Mix Examples of General Principles and processes of Isolation of Elements Questions in Gujarati

(C) સોલ્ડર એ ધાતુના ટુકડાઓને જોડવા માટે વપરાતી ગલનીય મિશ્રધાતુ છે. તે મુખ્યત્વે સીસું $(Pb)$ અને ટીન $(Sn)$ ની બનેલી હોય છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
ટાઈપ મેટલ એ મુખ્યત્વે સીસું $(Pb)$,એન્ટિમની $(Sb)$ અને ટીન $(Sn)$ ની મિશ્રધાતુ છે.
તેનું સામાન્ય બંધારણ આશરે $Pb = 82\%$,$Sb = 15\%$ અને $Sn = 3\%$ હોય છે.
સીસું સૌથી વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી,તેમાં સીસાનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.

(A) ધાતુશાસ્ત્રમાં,ફ્લક્સ એ એક પદાર્થ છે જે ઓગળી શકાય તેવો સ્લેગ બનાવીને અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે ઉમેરવામાં આવે છે.
$P_2O_5$ એ અધાત્વીય ઓક્સાઈડ છે,જે સ્વભાવે એસિડિક છે.
$CaO$ એ ધાત્વીય ઓક્સાઈડ છે,જે સ્વભાવે બેઝિક છે.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$P_2O_5$ બેઝિક અશુદ્ધિ $CaO$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્લેગ $Ca_3(PO_4)_2$ બનાવે છે.
તેથી,$P_2O_5$ એસિડિક ફ્લક્સ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) ધાતુશાસ્ત્રને અયસ્કમાંથી શુદ્ધ અવસ્થામાં ધાતુઓ મેળવવા માટે વપરાતી વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી પ્રક્રિયા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
જોકે સંકેન્દ્રણ અને ભૂંજન એ આ પ્રક્રિયાના વ્યક્તિગત તબક્કાઓ છે,પરંતુ ધાતુશાસ્ત્ર શબ્દ શુદ્ધ ધાતુ મેળવવા માટે જરૂરી કામગીરીના સમગ્ર ક્રમને આવરી લે છે.

(A) ફેરસ મિશ્રધાતુ એ એવી મિશ્રધાતુ છે જેમાં મુખ્ય ઘટક તરીકે લોખંડ $(Fe)$ હોય છે.
ઇનવાર એ $64\% \ Fe$ અને $36\% \ Ni$ ની બનેલી મિશ્રધાતુ છે.
સોલ્ડર એ $Pb$ અને $Sn$ ની મિશ્રધાતુ છે.
મેગ્નેલિયમ એ $Al$ અને $Mg$ ની મિશ્રધાતુ છે.
ટાઇપ મેટલ એ $Pb$,$Sn$ અને $Sb$ ની મિશ્રધાતુ છે.
તેથી,ઇનવાર સાચો જવાબ છે.

(B) રિફ્રેક્ટરી પદાર્થો એવા પદાર્થો છે જે પીગળ્યા વિના અથવા નરમ થયા વિના ખૂબ જ ઊંચું તાપમાન સહન કરી શકે છે.

(C) ફ્લક્સ એ એવો પદાર્થ છે જે અયસ્ક (ore) માં રહેલી અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે ઉમેરવામાં આવે છે,જે પીગળી શકે તેવો પદાર્થ બનાવે છે જેને સ્લેગ (slag) કહેવાય છે.
$SiO_2$ એ એસિડિક ફ્લક્સ છે કારણ કે તે એસિડિક ઓક્સાઇડ છે.
$CaCO_3$,$\text{Lime}$,અને $CaO$ એ બેઝિક ફ્લક્સ છે કારણ કે તે બેઝિક ઓક્સાઇડ છે.
તેથી,$SiO_2$ એ બેઝિક ફ્લક્સ નથી.

(D) બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં લોખંડના ગલનમાં ઓક્સિડેશન,રિડક્શન અને અયસ્કનું વિઘટન (જેમ કે $CaCO_3 \rightarrow CaO + CO_2$) જેવી વિવિધ રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે.
ઉર્ધ્વપાતન (Sublimation) એ પદાર્થનું પ્રવાહી અવસ્થામાં આવ્યા વિના સીધું ઘનમાંથી વાયુ અવસ્થામાં રૂપાંતર છે.
બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં લોખંડના ગલન દરમિયાન ઉર્ધ્વપાતન થતું નથી.

(D) બ્લાસ્ટ ફર્નેસ એ એક પ્રકારની ધાતુશાસ્ત્રીય ભઠ્ઠી છે જેનો ઉપયોગ ઔદ્યોગિક ધાતુઓ,મુખ્યત્વે આયર્ન બનાવવા માટે થાય છે. તેનો ઉપયોગ કોપર અને લેડના અયસ્કના ગલન માટે પણ થાય છે. તેથી,તેનો ઉપયોગ આયર્ન,કોપર અને લેડના ધાતુશાસ્ત્રમાં થાય છે.

(A) લોખંડના વિવિધ સ્વરૂપોમાં કાર્બનનું પ્રમાણ નીચે મુજબ છે:
$1$. કાસ્ટ આયર્ન: $2.5-5.0\%$ કાર્બન.
$2$. રોટ આયર્ન: $0.05-0.25\%$ કાર્બન.
$3$. માઇલ્ડ સ્ટીલ: $0.1-0.25\%$ કાર્બન.
$4$. સ્ટેનલેસ સ્ટીલ: $0.05-1.5\%$ કાર્બન.
તેથી,કાસ્ટ આયર્નમાં સૌથી વધુ કાર્બન હોય છે.

(A) જ્યારે ક્વેન્ચ્ડ (quenched) સ્ટીલને લાલ ગરમ તાપમાનથી નીચે ગરમ કરવામાં આવે છે અને પછી ધીમે ધીમે ઠંડુ થવા દેવામાં આવે છે,ત્યારે તે નરમ બને છે. આ પ્રક્રિયાને એનિલિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સ્ટેનલેસ સ્ટીલ એ મુખ્યત્વે લોખંડ $(Fe)$,ક્રોમિયમ $(Cr)$ અને નિકલ $(Ni)$ ની બનેલી મિશ્રધાતુ છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેમાં આશરે $11.5 \%$ $Cr$ અને $2.0 \%$ $Ni$ ની સાથે લોખંડ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) જર્મન સિલ્વર એ કોપર,ઝિંક અને નિકલની મિશ્રધાતુ છે. તેમાં સિલ્વર હોતું નથી. તેનું બંધારણ આશરે $Cu = 56.0\%$,$Zn = 24.0\%$ અને $Ni = 20.0\%$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ વિસ્ફોટક: $Pb(N_3)_2$ (લેડ એઝાઈડ એક જાણીતો વિસ્ફોટક છે).
$(ii)$ કૃત્રિમ રત્ન: $Al_2O_3$ (કૃત્રિમ કોરન્ડમનો ઉપયોગ કૃત્રિમ રત્ન તરીકે થાય છે).
$(iii)$ સ્વ-રિડક્શન: $Cu$ (કોપર બેસેમર કન્વર્ટરમાં $Cu_2S$ ના સ્વ-રિડક્શન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે).
$(iv)$ ચુંબકીય પદાર્થ: $Fe_3O_4$ (મેગ્નેટાઈટ એ ફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થ છે).
તેથી,સાચી જોડ $(i)-E, (ii)-D, (iii)-G, (iv)-B$ છે.

(C) સ્ટીલ એ લોખંડ અને કાર્બનનું મિશ્રધાતુ છે,જેમાં કાર્બનનું પ્રમાણ સામાન્ય રીતે $0.2 \%$ થી $1.5 \%$ ની વચ્ચે હોય છે.
બીજી તરફ,કાસ્ટ આયર્નમાં કાર્બનની ટકાવારી વધારે હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $2.5 \%$ થી $4.5 \%$ ની વચ્ચે હોય છે.

(B) સ્ટીલ એ લોખંડ અને કાર્બનનું મિશ્રધાતુ છે,જેમાં સામાન્ય રીતે $0.1$ થી $2.0 \%$ કાર્બન હોય છે. તે મુખ્યત્વે $Cast \ iron$ માંથી વધારાનો કાર્બન અને $S$,$P$,$Si$,અને $Mn$ જેવી અશુદ્ધિઓને બેસેમર પ્રક્રિયા અથવા ઓપન-હર્થ પ્રક્રિયા જેવી ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયાઓ દ્વારા દૂર કરીને બનાવવામાં આવે છે. $Wrought \ iron$ એ લોખંડનું સૌથી શુદ્ધ સ્વરૂપ છે અને તે સ્ટીલ ઉત્પાદન માટેનો મુખ્ય કાચો માલ નથી.

(A) Spiegeleisen એ પિગ આયર્નનો એક પ્રકાર છે જેમાં $15-30\%$ મેંગેનીઝ અને $4-5\%$ કાર્બન હોય છે.
તેથી,તે આયર્ન $(Fe)$,કાર્બન $(C)$ અને મેંગેનીઝ $(Mn)$ ની મિશ્રધાતુ છે.

(A) જર્મન સિલ્વર એ કોપર,ઝિંક અને નિકલની બનેલી જાણીતી મિશ્રધાતુ છે.
તેનું સામાન્ય બંધારણ $Cu$ $(60\%)$,$Zn$ $(20\%)$ અને $Ni$ $(20\%)$ છે.
તેના નામ છતાં,તેમાં સિલ્વર હોતું નથી.

(A) કેસ હાર્ડનિંગ: લોખંડની સપાટી પર સ્ટીલનું પડ જમાવીને તેને સખત કરવાની પ્રક્રિયાને કેસ-હાર્ડનિંગ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા લોખંડને કોલસાના પાવડરના સંપર્કમાં ગરમ કરીને કરવામાં આવે છે,જેનાથી સપાટી પર કાર્બનનું પ્રસરણ થાય છે અને તેની કઠિનતા વધે છે.

(D) $Duplex$ પ્રક્રિયા એ $Bessemer$ પ્રક્રિયા અને $Open-hearth$ પ્રક્રિયાનું સંયોજન છે.
તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા સ્ટીલના ઉત્પાદન માટે થાય છે જે સલ્ફર અને ફોસ્ફરસ જેવી અશુદ્ધિઓથી લગભગ સંપૂર્ણપણે મુક્ત હોય છે,જેને સિંગલ-સ્ટેજ પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણપણે દૂર કરવી મુશ્કેલ છે.

(B) આપેલા વિકલ્પોમાંથી,હાર્ડ સ્ટીલમાં કાર્બનનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોય છે,જે આશરે $2.3 \%$ છે.

(A) સ્ટીલ એ મુખ્યત્વે લોખંડ $(Fe)$ અને કાર્બન $(C)$ થી બનેલી મિશ્રધાતુ છે.
તેના ગુણધર્મો સુધારવા માટે મેંગેનીઝ $(Mn)$,સિલિકોન $(Si)$,ફોસ્ફરસ $(P)$ અને સલ્ફર $(S)$ જેવા અન્ય તત્વો પણ અલ્પ માત્રામાં હાજર હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Fe + C + Mn$ એ સ્ટીલના બંધારણનું સૌથી સચોટ નિરૂપણ છે.

(B) સ્ટીલને ઊંચા તાપમાને ગરમ કરીને પછી ધીમે ધીમે ઠંડું પાડવાની પ્રક્રિયાને $annealing$ કહેવામાં આવે છે,$quenching$ નહીં.
$Quenching$ એ પદાર્થને ઝડપથી ઠંડું પાડવાની પ્રક્રિયાનો ઉલ્લેખ કરે છે,જેમ કે તેને પાણી અથવા તેલમાં ડુબાડીને,જે સ્ટીલને સખત અને બરડ બનાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(D) . બેલ મેટલ એ મુખ્યત્વે કોપર $(Cu)$ અને ટીન $(Sn)$ ની મિશ્રધાતુ છે.
તે સામાન્ય રીતે આશરે $80\% \ Cu$ અને $20\% \ Sn$ ધરાવે છે.

(D) સ્ટીલને સખત અને ઘસારો પ્રતિરોધક બનાવવા માટે મેંગેનીઝ ઉમેરવામાં આવે છે,જે રેલવેના પાટા માટે જરૂરી છે.
વધુમાં,મેંગેનીઝ સ્ટીલ બનાવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઓક્સિજન અને સલ્ફરને સ્લેગ તરીકે દૂર કરીને ડીઓક્સિડાઇઝર અને ડિસલ્ફ્યુરાઇઝર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Fe_2O_3 + 3Mn \rightarrow 3MnO + 2Fe$
$MnO + SiO_2 \rightarrow MnSiO_3$

(D) પિગ આયર્ન એ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાંથી મેળવવામાં આવતું લોખંડ છે અને તેમાં લગભગ $4 \%$ કાર્બન અને અન્ય અશુદ્ધિઓ ઓછી માત્રામાં (જેમ કે $S, P, Si, Mn$) હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ગ્રેફાઇટ (કાર્બનનું અપરરૂપ) એ મુખ્ય અશુદ્ધિ છે,જે $2.5 - 4.5 \%$ ના પ્રમાણમાં હાજર હોય છે.

(D) સ્ટેનલેસ સ્ટીલ એ આયર્ન,ક્રોમિયમ અને નિકલની મિશ્રધાતુ છે. સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું સામાન્ય બંધારણ આશરે $18\% \text{ Cr}$ અને $8\% \text{ Ni}$ હોય છે,જેમાં બાકીનું આયર્ન અને થોડા પ્રમાણમાં કાર્બન હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $D$ એ સ્ટેનલેસ સ્ટીલના બંધારણનું સૌથી યોગ્ય નિરૂપણ છે,કારણ કે તેમાં ક્રોમિયમનું નોંધપાત્ર પ્રમાણ હોય છે.

(A, B, C, D) આપેલા તમામ વિકલ્પો સંબંધિત મિશ્રધાતુઓના સાચા બંધારણ છે.
$A$. ગન મેટલ: $Cu (88\%), Zn (2\%), Sn (10\%), Pb (0.5\%)$.
$B$. ડ્યુરાલ્યુમિન: $Al (95\%), Cu (4\%), Mg (0.5\%), Mn (0.5\%)$.
$C$. જર્મન સિલ્વર: $Cu (50\%), Zn (30\%), Ni (20\%)$.
$D$. સોલ્ડર: $Pb (50\%), Sn (50\%)$.
તમામ વિકલ્પો સાચા હોવાથી,આ પ્રશ્ન બહુવિધ સાચા વિકલ્પો ધરાવતો હોઈ શકે છે.

(B) સોલ્ડર એ ધાતુના ટુકડાઓને જોડવા માટે વપરાતી એક ગલનીય મિશ્રધાતુ છે.
તે સામાન્ય રીતે $Sn$ $(67\%)$ અને $Pb$ $(33\%)$ ની બનેલી હોય છે.

(B) જર્મન સિલ્વર એ એક મિશ્રધાતુ છે જે કોપર $(Cu)$,ઝિંક $(Zn)$ અને નિકલ $(Ni)$ ની બનેલી છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેનું બંધારણ આશરે $Cu = 60\%$,$Zn = 20\%$ અને $Ni = 20\%$ છે.
તેથી,$Cu$ એ જર્મન સિલ્વરનો એક ઘટક છે.

(B) ગન મેટલ એ બ્રોન્ઝનો એક પ્રકાર છે,જે મુખ્યત્વે કોપર $(Cu)$,ટીન $(Sn)$ અને ઝિંક $(Zn)$ ની મિશ્રધાતુ છે.
તેનું સામાન્ય બંધારણ આશરે $88\% \ Cu$,$10\% \ Sn$ અને $2\% \ Zn$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(C) થોમસ સ્લેગ એ સ્ટીલ ઉદ્યોગની આડપેદાશ છે,જે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ,$Ca_3(PO_4)_2$ અને કેલ્શિયમ સિલિકેટ,$CaSiO_3$ ના મિશ્રણથી બનેલી છે.

(B) બ્રોન્ઝ એ મુખ્યત્વે તાંબાની બનેલી મિશ્ર ધાતુ છે,જેમાં સામાન્ય રીતે ટીન મુખ્ય ઉમેરણ તરીકે હોય છે. તેની ટકાઉપણું અને ક્ષારણ સામે પ્રતિકારકતાને કારણે તેનો ઉપયોગ મૂર્તિઓ,ચંદ્રકો અને વિવિધ કલાકૃતિઓ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ સ્ટેનલેસ સ્ટીલનો ઉપયોગ વાઢકાપના સાધનો બનાવવા માટે થાય છે $(e)$.
$(2)$ બ્રોન્ઝનો ઉપયોગ ચલણી સિક્કા બનાવવા માટે થાય છે $(c)$.
$(3)$ નિટિનોલ (શેપ-મેમરી એલોય) નો ઉપયોગ રિવેટીંગ માટે થાય છે $(a)$.
$(4)$ જર્મન સિલ્વરનો ઉપયોગ સંગીતના સાધનો બનાવવા માટે થાય છે $(d)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $1$ $\rightarrow e, 2$ $\rightarrow c, 3$ $\rightarrow a, 4$ $\rightarrow d$ છે.

(A) નરમ સ્ટીલ,જેને લો-કાર્બન સ્ટીલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે કાર્બન સ્ટીલનો એક પ્રકાર છે જેમાં કાર્બનનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે.
તેમાં સામાન્ય રીતે વજનના આધારે $0.05\%$ થી $0.25\%$ કાર્બન હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$0.2\%$ થી ઓછું એ નરમ સ્ટીલ માટે સૌથી યોગ્ય શ્રેણી છે.

(A) જર્મન સિલ્વર એ કોપર $(Cu)$,ઝિંક $(Zn)$ અને નિકલ $(Ni)$ ની મિશ્રધાતુ છે.
તેના નામમાં 'સિલ્વર' હોવા છતાં,તેમાં સિલ્વર $(Ag)$ હોતું નથી.
તેથી,જર્મન સિલ્વરમાં સિલ્વરનું પ્રમાણ $0 \%$ છે.

(B) હવામાં $(O_2)$ સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથે ક્રોમાઈટ અયસ્ક $(FeCr_2O_4)$ ની પ્રક્રિયા એ ક્રોમિયમના નિષ્કર્ષણનું મુખ્ય પગલું છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે:
$4FeCr_2O_4 + 8Na_2CO_3 + 7O_2 \rightarrow 8Na_2CrO_4 + 2Fe_2O_3 + 8CO_2$
આમ,બનતી નીપજો સોડિયમ ક્રોમેટ $(Na_2CrO_4)$,ફેરિક ઓક્સાઈડ $(Fe_2O_3)$ અને કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ છે.

(C) બ્રાસ એ મુખ્યત્વે કોપર અને ઝીંકની મિશ્રધાતુ છે.
સામાન્ય રીતે,તેમાં $70\% $ કોપર અને $30\% $ ઝીંક હોય છે.

(C) ક્રોમાઇટ અયસ્ક $(FeCr_2O_4)$ ની હવા $(O_2)$ ની હાજરીમાં સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ સાથેની પ્રક્રિયા ક્રોમિયમના નિષ્કર્ષણનું પ્રથમ પગલું છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$4FeCr_2O_4 + 8Na_2CO_3 + 7O_2 \rightarrow 8Na_2CrO_4 + 2Fe_2O_3 + 8CO_2$.
આ પ્રક્રિયા સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે કે $X = Na_2CrO_4$ (સોડિયમ ક્રોમેટ) અને $Y = Fe_2O_3$ (ફેરિક ઓક્સાઇડ).

(B) કેસિટેરાઈટ $(SnO_2)$ એ ટીન (Tin) ની ઓક્સાઈડ અયસ્ક છે. તેના નિષ્કર્ષણની પ્રક્રિયામાં નીચે મુજબના તબક્કાઓ હોય છે:
$1$. ગુરુત્વાકર્ષણીય અલગીકરણ દ્વારા સાંદ્રણ.
$2$. સલ્ફર અને આર્સેનિકની અશુદ્ધિઓ દૂર કરવા માટે ભૂંજન (Roasting).
$3$. $SnO_2$ નું કાર્બન દ્વારા રિડક્શન કરીને $Sn$ મેળવવું.
$4$. લિક્વેશન (Liquation) દ્વારા શુદ્ધિકરણ.
સ્વયં-રિડક્શન (Self-reduction) એ $Cu$,$Pb$ અને $Hg$ જેવી ધાતુઓની સલ્ફાઈડ અયસ્ક માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે,$SnO_2$ માટે નહીં. તેથી,સલ્ફાઈડ અયસ્કનું સ્વયં-રિડક્શન એ કેસિટેરાઈટમાંથી ટીન મેળવવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ નથી.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$I.$ સાઈનાઈડ પ્રક્રિયા $Au$ ના નિષ્કર્ષણ માટે વપરાય છે $(d)$.
$II.$ ફીણ પ્લવન પદ્ધતિમાં પાઈન ઓઈલનો ઉપયોગ થાય છે $(b)$.
$III.$ વિદ્યુતવિભાજ્ય રિડક્શન $Al$ ના નિષ્કર્ષણ માટે વપરાય છે $(c)$.
$IV.$ ઝોન રિફાઇનિંગ અતિશુદ્ધ $Ge$ મેળવવા માટે વપરાય છે $(a)$.
તેથી,સાચી જોડ $I-d, II-b, III-c, IV-a$ છે.

(C) ફલકસ એ એક પદાર્થ છે જેનો ઉપયોગ કાચી ધાતુમાં રહેલી અશુદ્ધિઓ (ગેંગ) ને દૂર કરવા માટે થાય છે.
જો અશુદ્ધિ એસિડિક હોય (દા.ત. $SiO_2$),તો બેઝિક ફલકસ (દા.ત. $CaO$) ઉમેરવામાં આવે છે.
જો અશુદ્ધિ બેઝિક હોય (દા.ત. $FeO$),તો એસિડિક ફલકસ (દા.ત. $SiO_2$) ઉમેરવામાં આવે છે.
આમ,ફલકસનો ઉપયોગ અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે થાય છે.

(B) $Van \ Arkel$ પદ્ધતિ એ $Ti$ અને $Zr$ જેવી ધાતુઓના શુદ્ધિકરણ માટે વપરાતી પદ્ધતિ છે.
$Bayer's$ પદ્ધતિ બોક્સાઈટ અયસ્કના શુદ્ધિકરણ માટે વપરાય છે.
$Hall-Heroult$ પદ્ધતિ એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ ના વિદ્યુતવિભાજન રિડક્શન માટે વપરાય છે.
$Contact$ પદ્ધતિ સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે વપરાય છે,$Al$ ના નિષ્કર્ષણ માટે નહીં.

(A) બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં આયર્ન ઓક્સાઇડનું રિડક્શન મુખ્યત્વે $CO$ વાયુ દ્વારા થાય છે,ઘન કાર્બન $(C)$ દ્વારા નહીં.
પ્રક્રિયા $A$ $(2Fe_2O_3 + 3C \rightarrow 4Fe + 3CO_2)$ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં થતી નથી કારણ કે ઘન કાર્બન $Fe_2O_3$ માટે પ્રાથમિક રિડક્શન કર્તા નથી; તેના બદલે $CO$ વપરાય છે.
પ્રક્રિયા $B$ $(CO_2 + C \rightarrow 2CO)$ ગરમ વિસ્તારોમાં થાય છે.
પ્રક્રિયા $C$ $(CaCO_3 \rightarrow CaO + CO_2)$ એ ચૂનાના પથ્થરનું કેલ્સિનેશન છે.
પ્રક્રિયા $D$ $(CaO + SiO_2 \rightarrow CaSiO_3)$ એ સ્લેગ (ધાતુમલ) બનવાની પ્રક્રિયા છે.

(D) ફલક્સ એ એક પદાર્થ છે જે ધાતુના નિષ્કર્ષણ દરમિયાન અશુદ્ધિઓ (ગેંગ) ને દૂર કરવા માટે ઉમેરવામાં આવે છે,જે એક સરળતાથી પીગળી શકે તેવો પદાર્થ બનાવે છે જેને સ્લેગ કહેવાય છે.
જો અશુદ્ધિ એસિડિક હોય (દા.ત.,$SiO_2$),તો બેઝિક ફલક્સ (દા.ત.,$CaO$) ઉમેરવામાં આવે છે.
જો અશુદ્ધિ બેઝિક હોય (દા.ત.,$FeO$),તો એસિડિક ફલક્સ (દા.ત.,$SiO_2$) ઉમેરવામાં આવે છે.
તેથી,ફલક્સનો ઉપયોગ એસિડિક અને બેઝિક બંને પ્રકારની અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે થાય છે.

(C) સ્મેલ્ટિંગ એ રિડક્શનની પ્રક્રિયા છે,ઓક્સિડેશનની નહીં. સ્મેલ્ટિંગમાં,શેકેલી કાચી ધાતુને યોગ્ય ફ્લક્સ અને બળતણ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે અને પછી બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં ઊંચા તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે,જ્યાં ધાતુના ઓક્સાઇડનું ધાતુમાં રિડક્શન થાય છે. તેથી,'સ્મેલ્ટિંગ - ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા' વિધાન અયોગ્ય રીતે જોડાયેલ છે.

(C) મિશ્ર ધાતુ એ બે કે તેથી વધુ ધાતુઓ અથવા ધાતુ અને અધાતુનું મિશ્રણ છે.
પિત્તળ (Brass) એ મુખ્યત્વે કોપર $(Cu)$ અને ઝિંક $(Zn)$ ની બનેલી મિશ્ર ધાતુ છે.
બ્રોન્ઝ એ કોપર $(Cu)$ અને ટીન $(Sn)$ ની મિશ્ર ધાતુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) સાયનાઈડ પદ્ધતિ: $Ag_2S + 4NaCN \rightarrow 2Na[Ag(CN)_2] + Na_2S$. બનતું સંકીર્ણ $[Ag(CN)_2]^{-}$ છે.
મોન્ડ પદ્ધતિ: $Ni + 4CO \xrightarrow{330-350 \ K} Ni(CO)_4$. બનતું સંકીર્ણ $Ni(CO)_4$ છે.
ફોટોગ્રાફિક ફિક્સિંગ પદ્ધતિ: $AgBr + 2Na_2S_2O_3 \rightarrow Na_3[Ag(S_2O_3)_2] + NaBr$. બનતું સંકીર્ણ $[Ag(S_2O_3)_2]^{3-}$ છે.

(C) સાયનાઇડ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ $Au$ અને $Ag$ ના નિષ્કર્ષણ માટે થાય છે $(A-iv)$.
ફીણ પ્લવન પદ્ધતિનો ઉપયોગ $ZnS$ જેવી સલ્ફાઇડ અયસ્કને સાંદ્ર કરવા માટે થાય છે $(B-ii)$.
વિદ્યુતવિભાજનીય રિડક્શનનો ઉપયોગ $Al$ ના નિષ્કર્ષણ માટે થાય છે $(C-iii)$.
ઝોન રિફાઇનિંગનો ઉપયોગ અતિશુદ્ધ $Ge$ મેળવવા માટે થાય છે $(D-i)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-iv, B-ii, C-iii, D-i$ છે.

(B) સ્ટીલ એ લોખંડ $(Fe)$ અને કાર્બન $(C)$ ની મિશ્રધાતુ છે.
કાર્બન એ અધાતુ છે.
ઇન્વાર $(Fe-Ni)$,બેલ મેટલ $(Cu-Sn)$,અને બ્રોન્ઝ $(Cu-Sn)$ માત્ર ધાતુઓ ધરાવે છે.