Nitrogen family Questions in Gujarati

(B) $NO + NO_2 \xrightarrow{253 \ K} N_2O_3 \ (X)$
$N_2O_3 + H_2O \longrightarrow 2HNO_2 \ (Y)$
$Y$ $(HNO_2)$ નો ઋણાયન $NO_2^-$ છે.
$NO_2^-$ માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે,જે બેન્ટ આકાર આપે છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો વિકલ્પ ત્રિકોણીય સમતલીય છે.

(B) જ્યારે એમોનિયા વધારાના ક્લોરિન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$NH_3 + 3Cl_2 \longrightarrow NCl_3 + 3HCl$
આ પ્રક્રિયામાં,$NCl_3$ (નાઇટ્રોજન ટ્રાયક્લોરાઇડ) વિસ્ફોટક નીપજ તરીકે અને $HCl$ (હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ) બને છે.

(D) જ્યારે એમોનિયા વધારાના ક્લોરિન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$NH_3 + 3Cl_2 \longrightarrow NCl_3 + 3HCl$
આ પ્રક્રિયામાં,નાઈટ્રોજન ટ્રાયક્લોરાઈડ $(NCl_3)$ અને હાઈડ્રોજન ક્લોરાઈડ $(HCl)$ નીપજ તરીકે મળે છે.

(C) સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ની સલ્ફ્યુરાઈલ ક્લોરાઈડ $(SO_2Cl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ફોસ્ફરસ પેન્ટાક્લોરાઈડ $(PCl_5)$ સંયોજન $X$ તરીકે મળે છે.
$P_4 + 10SO_2Cl_2 \rightarrow 4PCl_5 + 10SO_2$
જ્યારે $PCl_5$ નું સંપૂર્ણ જળવિભાજન થાય છે,ત્યારે તે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ સંયોજન $Y$ તરીકે આપે છે.
$PCl_5 + 4H_2O \rightarrow H_3PO_4 + 5HCl$
તેથી,$X$ એ $PCl_5$ છે અને $Y$ એ $H_3PO_4$ છે.

(B) હાઈપોફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_2)$ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
તે સિલ્વર નાઈટ્રેટ $(AgNO_3)$ નું ધાત્વિક સિલ્વર $(Ag)$ માં રિડક્શન કરે છે.
પ્રક્રિયા છે: $H_3PO_2 + 4AgNO_3 + 2H_2O \rightarrow 4Ag + 4HNO_3 + H_3PO_4$.
અહીં,$X$ એ $H_3PO_2$ છે અને તેનું ઓક્સિડેશન થઈને $Y$ મળે છે,જે ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ છે.

(D) સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ની થાયોનાઈલ ક્લોરાઈડ $(SOCl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા: $P_4 + 8SOCl_2 \rightarrow 4PCl_3 + 4SO_2 + 2S_2Cl_2$. તેથી,'$C$' એ $PCl_3$ છે.
$PCl_3$ નું જળવિભાજન ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ આપે છે: $PCl_3 + 3H_2O \rightarrow H_3PO_3 + 3HCl$. તેથી,'$O$' એ $H_3PO_3$ છે.
વિધાન $I$: $PCl_3$ નો આકાર પિરામિડલ છે કારણ કે તેમાં $sp^3$ સંકરણ અને એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે. (સાચું)
વિધાન $II$: $H_3PO_3$ એ દ્વિબેઝિક એસિડ છે કારણ કે તેમાં બે $P-OH$ બંધ હોય છે. (સાચું)
વિધાન $III$: $H_3PO_3$ એ મોનોબેઝિક એસિડ છે. (ખોટું)
વિધાન $IV$: $PCl_3$ એ એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટાઈલ ક્લોરાઈડ અને ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ આપે છે: $3CH_3COOH + PCl_3 \rightarrow 3CH_3COCl + H_3PO_3$. (સાચું)
તેથી,વિધાનો $I$,$II$ અને $IV$ સાચા છે.

(A) $P-O-P$ બંધ ધરાવતા ઓક્સોએસિડ નક્કી કરવા માટે,આપણે તેમની રચના તપાસીએ:
$I$. $H_4P_2O_5$ (પાયરોફોસ્ફરસ એસિડ): $P-O-P$ બંધ ધરાવે છે.
$II$. $H_4P_2O_6$ (હાયપોફોસ્ફોરિક એસિડ): $P-P$ બંધ ધરાવે છે,$P-O-P$ નહીં.
$III$. $H_4P_2O_7$ (પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ): $P-O-P$ બંધ ધરાવે છે.
$IV$. $(HPO_3)_3$ (સાયક્લોટ્રાયમેટાફોસ્ફોરિક એસિડ): $P-O-P$ બંધ ધરાવતી ચક્રીય રચના ધરાવે છે.
તેથી,$I$,$III$,અને $IV$ બધામાં $P-O-P$ બંધ હોય છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા છે: $P_4 + 3 NaOH + 3 H_2 O \rightarrow PH_3 + 3 NaH_2 PO_2$.
અહીં,$Q$ એ ફોસ્ફિન $(PH_3)$ છે.
ચાલો આપેલ પ્રક્રિયાઓની નીપજોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $Ca_3 P_2 + 6 H_2 O \rightarrow 3 Ca(OH)_2 + 2 PH_3$ ($PH_3$ ઉત્પન્ન કરે છે)
$B$: $4 H_3 PO_3 \stackrel{\Delta}{\longrightarrow} 3 H_3 PO_4 + PH_3$ ($PH_3$ ઉત્પન્ન કરે છે)
$C$: $PH_4 I + KOH \rightarrow KI + H_2 O + PH_3$ ($PH_3$ ઉત્પન્ન કરે છે)
$D$: $PCl_3 + 3 H_2 O \rightarrow H_3 PO_3 + 3 HCl$ ($PH_3$ ઉત્પન્ન કરતું નથી)
તેથી,પ્રક્રિયા $D$ માં $Q$ નીપજ નથી.

(A) $P_4 + 3 NaOH + 3 H_2 O \xrightarrow{CO_2} 3 NaH_2 PO_2 + PH_3$
$(X = NaH_2 PO_2)$
$NaH_2 PO_2 + HCl_{(aq)} \rightarrow H_3 PO_2 + NaCl$
$(Y = H_3 PO_2)$
$H_3 PO_2$ એ હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડ અથવા ફોસ્ફિનિક એસિડ છે.
તે એક મોનોબેઝિક એસિડ છે કારણ કે તેમાં માત્ર એક $P-OH$ બંધ છે.
તે પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
$H_3 PO_2$ માં $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
તેથી,તેને ફોસ્ફોનિક એસિડ કહેવામાં આવે છે તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે ફોસ્ફોનિક એસિડ $H_3 PO_3$ છે.

(A) ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ માં બે $P-OH$ બંધ હોય છે,જે તેને ડાયબેઝિક એસિડ બનાવે છે.
ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ માં ત્રણ $P-OH$ બંધ હોય છે,જે તેને ટ્રાયબેઝિક એસિડ બનાવે છે.
તેથી,તેઓ અનુક્રમે ડાયબેઝિક અને ટ્રાયબેઝિક એસિડ છે.

(C) પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_4P_2O_7)$ ની રચના નીચે મુજબ છે:
$HO-P(=O)(OH)-O-P(=O)(OH)-OH$
બંધારણ પરથી:
- $P-O-H$ બંધની સંખ્યા = $4$
- $P=O$ બંધની સંખ્યા = $2$
- $P-O-P$ બંધની સંખ્યા = $1$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) ખોટું વિધાન એ છે કે સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ અણુઓમાં ચાર $P-P$ સહસંયોજક બંધ હોય છે. સફેદ ફોસ્ફરસના અણુમાં,ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ પર ચાર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) હોય છે અને છ $P-P$ સહસંયોજક બંધ હોય છે. સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ની રચના એક ચતુષ્ફલકીય છે જ્યાં દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ અન્ય ત્રણ ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે,જેના પરિણામે કુલ છ $P-P$ બંધ બને છે.

(B) મેટાફોસ્ફોરિક એસિડનું આણ્વીય સૂત્ર $HPO_3$ છે.
તેનું સામાન્ય સૂત્ર $(HPO_3)_n$ છે,જ્યાં $n$ એ વલયમાં હાજર ફોસ્ફોરિક એસિડના એકમોની સંખ્યા દર્શાવે છે,જેમાં $n = 3$ કે તેથી વધુ હોય છે.
મેટાફોસ્ફોરિક એસિડમાં ફોસ્ફરસનો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ હોય છે અને તેમાં ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડની સરખામણીમાં $H$-પરમાણુઓની સંખ્યા ઓછી હોય છે.

(C) $P_4O_{10}$ ની રચનામાં ચાર ફોસ્ફરસ પરમાણુઓની ટેટ્રાહેડ્રલ ગોઠવણી હોય છે.
દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ એક ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ $(P=O)$ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
ત્યાં છ ઓક્સિજન પરમાણુઓ છે જે ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ વચ્ચે બ્રિજ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે $P-O-P$ જોડાણો બનાવે છે.
તેથી,બ્રિજિંગ ઓક્સિજન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $6$ છે.

(C) ફોસ્ફરસના ઓક્સોએસિડમાં આયનીકરણ પામી શકે તેવા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા અણુમાં રહેલા $P-OH$ બંધની સંખ્યા જેટલી હોય છે.
$1$. $H_3PO_4$: $3$ $P-OH$ બંધ ધરાવે છે,તેથી $3$ આયનીકરણ પામી શકે તેવા હાઇડ્રોજન છે.
$2$. $H_3PO_3$: $2$ $P-OH$ બંધ ધરાવે છે,તેથી $2$ આયનીકરણ પામી શકે તેવા હાઇડ્રોજન છે.
$3$. $H_3PO_2$: $1$ $P-OH$ બંધ ધરાવે છે,તેથી $1$ આયનીકરણ પામી શકે તેવા હાઇડ્રોજન છે.
$4$. $H_4P_2O_6$: $4$ $P-OH$ બંધ ધરાવે છે,તેથી $4$ આયનીકરણ પામી શકે તેવા હાઇડ્રોજન છે.
આયનીકરણ પામી શકે તેવા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યાની સરખામણી કરતા:
$IV (4) > I (3) > II (2) > III (1)$
તેથી,ઉતરતો ક્રમ $IV > I > II > III$ છે.

(B) જ્યારે સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ને સાંદ્ર $NaOH$ ના દ્રાવણ સાથે ઉકાળવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રયોગશાળામાં ફોસ્ફિન $(PH_3)$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે.
$P_4 + 3NaOH + 3H_2O \longrightarrow PH_3 + 3NaH_2PO_2$

(A) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A. H_3PO_2$: સફેદ $P_4$ ની આલ્કલી સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર થાય છે. $(A-II)$
$B. H_4P_2O_5$: $PCl_3$ ની $H_3PO_3$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર થાય છે. $(B-III)$
$C. H_3PO_4$: $P_2O_5$ ની $H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર થાય છે. $(C-IV)$
$D. H_4P_2O_7$: $H_3PO_4$ ના તાપીય નિર્જલીકરણ $(\Delta)$ દ્વારા તૈયાર થાય છે. $(D-V)$
આમ,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-V$ છે.

(C) સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ જ્યારે નિષ્ક્રિય વાતાવરણમાં (દા.ત. $CO_2$ અથવા $N_2$ વાતાવરણ) ઉકળતા $NaOH$ ના દ્રાવણમાં ઓગળે છે ત્યારે તે વિષમીકરણ (disproportionation) પ્રક્રિયા અનુભવે છે અને ફોસ્ફીન $(PH_3)$ તથા સોડિયમ હાઇપોફોસ્ફાઇટ $(NaH_2PO_2)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$P_4 + 3NaOH + 3H_2O \longrightarrow PH_3 + 3NaH_2PO_2$
તેથી,બનતી નીપજો ફોસ્ફીન અને સોડિયમ હાઇપોફોસ્ફાઇટ છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.

(B) હાઈપોફોસ્ફરસ એસિડ (જેને ફોસ્ફિનિક એસિડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નું રાસાયણિક સૂત્ર $H_3PO_2$ છે.
તે ફોસ્ફરસ પરમાણુના $sp^3$ સંકરણ સાથે ટેટ્રાહેડ્રલ ભૂમિતિ ધરાવે છે.

(C) પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડનું રાસાયણિક સૂત્ર $H_4P_2O_7$ છે.
તેમાં એક $P-O-P$ લિંકેજ,ચાર $P-OH$ બંધ અને બે $P=O$ બંધ હોય છે.
તેમાં ચાર $P-OH$ જૂથો હોવાથી,તે ટેટ્રાબેઝિક એસિડ છે.
તેમાં કોઈ $P-H$ બંધ હોતા નથી.
ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ ને $P_4O_{10}$ ને પાણીમાં ઓગાળીને બનાવવામાં આવે છે: $P_4O_{10} + 6H_2O \longrightarrow 4H_3PO_4$.
તેથી,પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડમાં બે $P-H$ બંધ હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) ફોસ્ફરસના ઓક્સિએસિડમાં $P-H$ બંધની હાજરી તેમની રચના દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે:
$1$. $H_3PO_4$ (ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ): ત્રણ $P-OH$ બંધ અને એક $P=O$ બંધ ધરાવે છે. કોઈ $P-H$ બંધ નથી.
$2$. $H_3PO_3$ (ફોસ્ફરસ એસિડ): બે $P-OH$ બંધ,એક $P=O$ બંધ અને એક $P-H$ બંધ ધરાવે છે.
$3$. $H_3PO_2$ (હાયપોફોસ્ફરસ એસિડ): એક $P-OH$ બંધ,એક $P=O$ બંધ અને બે $P-H$ બંધ ધરાવે છે.
તેથી,$H_3PO_3$ અને $H_3PO_2$ ની જોડીમાં $P-H$ બંધ હોય છે.

(B) $P_4O_6$ ની રચનામાં ચાર ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ ચતુષ્ફલકીય રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે. દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ ત્રણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ વચ્ચે સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે. આમ,દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ $3$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.

(A) ઓક્સોએસિડની બેઝિસિટી મધ્યસ્થ પરમાણુ સાથે સીધા જોડાયેલા $OH$ સમૂહોની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$H_3PO_3$ (ફોસ્ફરસ એસિડ) માં બે $OH$ સમૂહો અને એક $P-H$ બંધ છે,તેથી તેની બેઝિસિટી $2$ છે.
$H_2SO_4$ (સલ્ફ્યુરિક એસિડ) માં સલ્ફર પરમાણુ સાથે બે $OH$ સમૂહો જોડાયેલા છે,તેથી તેની બેઝિસિટી $2$ છે.
$H_3PO_2$ (હાયપોફોસ્ફરસ એસિડ) માં એક $OH$ સમૂહ અને બે $P-H$ બંધ છે,તેથી તેની બેઝિસિટી $1$ છે.
$H_2SO_3$ (સલ્ફ્યુરસ એસિડ) માં બે $OH$ સમૂહો છે,તેથી તેની બેઝિસિટી $2$ છે.
$H_3PO_4$ (ફોસ્ફોરિક એસિડ) માં ત્રણ $OH$ સમૂહો છે,તેથી તેની બેઝિસિટી $3$ છે.
$H_2S_2O_8$ (પેરોક્સિડિસલ્ફ્યુરિક એસિડ) માં બે $OH$ સમૂહો છે,તેથી તેની બેઝિસિટી $2$ છે.
તેથી,$H_3PO_3$ અને $H_2SO_4$ બંનેની બેઝિસિટી $2$ છે.

(B) $1$. વિકલ્પ $A$ માટે: સમૂહ $16$ ના હાઇડ્રાઇડ્સના ઉત્કલન બિંદુનો ક્રમ $H_2S < H_2Se < H_2Te < H_2O$ છે. હાઇડ્રોજન બંધને કારણે $H_2O$ નું ઉત્કલન બિંદુ સૌથી વધુ છે. તેથી,$A$ ખોટું છે.
$2$. વિકલ્પ $B$ માટે: નાઇટ્રોજનના ઓક્સાઇડની એસિડિક પ્રકૃતિ નાઇટ્રોજનના ઓક્સિડેશન આંક સાથે વધે છે. ઓક્સિડેશન આંક છે: $N_2O (+1), NO (+2), N_2O_3 (+3), N_2O_4 (+4), N_2O_5 (+5)$. તેથી,$N_2O < NO < N_2O_3 < N_2O_4 < N_2O_5$ નો ક્રમ સાચો છે.
$3$. વિકલ્પ $C$ માટે: હાઇડ્રોહેલિક એસિડની એસિડિક પ્રબળતા સમૂહમાં નીચે જતાં વધે છે કારણ કે બંધ વિયોજન ઉર્જા ઘટે છે: $HF < HCl < HBr < HI$. તેથી,$C$ ખોટું છે.
$4$. વિકલ્પ $D$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુની વિદ્યુતઋણતા ઘટવાથી સમૂહમાં નીચે જતાં બંધકોણ ઘટે છે: $H_2O (104.5^{\circ}) > H_2S (92^{\circ}) > H_2Se (91^{\circ}) > H_2Te (90^{\circ})$. તેથી,$D$ ખોટું છે.

(B) સફેદ ફોસ્ફરસની સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ સાથેની પ્રક્રિયા અસમાનતા (disproportionation) પ્રક્રિયા છે:
$P_4 + 3 NaOH + 3 H_2O \rightarrow PH_3 + 3 NaH_2PO_2$
અહીં,$X$ એ ફોસ્ફિન $(PH_3)$ છે.
ત્યારબાદ,ફોસ્ફિન કોપર$(II)$ સલ્ફેટ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે:
$2 PH_3 + 3 CuSO_4 \rightarrow Cu_3P_2 + 3 H_2SO_4$
આમ,$Y$ એ કોપર ફોસ્ફાઇડ $(Cu_3P_2)$ છે.

(D) બંધ ઉર્જા બંધ લંબાઈ પર આધાર રાખે છે. જેમ મધ્યસ્થ પરમાણુનું કદ વધે છે,તેમ બંધ લંબાઈ વધે છે અને બંધ ઉર્જા ઘટે છે.
પરમાણુ કદનો ક્રમ $N < P < As$ છે.
તેથી,બંધ ઉર્જાનો ક્રમ $N-H > P-H > As-H$ છે.
બંધ ઉર્જાના મૂલ્યો $N-H = 389 \ kJ \ mol^{-1}$,$P-H = 318 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $As-H = 247 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.
આમ,$P-H$,$As-H$ અને $N-H$ માટે બંધ ઉર્જા અનુક્રમે $318, 247, 389$ છે.

(B) નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ $(NO_2)$ અણુમાં કુલ $17$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન (એકી સંખ્યામાં ઇલેક્ટ્રોન) હોય છે.
નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે,$NO_2$ અનુચુંબકીય ગુણધર્મ દર્શાવે છે.
$SO_2$,$SiO_2$ અને $CO_2$ જેવા અન્ય ઓક્સાઇડમાં બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે,તેથી તેઓ પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) છે.

(B) $_{82}Pb = [Xe] 4f^{14} 5d^{10} 6s^{2} 6p^{2}$
$_{83}Bi = [Xe] 4f^{14} 5d^{10} 6s^{2} 6p^{3}$
નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરને કારણે,$4f$ અને $5d$ ઇલેક્ટ્રોનની નબળી શીલ્ડિંગ અને સાપેક્ષવાદી સંકોચનને લીધે $6s^{2}$ ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્ર સાથે મજબૂતીથી જોડાયેલા રહે છે.
પરિણામે,$Pb$ સ્થાયી દ્વિસંયોજકતા ($+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા) અને $Bi$ સ્થાયી ત્રિસંયોજકતા ($+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા) દર્શાવે છે,જે તેમના સમૂહની $+4$ અને $+5$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ કરતા અલગ છે.

(B) નિષ્ક્રિય ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની અસર એ $p$-વિભાગના તત્વોમાં જોવા મળે છે,જેમાં બાહ્યતમ $s$-કક્ષકના બે ઇલેક્ટ્રોન બંધ બનાવવામાં ભાગ લેતા નથી.
$Sn$ ($5^{th}$ આવર્ત),$Pb$ ($6^{th}$ આવર્ત) અને $In$ ($5^{th}$ આવર્ત) એ $p$-વિભાગના તત્વો છે જે આ અસર દર્શાવે છે.
$Fe$ એ $d$-વિભાગનું તત્વ (સંક્રાંતિ ધાતુ) છે અને તે નિષ્ક્રિય ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની અસર દર્શાવતું નથી.

(B) નારંગી ઘન પદાર્થ એમોનિયમ ડાયક્રોમેટ,$(NH_{4})_{2}Cr_{2}O_{7}$ છે.
ગરમ કરવા પર,તે ઉષ્મીય વિઘટન પામીને નાઈટ્રોજન વાયુ (રંગહીન),ક્રોમિયમ$(III)$ ઓક્સાઈડ (લીલો ઘન) અને પાણીની વરાળ આપે છે:
$(NH_{4})_{2}Cr_{2}O_{7} \xrightarrow{\Delta} N_{2} \uparrow + Cr_{2}O_{3} + 4H_{2}O$
લીલો ઘન પદાર્થ,$Cr_{2}O_{3}$,થર્મિટ પ્રક્રિયામાં એલ્યુમિનિયમ પાવડર દ્વારા ધાતુ ક્રોમિયમમાં રિડ્યુસ થઈ શકે છે:
$Cr_{2}O_{3} + 2Al \longrightarrow 2Cr + Al_{2}O_{3}$

(A) નાઈટ્રિક એસિડનું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન $Ostwald$ પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેના તબક્કાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. એમોનિયાનું ઉદ્દીપકીય ઓક્સિડેશન: $4 NH_{3} + 5 O_{2} \xrightarrow[800-900^{\circ} C]{Pt \text{ gauge}} 4 NO + 6 H_{2} O$
$2$. નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડનું નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડમાં ઓક્સિડેશન: $2 NO + O_{2} \longrightarrow 2 NO_{2}$
$3$. પાણીમાં નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડનું શોષણ: $4 NO_{2} + 2 H_{2} O + O_{2} \longrightarrow 4 HNO_{3}$
આમ,બનતા મધ્યવર્તી સંયોજનો નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ $(NO)$ અને નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_{2})$ છે.

(A) $P_4O_{10}$ નું બંધારણ એક કેન્દ્રીય $P_4$ ચતુષ્ફલક (tetrahedron) ધરાવે છે,જેમાં દરેક ધાર (edge) એક ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,જે $P-O-P$ બંધારણ બનાવે છે.
ચતુષ્ફલકમાં $6$ ધાર હોય છે અને દરેક ધાર એક ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
તેથી,$P_4O_{10}$ અણુમાં $6$ $P-O-P$ બંધારણો હોય છે.

(C) $H_3PO_3$ (ફોસ્ફરસ એસિડ) ની રચનામાં બે $-OH$ સમૂહ અને એક $P-H$ બંધ હોય છે.
આમ,તેમાં $2$ $-OH$ સમૂહ છે.
$H_3PO_4$ (ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ) ની રચનામાં ત્રણ $-OH$ સમૂહ હોય છે.
આમ,તેમાં $3$ $-OH$ સમૂહ છે.
તેથી,$H_3PO_3$ અને $H_3PO_4$ માં $-OH$ સમૂહની સંખ્યા અનુક્રમે $2$ અને $3$ છે.

(A, C, D) શ્વેત ફોસ્ફરસ $(P_{4})$ એક સ્વતંત્ર સમચતુષ્ફલકીય અણુ ધરાવે છે.
તેમાં $6$ $P-P$ એકલ બંધ અને $4$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ પર એક) હોય છે.
સમચતુષ્ફલકીય બંધારણમાં $P-P-P$ બંધકોણ $60^{\circ}$ હોય છે.
તેથી,વિકલ્પો $A$,$C$ અને $D$ શ્વેત ફોસ્ફરસના સાચા ગુણધર્મો છે.

(C) પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_4P_2O_7)$ ની રચનામાં બે ફોસ્ફેટ એકમો એક ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જે $P-O-P$ બંધ બનાવે છે.
તેની રચના $(HO)_2P(O)-O-P(O)(OH)_2$ છે.
અન્ય એસિડ જેવા કે હાયપોફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_2)$,ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$,અને ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ માં $P-O-P$ બંધ હોતો નથી.

(C) એનહાઇડ્રાઇડ એ એસિડમાંથી પાણી દૂર કરીને બનતું સંયોજન છે.
ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3 PO_4)$ માટે,નિર્જલીકરણ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$4 H_3 PO_4 \longrightarrow P_4 O_{10} + 6 H_2 O$
આમ,$P_4 O_{10}$ એ ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3 PO_4)$ નું એનહાઇડ્રાઇડ છે.

(B) સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને અધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે.
પરિણામે,ઓક્સાઇડનો એસિડિક સ્વભાવ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે.
સમૂહ $15$ ના આપેલા ઓક્સાઇડમાં,$P$ સમૂહમાં સૌથી ઉપર છે,ત્યારબાદ $As$,$Sb$ અને $Bi$ આવે છે.
તેથી,$P_2O_5$ સૌથી વધુ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે.