Nitrogen family Questions in Gujarati

(A) સમૂહ $15$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સમાં,$NH_3$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં અદહનશીલ માનવામાં આવે છે.
$NH_3$ નું દહન ઉદ્દીપક (જેમ કે $Pt$) ની ગેરહાજરીમાં મુશ્કેલ છે કારણ કે જ્યોતનું તાપમાન $NH_3$-હવાના મિશ્રણના ઇગ્નીશન તાપમાન કરતા ઓછું હોય છે.
અન્ય હાઇડ્રાઇડ્સ જેવા કે $PH_3$,$AsH_3$,અને $SbH_3$ અત્યંત જ્વલનશીલ છે અને હવામાં સરળતાથી સળગી જાય છે.

(D) એસિડનો એનહાઈડ્રાઈડ એસિડમાંથી પાણીના અણુઓને દૂર કરીને બનાવવામાં આવે છે.
નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ માટે,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2HNO_3 \rightarrow N_2O_5 + H_2O$
આમ,$N_2O_5$ એ $HNO_3$ નો એનહાઈડ્રાઈડ છે.

(C) ફોસ્ફરસનું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ (હાડકાની રાખમાં હાજર),સિલિકા $(SiO_2)$ અને કોક $(C)$ ના મિશ્રણને આશરે $1770 \ K$ તાપમાને ઇલેક્ટ્રિક ભઠ્ઠીમાં ગરમ કરીને કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$2Ca_3(PO_4)_2 + 6SiO_2 \xrightarrow{1770 \ K} 6CaSiO_3 + P_4O_{10}$
$P_4O_{10} + 10C \xrightarrow{1770 \ K} P_4 + 10CO$
આમ,સાચું મિશ્રણ હાડકાની રાખ,સિલિકા અને કોક છે.

(C) નાઈટ્રોજન વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં $5$ ઓક્સાઈડ બનાવે છે:
$i$. $NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ,રંગહીન વાયુ)
$ii$. $N_2O$ (નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ,રંગહીન વાયુ)
$iii$. $N_2O_3$ (ડાયનાઈટ્રોજન ટ્રાયોક્સાઈડ,વાદળી પ્રવાહી)
$iv$. $N_2O_4$ (ડાયનાઈટ્રોજન ટેટ્રાઓક્સાઈડ,રંગહીન પ્રવાહી)
$v$. $N_2O_5$ (ડાયનાઈટ્રોજન પેન્ટાઓક્સાઈડ,રંગહીન ઘન)

(D) સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ ઉષ્મીય રીતે અસ્થિર છે. ગરમ કરવા પર,તેનું વિઘટન થઈને નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ,ઓક્સિજન અને પાણી મળે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$4HNO_3 \rightarrow 4NO_2 + O_2 + 2H_2O$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
શ્વેત ફોસ્ફરસનું પ્રજ્વલન તાપમાન ખૂબ જ નીચું એટલે કે આશરે $303\,K$ $(30^o\,C)$ હોય છે.
આ કારણે,તે હવામાં ખુલ્લું મુકતા તરત જ સળગી ઉઠે છે.
તેથી,તેને પાણીની નીચે સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર (inert pair effect) ને કારણે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે.
હાઈડ્રાઈડનો રિડક્શનકર્તા ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચે તરફ વધે છે કારણ કે પરમાણુ કદ વધવાને લીધે $E-H$ બંધની બંધ વિયોજન ઉર્જા ઘટે છે,જેનાથી હાઈડ્રોજન મુક્ત કરવાનું સરળ બને છે.

(A) . હેબર પ્રક્રિયા એ વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનને એમોનિયામાં સ્થાપિત કરવા માટેની મુખ્ય ઔદ્યોગિક પદ્ધતિ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$,$650-800 \ K$ તાપમાન અને $200-350 \ atm$ દબાણે થાય છે.

(A) . $P_4 + 5O_2 \to P_4O_{10}$.
સફેદ ફોસ્ફરસ તેના $P_4$ અણુમાં રહેલા કોણીય તણાવને કારણે અત્યંત સક્રિય છે,જે તેને હવામાં સરળતાથી ઓક્સિડાઇઝ કરીને ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડ બનાવે છે.

(B) નાઈટ્રોજનનો શુદ્ધ નમૂનો બેરિયમ એઝાઈડ $\left( Ba(N_3)_2 \right)$ ને ગરમ કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Ba(N_3)_2 \xrightarrow{\Delta} Ba + 3N_2$.

(D) $N_2O$ એ તટસ્થ ઓક્સાઈડ છે.
$N_2O$ પોતે અદહનશીલ છે,પરંતુ તે સલ્ફર જેવા ઘણા પદાર્થોના દહનને ટેકો આપે છે કારણ કે તે ઊંચા તાપમાને વિઘટન પામીને ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $S + 2N_2O \to SO_2 + 2N_2$.

(B) $(B)$. જ્યારે $N_2O$ ને મધ્યમ માત્રામાં શ્વાસમાં લેવામાં આવે છે, ત્યારે તે ઉન્માદપૂર્ણ હાસ્ય ઉત્પન્ન કરે છે, તેથી તેને લાફિંગ ગેસ કહેવામાં આવે છે.

(C) $NO_2$ એ નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ અને નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ નું મિશ્ર એનહાઈડ્રાઈડ છે.
જ્યારે $NO_2$ એ $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે વિષમીકરણ (disproportionation) અનુભવે છે:
$2NO_2 + H_2O \rightarrow HNO_2 + HNO_3$
જ્યારે આ મિશ્રણ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે અનુરૂપ સોડિયમ ક્ષાર બનાવે છે:
$HNO_2 + HNO_3 + 2NaOH \rightarrow NaNO_2 + NaNO_3 + 2H_2O$
આમ,તે નાઈટ્રેટ અને નાઈટ્રાઈટ ક્ષારનું મિશ્રણ બનાવે છે.

(B) $Zn$ ની મંદ $HNO_3$ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$4Zn + 10HNO_3 (\text{dil.}) \to 4Zn(NO_3)_2 + 5H_2O + N_2O$
આમ,$Zn$ મંદ $HNO_3$ સાથે નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ $(N_2O)$ ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
મેટાફોસ્ફોરિક એસિડ $(HPO_3)$ પોલિમરિક સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે પોલિમટાફોસ્ફોરિક એસિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે $(HPO_3)_n$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(B) લાઈમનું સુપરફોસ્ફેટ એ કેલ્શિયમ ડાયહાઈડ્રોજન ફોસ્ફેટ અને જીપ્સમનું મિશ્રણ છે,જે ફોસ્ફેટ ખડકને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મેળવવામાં આવે છે.
$Ca_3(PO_4)_2 + 2H_2SO_4 + 4H_2O \to Ca(H_2PO_4)_2 + 2CaSO_4.2H_2O$ (લાઈમનું સુપરફોસ્ફેટ)

(B) સફેદ ફોસ્ફરસ $P_4$ અણુઓનો બનેલો હોય છે,જેમાં દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ અન્ય ત્રણ ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ સાથે સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.

(D) એમોનિયાનું ઉદ્દીપકીય ઓક્સિડેશન (ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયા) નીચે મુજબની પ્રક્રિયા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$4NH_3 + 5O_2 \xrightarrow{Pt, 1100 \ K} 4NO + 6H_2O$
બનતો ઓક્સાઈડ $NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ) છે.
આ $NO$ નું વધુ ઓક્સિડેશન થઈને $NO_2$ બને છે અને ત્યારબાદ પાણીમાં શોષાઈને $HNO_3$ ઉત્પન્ન કરે છે:
$2NO + O_2 \to 2NO_2$
$4NO_2 + 2H_2O + O_2 \to 4HNO_3$
આમ,$HNO_3$ ની બનાવટમાં વપરાતો ઓક્સાઈડ $NO$ છે.

(C) ફોસ્ફરસ અને સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયા છે.
સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને ફોસ્ફરસનું ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$P_4 + 20HNO_3 \to 4H_3PO_4 + 20NO_2 + 4H_2O$
તેથી,ઓક્સિડેશનની સાચી નીપજ $H_3PO_4$ છે.

(B) સમૂહ $15$ અને સમૂહ $13$ ના તત્વોના ઓક્સાઈડની એસિડિક અથવા આલ્કલાઇન પ્રકૃતિ તેમના ધાત્વીય ગુણધર્મ પર આધાર રાખે છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે,જેના કારણે ઓક્સાઈડની બેઝિક (આલ્કલાઇન) પ્રકૃતિમાં વધારો થાય છે.
$P_2O_3$,$As_2O_3$ અને $B_2O_3$ એસિડિક પ્રકૃતિ ધરાવે છે.
બિસ્મથ $(Bi)$ ના ઉચ્ચ ધાત્વીય ગુણધર્મને કારણે $Bi_2O_3$ બેઝિક (આલ્કલાઇન) પ્રકૃતિ ધરાવે છે.

(B) $P_2O_3$ ની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાથી ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$P_2O_3 + 3H_2O \to 2H_3PO_3$

(A) $NF_3$ એ નાઈટ્રોજન ટ્રાયહેલાઈડ્સમાં સૌથી ઓછો બેઝિક છે.
આનું કારણ ત્રણ $F$ પરમાણુઓની ઊંચી વિદ્યુતઋણતા છે,જે નાઈટ્રોજન પરમાણુથી ઈલેક્ટ્રોન ઘનતાને પોતાની તરફ ખેંચે છે.
પરિણામે,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર રહેલી ઈલેક્ટ્રોનની અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ લુઈસ એસિડને દાન કરવા માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોતી નથી.

(D) પાણીમાં ફોસ્ફરસ ટ્રાયક્લોરાઇડ $(PCl_3)$ નું જળવિભાજન નીચે મુજબના રાસાયણિક સમીકરણ દ્વારા થાય છે:
$PCl_3 + 3H_2O \to H_3PO_3 + 3HCl$
આમ,મળતી નીપજ ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ છે.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
સુરક્ષિત દીવાસળીમાં લાલ ફોસ્ફરસનો ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તે સફેદ ફોસ્ફરસ કરતા ઓછો સક્રિય અને વધુ સ્થિર છે,જે તેને હેન્ડલિંગ અને સંગ્રહ માટે સુરક્ષિત બનાવે છે.

(D) $N_2O$ (નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ) રંગહીન વાયુ છે.
$NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ) રંગહીન વાયુ છે.
$N_2O_5$ (ડાયનાઈટ્રોજન પેન્ટોક્સાઈડ) રંગહીન ઘન પદાર્થ છે.
$NO_2$ (નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ) કથ્થઈ રંગનો વાયુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $N_2O_5$ એ $HNO_3$ નો એનહાઇડ્રાઇડ છે.
$2HNO_3 \to N_2O_5 + H_2O$
$N_2O_5$ માં,નાઇટ્રોજનનો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ છે,જે નાઇટ્રોજન માટે મહત્તમ શક્ય ઓક્સિડેશન આંક છે. તેથી,તેનું વધુ ઓક્સિડેશન થઈ શકતું નથી અને તે માત્ર ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે જ વર્તી શકે છે.

(C) ઓક્સાઇડનો એસિડિક ગુણધર્મ મધ્યસ્થ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા અને આવર્ત કોષ્ટકમાં તેના સ્થાન પર આધાર રાખે છે.
$1$. મધ્યસ્થ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા વધવાની સાથે એસિડિક ગુણધર્મ વધે છે.
$2$. સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ધાતુના ગુણધર્મમાં વધારો થવાને કારણે એસિડિક ગુણધર્મ ઘટે છે.
ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની સરખામણી કરતા: $P_4O_6$ માં $P$ ની $+3$,$P_4O_{10}$ માં $P$ ની $+5$,$As_4O_6$ માં $As$ ની $+3$ અને $As_4O_{10}$ માં $As$ ની $+5$ છે.
$As$ એ $P$ કરતા ઓછું વિદ્યુતઋણ હોવાથી,$As$ ના ઓક્સાઇડ $P$ ના અનુરૂપ ઓક્સાઇડ કરતા ઓછા એસિડિક હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$As_4O_6$ સૌથી ઓછી ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(+3)$ ધરાવે છે અને તે $P$ કરતા નીચેના આવર્તમાં હોવાથી,તે સૌથી ઓછો એસિડિક છે.

(C) સાચો ક્રમ $NH_3 > PH_3 > AsH_3 > SbH_3$ છે.
સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં,પરમાણુનું કદ વધે છે.
આનાથી લોન પેર મોટા કદમાં ફેલાઈ જાય છે,જેના કારણે કેન્દ્રીય પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટે છે.
પરિણામે,લોન પેર દાન કરવાની ક્ષમતા ઘટે છે અને બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે.

(A) સમૂહ $15$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડની ઉષ્મીય સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે,કારણ કે મધ્યસ્થ પરમાણુના કદમાં વધારાને કારણે બંધ વિયોજન ઉર્જા ઘટે છે.
સ્થિરતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $NH_3 > PH_3 > AsH_3 > SbH_3 > BiH_3$।
તેથી,$BiH_3$ સૌથી ઓછું સ્થાયી હાઇડ્રાઇડ છે.

(B) $NH_3$ એ સમૂહ $15$ ના તત્વોમાં સૌથી વધુ ઉષ્મીય રીતે સ્થાયી હાઇડ્રાઇડ છે,જે નાઇટ્રોજન પરમાણુના નાના કદ અને મજબૂત $N-H$ બંધને કારણે છે.
તેની ઉચ્ચ ઉષ્મીય સ્થિરતાને કારણે,અન્ય હાઇડ્રાઇડ્સ $(PH_3, AsH_3, SbH_3)$ ની તુલનામાં વિદ્યુતવિભાજન માટે તેને મહત્તમ તાપમાનની જરૂર પડે છે.

(C) જ્યારે $HCl$ માં $BiCl_3$ ના દ્રાવણમાં પાણી ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે જળવિભાજન (hydrolysis) થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$BiCl_3 + H_2O \to BiOCl + 2HCl$
ઉત્પન્ન થતી નીપજ બિસ્મથ ઓક્સિક્લોરાઈડ $(BiOCl)$ છે,જે સફેદ અવક્ષેપ તરીકે જોવા મળે છે.

(A) $N$,$P$,$As$,$Sb$,અને $Bi$ તત્વો નાઈટ્રોજન પરિવારના સભ્યો છે,જે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $15$ માં આવે છે.
જૂની $IUPAC$ પદ્ધતિમાં,આ સમૂહને $VA$ સમૂહ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
નાઈટ્રોજન વાતાવરણમાં $N_2$ વાયુ સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જે $N \equiv N$ ત્રિ-બંધની ખૂબ જ ઊંચી બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી $(945 \ kJ/mol)$ ને કારણે રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય છે.
ફોસ્ફરસ,આર્સેનિક અને એન્ટિમની જેવા અન્ય તત્વો વધુ સક્રિય હોવાથી કુદરતમાં માત્ર સંયુક્ત અવસ્થામાં (ખનિજો/અયસ્ક) જોવા મળે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$\text{બિસ્મથ}$ $(Bi)$ એક ધાતુ છે અને સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં અપરરૂપતા દર્શાવતું નથી.
$\text{નાઈટ્રોજન}$ $(N)$ ઘન સ્વરૂપોમાં ($\alpha-\text{નાઈટ્રોજન}$ અને $\beta-\text{નાઈટ્રોજન}$) અપરરૂપતા દર્શાવે છે.
$\text{ફોસ્ફરસ}$ $(P)$ અપરરૂપતા દર્શાવે છે (સફેદ,લાલ અને કાળો ફોસ્ફરસ).
$\text{આર્સેનિક}$ $(As)$ અપરરૂપતા દર્શાવે છે (પીળા અને રાખોડી સ્વરૂપો).

(A) $N$ (નાઈટ્રોજન) તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-કક્ષકોની ગેરહાજરીને કારણે સંકીર્ણ બનાવતું નથી.
$P$,$As$ અને $Bi$ જેવા અન્ય તત્વો તેમના અષ્ટકનું વિસ્તરણ કરી શકે છે અથવા સંકીર્ણ બનાવવા માટે $d$-કક્ષકોનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
સમૂહ $15$ ના હાઇડ્રાઇડ્સમાં ($NH_3$ થી $SbH_3$),સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં બેઝિક પ્રબળતા ઘટે છે.
આનું કારણ એ છે કે જેમ કેન્દ્રીય પરમાણુનું કદ વધે છે,તેમ તેના પર રહેલી અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) મોટી કક્ષકમાં હોય છે.
$NH_3$ માં,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નાની $sp^3$ સંકરિત કક્ષકમાં હોય છે,જે તેને $PH_3$,$AsH_3$ અને $SbH_3$ ના મોટા પરમાણુઓની તુલનામાં દાન કરવા માટે વધુ સરળતાથી ઉપલબ્ધ બનાવે છે.

(A) સમૂહ $15$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડની સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે કારણ કે બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી ઘટે છે.
જેમ આપણે $N$ થી $Bi$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ મધ્યસ્થ પરમાણુનું કદ વધે છે,જે નબળા $M-H$ બંધ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $NH_3$ સૌથી વધુ સ્થાયી હાઇડ્રાઇડ છે.

(B) સમૂહ $15$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સનું ઉત્કલનબિંદુ આણ્વીય દળ અને હાઇડ્રોજન બંધની હાજરી પર આધાર રાખે છે.
$NH_3$ માં આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધને કારણે તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ હોય છે.
બાકીના હાઇડ્રાઇડ્સ $(PH_3, AsH_3, SbH_3, BiH_3)$ માટે,આણ્વીય દળમાં વધારા સાથે ઉત્કલનબિંદુ વધે છે,કારણ કે વાન ડર વાલ્સ બળો મજબૂત બને છે.

\text{હાઇડ્રાઇડ}	\text{ઉત્કલનબિંદુ } $(K)$
$NH_3$	$238.5$
$PH_3$	$185.5$
$AsH_3$	$210.6$
$SbH_3$	$254.6$
$BiH_3$	$290.0$

આમ,$PH_3$ નું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે.

(A) $NCl_3$ (નાઈટ્રોજન ટ્રાયક્લોરાઈડ) અત્યંત પ્રતિક્રિયાશીલ અને અસ્થિર છે,કારણ કે $N-Cl$ બંધ નબળો છે અને નાઈટ્રોજન પરમાણુનું કદ નાનું હોવાથી ક્લોરીન પરમાણુઓ વચ્ચે અવકાશીય અપાકર્ષણ (steric repulsion) જોવા મળે છે.
પરિણામે,તે વિસ્ફોટક રીતે નાઈટ્રોજન વાયુ અને ક્લોરીન વાયુમાં વિઘટન પામે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સમૂહ $15$ ના તત્વોના ઓક્સાઇડનો એસિડિક ગુણધર્મ સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ઘટે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $P_2O_3$ સૌથી વધુ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે કારણ કે $P$ સમૂહમાં સૌથી ઉપર છે.
$N_2O_3$ અને $P_2O_3$ એસિડિક છે,$As_2O_3$ અને $Sb_2O_3$ ઉભયગુણી છે,અને $Bi_2O_3$ બેઝિક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $SbCl_2$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી કારણ કે $V^{th}$ સમૂહના તત્વો (સમૂહ $15$) સામાન્ય રીતે $+3$ અને $+5$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે.
$SbCl_2$ માં $Sb$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+2$ થાય,જે આ સમૂહના તત્વો માટે સ્થાયી કે સામાન્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થા નથી.

(B) એમોનિયમ નાઈટ્રાઈટ $(NH_4NO_2)$ ના ઉષ્મીય વિઘટનથી શુદ્ધ $N_2$ વાયુ મળે છે.
$NH_4Cl_{(aq)} + NaNO_{2(aq)} \to NH_4NO_{2(aq)} + NaCl_{(aq)}$
$NH_4NO_{2(aq)} \xrightarrow{\Delta} N_{2(g)} + 2H_2O_{(l)}$
નોંધ: જોકે $(NH_4)_2Cr_2O_7$ પણ $N_2$ ઉત્પન્ન કરે છે,પરંતુ $NH_4Cl$ અને $NaNO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા એ શુદ્ધ $N_2$ તૈયાર કરવાની પ્રમાણભૂત પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે.

(C) શુદ્ધ નાઈટ્રોજન એમોનિયમ નાઈટ્રાઈટ $(NH_4NO_2)$ ના ઉષ્મીય વિઘટન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $NH_4NO_2 \xrightarrow{\Delta} N_2 + 2H_2O$.
વૈકલ્પિક રીતે,ખૂબ જ શુદ્ધ નાઈટ્રોજન સોડિયમ એઝાઈડ $(NaN_3)$ અથવા બેરિયમ એઝાઈડ $(Ba(N_3)_2)$ ના ઉષ્મીય વિઘટન દ્વારા મેળવી શકાય છે.

(D) નાઈટ્રોજન એ ખૂબ જ ઊંચી વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ છે જે ધાતુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આયનીય સંયોજનો બનાવે છે જેને નાઈટ્રાઈડ્સ કહેવામાં આવે છે,જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ નાઈટ્રાઈડ આયન $(N^{3-})$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આવી પ્રક્રિયાઓના ઉદાહરણો:
$6Li + N_2 \to 2Li_3N$ (લિથિયમ નાઈટ્રાઈડ)
$3Mg + N_2 \to Mg_3N_2$ (મેગ્નેશિયમ નાઈટ્રાઈડ)

(D) . $N \equiv N$ બંધની વિયોજન ઉર્જા ખૂબ જ વધારે $945 \ kJ \ mol^{-1}$ છે.

(D) નાઈટ્રોજન ($N$,$Z=7$) ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^2, 2s^2, 2p^3$ છે.
નાઈટ્રોજન બીજા આવર્તનું તત્વ છે અને તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-કક્ષકોનો અભાવ હોય છે.
તેથી,બંધ બનાવવા માટે $d$-કક્ષકો ઉપલબ્ધ છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) વનસ્પતિઓમાં નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે $Molybdenum$ આવશ્યક છે.
નાઈટ્રેટ ચયાપચય નાઈટ્રેટ રિડક્ટેઝ ઉત્સેચક પર આધાર રાખે છે.
$Molybdenum$ એ નાઈટ્રેટ રિડક્ટેઝ ઉત્સેચક માટે સક્રિયકારક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે નાઈટ્રોજન સ્થાપનની પ્રક્રિયા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

(D) સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
લાફિંગ ગેસ,જે નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ $(N_2O)$ છે,તે એમોનિયમ નાઈટ્રેટ $(NH_4NO_3)$ ના ઉષ્મીય વિઘટન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$NH_4NO_3 \xrightarrow{\Delta} N_2O + 2H_2O$.