Gujarati

Noble gases Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · p-Block Elements (Class 12) · Noble gases

353+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 353 questions in Gujarati

251
DifficultMCQ
$Xe$ અને $O_2F_2$ ની પ્રક્રિયાથી $Xe$ સંયોજન $P$ મળે છે. $1 \ mol$ $P$ ના સંપૂર્ણ જળવિભાજનથી ઉત્પન્ન થતા $HF$ ના મોલની સંખ્યા . . . . . . છે.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) $Xe$ અને $O_2F_2$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $Xe + 2 O_2F_2 \rightarrow XeF_4 + 2 O_2$.
આમ,સંયોજન $P$ એ $XeF_4$ છે.
$XeF_4$ નું સંપૂર્ણ જળવિભાજન નીચે મુજબ થાય છે: $XeF_4 + 2 H_2O \rightarrow XeO_2F_2 + 4 HF$.
તેથી,$1 \ mol$ $XeF_4$ ના સંપૂર્ણ જળવિભાજનથી $4 \ moles$ $HF$ ઉત્પન્ન થાય છે.
252
MediumMCQ
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો:
$A. \ XeO_3$ $I. \ sp^3 d, \text{રેખીય}$
$B. \ XeF_2$ $II. \ sp^3, \text{પિરામિડલ}$
$C. \ XeOF_4$ $III. \ sp^3 d^3, \text{વિકૃત અષ્ટફલકીય}$
$D. \ XeF_6$ $IV. \ sp^3 d^2, \text{ચોરસ પિરામિડલ}$

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$A-II, B-I, C-IV, D-III$
B
$A-II, B-I, C-III, D-IV$
C
$A-IV, B-II, C-III, D-I$
D
$A-IV, B-II, C-I, D-III$

Solution

(A) $XeO_3$: સંકરણ $sp^3$ છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $(LP)$ છે,જે પિરામિડલ આકાર આપે છે.
$XeF_2$: સંકરણ $sp^3 d$ છે અને $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $(LP)$ છે,જે રેખીય આકાર આપે છે.
$XeOF_4$: સંકરણ $sp^3 d^2$ છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $(LP)$ છે,જે ચોરસ પિરામિડલ આકાર આપે છે.
$XeF_6$: સંકરણ $sp^3 d^3$ છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $(LP)$ છે,જે વિકૃત અષ્ટફલકીય આકાર આપે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.
253
DifficultMCQ
ઝેનોન વિવિધ પ્રકારના સંયોજનો બનાવે છે. તેમાંથી એક સંયોજન $XeO_{n_1}F_{n_2}$ સ્વરૂપે દર્શાવેલ છે. જો આ સંયોજન માટે $n_1$ અને $n_2$ નો ગુણોત્તર $1$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ ખોટો છે?
A
તેનું બંધારણ ફોલ્ડ થયેલ ચોરસ છે
B
તે ધ્રુવીય તેમજ સમતલીય સંયોજન છે
C
તેના મધ્યસ્થ પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે
D
આ સંયોજન માટે $\sigma$ અને $\pi$ બંધનો ગુણોત્તર $2$ છે

Solution

(B) આપેલ ગુણોત્તર $n_1 : n_2 = 1$ મુજબ,સંયોજન $XeO_2F_2$ છે.
$XeO_2F_2$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
તે $F$ સાથે $2$ એકલ બંધ અને $O$ સાથે $2$ દ્વિબંધ બનાવે છે,જેમાં $6$ ઇલેક્ટ્રોન વપરાય છે.
આથી $2$ ઇલેક્ટ્રોન બાકી રહે છે,જે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બનાવે છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોન ડોમેન્સની સંખ્યા $5$ ($4$ બંધકારક યુગ્મ + $1$ અબંધકારક યુગ્મ) છે,જે સી-સો (see-saw) ભૂમિતિ આપે છે.
$XeO_2F_2$ એ ધ્રુવીય અને અસમતલીય અણુ છે.
તેથી,તે સમતલીય સંયોજન છે તે વિધાન ખોટું છે.
254
MediumMCQ
નિષ્ક્રિય વાયુઓનું નામ તેમની પ્રતિક્રિયાશીલતા પ્રત્યેની નિષ્ક્રિયતાને કારણે રાખવામાં આવ્યું છે. તેમના વિશેનું ખોટું વિધાન ઓળખો.
A
ઉમદા વાયુઓ પાણીમાં અલ્પ દ્રાવ્ય હોય છે.
B
ઉમદા વાયુઓના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ ઊંચા હોય છે.
C
ઉમદા વાયુઓમાં નિર્બળ વિસર્જન બળો (dispersion forces) હોય છે.
D
ઉમદા વાયુઓની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પીના મૂલ્યો મોટા ધન હોય છે.

Solution

(B) ઉમદા વાયુઓ સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોનિક રચના ($ns^2 np^6$,$He$ સિવાય જે $1s^2$ છે) ધરાવે છે,જે તેમને રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય બનાવે છે.
તેમની સ્થાયી રચનાને કારણે,તેમના પરમાણુઓ વચ્ચે નિર્બળ વિસર્જન બળો હોય છે,જેના પરિણામે તેમના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ નીચા હોય છે.
તેઓ પાણીમાં અલ્પ દ્રાવ્ય છે.
તેમની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પીના મૂલ્યો મોટા ધન હોય છે કારણ કે તેઓ ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારવાની કોઈ વૃત્તિ ધરાવતા નથી.
તેથી,ઉમદા વાયુઓના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ ઊંચા હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.
255
MediumMCQ
$He$ થી $Xe$ સુધી ઉમદા વાયુઓના ઉત્કલન બિંદુમાં વધારા માટે કયું પરિબળ સૌથી વધુ જવાબદાર છે $:-$
A
$I.E.$ માં ઘટાડો
B
એકપરમાણ્વીય પ્રકૃતિ
C
ધ્રુવીયતામાં ઘટાડો
D
ધ્રુવીયતામાં વધારો

Solution

(D) $He$ થી $Xe$ સુધી ઉમદા વાયુઓના ઉત્કલન બિંદુઓ વાન ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળોના મૂલ્યમાં વધારાને કારણે વધે છે.
જેમ જેમ સમૂહમાં નીચે જઈએ તેમ પરમાણુ કદ વધે છે,તેમ ઇલેક્ટ્રોન વાદળ વધુ ફેલાયેલું બને છે અને પરમાણુઓની ધ્રુવીયતા (polarisability) વધે છે.
વધારે ધ્રુવીયતાને કારણે પ્રબળ ક્ષણિક દ્વિધ્રુવ-પ્રેરિત દ્વિધ્રુવ આકર્ષણ બળો ઉદ્ભવે છે,જેના પરિણામે ઉત્કલન બિંદુ ઊંચા હોય છે.
256
MediumMCQ
કયું યોગ્ય રીતે જોડાયેલ નથી $:-$
A
$XeO_3 -$ ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ
B
$ClF_3 - T$ આકાર
C
$XeOF_4 -$ સ્ક્વેર પિરામિડલ
D
$XeF_2 -$ રેખીય

Solution

(A) $XeO_3$ નો આકાર ટ્રાયગોનલ પિરામિડલ છે,ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ નથી.
$ClF_3$ નો આકાર $T$-આકાર છે.
$XeOF_4$ નો આકાર સ્ક્વેર પિરામિડલ છે.
$XeF_2$ નો આકાર રેખીય છે.
તેથી,ખોટું જોડાણ $XeO_3$ છે.
257
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ રેડિયોએક્ટિવ નથી?
A
$At$
B
$Po$
C
$Rn$
D
$Ar$

Solution

(D) $At$ (એસ્ટેટાઇન),$Po$ (પોલોનિયમ),અને $Rn$ (રેડોન) એ આવર્ત કોષ્ટકના ભારે સમૂહોના રેડિયોએક્ટિવ તત્વો છે.
$Ar$ (આર્ગોન) એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે અને તે એક સ્થાયી,બિન-રેડિયોએક્ટિવ તત્વ છે.
258
MediumMCQ
નીચેના સંયોજનોમાંથી તે ઓળખો જેમાં $Xe$ ની સંયોજકતા કક્ષામાં એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) હોય.
A
$XeF_2$
B
$XeF_4$
C
$XeOF_2$
D
$XeOF_4$

Solution

(D) $Xe$ ની સંયોજકતા કક્ષામાં $8$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$XeF_2$ માં,$Xe$ એ $F$ પરમાણુઓ સાથે $2$ બંધ બનાવે છે,જે $6$ ઇલેક્ટ્રોન ($3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ) બાકી રાખે છે.
$XeF_4$ માં,$Xe$ એ $F$ પરમાણુઓ સાથે $4$ બંધ બનાવે છે,જે $4$ ઇલેક્ટ્રોન ($2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ) બાકી રાખે છે.
$XeOF_2$ માં,$Xe$ એ $F$ સાથે $2$ અને $O$ સાથે $2$ બંધ બનાવે છે (કુલ $4$ બંધ),જે $4$ ઇલેક્ટ્રોન ($2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ) બાકી રાખે છે.
$XeOF_4$ માં,$Xe$ એ $F$ સાથે $4$ અને $O$ સાથે $2$ બંધ બનાવે છે (કુલ $6$ બંધ),જે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ($1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ) બાકી રાખે છે.
તેથી,$XeOF_4$ એ સંયોજન છે જેમાં $Xe$ પાસે એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે.
259
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા નિષ્ક્રિય વાયુનો ઉપયોગ મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$ માટે થાય છે?
A
$He$
B
$Ne$
C
$Ar$
D
$Xe$

Solution

(A) પ્રવાહી $He$ (હિલિયમ) નો ઉપયોગ $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) સ્કેનરના સુપરકન્ડક્ટિંગ ચુંબકોમાં કુલન્ટ તરીકે થાય છે,જેથી સુપરકન્ડક્ટિવિટી માટે જરૂરી અત્યંત નીચું તાપમાન જાળવી શકાય.
260
EasyMCQ
ઝેનોન મોનોઓક્સિટેટ્રાફ્લોરાઈડમાં ઝેનોનનો ઓક્સિડેશન આંક કેટલો છે?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) ઝેનોન મોનોઓક્સિટેટ્રાફ્લોરાઈડનું રાસાયણિક સૂત્ર $XeOF_4$ છે.
ધારો કે ઝેનોનનો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ અને ફ્લોરિનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે.
અણુના કુલ વીજભાર $(0)$ સાથે ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો કરતા:
$x + (-2) + 4(-1) = 0$
$x - 2 - 4 = 0$
$x - 6 = 0$
$x = +6$.
તેથી,$XeOF_4$ માં ઝેનોનનો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ છે.
261
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા ઝેનોન સંયોજનનું બંધારણ ક્લોરિન પેન્ટાફ્લોરાઇડ $(ClF_5)$ જેવું છે?
A
$XeF_4$
B
$XeF_6$
C
$XeO_3$
D
$XeOF_4$

Solution

(D) $ClF_5$ નું બંધારણ ચોરસ પિરામિડલ છે,જે મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સાથે $sp^3d^2$ સંકરણ પર આધારિત છે.
$XeOF_4$ માં મધ્યસ્થ ઝેનોન પરમાણુ ચાર ફ્લોરિન પરમાણુઓ અને એક ઓક્સિજન પરમાણુ (દ્વિબંધ) સાથે જોડાયેલ છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા,$XeOF_4$ માં $Xe$ માટે સ્ટેરિક નંબર $5$ (ચાર એકલ બંધ + એક દ્વિબંધ) અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3d^2$ સંકરણ આપે છે.
આમ,$XeOF_4$ પણ ચોરસ પિરામિડલ ભૂમિતિ ધરાવે છે,જે તેને $ClF_5$ સાથે સમાન બંધારણીય બનાવે છે.
262
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ઉમદા વાયુ તત્વ સૌથી વધુ સંખ્યામાં વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે?
A
$Xe$
B
$Kr$
C
$Ar$
D
$Ne$

Solution

(A) $He$,$Ne$,$Ar$ અને $Kr$ ની તુલનામાં ઝેનોન $(Xe)$ નું પરમાણ્વીય કદ મોટું અને આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઓછી હોય છે.
તેની ઓછી આયનીકરણ ઉર્જાને કારણે,તે ફ્લોરિન અને ઓક્સિજન જેવા અત્યંત વિદ્યુતઋણ તત્વો સાથે સરળતાથી સંયોજનો બનાવી શકે છે.
પરિણામે,ઉમદા વાયુઓમાં ઝેનોન સૌથી વધુ સંખ્યામાં વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ (જેમ કે $+2, +4, +6, +8$) દર્શાવે છે.
263
EasyMCQ
ઇલેક્ટ્રિક બલ્બમાં ભરવા માટે વપરાતા વાયુઓને ઓળખો.
A
$Ar$ અને $N_2$
B
$He$ અને $O_2$
C
$He$ અને $N_2$
D
$Ne$ અને $He$

Solution

(A) ઇલેક્ટ્રિક બલ્બમાં ઊંચા તાપમાને ટંગસ્ટન ફિલામેન્ટના ઓક્સિડેશનને રોકવા માટે રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય વાયુઓ ભરવામાં આવે છે. $Ar$ (આર્ગોન) અને $N_2$ (નાઇટ્રોજન) સામાન્ય રીતે આ હેતુ માટે વપરાય છે કારણ કે તે પ્રતિક્રિયાશીલ નથી અને ફિલામેન્ટનું આયુષ્ય વધારવામાં મદદ કરે છે.
264
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો નિષ્ક્રિય વાયુ ફ્લોરિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્ફટિકમય ફ્લોરાઈડ આપે છે?
A
$Ne$
B
$He$
C
$Xe$
D
$Ar$

Solution

(C) સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટે છે અને આપેલા નિષ્ક્રિય વાયુઓમાંથી $Xe$ ની આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી છે.
આ ઓછી આયનીકરણ ઉર્જાને કારણે,$Xe$ ફ્લોરિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને $XeF_2$,$XeF_4$ અને $XeF_6$ જેવા સ્થાયી સ્ફટિકમય ફ્લોરાઈડ સરળતાથી બનાવી શકે છે.
265
MediumMCQ
નીચેનામાંથી આર્ગોનનો ઉપયોગ ઓળખો.
A
સુપરસોનિક વિન્ડ ટનલમાં
B
મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$ માટે
C
વેલ્ડિંગમાં નિષ્ક્રિય વાતાવરણ ઉત્પન્ન કરવા માટે
D
લેસરના ઉત્પાદન માટે

Solution

(C) આર્ગોનનો ઉપયોગ વિશિષ્ટ મિશ્ર ધાતુઓના વેલ્ડિંગમાં તેમજ ઓટોમોબાઈલ ફ્રેમ્સ,મફલર્સ અને અન્ય ઓટોમોટિવ ભાગોના વેલ્ડિંગમાં થાય છે. તેને શીલ્ડ ગેસ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે વેલ્ડિંગ પ્રક્રિયાની આસપાસના વાયુઓ અને ધાતુઓ સાથે પ્રતિક્રિયા આપતું નથી. તે ફક્ત જગ્યા રોકે છે અને $N_2$ અને $O_2$ જેવા સક્રિય વાયુઓને કારણે થતી અનિચ્છનીય પ્રતિક્રિયાઓને અટકાવે છે.
266
EasyMCQ
નીચેનામાંથી $Ar$ અને $N_2$ ના મિશ્રણનો ઉપયોગ ઓળખો.
A
મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ માટે
B
લેસરના ઉત્પાદન માટે
C
ઇલેક્ટ્રિક બલ્બ ભરવા માટે
D
સંશોધન કાર્ય માટે નીચું તાપમાન ઉત્પન્ન કરવા માટે

Solution

(C) ઇલેક્ટ્રિક બલ્બમાં ફિલામેન્ટ ટંગસ્ટનનો બનેલો હોય છે,જે હવામાં રહેલા ઓક્સિજનના સંપર્કમાં આવતા તરત જ બળી જાય છે.
આ કારણોસર $Ar$ અને $N_2$ જેવા નિષ્ક્રિય વાયુઓનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક બલ્બ ભરવા માટે થાય છે.
આ વાયુઓ રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય છે અને ટંગસ્ટન ફિલામેન્ટના ઓક્સિડેશનને અટકાવે છે,જેનાથી બલ્બનું આયુષ્ય વધે છે.
267
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો વાયુ કેન્સરની સારવારમાં વપરાય છે?
A
$He$
B
$Ar$
C
$Ne$
D
$Rn$

Solution

(D) રેડોન $(Rn)$ એ એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વ છે.
તેના રેડિયોએક્ટિવ ગુણધર્મને કારણે,તેનો ઉપયોગ કેન્સરની સારવારમાં રેડિયોથેરાપી તરીકે થાય છે.
268
EasyMCQ
ખાણિયાની કેપ લેમ્પમાં વપરાતો નિષ્ક્રિય વાયુ કયો છે?
A
$Ra$
B
$Kr$
C
$Ar$
D
$He$

Solution

(B) ક્રિપ્ટોન $(Kr)$ એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે જેનો ઉપયોગ ખાણિયાઓની કેપ લેમ્પમાં થાય છે કારણ કે તે તેજસ્વી,સફેદ પ્રકાશ આપે છે અને ફિલામેન્ટનું આયુષ્ય વધારે છે.
269
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ નિષ્ક્રિય વાયુઓની જોડીનો ઉપયોગ ફ્લેશ બલ્બમાં થાય છે?
A
$Xe$ અને $He$
B
$Xe$ અને $Kr$
C
$Xe$ અને $Rn$
D
$Xe$ અને $Ar$

Solution

(B) નિષ્ક્રિય વાયુઓ $Xe$ (ઝેનોન) અને $Kr$ (ક્રિપ્ટોન) નો ઉપયોગ ફોટોગ્રાફી માટેના હાઈ-ઇન્ટેન્સિટી ફ્લેશ બલ્બમાં થાય છે,કારણ કે જ્યારે તેમાંથી વિદ્યુત વિભાર પસાર કરવામાં આવે છે ત્યારે તે તેજસ્વી સફેદ પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે.
270
EasyMCQ
ફુગ્ગા ભરવા માટે વપરાતા નિષ્ક્રિય વાયુને ઓળખો.
A
ક્રિપ્ટોન
B
નિયોન
C
હિલિયમ
D
આર્ગોન

Solution

(C) $Helium$ $(He)$ એ ફુગ્ગા ભરવા માટે વપરાતો નિષ્ક્રિય વાયુ છે કારણ કે તે હવા કરતા ઘણો હલકો છે અને રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય છે,જે તેને વાપરવા માટે સુરક્ષિત બનાવે છે.
271
EasyMCQ
ઊંડા સમુદ્રના ડાઇવર્સ (ગોતાખોરો) દ્વારા શ્વસન માટે કયા મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે?
A
$Ne + O_2$
B
$Kr + O_2$
C
$Ar + O_2$
D
$He + O_2$

Solution

(D) સ્કુબા ડાઇવર્સ જ્યારે પાણીની અંદર ઊંચા દબાણે શ્વાસ લે છે ત્યારે તેમને ઓગળેલા વાયુઓની ઊંચી સાંદ્રતાનો સામનો કરવો પડે છે.
વધતું દબાણ રુધિરમાં વાતાવરણીય વાયુઓની દ્રાવ્યતા વધારે છે.
જ્યારે ડાઇવર્સ સપાટી તરફ આવે છે,ત્યારે દબાણ ધીમે ધીમે ઘટે છે,જેના કારણે રુધિરમાં નાઈટ્રોજનના પરપોટા બની શકે છે,જેને 'બેન્ડ્સ' કહેવામાં આવે છે.
આ 'બેન્ડ્સ' થી બચવા માટે,સ્કુબા ડાઇવર્સ હિલિયમ સાથે મંદ કરેલી હવા $(11.7 \% \text{ હિલિયમ}, 56.2 \% \text{ નાઈટ્રોજન અને } 32.1 \% \text{ ઓક્સિજન})$ થી ભરેલા ટાંકીઓનો ઉપયોગ કરે છે.
આમ,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
272
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ દ્વિપરમાણ્વીય અણુઓ બનાવતું નથી?
A
આર્ગોન
B
ઓક્સિજન
C
નાઈટ્રોજન
D
બ્રોમિન

Solution

(A) આર્ગોન $(Ar)$ એ સમૂહ $18$ નો નિષ્ક્રિય વાયુ છે.
નિષ્ક્રિય વાયુઓ એકપરમાણ્વીય વાયુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે કારણ કે તેમની સંયોજકતા કક્ષા સ્થાયી $(ns^2 np^6)$ હોય છે.
ઓક્સિજન $(O_2)$,નાઈટ્રોજન $(N_2)$ અને બ્રોમિન $(Br_2)$ તેમની પ્રમાણભૂત અવસ્થામાં દ્વિપરમાણ્વીય અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
273
EasyMCQ
વાતાવરણમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતો નિષ્ક્રિય વાયુ કયો છે?
A
નિયોન
B
આર્ગોન
C
ઝેનોન
D
ક્રિપ્ટોન

Solution

(B) આર્ગોન $(Ar)$ એ વાતાવરણમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતો નિષ્ક્રિય વાયુ છે,જે સૂકી હવામાં કદના આધારે આશરે $0.93\%$ જેટલો હોય છે.
274
MediumMCQ
ઝેનોનનું નીચેનામાંથી કયું સંયોજન અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી?
A
$XeF_{6}$
B
$XeF_{4}$
C
$XeF_{5}$
D
$XeF_{2}$

Solution

(C) ઝેનોન નીચે મુજબના ફ્લોરાઈડ બનાવે છે: $XeF_{2}$,$XeF_{4}$,અને $XeF_{6}$.
$XeF_{5}$ એ ઝેનોનનું જાણીતું સ્થાયી સંયોજન નથી.
275
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલ છે?
A
$XeO_3$: પિરામિડલ
B
$XeF_4$: ટેટ્રાહેડ્રલ (સમચતુષ્ફલકીય)
C
$XeF_6$: વિકૃત અષ્ટફલકીય
D
$XeOF_4$: ચોરસ પિરામિડલ

Solution

(B) ખોટી રીતે જોડાયેલ જોડી $XeF_4$: ટેટ્રાહેડ્રલ છે.
$XeF_4$ એ $sp^3d^2$ સંકરણને કારણે ચોરસ સમતલીય બંધારણ ધરાવે છે,જેમાં બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અક્ષીય સ્થાનો પર હોય છે.
276
MediumMCQ
${}_{98}^{249}Cf$ ની ${}_{20}^{48}Ca$ સાથેની અથડામણ દ્વારા કૃત્રિમ રીતે ઉત્પન્ન થયેલ રેડિયોએક્ટિવ નિષ્ક્રિય વાયુ કયો છે?
A
રેડોન
B
રેડિયમ
C
ઓગ્નેસન
D
ઝેનોન

Solution

(C) ${}_{98}^{249}Cf$ અને ${}_{20}^{48}Ca$ વચ્ચેની ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
${}_{98}^{249}Cf + {}_{20}^{48}Ca \longrightarrow {}_{118}^{294}Og + 3{}_0^1n$
અહીં,${}_{118}^{294}Og$ એ ઓગ્નેસન દર્શાવે છે,જે $Z = 118$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતો કૃત્રિમ રેડિયોએક્ટિવ નિષ્ક્રિય વાયુ છે.
277
EasyMCQ
કુદરતી રીતે મળી આવતા $p$-બ્લોક તત્વો કે જે ડાયામેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) છે તેની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$18$
B
$6$
C
$5$
D
$7$

Solution

(C) સમૂહ $18$ ના તત્વો (નિષ્ક્રિય વાયુઓ) ની સંયોજકતા કક્ષા સંપૂર્ણ ભરાયેલી હોય છે ($ns^2 np^6$,$He$ સિવાય જે $1s^2$ છે).
બધી કક્ષકોમાં યુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,આ તત્વો ડાયામેગ્નેટિક હોય છે.
કુદરતી રીતે મળી આવતા સમૂહ $18$ ના તત્વો $He, Ne, Ar, Kr, Xe$ અને $Rn$ છે.
$Rn$ રેડિયોએક્ટિવ હોવાથી,કુદરતી રીતે મળી આવતા સ્થાયી $p$-બ્લોક તત્વો કે જે ડાયામેગ્નેટિક છે તેની સંખ્યા $5$ $(He, Ne, Ar, Kr, Xe)$ છે.
278
MediumMCQ
હવામાંથી નિષ્ક્રિય વાયુઓના અલગીકરણ માટેની રેમસે અને રેલેની પદ્ધતિમાં,હવામાં રહેલા નાઈટ્રોજનનું અંતે શેમાં રૂપાંતર થાય છે?
A
માત્ર $NaNO_{2}$
B
$NO$ અને $NO_{2}$
C
માત્ર $NaNO_{3}$
D
$NaNO_{2}$ અને $NaNO_{3}$

Solution

(D) રેમસે અને રેલેની પદ્ધતિમાં,હવામાં રહેલા નાઈટ્રોજનનું અંતે $NaNO_{2}$ અને $NaNO_{3}$ માં રૂપાંતર થાય છે.
$N_{2} + O_{2} \xrightarrow{\text{Electric discharge}} 2 NO$
$2 NO + O_{2} \longrightarrow 2 NO_{2(g)}$
$2 NO_{2} + 2 NaOH \longrightarrow NaNO_{2} + NaNO_{3} + H_{2}O$
279
EasyMCQ
કયા નિષ્ક્રિય વાયુમાં સંયોજનો બનાવવાની વૃત્તિ સૌથી ઓછી હોય છે?
A
$Ne$
B
$Ar$
C
$Kr$
D
$He$

Solution

(D) નિષ્ક્રિય વાયુઓમાં $He$ (હિલિયમ) માં સંયોજનો બનાવવાની વૃત્તિ સૌથી ઓછી હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે $He$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી આવર્ત કોષ્ટકના તમામ તત્વોમાં સૌથી વધુ છે,જે તેને અત્યંત સ્થિર અને રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય બનાવે છે.
280
EasyMCQ
$XeF_{6}$ નું આંશિક જળવિભાજન કરવાથી એક સંયોજન $X$ મળે છે,જેનો આકાર ચોરસ પિરામિડલ છે. '$X$' શું છે?
A
$XeO_{3}$
B
$XeO_{4}$
C
$XeOF_{4}$
D
$XeO_{2}F_{2}$

Solution

(C) $XeF_{6}$ નું પાણી સાથે આંશિક જળવિભાજન કરવાથી $XeOF_{4}$ મળે છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$XeF_{6} + H_{2}O \rightarrow XeOF_{4} + 2HF$
$XeOF_{4}$ ની રચના ચોરસ પિરામિડલ છે.
Solution diagram
281
MediumMCQ
$0.1 \ mol$ $XeF_6$ ની પ્રક્રિયા $1.8 \ g$ પાણી સાથે કરવામાં આવે છે. મળતી નીપજ કઈ છે?
A
$XeOF_4$
B
$XeO_2F_2$
C
$XeO_3$
D
$XeO_2$

Solution

(A) $H_2O$ નું આણ્વીય દળ $18 \ g/mol$ છે.
આપેલ $H_2O$ નું દળ $= 1.8 \ g$.
$H_2O$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{1.8 \ g}{18 \ g/mol} = 0.1 \ mol$.
$XeF_6$ ની $H_2O$ સાથે $1:1$ મોલર ગુણોત્તરમાં પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$XeF_6 + H_2O \rightarrow XeOF_4 + 2HF$.
આમ,$0.1 \ mol$ $XeF_6$ એ $0.1 \ mol$ $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,તેથી મળતી નીપજ $XeOF_4$ છે.
282
EasyMCQ
$XeF_6$ નો આકાર કેવો હોય છે?
A
સમચોરસ સમતલીય
B
વિકૃત અષ્ટફલકીય
C
સમચોરસ પિરામિડલ
D
પિરામિડલ

Solution

(B) $XeF_6$ અણુમાં મધ્યસ્થ $Xe$ પરમાણુની આસપાસ $7$ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો ($6$ બંધકારક અને $1$ અબંધકારક) હોય છે,જે $sp^3d^3$ સંકરણ સૂચવે છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,$Xe$ પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે નિયમિત અષ્ટફલકીય ભૂમિતિમાં વિકૃતિ આવે છે.
તેથી,$XeF_6$ નો આકાર વિકૃત અષ્ટફલકીય તરીકે ઓળખાય છે.
283
EasyMCQ
ઝેનોન (Xenon) ના નીચેનામાંથી કયા સંયોજનનો આકાર પિરામિડલ (pyramidal) છે?
A
$XeOF_4$
B
$XeF_2$
C
$XeO_3$
D
$XeF_4$

Solution

(C) $XeO_3$ માં $Xe$ નું સંકરણ $sp^3$ છે,જેમાં ત્રણ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે,$XeO_3$ પિરામિડલ આકાર ધરાવે છે.
$XeOF_4$ નો આકાર ચોરસ પિરામિડલ,$XeF_2$ નો આકાર રેખીય અને $XeF_4$ નો આકાર સમતલીય ચોરસ છે.
284
EasyMCQ
ફોટોગ્રાફીમાં ફ્લેશ ટ્યુબમાં નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$Ar$
B
$Ne$
C
$Kr$
D
$Xe$

Solution

(D) ઝેનોન $(Xe)$ નો ઉપયોગ ડિસ્ચાર્જ ટ્યુબમાં વાદળી પ્રકાશનો હાઇ-સ્પીડ ફ્લેશ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે,જેનો ઉપયોગ ઝડપી ફોટોગ્રાફીમાં કરવામાં આવે છે.
285
EasyMCQ
નિષ્ક્રિય વાયુના અણુઓ પાસે કંપન ઊર્જા હોતી નથી કારણ કે નિષ્ક્રિય વાયુ
A
એકપરમાણ્વીય છે
B
રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય છે
C
સંપૂર્ણ ભરાયેલી કક્ષાઓ ધરાવે છે
D
ડાયમેગ્નેટિક છે

Solution

(A) નિષ્ક્રિય વાયુઓ એકપરમાણ્વીય અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
એકપરમાણ્વીય અણુ માત્ર એક જ પરમાણુનો બનેલો હોવાથી,તેમાં માત્ર સ્થાનાંતરિત ગતિની સ્વતંત્રતાના અંશો હોય છે અને તેમાં ભ્રમણ અથવા કંપન ગતિની સ્વતંત્રતાના અંશો હોતા નથી.
તેથી,નિષ્ક્રિય વાયુઓ પાસે કંપન ઊર્જા હોતી નથી.
286
EasyMCQ
આર્ગોનનો ઉપયોગ શેમાં થાય છે?
A
એરશિપ ભરવામાં
B
ઓછું તાપમાન મેળવવા માટે
C
ઉચ્ચ તાપમાનના વેલ્ડિંગમાં
D
કેન્સરની સારવાર માટે રેડિયોથેરાપીમાં

Solution

(C) આર્ગોન એક નિષ્ક્રિય વાયુ છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઉચ્ચ તાપમાનના વેલ્ડિંગ અને અન્ય ધાતુશાસ્ત્રીય પ્રક્રિયાઓમાં થાય છે,જેમાં બિન-ઓક્સિડાઇઝિંગ વાતાવરણ અને નાઇટ્રોજનની ગેરહાજરી જરૂરી હોય છે જેથી અનિચ્છનીય રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ અટકાવી શકાય.
287
EasyMCQ
હાઇડ્રોજનને બદલે ફુગ્ગાઓમાં હિલિયમનો ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તે
A
અદહનશીલ છે
B
હાઇડ્રોજન કરતા હલકું છે
C
રેડિયોએક્ટિવ છે
D
હાઇડ્રોજન કરતા વધુ પ્રમાણમાં મળે છે

Solution

(A) હિલિયમ $(He)$ એક અદહનશીલ (non-flammable) વાયુ છે.
તેની ઉંચકવાની શક્તિ જ્વલનશીલ હાઇડ્રોજન વાયુની સરખામણીમાં $93 \%$ જેટલી છે.
આ કારણોસર,તે ફુગ્ગાઓ અને અન્ય હલકા વિમાનો ભરવા માટે સુરક્ષિત અને પસંદગીનો વાયુ છે.
288
EasyMCQ
નિષ્ક્રિય વાયુઓના મિશ્રણને $173 \ K$ તાપમાને નાળિયેરના કોલસાના બલ્બમાં ઠંડું પાડવામાં આવે છે. જે વાયુઓ અધિશોષિત થતા નથી તે છે
A
$Ne$ અને $Xe$
B
$He$ અને $Xe$
C
$Ar$ અને $Kr$
D
$He$ અને $Ne$

Solution

(D) નિષ્ક્રિય વાયુઓનું અલગીકરણ વિવિધ તાપમાને નાળિયેરના કોલસા પર પસંદગીયુક્ત અધિશોષણના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
$173 \ K$ તાપમાને,$Ar$,$Kr$ અને $Xe$ નાળિયેરના કોલસાની સપાટી પર અધિશોષિત થાય છે.
જોકે,$He$ અને $Ne$ ના ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ નીચા હોય છે અને વાન ડર વાલ્સ બળો નબળા હોય છે,તેથી તેઓ આ તાપમાને અધિશોષિત થતા નથી.
તેથી,જે વાયુઓ વાયુમય અવસ્થામાં રહે છે તે $He$ અને $Ne$ છે.
289
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા ઉમદા વાયુ (noble gas) માં રબર,કાચ અથવા પ્લાસ્ટિક જેવી સામગ્રીમાંથી પ્રસરણ પામવાનો અસામાન્ય ગુણધર્મ છે?
A
$Ne$
B
$Ar$
C
$Kr$
D
$He$

Solution

(D) $He$ (હિલિયમ) માં રબર,કાચ અથવા પ્લાસ્ટિક જેવી સામગ્રીમાંથી પ્રસરણ પામવાનો અસામાન્ય ગુણધર્મ છે.
આ તેના ખૂબ જ નાના પરમાણુ કદને કારણે છે.
ઉમદા વાયુઓની પ્રસરણક્ષમતાનો ચડતો ક્રમ $Xe < Kr < Ar < Ne < He$ છે.
290
MediumMCQ
કયો નિષ્ક્રિય વાયુ સૌથી સરળતાથી પ્રવાહીમાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે?
A
$Xe$
B
$Kr$
C
$Ar$
D
$Ne$

Solution

(A) $Xe$ એ સૌથી સરળતાથી પ્રવાહીમાં રૂપાંતરિત થઈ શકતો નિષ્ક્રિય વાયુ છે.
આનું કારણ એ છે કે પરમાણુ ક્રમાંક વધવાની સાથે આંતરપરમાણ્વીય આકર્ષણ બળો (વાન્ડર વાલ્સ બળો) વધે છે,જે પ્રવાહીકરણને સરળ બનાવે છે.
291
EasyMCQ
$6$th આવર્ત (period) માં $p$-બ્લોકનું છેલ્લું તત્વ કઈ બાહ્યતમ ઇલેક્ટ્રોન રચના દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$7 s^2, 7 p^6$
B
$5 f^{14}, 6 d^{10}, 7 s^2, 7 p^5$
C
$4 f^{14}, 5 d^{10}, 6 s^2, 6 p^4$
D
$4 f^{14}, 5 d^{10}, 6 s^2, 6 p^6$

Solution

(D) $6$th આવર્ત $6s, 4f, 5d,$ અને $6p$ કક્ષકોના ભરાવાને અનુરૂપ છે.
$6$th આવર્તનું છેલ્લું તત્વ નિષ્ક્રિય વાયુ રેડોન $(Rn)$ છે,જેનો પરમાણુ ક્રમાંક $86$ છે.
રેડોનની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Xe] 4f^{14} 5d^{10} 6s^2 6p^6$ છે.
તેથી,બાહ્યતમ ઇલેક્ટ્રોન રચના $4f^{14}, 5d^{10}, 6s^2, 6p^6$ છે.
292
EasyMCQ
$XeF_2$ અને $XeF_4$ ના બંધારણો અનુક્રમે છે
A
રેખીય અને સમતલીય ચોરસ
B
બેન્ટ અને સમતલીય ચોરસ
C
રેખીય અને સમચતુષ્ફલકીય
D
બેન્ટ અને ત્રિકોણીય પિરામિડલ

Solution

(A) $XeF_2$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $2$ બંધ બનાવે છે અને $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. સ્ટેરિક નંબર $2 + 3 = 5$ છે,જે $sp^3d$ સંકરણ દર્શાવે છે. $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વિષુવવૃત્તીય સ્થાનો પર હોવાને કારણે,તેનો આકાર રેખીય છે.
$XeF_4$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $4$ બંધ બનાવે છે અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. સ્ટેરિક નંબર $4 + 2 = 6$ છે,જે $sp^3d^2$ સંકરણ દર્શાવે છે. $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અક્ષીય સ્થાનો પર હોવાને કારણે,તેનો આકાર સમતલીય ચોરસ છે.
આમ,$XeF_2$ રેખીય છે અને $XeF_4$ સમતલીય ચોરસ છે.
293
MediumMCQ
$XeF_6$ ના સંપૂર્ણ જળવિભાજનથી $HF$ સાથે સંયોજન $X$ મળે છે. $X$ માં સંકરણ શું છે?
A
$sp^3$
B
$sp$
C
$sp^2$
D
$sp^3d$

Solution

(A) $XeF_6$ નું સંપૂર્ણ જળવિભાજન નીચે મુજબના રાસાયણિક સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$XeF_6 + 3H_2O \rightarrow XeO_3 + 6HF$
અહીં,સંયોજન $X$ એ $XeO_3$ છે.
$XeO_3$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
તે $3$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે $3$ દ્વિબંધ બનાવે છે,$6$ ઇલેક્ટ્રોનનો ઉપયોગ કરે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ = $3$ (બંધકારક યુગ્મ) + $1$ (અબંધકારક યુગ્મ) = $4$.
તેથી,$XeO_3$ માં $Xe$ નું સંકરણ $sp^3$ છે.
294
MediumMCQ
$Xe_{(g)} + 2 F_{2(g)} \xrightarrow[7 \text{ bar }]{873 \text{ K}} XeF_{4(s)}$
ઉપરની પ્રક્રિયામાં જરૂરી $Xe : F_2$ નો ગુણોત્તર કેટલો છે?
A
$1 : 2$
B
$1 : 5$
C
$1 : 20$
D
$1 : 12$

Solution

(B) ઝેનોન વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં ફ્લોરિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને $XeF_2$,$XeF_4$ અને $XeF_6$ બનાવે છે.
$XeF_4$ ના નિર્માણ માટેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Xe_{(g)} + 2 F_{2(g)} \xrightarrow{873 \text{ K}, 7 \text{ bar }} XeF_{4(s)}$
આ પ્રક્રિયામાં,$Xe$ નો $1 \text{ મોલ}$ $XeF_4$ બનાવવા માટે $F_2$ ના $2 \text{ મોલ}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
જોકે,$XeF_4$ ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં,$Xe$ નું $XeF_4$ માં સંપૂર્ણ રૂપાંતરણ સુનિશ્ચિત કરવા અને અશુદ્ધિઓ તરીકે $XeF_2$ અથવા $XeF_6$ બનતા અટકાવવા માટે $Xe$ અને $F_2$ ના $1 : 5$ ગુણોત્તરના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેથી,જરૂરી ગુણોત્તર $1 : 5$ છે.
295
MediumMCQ
$XeF_4$ ના જળવિભાજનથી $HF$,$O_2$,$Xe$ અને '$X$' મળે છે. '$X$' નું બંધારણ કેવું છે?
A
પિરામિડલ
B
ચોરસ પિરામિડલ
C
અષ્ટફલકીય
D
સમતલીય ચોરસ

Solution

(A) $XeF_4$ ની જળવિભાજન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$6XeF_4 + 12H_2O \longrightarrow 4Xe + 2XeO_3 + 24HF + 3O_2$
અહીં,'$X$' એ $XeO_3$ છે.
$XeO_3$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $O$ પરમાણુઓ સાથે $3$ દ્વિબંધ બનાવે છે અને તેની પાસે $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,તેનું સંકરણ $sp^3$ છે અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી,તેનો આકાર પિરામિડલ છે.
296
MediumMCQ
તે પ્રક્રિયા ઓળખો જેમાં ઓક્સિજન નીપજોમાંનું એક નથી.
A
$XeF_2 + H_2O \rightarrow Xe + HF + O_2$
B
$XeF_4 + H_2O \rightarrow Xe + XeO_3 + HF + O_2$
C
$XeF_4 + O_2F_2 \rightarrow XeF_6 + O_2$
D
$XeF_6 + 3 H_2O \rightarrow XeO_3 + 6 HF$

Solution

(D) $XeF_6 + 3 H_2O \rightarrow XeO_3 + 6 HF$ પ્રક્રિયામાં,નીપજો $XeO_3$ અને $HF$ છે. આ પ્રક્રિયામાં ઓક્સિજન નીપજ તરીકે મુક્ત થતો નથી. અન્ય પ્રક્રિયાઓમાં,ઓક્સિજન આડપેદાશ તરીકે ઉત્પન્ન થાય છે.
297
EasyMCQ
ઝેનોન (Xenon) ના નીચેનામાંથી કયા ફ્લોરાઈડનું અસ્તિત્વ નથી?
A
$XeF_3$
B
$XeF_2$
C
$XeF_6$
D
$XeF_4$

Solution

(A) $Xe$ ફ્લોરિન પરમાણુઓની બેકી સંખ્યા સાથે ફ્લોરાઈડ બનાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે $5p$-ઓર્બિટલમાંથી એક,બે અથવા ત્રણ ઈલેક્ટ્રોનનું $5d$-ઓર્બિટલમાં ઉત્તેજન થવાથી અનુક્રમે બે,ચાર અથવા છ અર્ધ-ભરાયેલી ઓર્બિટલ્સ મળે છે.
આ અર્ધ-ભરાયેલી ઓર્બિટલ્સ ફ્લોરિન પરમાણુઓ સાથે બંધ બનાવે છે,જેના પરિણામે $XeF_2$,$XeF_4$ અથવા $XeF_6$ બને છે.
તેથી,$XeF_3$ નું અસ્તિત્વ નથી.
298
EasyMCQ
વિધાન $(A)$: બધા જ નિષ્ક્રિય વાયુઓ એક-પરમાણ્વીય છે.
કારણ $(R)$: બધા જ નિષ્ક્રિય વાયુઓના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ જ નીચા હોય છે.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે.

Solution

(B) બધા જ નિષ્ક્રિય વાયુઓની સંયોજકતા કક્ષા સંપૂર્ણ ભરાયેલી હોય છે,જે તેમને સ્થાયી અને રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય બનાવે છે. તેથી,તેઓ અન્ય પરમાણુઓ સાથે બંધ બનાવતા નથી અને એક-પરમાણ્વીય વાયુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
નિષ્ક્રિય વાયુઓના પરમાણુઓ વચ્ચે ખૂબ જ નિર્બળ વાન ડેર વાલ્સ આકર્ષણ બળો હોય છે,જેના કારણે તેમના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ જ નીચા હોય છે.
જોકે બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે,પરંતુ તેમની એક-પરમાણ્વીય પ્રકૃતિ તેમની સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાને કારણે છે,તેમના ગલનબિંદુ કે ઉત્કલનબિંદુને કારણે નહીં. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
299
EasyMCQ
હિલિયમ વિશે નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(i)$ પ્રવાહી હિલિયમનો ઉપયોગ શક્તિશાળી સુપરકન્ડક્ટિંગ ચુંબકને જાળવી રાખવા માટે થાય છે.
$(ii)$ પ્રવાહી હિલિયમ નીચા તાપમાનના પ્રયોગો કરવા માટે ઉપયોગી છે.
$(iii)$ તે એક ભારે વાયુ છે.
$(iv)$ તે એક જ્વલનશીલ વાયુ છે.
A
માત્ર $(i) \& (ii)$
B
માત્ર $(ii) \& (iii)$
C
માત્ર $(i) \& (iv)$
D
માત્ર $(iii) \& (iv)$

Solution

(A) પ્રવાહી હિલિયમ $(b.p. \ 4.2 \ K)$ નો ઉપયોગ નીચા તાપમાને વિવિધ પ્રયોગો કરવા માટે ક્રાયોજેનિક એજન્ટ તરીકે થાય છે.
તેનો ઉપયોગ શક્તિશાળી સુપરકન્ડક્ટિંગ ચુંબક બનાવવા અને જાળવવા માટે થાય છે,જે આધુનિક $NMR$ સ્પેક્ટ્રોમીટર અને ક્લિનિકલ નિદાન માટે મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ $(MRI)$ સિસ્ટમનો આવશ્યક ભાગ છે.
હિલિયમ એક હલકો,નિષ્ક્રિય અને અજ્વલનશીલ વાયુ છે.
તેથી,વિધાનો $(i)$ અને $(ii)$ સાચા છે.
300
EasyMCQ
$Xenon$ સૌથી વધુ કોની સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે?
A
તટસ્થ પરમાણુઓ
B
સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વો
C
સૌથી વધુ વિદ્યુતધન તત્વો
D
સંક્રાંતિ તત્વો

Solution

(B) $Xenon$ એ ઉમદા વાયુ છે જેની આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઊંચી હોય છે.
તે મુખ્યત્વે ફ્લોરિન અને ઓક્સિજન જેવા અત્યંત વિદ્યુતઋણ તત્વો સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને $XeF_2$,$XeF_4$,$XeF_6$ અને $XeO_3$ જેવા સંયોજનો બનાવે છે.
નીલ બાર્ટલેટે સૌપ્રથમ $Xenon$ ની પ્રતિક્રિયા અત્યંત પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા $PtF_6$ સાથે કરાવીને $[Xe]^+[PtF_6]^-$ બનાવ્યું હતું.
તેથી,$Xenon$ સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વો સાથે શ્રેષ્ઠ રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે.

p-Block Elements (Class 12) — Noble gases · Frequently Asked Questions

1Are these p-Block Elements (Class 12) questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a p-Block Elements (Class 12) Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.