Occurrence Questions in Gujarati

(B) જે તત્વો સૌથી ઓછા સક્રિય હોય છે તે કુદરતમાં તેમની મુક્ત અવસ્થામાં મળી આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Au$ (સોનું) એ ખૂબ જ ઓછી સક્રિયતા ધરાવતી ઉમદા ધાતુ છે,તેથી તે તેની મુક્ત અવસ્થામાં મળી આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) . પાયરોલ્યુસાઇટ એ મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડ $(MnO_2)$ નું ખનિજ સ્વરૂપ છે. તે મેંગેનીઝની ઓક્સાઇડ અયસ્ક છે,કાર્બોનેટ,સલ્ફર કે સિલિકોન અયસ્ક નથી.

(A) $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) એ પૃથ્વીના પોપડામાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં મળી આવતી ધાતુ છે,જે વજનના આધારે આશરે $8.1\%$ જેટલી છે.

(B) આપેલા વિકલ્પોમાંથી,માત્ર $Sulphur$ જ કુદરતમાં તેની મુક્ત અવસ્થામાં જોવા મળે છે,જે સામાન્ય રીતે $S_8$ અણુઓ તરીકે હોય છે. અન્ય તત્વો જેવા કે $Iodine$,$Phosphorus$ અને $Magnesium$ ખૂબ જ સક્રિય હોવાથી મુખ્યત્વે સંયોજિત અવસ્થામાં સંયોજનો તરીકે જોવા મળે છે.

(B) $20$ એપ્રિલ,$1902$ ના રોજ,મેરી અને પિયર ક્યુરીએ પેરિસમાં તેમની પ્રયોગશાળામાં પિચબ્લેન્ડ ખનિજમાંથી રેડિયોએક્ટિવ રેડિયમ ક્ષારોને સફળતાપૂર્વક અલગ કર્યા હતા.
$1898$ માં,ક્યુરી દંપતીએ પિચબ્લેન્ડ પરના તેમના સંશોધન દરમિયાન રેડિયમ અને પોલોનિયમ તત્વોની શોધ કરી હતી.

(B) પૃથ્વીના પોપડામાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું તત્વ ઓક્સિજન છે,જે વજનના આધારે આશરે $46.1 \%$ જેટલું છે.
ત્યારબાદ સિલિકોન $(28.2 \%)$ અને એલ્યુમિનિયમ $(8.23 \%)$ આવે છે.

(B) કુદરતી રીતે મળી આવતા પદાર્થો કે જેમાંથી ધાતુને નફાકારક (અથવા આર્થિક રીતે) રીતે મેળવી શકાય છે તેને $Ores$ (અયસ્ક) કહેવામાં આવે છે.

(D) $Bauxite$ એ $Aluminum$ ની કાચી ધાતુ છે.
$Dolomite$ એ $Magnesium$ ની કાચી ધાતુ છે.
$Chalcopyrites$ એ $Copper$ ની કાચી ધાતુ છે.
$Ilmenite$ $(FeTiO_3)$ એ $Titanium$ ની કાચી ધાતુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) પિચબ્લેન્ડ,જેને યુરેનિનાઈટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે રેડિયોએક્ટિવ,યુરેનિયમથી સમૃદ્ધ ખનિજ અયસ્ક છે જેનું રાસાયણિક બંધારણ $UO_2$ છે. તે યુરેનિયમ $(U)$ નું મુખ્ય અયસ્ક છે. વધુમાં,તે ઐતિહાસિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તેમાંથી મેરી ક્યુરીએ રેડિયમ $(Ra)$ અલગ કર્યું હતું. તેથી,પિચબ્લેન્ડ એ યુરેનિયમ અને રેડિયમ બંનેનો સ્ત્રોત છે.

(C) અયસ્ક એ એક પ્રકારનો ખડક છે જેમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ખનિજો હોય છે,જેમાં ધાતુઓ સહિતના મહત્વના તત્વો હોય છે જેનું ખડકમાંથી આર્થિક રીતે નિષ્કર્ષણ કરી શકાય છે.
જ્યારે કોઈ ખનિજમાંથી ધાતુ નફાકારક રીતે મેળવી શકાય ત્યારે તેને અયસ્ક કહેવામાં આવે છે.

(A) સાચું વિધાન એ છે કે બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમની કાચી ધાતુ છે.
બોક્સાઈટનું રાસાયણિક સૂત્ર $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.
મેગ્નેટાઈટ એ લોખંડની કાચી ધાતુ છે $(Fe_3O_4)$.
હેમેટાઈટ એ લોખંડની કાચી ધાતુ છે $(Fe_2O_3)$.
પાયરાઈટ્સ (આયર્ન પાયરાઈટ્સ) એ લોખંડની કાચી ધાતુ છે $(FeS_2)$.

(D) નાઇટ્રેટ્સ પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય હોય છે. તેમની ઉચ્ચ દ્રાવ્યતાને કારણે,તેઓ વરસાદ દ્વારા સરળતાથી ધોવાઈ જાય છે અને સ્થિર ખનિજ થાપણો બનાવવા માટે પૃથ્વીના પોપડામાં જમા થતા નથી. તેથી,ક્લોરાઇડ,સલ્ફેટ અથવા સલ્ફાઇડની તુલનામાં તે ખનિજોમાં જોવા મળવાની શક્યતા સૌથી ઓછી છે.

(A) સિન્નાબાર એ મર્ક્યુરી (પારો) ની સૌથી સામાન્ય અને મુખ્ય કાચી ધાતુ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $HgS$ છે.

(B) જિપ્સમ એ $CaSO_4 \cdot 2H_2O$ છે,જે કેલ્શિયમનું ખનિજ છે.
બોક્સાઈટ $(Al_2O_3 \cdot 2H_2O)$,ક્રાયોલાઈટ $(Na_3AlF_6)$,અને કોરન્ડમ $(Al_2O_3)$ એ તમામ એલ્યુમિનિયમના ખનિજો/કાચી ધાતુઓ છે.

(D) ક્રાયોલાઈટ $(Na_3AlF_6)$ એ હેલાઇડ અયસ્કનું ઉદાહરણ છે.
અન્ય વિકલ્પો:
ગેલેના $(PbS)$ અને સિન્નાબાર $(HgS)$ એ સલ્ફાઈડ અયસ્ક છે.
બોક્સાઈટ $(Al_2O_3 \cdot 2H_2O)$ એ ઓક્સાઈડ અયસ્ક છે.

(D) પિગ આયર્ન એ લોખંડનું સૌથી અશુદ્ધ સ્વરૂપ છે અને તેમાં કાર્બનનું પ્રમાણ સૌથી વધુ $(2.5 - 4\%)$ હોય છે. તે એક ઉત્પાદિત પદાર્થ છે,કુદરતી રીતે મળતું ખનિજ કે અયસ્ક નથી.
મેલેકાઈટ એ કોપરનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $Cu(OH)_2 \cdot CuCO_3$ છે.
ઝિંક બ્લેન્ડ એ ઝિંકનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $ZnS$ છે.
બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમનું અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.

(B)
ચિલી સોલ્ટપીટર એ સોડિયમ નાઈટ્રેટનું સામાન્ય નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $NaNO_3$ છે.
તેથી,તે સોડિયમની કાચી ધાતુ છે.

(D) જોકે $Corundum$,$Kaolin$,$Cryolite$ અને $Bauxite$ એ $Aluminium$ ની કાચી ધાતુઓ છે,પરંતુ ભારતમાં $Aluminium$ ના ઔદ્યોગિક નિષ્કર્ષણ માટે $Bauxite$ નો ઉપયોગ થાય છે કારણ કે $Bauxite$ એ $Corundum$ અને $Kaolin$ કરતા વધુ પ્રમાણમાં મળી આવે છે.

(D) બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમની સૌથી મહત્વની કાચી ધાતુ છે.
તે જળયુક્ત એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઈડ ખનિજ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ બેયર પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ હોલ-હેરોલ્ટ પ્રક્રિયા દ્વારા એલ્યુમિનિયમ ધાતુના નિષ્કર્ષણ માટે થાય છે.

(C) $Cryolite$ એ $Na_3AlF_6$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું ખનિજ છે.
તેનું રાસાયણિક નામ $Sodium \ hexafluoroaluminate(III)$ છે.

(C) બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે. તેનું રાસાયણિક બંધારણ સામાન્ય રીતે $Al_2O_3 \cdot xH_2O$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $x$ ની કિંમત સામાન્ય રીતે $1$ થી $3$ ની વચ્ચે હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ એ પાઠ્યપુસ્તકોમાં બોક્સાઈટ માટે સૌથી સામાન્ય રીતે દર્શાવવામાં આવતું સૂત્ર છે.

(A) એલ્યુમિનિયમ પૃથ્વીના પોપડામાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં મળી આવતી ધાતુ છે. તે સક્રિય ધાતુ હોવાથી મુક્ત અવસ્થામાં મળી આવતી નથી.
એલ્યુમિનિયમની કાચી ધાતુઓમાં $Bauxite$,$Cryolite$ અને $Corundum$ નો સમાવેશ થાય છે. $Bauxite$ $(Al_2O_3 \cdot 2H_2O)$ એ એલ્યુમિનિયમની સૌથી મહત્વની અને મુખ્ય કાચી ધાતુ છે.

(A) બોક્સાઇટ $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.
કોરન્ડમ $Al_2O_3$ છે.
ડાયસ્પોર $Al_2O_3 \cdot H_2O$ છે.
એનહાઇડ્રાઇટ $CaSO_4$ છે,જે કેલ્શિયમનું ખનિજ છે,એલ્યુમિનિયમનું નહીં.

(D) આપેલ ખનિજોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. ક્રાયોલાઇટ: $Na_{3}AlF_{6}$ ($Al$ ધરાવે છે)
$2$. માયકા: $K_{2}O \cdot 3Al_{2}O_{3} \cdot 6SiO_{2} \cdot 2H_{2}O$ ($Al$ ધરાવે છે)
$3$. ફેલ્ડસ્પાર: $KAlSi_{3}O_{8}$ ($Al$ ધરાવે છે)
$4$. ફ્લોરસ્પાર: $CaF_{2}$ ($Al$ ધરાવતું નથી)
તેથી,ફ્લોરસ્પાર સાચો જવાબ છે.

(A) લોખંડની મહત્વપૂર્ણ ઓક્સાઇડ અયસ્ક હેમેટાઇટ $(Fe_2O_3)$ અને મેગ્નેટાઇટ $(Fe_3O_4)$ છે.
$A$ સાચો વિકલ્પ છે કારણ કે હેમેટાઇટ એ લોખંડની ઓક્સાઇડ અયસ્ક છે.
$B$ (સાઇડરાઇટ) એ $FeCO_3$ (કાર્બોનેટ અયસ્ક) છે.
$C$ (પાયરાઇટ્સ) એ $FeS_2$ (સલ્ફાઇડ અયસ્ક) છે.
$D$ (મેલેકાઇટ) એ $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ (તાંબાની અયસ્ક) છે.

(C) ક્રાયોલાઇટ $(Na_3AlF_6)$ એ ફ્લોરિન અને એલ્યુમિનિયમની કાચી ધાતુ છે.
બોક્સાઇટ $(Al_2O_3 \cdot 2H_2O)$ એ એલ્યુમિનિયમની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે.
હેમેટાઇટ $(Fe_2O_3)$ એ લોખંડના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે વપરાતી સૌથી મહત્વની કાચી ધાતુ છે.
ચાલ્કોપાયરાઇટ $(CuFeS_2)$ એ તાંબાની કાચી ધાતુ છે.

(D) મેગ્નેટાઇટ એ કુદરતી રીતે મળી આવતું આયર્ન ઓક્સાઇડ ખનિજ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Fe_3O_4$ છે. તે આયર્નની મુખ્ય અયસ્ક પૈકીની એક છે.

(C) આપેલ કાચી ધાતુઓના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. હેમેટાઈટ: $Fe_2O_3$ (લોખંડની કાચી ધાતુ)
$2$. મેગ્નેટાઈટ: $Fe_3O_4$ (લોખંડની કાચી ધાતુ)
$3$. કેસિટેરાઈટ: $SnO_2$ (ટીનની કાચી ધાતુ)
$4$. લિમોનાઈટ: $Fe_2O_3 \cdot 3H_2O$ (લોખંડની કાચી ધાતુ)
તેથી,કેસિટેરાઈટ એ લોખંડની કાચી ધાતુ નથી.

(B) હેમેટાઇટ આયર્ન અયસ્કનું રાસાયણિક સૂત્ર $Fe_2O_3$ છે.

(B) એઝ્યુરાઈટનું રાસાયણિક સૂત્ર $2CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે.
તે એક બેઝિક કોપર કાર્બોનેટ ખનિજ છે.
તેથી,એઝ્યુરાઈટ એ $Cu$ (કોપર) ની કાચી ધાતુ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) સાચો જવાબ છે. મેલેકાઇટ એ કોપરની કાર્બોનેટ ખનિજ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Cu(OH)_2 \cdot CuCO_3$ છે. તે કોપરના નિષ્કર્ષણ માટેનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.

(B) મેલેકાઈટ એ લીલા રંગનું કોપર કાર્બોનેટ હાઈડ્રોક્સાઈડ ખનિજ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે.
તે તાંબાની એક મહત્વપૂર્ણ કાચી ધાતુ છે.

(B) એર્જેન્ટાઈટ,જેને સિલ્વર ગ્લાન્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Ag_2S$ છે. તે ચાંદીની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે.

(A) આર્જેન્ટાઈટ એ ચાંદીની કાચી ધાતુ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Ag_2S$ છે.
સ્ટીબનાઈટ એ એન્ટિમનીની કાચી ધાતુ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Sb_2S_3$ છે.
હેમેટાઈટ એ લોખંડની કાચી ધાતુ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Fe_2O_3$ છે.
બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમની કાચી ધાતુ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.

(D) કેલેમાઇન એ ઝિંક કાર્બોનેટ,$ZnCO_3$ ધરાવતી ખનિજ છે.
તે ઝિંકની એક મહત્વપૂર્ણ કાચી ધાતુ (ore) છે.

(A) કેલેમાઇન $ZnCO_3$ છે,ક્રાયોલાઇટ $Na_3AlF_6$ છે,ગિબ્સાઇટ $Al(OH)_3$ છે,અને મેલેકાઇટ $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે.
ઉપરની કાચી ધાતુઓમાંથી,કેલેમાઇન એ $Zinc$ ની એકમાત્ર કાચી ધાતુ છે.

(C) ઝિંક બ્લેન્ડ એ $ZnS$ છે,$ZnCl_2$ નથી.

(C) સાઈડરાઈટ $FeCO_3$ છે,હેમેટાઈટ $Fe_2O_3$ છે અને ગેલેના $PbS$ છે.
આપેલ અયસ્કોમાંથી,માત્ર ગેલેના $(PbS)$ એ સીસાનું અયસ્ક છે જેમાંથી તેનું વ્યાપારી નિષ્કર્ષણ કરવામાં આવે છે.

(C) સીસા (lead) ની કાચી ધાતુઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગેલેના $(PbS)$
$2$. એંગ્લેસાઇટ $(PbSO_4)$
$3$. સેરુસાઇટ $(PbCO_3)$
કેલેમાઇન એ ઝીંકની કાચી ધાતુ $(ZnCO_3)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) ગેલેના એ લેડની મુખ્ય કાચી ધાતુ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $PbS$ (લેડ સલ્ફાઈડ) છે.

(A) બોક્સાઇટ $Al_2O_3 \cdot 2H_2O$ છે.
મેલેકાઇટ $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે.
ઝિંક બ્લેન્ડ $ZnS$ છે.
ફેલ્ડસ્પાર $KAlSi_3O_8$ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,બોક્સાઇટ એ ઓક્સાઇડ અયસ્ક છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(D) ક્રાયોલાઇટ એ $Na_{3}AlF_{6}$ છે,જે $Aluminium$ ની કાચી ધાતુ છે.

(D) કેસિટરાઈટ એ $Sn$ (ટીન) ની કાચી ધાતુ છે.
તેને ટીનસ્ટોન પણ કહેવામાં આવે છે અને તેનું આણ્વીય સૂત્ર $SnO_2$ છે.
તે ભારે,ધાતુમય અને સખત ટીન ડાયોક્સાઈડ છે જે ટીનનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
જ્યારે તે શુદ્ધ હોય ત્યારે રંગહીન હોય છે,પરંતુ આયર્નની અશુદ્ધિઓ હાજર હોય ત્યારે તે કથ્થઈ અથવા કાળા રંગની દેખાય છે.

(B) ખોટું વિધાન $B$ છે.
કેલેમાઇન $ZnCO_3$ છે અને સિડેરાઇટ $FeCO_3$ છે,જે બંને કાર્બોનેટ્સ છે.
આર્જેન્ટાઇટ $Ag_2S$ (સલ્ફાઇડ) છે અને ક્યુપ્રાઇટ $Cu_2O$ (ઓક્સાઇડ) છે,તેથી બંને ઓક્સાઇડ છે તેવું વિધાન ખોટું છે.
ઝિંક બ્લેન્ડ $ZnS$ છે અને પાયરાઇટ્સ (આયર્ન પાયરાઇટ્સ) $FeS_2$ છે,જે બંને સલ્ફાઇડ્સ છે.
મેલેકાઇટ $Cu(OH)_2 \cdot CuCO_3$ છે અને એઝ્યુરાઇટ $2CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે,જે બંને તાંબાની કાચી ધાતુઓ છે.

(A) હોર્ન સિલ્વરનું રાસાયણિક સૂત્ર $AgCl$ છે,જે સિલ્વરની ક્લોરાઇડ કાચી ધાતુ છે.
ઝિંકાઇટ $ZnO$ (ઓક્સાઇડ) છે.
બોક્સાઇટ $AlO_x(OH)_{3-2x}$ (ઓક્સાઇડ/હાઇડ્રોક્સાઇડ) છે.
ફેલ્ડસ્પાર એ સિલિકેટ ખનિજ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(A) એલ્યુમિનિયમ પૃથ્વીના પોપડામાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતી ધાતુ છે. જો કે,તે બોક્સાઈટ $(AlO_x(OH)_{3-2x})$ માંથી મેળવવામાં આવે છે કારણ કે બોક્સાઈટ એ એલ્યુમિનિયમની સૌથી વધુ અને આર્થિક રીતે સધ્ધર કાચી ધાતુ છે,જે નિષ્કર્ષણ પ્રક્રિયાને વ્યાપારી રીતે શક્ય બનાવે છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
ક્રાયોલાઇટ એ એલ્યુમિનિયમની ખનિજ અયસ્ક છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Na_3AlF_6$ (સોડિયમ હેક્ઝાફ્લોરોએલ્યુમિનેટ) છે.

(A) કાચી ધાતુ (ore) એ એવી ખનિજ છે જેમાંથી ધાતુનું નિષ્કર્ષણ અનુકૂળ અને નફાકારક રીતે કરી શકાય છે. કારણ કે બધી ખનિજોમાં ધાતુનું પ્રમાણ આર્થિક રીતે નિષ્કર્ષણ કરવા માટે પૂરતું હોતું નથી,તેથી બધી કાચી ધાતુઓ ખનિજો છે,પરંતુ બધી ખનિજો કાચી ધાતુઓ નથી.

(C) કોરન્ડમ એ એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડનું સ્ફટિકીય સ્વરૂપ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Al_2O_3$ છે.
તેથી,તે $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) ની કાચી ધાતુ છે.

(D) ખનિજો એ પૃથ્વીના પોપડામાં કુદરતી રીતે મળી આવતા રાસાયણિક પદાર્થો છે.
અયસ્ક એ એવી ખનિજ છે જેમાંથી ધાતુનું નિષ્કર્ષણ નફાકારક અને અનુકૂળ રીતે કરી શકાય છે.
તેથી,બધી જ અયસ્ક ખનિજો છે,પરંતુ બધી જ ખનિજો અયસ્ક હોતી નથી.