Occurrence Questions in Gujarati

(A) કાચી ધાતુ (ore) એ એવી ખનીજ છે જેમાંથી ધાતુનું નિષ્કર્ષણ આર્થિક રીતે અને સરળતાથી કરી શકાય છે.
બધી ખનીજોમાં ધાતુનું પ્રમાણ પૂરતું હોતું નથી કે જેથી તેમાંથી ધાતુ મેળવવી નફાકારક બને,તેથી બધી કાચી ધાતુ ખનીજ છે,પરંતુ બધી ખનીજ કાચી ધાતુ નથી.

(D) ખનીજો એ કુદરતી રીતે મળી આવતા પદાર્થો છે જે ધાતુઓ ધરાવે છે.
અયસ્ક એ એવી ખનીજ છે જેમાંથી ધાતુનું નિષ્કર્ષણ આર્થિક રીતે અને સરળતાથી કરી શકાય છે.
$(1)$ વિધાન ખોટું છે કારણ કે ઘણી ખનીજો અયસ્ક હોઈ શકે છે.
$(2)$ વિધાન ખોટું છે કારણ કે દરેક અયસ્ક એ ખનીજ જ છે.
$(3)$ વિધાન ખોટું છે કારણ કે બધી ખનીજોમાંથી ધાતુનું નિષ્કર્ષણ નફાકારક હોતું નથી.
$(4)$ વિધાન સાચું છે કારણ કે દરેક અયસ્ક એ ખનીજ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $F, F, F, T$ છે.

(D) આપેલ ખનીજોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. ક્રોયોલાઈટ: $Na_3AlF_6$ ($Al$ ધરાવે છે)
$2$. માઈકા: $KAl_2(AlSi_3O_{10})(OH)_2$ ($Al$ ધરાવે છે)
$3$. ફેલ્સપાર: $KAlSi_3O_8$ ($Al$ ધરાવે છે)
$4$. ફલોરસ્પાર: $CaF_2$ ($Al$ ધરાવતું નથી)
તેથી,ફલોરસ્પાર એ ખનીજ છે જે $Al$ ધરાવતું નથી.

(A) આર્જેન્ટાઇટનું રાસાયણિક સૂત્ર $Ag_2S$ છે,જે સિલ્વરની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે.
સ્ટિબનાઇટ એ એન્ટિમનીની કાચી ધાતુ છે $(Sb_2S_3)$.
હેમેટાઇટ એ આયર્નની કાચી ધાતુ છે $(Fe_2O_3)$.
બોક્સાઇટ એ એલ્યુમિનિયમની કાચી ધાતુ છે $(AlO_x(OH)_{3-2x})$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $1$. ડોલોમાઈટ $CaCO_3 \cdot MgCO_3$ છે,જે મેગ્નેશિયમ અને કેલ્શિયમનું અયસ્ક છે.
$2$. ગેલીના $PbS$ છે,જે લેડ (સીસા)નું અયસ્ક છે.
$3$. મેગ્નેસાઈટ $MgCO_3$ છે,જે મેગ્નેશિયમનું અયસ્ક છે.
$4$. કેસીટેરાઈટ $SnO_2$ છે,જે ટીન $(Sn)$નું મુખ્ય અયસ્ક છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે કેસીટેરાઈટ એ ટીનનું અયસ્ક છે.

(B) ખનીજ એ કુદરતી રીતે મળી આવતો પદાર્થ છે જેમાં ધાતુ સંયુક્ત સ્વરૂપમાં હોય છે. અયસ્ક એ એવી ખનીજ છે જેમાંથી ધાતુનું નિષ્કર્ષણ અનુકૂળ અને આર્થિક રીતે ફાયદાકારક રીતે થઈ શકે. તેથી,ખનીજને અયસ્ક કહેવા માટેની સાચી શરત એ છે કે તેમાંથી ધાતુનું આર્થિક રીતે ફાયદાકારક નિષ્કર્ષણ થઈ શકે.

(B) સિનાબાર એ મર્કયુરી$(II)$ સલ્ફાઈડનું ખનિજ સ્વરૂપ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $HgS$ છે. તે મર્કયુરીની મુખ્ય અયસ્ક છે.

(B) સ્ટર્લિંગ સિલ્વર એ ચાંદીની એક મિશ્રધાતુ છે જેમાં દળથી $92.5\%$ ચાંદી અને $7.5\%$ કોપર હોય છે.
$1000$ ના ભાગોના સંદર્ભમાં,$925$ સ્ટર્લિંગ સિલ્વરનો અર્થ એ છે કે તેમાં $925$ ભાગ ચાંદી અને $75$ ભાગ કોપર હોય છે.
તેથી,તે $92.5\% Ag$ અને $7.5\% Cu$ થી બનેલી છે.

(D) કોરન્ડમ એ એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ $(Al_2O_3)$ નું સ્ફટિકીય સ્વરૂપ છે.
તે કુદરતી રીતે મળી આવતું ખનિજ છે અને તે નિર્જળ ઓક્સાઇડ સ્વરૂપે એલ્યુમિનિયમનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
તેથી,સાચું રાસાયણિક સૂત્ર $Al_2O_3$ છે.

(C) હિમેટાઇટ $Fe_2O_3$ છે.
મેગ્નેટાઇટ $Fe_3O_4$ છે.
લીમોનાઇટ $Fe_2O_3 \cdot 3H_2O$ છે.
કેસીટેરાઇટ $SnO_2$ છે,જે ટીન $(Sn)$ ની અયસ્ક છે,લોખંડ $(Fe)$ ની નહીં.

(D) પૃથ્વીને વિવિધ તત્વોની વિવિધ તબક્કાઓ પ્રત્યેની આત્મીયતાના આધારે અલગ-અલગ ઝોનમાં વહેંચવામાં આવી છે.
$1$. $Lithophil$ તત્વો સિલિકેટ સ્તરમાં (પોપડામાં) જોવા મળે છે.
$2$. $Calcophil$ (અથવા $Chalcophil$) તત્વો સલ્ફાઇડ સ્તરમાં જોવા મળે છે.
$3$. $Siderophil$ તત્વો એ લોખંડ-પ્રેમી તત્વો છે જે મુખ્યત્વે પૃથ્વીના ગર્ભમાં જોવા મળે છે,જે મુખ્યત્વે લોખંડ અને નિકલનું બનેલું છે.
તેથી,જે પ્રદેશમાં મુખ્ય ધાતુઓ ($Fe$,$Ni$) કેન્દ્રિત હોય છે તે $Siderophil$ ઝોન છે.
સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(B) સોનું $(Au)$,ચાંદી $(Ag)$,અને પ્લેટિનમ $(Pt)$ ને ઉમદા ધાતુઓ કહેવામાં આવે છે.
તેઓ ખૂબ જ ઓછી સક્રિયતા ધરાવે છે અને તેથી કુદરતમાં મુક્ત અવસ્થામાં મળી આવે છે.

(B) રાજસ્થાનના ખેતરી વિસ્તારમાં તાંબુ ધાતુ મળી આવે છે.
આ ઉપરાંત,તે બિહારના સિંહભૂમ અને હઝારીબાગ જિલ્લામાં,આંધ્રપ્રદેશના અગ્નિગુંડાલામાં અને $M.P.$ ના મલાંજખંડમાં પણ જોવા મળે છે.

(C) નીલમ એ કોરન્ડમ ખનિજનું એક રત્ન સ્વરૂપ છે,જે મુખ્યત્વે એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ $(Al_2O_3)$ નું બનેલું છે.
તેથી,તે $Al$ નું ખનિજ છે.

(C) આપેલા પદાર્થોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. બોક્સાઈટ: $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ (ઓક્સિજન ધરાવે છે)
$2$. એપ્સમ સોલ્ટ: $MgSO_4 \cdot 7H_2O$ (ઓક્સિજન ધરાવે છે)
$3$. ક્રાયોલાઈટ: $Na_3AlF_6$ (ઓક્સિજન ધરાવતું નથી)
$4$. ડોલોમાઈટ: $CaCO_3 \cdot MgCO_3$ (ઓક્સિજન ધરાવે છે)
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(B) રેડ બોક્સાઇટમાં હાજર મુખ્ય અશુદ્ધિ $Fe_2O_3$ (ફેરિક ઓક્સાઇડ) છે.
વ્હાઇટ બોક્સાઇટમાં મુખ્ય અશુદ્ધિ તરીકે $SiO_2$ હોય છે,જ્યારે રેડ બોક્સાઇટ આયર્ન ઓક્સાઇડથી સમૃદ્ધ હોય છે.

(B) થોમસ સ્લેગ રાસાયણિક રીતે $Ca_3(PO_4)_2$ (કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ) તરીકે ઓળખાય છે.
તે બેસેમર પ્રક્રિયામાં ફોસ્ફેટયુક્ત લોખંડની કાચી ધાતુમાંથી સ્ટીલ બનાવતી વખતે આડપેદાશ તરીકે મેળવવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં મૂલ્યવાન ખાતર તરીકે થાય છે.

(B) સાચી જોડી $Copper : Malachite$ છે.
$Malachite$ એ કોપર કાર્બોનેટ હાઇડ્રોક્સાઇડ ખનિજ છે જેનું સૂત્ર $Cu_2CO_3(OH)_2$ છે.
$Calamine$ એ $Zinc$ $(ZnCO_3)$ ની કાચી ધાતુ છે.
$Carnallite$ એ $Potassium$ અને $Magnesium$ $(KMgCl_3 \cdot 6H_2O)$ ની કાચી ધાતુ છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.

(A) મોટાભાગના ધાતુના નાઈટ્રેટ્સ પાણીમાં અત્યંત દ્રાવ્ય હોય છે. આ ઉચ્ચ દ્રાવ્યતાને કારણે,તેઓ વરસાદ અથવા ભૂગર્ભ જળ દ્વારા સરળતાથી ધોવાઈ જાય છે અને સ્થિર ખનિજ થાપણો અથવા અયસ્કો બનાવવા માટે પૃથ્વીના પોપડામાં જમા થતા નથી.
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે ઘણા ધાતુના નાઈટ્રેટ્સ ઉષ્મીય રીતે સ્થિર હોય છે (દા.ત.,આલ્કલી ધાતુના નાઈટ્રેટ્સ).
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે ઉચ્ચ દ્રાવ્યતા તેમને અયસ્કોમાં જમા થતા અટકાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) આપેલ ખનિજોનું રાસાયણિક બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$1$. મેલેકાઈટ: $CuCO_{3} \cdot Cu(OH)_{2}$ (કોપરની કાચી ધાતુ)
$2$. કેસિટેરાઈટ: $SnO_{2}$ (ટીન ની કાચી ધાતુ)
$3$. પાયરોલ્યુસાઈટ: $MnO_{2}$ (મેંગેનીઝની કાચી ધાતુ)
$4$. મેગ્નેટાઈટ: $Fe_{3}O_{4}$ (આયર્ન (લોખંડ) ની કાચી ધાતુ)
તેથી,$Magnetite$ એ આયર્નનું ખનિજ છે.

(C) સોનું $(Au)$ પરમાણુઓ મુક્ત અવસ્થામાં જોવા મળે છે કારણ કે:
જે ધાતુઓ સૌથી ઓછી સક્રિય હોય છે તે કુદરતમાં મુક્ત અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
કુદરતમાં મુક્ત અવસ્થામાં જોવા મળતા કેટલાક તત્વો સોનું $(Au)$,પ્લેટિનમ $(Pt)$,અને ચાંદી $(Ag)$ વગેરે છે.
તેથી,સોનું $(Au)$ એક એવી ધાતુ છે જે કુદરતમાં મુક્ત અવસ્થામાં જોવા મળે છે.

(D) આપેલ અયસ્કોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. ક્રાયોલાઇટ: $Na_3AlF_6$ (ફ્લોરાઇડ હેલાઇડ અયસ્ક).
$2$. ફ્લોરસ્પાર: $CaF_2$ (ફ્લોરાઇડ હેલાઇડ અયસ્ક).
$3$. હોર્ન સિલ્વર: $AgCl$ (ક્લોરાઇડ હેલાઇડ અયસ્ક).
$4$. લિમોનાઇટ: $Fe_2O_3 \cdot 3H_2O$ (ઓક્સાઇડ અયસ્ક).
લિમોનાઇટ એ ઓક્સાઇડ અયસ્ક છે,હેલાઇડ અયસ્ક નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) આપેલ ખનિજોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. કોપર પાયરાઈટ: $CuFeS_2$ (આયર્ન ધરાવે છે)
$2$. આયર્ન પાયરાઈટ: $FeS_2$ (આયર્ન ધરાવે છે)
$3$. ઈલ્મેનાઈટ: $FeTiO_3$ (આયર્ન ધરાવે છે)
$4$. ટિંકલ: $Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O$ (આયર્ન ધરાવતું નથી)
તેથી,ટિંકલ સાચો જવાબ છે.

(B) પ્રક્રિયા $ACl_2 + BCl_2 \rightarrow ACl_4 + B \downarrow$ સૂચવે છે કે $A$ નું ઓક્સિડેશન $+2$ થી $+4$ માં થાય છે અને $B$ નું રિડક્શન $+2$ થી $0$ માં થાય છે.
આ વર્તણૂક $Sn$ $(A)$ અને $Hg$ $(B)$ માટે લાક્ષણિક છે,જ્યાં $SnCl_2$ રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
$BO$ $(HgO)$ નું $> 400 \ ^oC$ તાપમાને ઉષ્મીય વિઘટન $Hg$ અને $O_2$ આપે છે $(HgO \rightarrow Hg + \frac{1}{2} O_2)$.
તેથી $B$ એ $Hg$ છે,અને તેની મુખ્ય કાચી ધાતુ $HgS$ છે,જેને સિનાબાર કહેવાય છે.

(D) આપેલ અયસ્કોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$(I)$ ક્યુપ્રાઇટ: $Cu_2O$ (ઓક્સાઇડ અયસ્ક)
$(II)$ આર્જેન્ટાઇટ: $Ag_2S$ (સલ્ફાઇડ અયસ્ક)
$(III)$ પાયરાઇટ્સ: $FeS_2$ (સલ્ફાઇડ અયસ્ક)
$(IV)$ સિડેરાઇટ: $FeCO_3$ (કાર્બોનેટ અયસ્ક)
આમ,ક્યુપ્રાઇટ $(Cu_2O)$ અને સિડેરાઇટ $(FeCO_3)$ માં સલ્ફર હોતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(I, IV)$ છે.

(D) ક્રાયોલાઇટ: $Na_{3}AlF_{6}$ (સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ).
માઇકા: $KAl_{3}Si_{3}O_{10}(OH)_{2}$ (પોટેશિયમ એલ્યુમિનિયમ સિલિકેટ).
ફેલ્ડસ્પાર: $KAlSi_{3}O_{8}$,$NaAlSi_{3}O_{8}$,અથવા $CaAl_{2}Si_{2}O_{8}$ (એલ્યુમિનોસિલિકેટ્સ).
ફ્લોરસ્પાર: $CaF_{2}$ (કેલ્શિયમ ફ્લોરાઇડ).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,માત્ર ફ્લોરસ્પારમાં $Al$ હોતું નથી. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.

(C) અયસ્ક એ કુદરતી રીતે મળી આવતું ખનિજ છે જેમાંથી ધાતુને નફાકારક રીતે નિષ્કર્ષિત કરી શકાય છે.
$A$. મેલેકાઈટ એ કોપરનું અયસ્ક $(Cu_2(OH)_2CO_3)$ છે.
$B$. કેલેમાઈન એ ઝિંકનું અયસ્ક $(ZnCO_3)$ છે.
$C$. સ્ટેલાઈટ એ $Co, Cr, W$ અને $Fe$ ની મિશ્રધાતુ છે,અયસ્ક નથી.
$D$. સેરુસાઈટ એ લેડનું અયસ્ક $(PbCO_3)$ છે.
તેથી,સ્ટેલાઈટ એ અયસ્ક નથી.

(C) $1$. મેગ્નેટાઇટ $Fe_3O_4$ છે,જે લોખંડની ઓક્સાઇડ કાચી ધાતુ છે,મેંગેનીઝની નહીં.
$2$. પાયરોલ્યુસાઇટ $MnO_2$ છે,જે મેંગેનીઝની ઓક્સાઇડ કાચી ધાતુ છે,સીસાની નહીં.
$3$. સાઇડરાઇટ $FeCO_3$ છે,જે લોખંડની કાર્બોનેટ કાચી ધાતુ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$4$. $FeS_2$ ને આયર્ન પાયરાઇટ્સ અથવા ફૂલ્સ ગોલ્ડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,રોલ્ડ ગોલ્ડ તરીકે નહીં. રોલ્ડ ગોલ્ડ એ તાંબા અને એલ્યુમિનિયમની મિશ્રધાતુ છે.

(A) પૃથ્વીના પોપડામાં દળના આધારે સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતા ત્રણ તત્વો ઓક્સિજન $(O)$,સિલિકોન $(Si)$ અને એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ છે.
ઓક્સિજન આશરે $46.6\%$,સિલિકોન $27.7\%$ અને એલ્યુમિનિયમ $8.1\%$ જેટલું પ્રમાણ ધરાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(A) Fool's gold એ $FeS_2$ ખનિજનું સામાન્ય નામ છે,જેને રાસાયણિક રીતે આયર્ન પાયરાઇટ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેને 'Fool's gold' કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેની ધાતુ જેવી ચમક અને આછા પીળા રંગને કારણે તે સોના જેવું દેખાય છે.

(D) આપેલ કાચી ધાતુઓ માટે સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Carnallite$ એ $KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6H_2O$ છે,જે $Potassium$ અને $Magnesium$ ની કાચી ધાતુ છે.
$2$. $Calamine$ એ $ZnCO_3$ છે,જે $Zinc$ ની કાચી ધાતુ છે.
$3$. $Ilmenite$ એ $FeTiO_3$ છે,જે $Titanium$ ની કાચી ધાતુ છે.
$4$. $Chalcopyrite$ એ $CuFeS_2$ છે,જે $Copper$ ની કાચી ધાતુ છે.
તેથી,એકમાત્ર સાચી જોડી $Chalcopyrite \rightarrow Copper$ છે.

(A) સાચી જોડી $Zinc \rightarrow Calamine$ છે.
$Calamine$ એ $ZnCO_3$ છે,જે $Zinc$ ની સામાન્ય કાચી ધાતુ છે.
$Azurite$ એ કોપરની કાચી ધાતુ છે $(Cu_3(CO_3)_2(OH)_2)$.
$Cassiterite$ એ $Tin$ ની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે $(SnO_2)$.
$Ilmenite$ એ $Titanium$ ની કાચી ધાતુ છે $(FeTiO_3)$.

(D) પીકોક ઓર એ બોર્નાઇટ ખનિજનું સામાન્ય નામ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Cu_5FeS_4$ છે.

(B) ક્રોમાઈટ ઓરનું રાસાયણિક સૂત્ર $FeCr_2O_4$ (અથવા $FeO \cdot Cr_2O_3$) છે.
તે આયર્ન $(Fe^{2+})$ અને ક્રોમિયમ $(Cr^{3+})$ નું મિશ્ર ઓક્સાઈડ છે.
હેમેટાઈટ $Fe_2O_3$ છે (આયર્નનું ઓક્સાઈડ).
કોલિયોમાનાઈટ $Ca_2B_6O_{11} \cdot 5H_2O$ છે (બોરેટ ખનિજ).
ટિનકલ $Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O$ છે (બોરેટ ખનિજ).
તેથી,ક્રોમાઈટ સાચો જવાબ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ક્રોમાઈટ એટલે $FeO \cdot Cr_2O_3$ $(Q)$.
$2$. મેલેકાઈટ એટલે $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ $(R)$.
$3$. ક્રાયોલાઈટ એટલે $Na_3AlF_6$ $(S)$.
$4$. ઝિંક બ્લેન્ડ એટલે $ZnS$ $(P)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $1-Q, 2-R, 3-S, 4-P$ છે.

(B) ધાતુના નાઈટ્રેટ સામાન્ય રીતે અયસ્કોમાં જોવા મળતા નથી કારણ કે તે પાણીમાં અત્યંત દ્રાવ્ય હોય છે.
તેમની વધુ દ્રાવ્યતાને કારણે,તેઓ વરસાદ અથવા ભૂગર્ભ જળ દ્વારા ધોવાઈ જાય છે અને સ્થિર ખનિજ થાપણો બનાવવા માટે પૃથ્વીના પોપડામાં જમા થતા નથી.
વિધાન $(a)$ ખોટું છે કારણ કે ઘણી ધાતુના નાઈટ્રેટ ઓરડાના તાપમાને ઉષ્મીય રીતે સ્થિર હોય છે.
વિધાન $(b)$ સાચું છે કારણ કે તેમની ઊંચી દ્રાવ્યતા તેમને અયસ્ક તરીકે જમા થતા અટકાવે છે.

(A) ધાતુઓની સલ્ફાઈડ અયસ્ક નીચે મુજબ છે:
$Ag$ માટે,તે આર્જેન્ટાઈટ $(Ag_2S)$ છે.
$Pb$ માટે,તે ગેલેના $(PbS)$ છે.
$Cu$ માટે,તે કોપર ગ્લાન્સ $(Cu_2S)$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.

(B) એઝ્યુરાઈટ એ કોપરનું ખનિજ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $2CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે.
તે એક બેઝિક કોપર કાર્બોનેટ ખનિજ છે.

(B) જે ધાતુઓ સૌથી ઓછી સક્રિય હોય છે તે કુદરતમાં મુક્ત અવસ્થામાં મળી આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Al$,$Fe$ અને $Mg$ ખૂબ જ સક્રિય છે અને તે ઓક્સાઇડ,કાર્બોનેટ અથવા સિલિકેટ સ્વરૂપે મળી આવે છે.
$Cu$ (તાંબુ) ઓછી સક્રિયતા ધરાવતી ઉમદા ધાતુ છે અને તે મુક્ત અવસ્થામાં મળી શકે છે,જોકે તે સલ્ફાઇડ અથવા ઓક્સાઇડ અયસ્ક તરીકે પણ જોવા મળે છે.

(A) કેલેમાઈન એ ઝિંક કાર્બોનેટનું ખનિજ છે. તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $ZnCO_3$ છે.

(D) મેલેકાઈટ એ લીલા રંગનું કોપર કાર્બોનેટ હાઇડ્રોક્સાઇડ ખનિજ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Cu(OH)_2 \cdot CuCO_3$ છે.

(A) કોપર પાયરાઈટ્સ $CuFeS_2$ છે,જેમાં લોખંડ અને તાંબુ બંને હોય છે.
મેલેકાઈટ $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે,જેમાં માત્ર તાંબુ હોય છે.
એઝ્યુરાઈટ $2CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે,જેમાં માત્ર તાંબુ હોય છે.
ડોલોમાઈટ $CaCO_3 \cdot MgCO_3$ છે,જેમાં કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ હોય છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$I$. સાઈડરાઈટ $(FeCO_3)$ $\to$ $c$. આયર્ન $(Fe)$
$II$. કેઓલિનાઈટ $(Al_2Si_2O_5(OH)_4)$ $\to$ $d$. એલ્યુમિનિયમ $(Al)$
$III$. મેલેકાઈટ $(CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2)$ $\to$ $b$. કોપર $(Cu)$
$IV$. કેલેમાઈન $(ZnCO_3)$ $\to$ $a$. ઝિંક $(Zn)$
તેથી,સાચો ક્રમ $I-c, II-d, III-b, IV-a$ છે.

(D) ક્રાયોલાઇટનું રાસાયણિક સૂત્ર $Na_3[AlF_6]$ છે.
તે એલ્યુમિનિયમની ફ્લોરાઇડ યુક્ત કાચી ધાતુ છે.

(A) આપેલ અયસ્ક માટેના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. બોક્સાઈટ: $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ (ઓક્સાઈડ અયસ્ક).
$2$. સાઈડરાઈટ: $FeCO_3$ (કાર્બોનેટ અયસ્ક).
$3$. કેલેમાઈન: $ZnCO_3$ (કાર્બોનેટ અયસ્ક).
$4$. મેલેકાઈટ: $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ (કાર્બોનેટ અયસ્ક).
તેથી,બોક્સાઈટ એ એકમાત્ર અયસ્ક છે જે કાર્બોનેટ નથી.

(C) $Fe$ નું નિષ્કર્ષણ હેમેટાઇટ અયસ્ક $(Fe_2O_3)$ માંથી કરવામાં આવે છે,જે ઓક્સાઇડ અયસ્ક છે,કાર્બોનેટ અયસ્ક નથી.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(C) Black Jack એ સ્ફેલેરાઈટ ખનિજનું સામાન્ય નામ છે,જે ઝિંકની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે. તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $ZnS$ છે.

(D) આપેલ ખનિજોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. ડોલોમાઈટ: $CaCO_3 \cdot MgCO_3$ ($Ca$ અને $Mg$ ધરાવે છે)
$2$. કોપર પાયરાઈટ: $CuFeS_2$ ($Cu$ અને $Fe$ ધરાવે છે)
$3$. કાર્નાલાઈટ: $KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6H_2O$ ($K$ અને $Mg$ ધરાવે છે)
$4$. ક્લોરોએપેટાઈટ: $Ca_9(PO_4)_6 \cdot CaCl_2$ (ધાતુ તરીકે માત્ર $Ca$ ધરાવે છે)
તેથી,ક્લોરોએપેટાઈટમાં બે અલગ પ્રકારની ધાતુઓ હોતી નથી.

(B) $Zn, Cu,$ અને $Pb$ તત્વો મુખ્યત્વે સલ્ફાઈડ અયસ્ક તરીકે જોવા મળે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Zn$ ઝિંક બ્લેન્ડ $(ZnS)$ તરીકે જોવા મળે છે.
$Cu$ કોપર ગ્લાન્સ $(Cu_2S)$ અને કોપર પાયરાઈટ્સ $(CuFeS_2)$ તરીકે જોવા મળે છે.
$Pb$ ગેલેના $(PbS)$ તરીકે જોવા મળે છે.

(B) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$A$. ટીન એ $2$. કેસિટેરાઇટ $(SnO_2)$ સાથે જોડાય છે.
$B$. ઝિંક એ $1$. કેલેમાઇન $(ZnCO_3)$ સાથે જોડાય છે.
$C$. ટાઇટેનિયમ એ $4$. રૂટાઇલ $(TiO_2)$ સાથે જોડાય છે.
$D$. લેડ એ $3$. સેરૂસાઇટ $(PbCO_3)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-2, B-1, C-4, D-3$ છે.