમાં વપરાતો ઓક્સાઈડ $NO$ છે.
$4NH_3 + 5O_2 \xrightarrow{Pt, 1100 \ K} 4NO + 6H_2O$
બનતો ઓક્સાઈડ $NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ) છે.
આ $NO$ નું વધુ ઓક્સિડેશન થઈને $NO_2$ બને છે અને ત્યારબાદ પાણીમાં શોષાઈને $HNO_3$ ઉત્પન્ન કરે છે:
$2NO + O_2 \to 2NO_2$
$4NO_2 + 2H_2O + O_2 \to 4HNO_3$
આમ,$HNO_3$ ની બનાવટમાં વપરાતો ઓક્સાઈડ $NO$ છે.
0 likesView Solution
21
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કયું સૌથી વધુ વિસ્ફોટક છે?
A
$NCl_3$
B
$PCl_3$
C
$AsCl_3$
D
આ બધા
Solution
(A) $NCl_3$ (નાઈટ્રોજન ટ્રાયક્લોરાઈડ) અત્યંત પ્રતિક્રિયાશીલ અને અસ્થિર છે,કારણ કે $N-Cl$ બંધ નબળો છે અને નાઈટ્રોજન પરમાણુનું કદ નાનું હોવાથી ક્લોરીન પરમાણુઓ વચ્ચે અવકાશીય અપાકર્ષણ (steric repulsion) જોવા મળે છે.
પરિણામે,તે વિસ્ફોટક રીતે નાઈટ્રોજન વાયુ અને ક્લોરીન વાયુમાં વિઘટન પામે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
પરિણામે,તે વિસ્ફોટક રીતે નાઈટ્રોજન વાયુ અને ક્લોરીન વાયુમાં વિઘટન પામે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
22
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
કયા આયનની કસોટીમાં ભૂખરા રંગનું વલય (Brown ring) જોવા મળે છે?
A
નાઈટ્રેટ
B
નાઈટ્રાઈટ
C
બ્રોમાઈડ
D
આયર્ન
Solution
(A) બ્રાઉન રિંગ ટેસ્ટ એ દ્રાવણમાં નાઈટ્રેટ આયન $(NO_3^-)$ ની હાજરી શોધવા માટે વપરાતી સામાન્ય રાસાયણિક કસોટી છે.
જ્યારે નાઈટ્રેટના દ્રાવણમાં તાજું બનાવેલું ફેરસ સલ્ફેટ $(FeSO_4)$ નું દ્રાવણ ઉમેરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ કસનળીની બાજુઓ પરથી સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે બંને સ્તરોના સંગમ પર ભૂખરા રંગનું વલય રચાય છે.
આ ભૂખરા રંગનું વલય $[Fe(H_2O)_5NO]SO_4$ સંકીર્ણના નિર્માણને કારણે હોય છે.
જ્યારે નાઈટ્રેટના દ્રાવણમાં તાજું બનાવેલું ફેરસ સલ્ફેટ $(FeSO_4)$ નું દ્રાવણ ઉમેરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ કસનળીની બાજુઓ પરથી સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે બંને સ્તરોના સંગમ પર ભૂખરા રંગનું વલય રચાય છે.
આ ભૂખરા રંગનું વલય $[Fe(H_2O)_5NO]SO_4$ સંકીર્ણના નિર્માણને કારણે હોય છે.
0 likesView Solution
23
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(BCC)$ સ્ફટિક રચનાનું ઉદાહરણ કયું છે?
A
સોડિયમ
B
મેગ્નેશિયમ
C
ઝિંક
D
કોપર
Solution
(A) બોડી-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(BCC)$ રચનામાં પરમાણુઓ ખૂણાઓ પર અને એક પરમાણુ એકમ કોષના કેન્દ્રમાં હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Sodium$ $(Na)$ ઓરડાના તાપમાને $BCC$ રચનામાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે.
$Magnesium$ $(Mg)$ અને $Zinc$ $(Zn)$ સામાન્ય રીતે હેક્સાગોનલ ક્લોઝ-પેક્ડ $(HCP)$ રચના ધરાવે છે,જ્યારે $Copper$ $(Cu)$ ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ રચના ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Sodium$ $(Na)$ ઓરડાના તાપમાને $BCC$ રચનામાં સ્ફટિકીકરણ પામે છે.
$Magnesium$ $(Mg)$ અને $Zinc$ $(Zn)$ સામાન્ય રીતે હેક્સાગોનલ ક્લોઝ-પેક્ડ $(HCP)$ રચના ધરાવે છે,જ્યારે $Copper$ $(Cu)$ ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ રચના ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
24
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
બોડી સેન્ટર્ડ ક્યુબિક લેટિસનો સવર્ગ આંક (coordination number) કેટલો હોય છે?
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$6$
Solution
(B) બોડી સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(BCC)$ લેટિસમાં,એકમ કોષના કેન્દ્રમાં રહેલો દરેક પરમાણુ એકમ કોષના ખૂણાઓ પર રહેલા $8$ પરમાણુઓ દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે.
તેથી,બોડી સેન્ટર્ડ ક્યુબિક લેટિસનો સવર્ગ આંક $8$ છે.
તેથી,બોડી સેન્ટર્ડ ક્યુબિક લેટિસનો સવર્ગ આંક $8$ છે.
0 likesView Solution
25
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
ઉદ્દીપક વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
તે સક્રિયકરણ ઉર્જા ઘટાડે છે
B
પ્રક્રિયા દરમિયાન બદલાયેલ ઉદ્દીપક પુનઃપ્રાપ્ત થાય છે
C
તે સંતુલનમાં ફેરફાર કરતું નથી
D
આ તમામ
Solution
(D) ઉદ્દીપક એવો પદાર્થ છે જે રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં પોતે કોઈ કાયમી રાસાયણિક ફેરફાર પામ્યા વગર પ્રક્રિયાનો વેગ વધારે છે.
$1$. તે ઓછી સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)$ સાથેનો વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડે છે.
$2$. જોકે તે પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિમાં ભાગ લઈ શકે છે,પરંતુ પ્રક્રિયાના અંતે તે પુનઃપ્રાપ્ત થાય છે.
$3$. તે પુરોગામી અને પ્રતિગામી બંને પ્રક્રિયાઓને સમાન રીતે ઝડપી બનાવે છે,તેથી તે સંતુલન અચળાંક $(K_{eq})$ અથવા સંતુલનની સ્થિતિમાં ફેરફાર કરતું નથી.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
$1$. તે ઓછી સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)$ સાથેનો વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડે છે.
$2$. જોકે તે પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિમાં ભાગ લઈ શકે છે,પરંતુ પ્રક્રિયાના અંતે તે પુનઃપ્રાપ્ત થાય છે.
$3$. તે પુરોગામી અને પ્રતિગામી બંને પ્રક્રિયાઓને સમાન રીતે ઝડપી બનાવે છે,તેથી તે સંતુલન અચળાંક $(K_{eq})$ અથવા સંતુલનની સ્થિતિમાં ફેરફાર કરતું નથી.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
0 likesView Solution
26
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થતો નથી?
A
હેબર પદ્ધતિ
B
થર્મિટ પદ્ધતિ
C
ઓસ્ટવાલ્ડ પદ્ધતિ
D
સંપર્ક પદ્ધતિ (Contact process)
Solution
(B) ઉદ્દીપક એવો પદાર્થ છે જે પ્રતિક્રિયા માટે વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડીને સક્રિયકરણ ઉર્જા ઘટાડે છે. સામાન્ય રીતે,ઉદ્દીપક પ્રતિક્રિયાની ગતિ વધારે છે.
હેબર પદ્ધતિમાં $Fe$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
ઓસ્ટવાલ્ડ પદ્ધતિમાં $Pt/Rh$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
સંપર્ક પદ્ધતિમાં $V_2O_5$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
થર્મિટ પદ્ધતિમાં એલ્યુમિનિયમ દ્વારા ધાતુના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન થાય છે,જેમ કે $2 Al + Fe_2O_3 \rightarrow Al_2O_3 + 2 Fe$. આ એક અત્યંત ઉષ્માક્ષેપક,સ્વયં-સંચાલિત રેડોક્સ પ્રતિક્રિયા છે જેમાં ઉદ્દીપકની જરૂર પડતી નથી.
હેબર પદ્ધતિમાં $Fe$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
ઓસ્ટવાલ્ડ પદ્ધતિમાં $Pt/Rh$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
સંપર્ક પદ્ધતિમાં $V_2O_5$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
થર્મિટ પદ્ધતિમાં એલ્યુમિનિયમ દ્વારા ધાતુના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન થાય છે,જેમ કે $2 Al + Fe_2O_3 \rightarrow Al_2O_3 + 2 Fe$. આ એક અત્યંત ઉષ્માક્ષેપક,સ્વયં-સંચાલિત રેડોક્સ પ્રતિક્રિયા છે જેમાં ઉદ્દીપકની જરૂર પડતી નથી.
0 likesView Solution
27
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
$SO_2$ નું $SO_3$ માં ઓક્સિડેશન કરવા માટે કયા ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$Nickel$
B
$ZnO \cdot Cr_2O_3$
C
$V_2O_5$
D
$Iron$
Solution
(C) સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ નું સલ્ફર ટ્રાયોક્સાઇડ $(SO_3)$ માં ઓક્સિડેશન એ સલ્ફ્યુરિક એસિડના ઉત્પાદન માટેની કોન્ટેક્ટ પ્રોસેસનું મુખ્ય પગલું છે.
આ પ્રક્રિયામાં વેનેડિયમ$(V)$ ઓક્સાઇડ $(V_2O_5)$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $2SO_2(g) + O_2(g) \xrightarrow{V_2O_5} 2SO_3(g)$.
આ પ્રક્રિયામાં વેનેડિયમ$(V)$ ઓક્સાઇડ $(V_2O_5)$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $2SO_2(g) + O_2(g) \xrightarrow{V_2O_5} 2SO_3(g)$.
0 likesView Solution
28
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
ફિનોલની પ્રક્રિયા બ્રોમિન પાણી સાથે કરવામાં આવે છે અને તેને સારી રીતે હલાવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન બનતા સફેદ અવક્ષેપ શું છે?
A
$m-$બ્રોમોફિનોલ
B
$2,4-$ડાયબ્રોમોફિનોલ
C
$2,4,6-$ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ
D
$o-$ અને $p-$બ્રોમોફિનોલનું મિશ્રણ
Solution
(C) જ્યારે ફિનોલની પ્રક્રિયા બ્રોમિન પાણી સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે $-OH$ સમૂહ બેન્ઝીન રિંગને ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન માટે સક્રિય કરે છે.
આ ઉચ્ચ સક્રિયતાને કારણે,બ્રોમિન અણુઓ તમામ ઉપલબ્ધ ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર વિસ્થાપિત થાય છે,જેના પરિણામે $2,4,6-$ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ બને છે.
આ નીપજ સફેદ અવક્ષેપ તરીકે મળે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5OH + 3Br_2 (aq) \rightarrow C_6H_2Br_3OH + 3HBr$.
આ ઉચ્ચ સક્રિયતાને કારણે,બ્રોમિન અણુઓ તમામ ઉપલબ્ધ ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર વિસ્થાપિત થાય છે,જેના પરિણામે $2,4,6-$ટ્રાયબ્રોમોફિનોલ બને છે.
આ નીપજ સફેદ અવક્ષેપ તરીકે મળે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5OH + 3Br_2 (aq) \rightarrow C_6H_2Br_3OH + 3HBr$.
0 likesView Solution
29
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
ફિનોલનો ઉપયોગ શેના ઉત્પાદનમાં થાય છે?
A
બેકેલાઇટ
B
પોલિસ્ટાયરીન
C
નાયલોન
D
$PVC$
Solution
(A) બેકેલાઇટ એ એસિડ અથવા બેઝ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ફિનોલ અને ફોર્માલ્ડિહાઇડના સંઘનન પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતો થર્મોસેટિંગ પોલિમર છે.
પોલિસ્ટાયરીન એ સ્ટાયરીન મોનોમર્સના પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
નાયલોન એ ડાયએમાઇન અને ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડના સંઘનન પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતું પોલિએમાઇડ છે.
$PVC$ (પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ) એ વિનાઇલ ક્લોરાઇડ મોનોમર્સના યોગશીલ પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બને છે.
તેથી,બેકેલાઇટના ઉત્પાદનમાં ફિનોલ એક મુખ્ય ઘટક છે.
પોલિસ્ટાયરીન એ સ્ટાયરીન મોનોમર્સના પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
નાયલોન એ ડાયએમાઇન અને ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડના સંઘનન પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બનતું પોલિએમાઇડ છે.
$PVC$ (પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ) એ વિનાઇલ ક્લોરાઇડ મોનોમર્સના યોગશીલ પોલિમરાઇઝેશન દ્વારા બને છે.
તેથી,બેકેલાઇટના ઉત્પાદનમાં ફિનોલ એક મુખ્ય ઘટક છે.
1 likesView Solution
30
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
કેલ્શિયમ એસીટેટને સૂકું ગરમ કરવાથી શું મળે છે?
A
એસીટાલ્ડિહાઈડ
B
ઈથેન
C
એસીટીક એસિડ
D
એસીટોન
Solution
(D) જ્યારે કેલ્શિયમ એસીટેટ $(CH_3COO)_2Ca$ ને સૂકું નિસ્યંદન (સૂકું ગરમ) કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થઈને એસીટોન $(CH_3COCH_3)$ અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ મળે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$(CH_3COO)_2Ca \xrightarrow{\Delta} CH_3COCH_3 + CaCO_3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$(CH_3COO)_2Ca \xrightarrow{\Delta} CH_3COCH_3 + CaCO_3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
0 likesView Solution
31
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
$AlCl_3$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં નીચેનામાંથી કોની પ્રક્રિયા દ્વારા એસિટોફેનોન તૈયાર કરવામાં આવે છે?
A
ફિનોલ અને એસિટિક એસિડ
B
બેન્ઝીન અને એસિટોન
C
બેન્ઝીન અને એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ
D
ફિનોલ અને એસિટોન
Solution
(C) એસિટોફેનોન બેન્ઝીનના ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બેન્ઝીન નિર્જળ લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક $AlCl_3$ ની હાજરીમાં એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_6H_6 + CH_3COCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5COCH_3 + HCl$.
આમ,સાચા પ્રક્રિયકો બેન્ઝીન અને એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બેન્ઝીન નિર્જળ લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક $AlCl_3$ ની હાજરીમાં એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_6H_6 + CH_3COCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5COCH_3 + HCl$.
આમ,સાચા પ્રક્રિયકો બેન્ઝીન અને એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ છે.
0 likesView Solution
32
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કયું ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે ઈંટ જેવો લાલ અવક્ષેપ આપતું નથી?
A
એસીટોન
B
એસીટાલ્ડિહાઈડ
C
ફોર્મેલિન
D
$D^{-}$-ગ્લુકોઝ
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ફેહલિંગ દ્રાવણ એ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે વપરાતો મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
આલ્ડિહાઈડ (જેમ કે એસીટાલ્ડિહાઈડ અને ફોર્મેલિન) અને રિડ્યુસિંગ શર્કરા (જેમ કે $D^{-}$-ગ્લુકોઝ) ફેહલિંગ દ્રાવણ દ્વારા ઓક્સિડાઈઝ થઈને $Cu_2O$ ના ઈંટ જેવા લાલ અવક્ષેપ આપે છે.
એસીટોન જેવા કીટોન ફેહલિંગ દ્રાવણ દ્વારા સરળતાથી ઓક્સિડાઈઝ થતા નથી કારણ કે તેમને $C-C$ બંધ તોડવા માટે વધુ શક્તિશાળી ઓક્સિડેશનકર્તાની જરૂર પડે છે.
તેથી,એસીટોન ઈંટ જેવો લાલ અવક્ષેપ આપતું નથી.
ફેહલિંગ દ્રાવણ એ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે વપરાતો મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
આલ્ડિહાઈડ (જેમ કે એસીટાલ્ડિહાઈડ અને ફોર્મેલિન) અને રિડ્યુસિંગ શર્કરા (જેમ કે $D^{-}$-ગ્લુકોઝ) ફેહલિંગ દ્રાવણ દ્વારા ઓક્સિડાઈઝ થઈને $Cu_2O$ ના ઈંટ જેવા લાલ અવક્ષેપ આપે છે.
એસીટોન જેવા કીટોન ફેહલિંગ દ્રાવણ દ્વારા સરળતાથી ઓક્સિડાઈઝ થતા નથી કારણ કે તેમને $C-C$ બંધ તોડવા માટે વધુ શક્તિશાળી ઓક્સિડેશનકર્તાની જરૂર પડે છે.
તેથી,એસીટોન ઈંટ જેવો લાલ અવક્ષેપ આપતું નથી.
0 likesView Solution
33
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
એસીટાલ્ડિહાઈડ અને એસીટોનને કોના દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે?
A
મોલિશ કસોટી
B
બ્રોમોફોર્મ કસોટી
C
પાણીમાં દ્રાવ્યતા
D
ટોલેન્સ કસોટી
Solution
(D) $CH_3CHO$ એ આલ્ડિહાઈડ હોવાથી ટોલેન્સ કસોટી (સિલ્વર મિરર ટેસ્ટ) આપે છે,જે સિલ્વર મિરર બનાવે છે: $CH_3CHO + 2[Ag(NH_3)_2]^+ + 3OH^- \rightarrow CH_3COO^- + 2Ag_{\downarrow} + 4NH_3 + 2H_2O$.
એસીટોન એ કીટોન છે અને તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
એસીટોન એ કીટોન છે અને તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
0 likesView Solution
34
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
એસીટાલ્ડિહાઈડની સાંદ્ર $KMnO_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
A
$CH_3COOH$
B
$CH_3CH_2OH$
C
$HCHO$
D
$CH_3OH$
Solution
(A) એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ એ એક આલ્ડિહાઈડ છે.
જ્યારે તેને સાંદ્ર $KMnO_4$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થાય છે.
આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
તેથી,પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3CHO + [O] \xrightarrow{KMnO_4} CH_3COOH$ (એસીટિક એસિડ).
જ્યારે તેને સાંદ્ર $KMnO_4$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થાય છે.
આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
તેથી,પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3CHO + [O] \xrightarrow{KMnO_4} CH_3COOH$ (એસીટિક એસિડ).
0 likesView Solution
35
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
ઇથાઇલ આલ્કોહોલ અને એસિટિક એસિડના મિશ્રણને સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં ગરમ કરતા ફળો જેવી સુગંધ ધરાવતું સંયોજન બને છે. આ પ્રક્રિયાને શું કહેવાય છે?
A
તટસ્થીકરણ
B
એસ્ટર જળવિભાજન
C
એસ્ટરીકરણ
D
વિલિયમસન સંશ્લેષણ
Solution
(C) ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ અને એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં નીચે મુજબ થાય છે:
$C_2H_5OH + CH_3COOH \xrightarrow{Conc. H_2SO_4} CH_3COOC_2H_5 + H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં એસ્ટર (ઇથાઇલ એસિટેટ) બને છે,જે ફળો જેવી લાક્ષણિક સુગંધ ધરાવે છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયાને એસ્ટરીકરણ કહેવામાં આવે છે.
$C_2H_5OH + CH_3COOH \xrightarrow{Conc. H_2SO_4} CH_3COOC_2H_5 + H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં એસ્ટર (ઇથાઇલ એસિટેટ) બને છે,જે ફળો જેવી લાક્ષણિક સુગંધ ધરાવે છે.
તેથી,આ પ્રક્રિયાને એસ્ટરીકરણ કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
36
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
જ્યારે એનિલિન $0^{\circ} - 5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2$ અને મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે બનતી નીપજ કઈ છે?
A
નાઈટ્રોએનિલિન
B
બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ
C
બેન્ઝીન
D
ટ્રાયનાઈટ્રોએનિલિન
Solution
(B) એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ ની નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા,જે $NaNO_2$ અને મંદ $HCl$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા ઇન-સિટુ (in situ) ઉત્પન્ન થાય છે,તેને $0^{\circ} - 5^{\circ}C$ જેટલા નીચા તાપમાને ડાયઝોટાઈઝેશન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NH_2 + NaNO_2 + 2HCl \xrightarrow{0^{\circ} - 5^{\circ}C} C_6H_5N_2^+Cl^- + NaCl + 2H_2O$
બનતી નીપજ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NH_2 + NaNO_2 + 2HCl \xrightarrow{0^{\circ} - 5^{\circ}C} C_6H_5N_2^+Cl^- + NaCl + 2H_2O$
બનતી નીપજ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ છે.
0 likesView Solution
37
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
એન્ઝાઇમ (ઉત્સેચકો) વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓને વેગ આપે છે
B
શરીરના તાપમાને શ્રેષ્ઠ પ્રવૃત્તિ ધરાવે છે
C
એમિનો એસિડના બનેલા હોય છે
D
આ તમામ ગુણધર્મો ધરાવે છે
Solution
(D) ઉત્સેચકો જૈવિક ઉદ્દીપકો છે જે જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓને ઝડપી બનાવે છે.
તેઓ મુખ્યત્વે પ્રોટીનયુક્ત હોય છે,એટલે કે તેઓ એમિનો એસિડના બનેલા હોય છે.
તેઓ ચોક્કસ તાપમાને શ્રેષ્ઠ પ્રવૃત્તિ દર્શાવે છે,જે માનવ ઉત્સેચકો માટે સામાન્ય રીતે શરીરના તાપમાન $37.5^{\circ} C$ ની આસપાસ હોય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
તેઓ મુખ્યત્વે પ્રોટીનયુક્ત હોય છે,એટલે કે તેઓ એમિનો એસિડના બનેલા હોય છે.
તેઓ ચોક્કસ તાપમાને શ્રેષ્ઠ પ્રવૃત્તિ દર્શાવે છે,જે માનવ ઉત્સેચકો માટે સામાન્ય રીતે શરીરના તાપમાન $37.5^{\circ} C$ ની આસપાસ હોય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
0 likesView Solution
38
ChemistryEasyMCQAIIMS · 1996
કોના જળવિભાજનથી એમિનો એસિડ ઉત્પન્ન થાય છે?
A
ન્યુક્લિક એસિડ
B
કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ
C
ચરબી (Fats)
D
પ્રોટીન
Solution
(D) પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના પોલિમર છે જે પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
જળવિભાજન પર,પ્રોટીન તેમના ઘટક એમિનો એસિડમાં વિભાજિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવવામાં આવે છે:
$Dipeptide + H_2O \rightarrow Amino \ Acid_1 + Amino \ Acid_2$
જળવિભાજન પર,પ્રોટીન તેમના ઘટક એમિનો એસિડમાં વિભાજિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવવામાં આવે છે:
$Dipeptide + H_2O \rightarrow Amino \ Acid_1 + Amino \ Acid_2$
0 likesView Solution
39
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
ન્યુક્લીક એસિડમાં,બેકબોનના ઘટકોનો ક્રમ શું છે?
A
બેઝ-ફોસ્ફેટ-શર્કરા
B
ફોસ્ફેટ-બેઝ-શર્કરા
C
શર્કરા-બેઝ-ફોસ્ફેટ
D
શર્કરા-ફોસ્ફેટ-બેઝ
Solution
(D) ન્યુક્લીક એસિડ એ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સના પોલિમર છે. દરેક ન્યુક્લિયોટાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફેટ જૂથનો બનેલો હોય છે.
ન્યુક્લીક એસિડની રચનામાં,બેકબોન શર્કરા અને ફોસ્ફેટ જૂથોના એકાંતરે ક્રમ દ્વારા રચાય છે,જ્યારે નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ શર્કરાના એકમો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,બેકબોનમાં પુનરાવર્તિત એકમ શર્કરા-ફોસ્ફેટ છે,જેમાં બેઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ન્યુક્લિયોટાઇડ એકમમાં ઘટકોનો ક્રમ શર્કરા-ફોસ્ફેટ-બેઝ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ એ બંધારણીય ગોઠવણીનું સૌથી યોગ્ય નિરૂપણ છે.
ન્યુક્લીક એસિડની રચનામાં,બેકબોન શર્કરા અને ફોસ્ફેટ જૂથોના એકાંતરે ક્રમ દ્વારા રચાય છે,જ્યારે નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ શર્કરાના એકમો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,બેકબોનમાં પુનરાવર્તિત એકમ શર્કરા-ફોસ્ફેટ છે,જેમાં બેઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ન્યુક્લિયોટાઇડ એકમમાં ઘટકોનો ક્રમ શર્કરા-ફોસ્ફેટ-બેઝ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ એ બંધારણીય ગોઠવણીનું સૌથી યોગ્ય નિરૂપણ છે.
0 likesView Solution
40
ChemistryMediumMCQAIIMS · 1996
નીચેનામાંથી કયું આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે?
A
ફોર્માલ્ડિહાઈડ
B
ઈથાઈલ આલ્કોહોલ
C
બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ
D
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
Solution
(B) જે સંયોજનોમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય અથવા જેનું ઓક્સિડેશન થઈને આ સમૂહ મળે (જેમ કે $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ) તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
ઈથાઈલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ નું $I_2/NaOH$ દ્વારા એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,જે ત્યારબાદ આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા:
$CH_3CH_2OH$ $\xrightarrow{I_2/NaOH} CH_3CHO$ $\xrightarrow{I_2/NaOH} CI_3CHO$ $\xrightarrow{NaOH} CHI_3 + HCOONa$
ઈથાઈલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ નું $I_2/NaOH$ દ્વારા એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,જે ત્યારબાદ આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા:
$CH_3CH_2OH$ $\xrightarrow{I_2/NaOH} CH_3CHO$ $\xrightarrow{I_2/NaOH} CI_3CHO$ $\xrightarrow{NaOH} CHI_3 + HCOONa$
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIIMS style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIIMS mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in AIIMS 1996?
There are 40 Chemistry questions from the AIIMS 1996 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIIMS 1996 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIIMS 1996 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIIMS mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from AIIMS previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIIMS Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick AIIMS 1996 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.