Nomenclature and oxidation State Questions in Gujarati

(B) ડાયએમાઇન સિલ્વર $(I)$ ક્લોરાઇડ નામ દર્શાવે છે કે:
$1$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સિલ્વર $(Ag)$ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
$2$. લિગેન્ડ એમોનિયા $(NH_3)$ છે,અને 'ડાય-' પૂર્વગ સૂચવે છે કે $2$ એમોનિયાના અણુઓ છે.
$3$. પ્રતિ-આયન ક્લોરાઇડ $(Cl^-)$ છે.
આથી,સંકલન ઘટક $[Ag(NH_3)_2]^+$ બને છે.
ક્લોરાઇડ આયન સાથે વીજભાર સંતુલિત કરતા,અંતિમ રાસાયણિક સૂત્ર $[Ag(NH_3)_2]Cl$ મળે છે.

(A) સંકીર્ણ $[Co(NH_3)_5NO_2]Cl_2$ માં,કોબાલ્ટ $(Co)$ નો ઓક્સિડેશન આંક આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $x + 5(0) + 1(-1) + 2(-1) = 0$,જે $x - 3 = 0$ આપે છે,તેથી $x = +3$ થાય છે.
અહીં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે $5$ એમાઈન $(NH_3)$ લિગેન્ડ અને $1$ નાઈટ્રો $(NO_2^-)$ લિગેન્ડ જોડાયેલા છે.
સવર્ગ સંયોજનો માટેના $IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,તેનું નામ પેન્ટાએમાઈન નાઈટ્રોકોબાલ્ટ $(III)$ ક્લોરાઈડ છે.

(A) સંકીર્ણ આયન $[Cr(NH_3)_6]^{3+}$ માં,ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$NH_3$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ હોવાથી,તેનો વીજભાર $0$ છે.
તેથી,$x + 6(0) = +3$,જે $x = +3$ આપે છે.
લિગેન્ડ $NH_3$ ને 'એમાઈન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને આવા $6$ લિગેન્ડ હોવાથી,'હેક્ઝા' પૂર્વગ વપરાય છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ ક્રોમિયમ છે,ત્યારબાદ કૌંસમાં રોમન અંકમાં તેનો ઓક્સિડેશન આંક લખવામાં આવે છે.
આમ,$IUPAC$ નામ $\text{Hexamminechromium}(III) \text{ ion}$ છે.

(A) $1$. લિગેન્ડ્સ ઓળખો: $NH_3$ (એમાઈન),$CN^-$ (સાયનો),$O_2^{2-}$ (પરઓક્સો),અને $O^{2-}$ (ઓક્સો).
$2$. $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક શોધો: ધારો કે તે $x$ છે. $2(+1) + x + 2(-1) + 1(-2) + 2(-2) + 1(0) = 0$.
$3$. $2 + x - 2 - 2 - 4 = 0$,તેથી $x = +6$.
$4$. લિગેન્ડ્સનો મૂળાક્ષર ક્રમ: એમાઈન,સાયનો,ડાયઓક્સો,પરઓક્સો.
$5$. સંકીર્ણ ઋણાયન છે,તેથી ધાતુનું નામ ક્રોમેટ થશે.
$6$. સાચું $IUPAC$ નામ પોટેશિયમ એમાઈન ડાયસાયનો ડાયઓક્સો પરઓક્સો ક્રોમેટ $(VI)$ છે.

(B) $1$. ધન આયન ઓળખો: $K^+$ એ પોટેશિયમ છે.
$2$. ઋણ આયન ઓળખો: $[Fe(CN)_6]^{3-}$ એ હેક્ઝાસાયનોફેરેટ $(III)$ આયન છે.
$3$. $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક ગણો: ધારો કે $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. તો $x + 6(-1) = -3$,જે $x = +3$ આપે છે.
$4$. નામ જોડો: $IUPAC$ નામ પોટેશિયમ હેક્ઝાસાયનોફેરેટ $(III)$ છે.

(B) સંકીર્ણ $[Ni(NH_3)_4]SO_4$ છે.
ધારો કે $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$NH_3$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ અને $SO_4$ નો $-2$ છે.
$x + 4(0) + (-2) = 0$
$x - 2 = 0 \Rightarrow x = +2$.
સવર્ગ આંક એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સીધા જોડાયેલા લિગાન્ડની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે. અહીં,$4$ $NH_3$ અણુઓ $Ni$ સાથે જોડાયેલા છે,તેથી સવર્ગ આંક $4$ છે.
આમ,ઓક્સિડેશન આંક $2$ અને સવર્ગ આંક $4$ છે.

(B) આપેલ સંકીર્ણ ${K_3}[Fe(CN)_6]$ છે.
ધારો કે $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$K$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ અને $CN^-$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે.
તટસ્થ સંકીર્ણમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$3(+1) + x + 6(-1) = 0$
$3 + x - 6 = 0$
$x - 3 = 0$
$x = +3$
તેથી,$Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.

(A) ધાતુ કાર્બોનિલમાં,ધાતુ હંમેશા શૂન્ય ઓક્સિડેશન સ્થિતિમાં હોય છે.
$CO$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ હોવાથી,$Fe(CO)_5$ માં $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.

(A) ધાતુ કાર્બોનિલમાં ધાતુનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ હોય છે.
$CO$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ હોવાથી,$Cr(CO)_6$ માં $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$x + 6(0) = 0$
$x = 0$.

(A) $[Fe(H_2O)_5(NO)]SO_4$ સંકીર્ણમાં,$NO$ લિગાન્ડ $NO^+$ તરીકે વર્તે છે.
ધારો કે $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો: $x + 5(0) + 1(+1) + 1(-2) = 0$.
$x + 1 - 2 = 0$.
$x - 1 = 0$.
$x = +1$.
તેથી,આયર્નનો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.

(B) સંકીર્ણ $[Cr(CO)_6]$ માં,લિગેન્ડ $CO$ (કાર્બોનિલ) એ તટસ્થ લિગેન્ડ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
તેથી,$x + 6(0) = 0$,જે $x = 0$ આપે છે.
આમ,$[Cr(CO)_6]$ માં ધાતુનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.

(C) $1$. નામ $dibromidobis(ethylenediamine)chromium(III)$ bromide નીચેના ઘટકો સૂચવે છે:
$2$. $Chromium(III)$ એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયન છે: $Cr^{3+}$.
$3$. $Bis(ethylenediamine)$ એટલે બે $en$ લિગેન્ડ: $(en)_2$.
$4$. $Dibromido$ એટલે બે $Br^-$ લિગેન્ડ: $Br_2$.
$5$. સવર્ગ સ્ફિયર $[Cr(en)_2Br_2]$ છે.
$6$. $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 2(0) + 2(-1) = +1$ (આખા સંકીર્ણ માટે),તેથી $x - 2 = +1$,$x = +3$.
$7$. પ્રતિ-આયન $Bromide$ $(Br^-)$ છે,જે સંકીર્ણના $+1$ વીજભારને સંતુલિત કરે છે.
$8$. આમ,સાચું સૂત્ર $[Cr(en)_2Br_2]Br$ છે.

(C) સવર્ગ સ્પીસીઝ હેકઝા-એકવા મેંગેનીઝ $(II)$ છે,જેને $[Mn(H_2O)_6]^{2+}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
ફોસ્ફેટ આયન $PO_4^{3-}$ છે.
વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,આપણે ક્રોસ-ગુણાકાર પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: કેટાયનનો વીજભાર $(+2)$ એ એનાયનનો સબસ્ક્રિપ્ટ બને છે,અને એનાયનનો વીજભાર $(-3)$ એ કેટાયનનો સબસ્ક્રિપ્ટ બને છે.
આમ,સૂત્ર $[Mn(H_2O)_6]_3(PO_4)_2$ છે.

(B) $1$. નામ 'ડાયબ્રોમિડોબિસ(ઈથીલીન ડાયઅમાઈન) ક્રોમીયમ$(III)$ બ્રોમાઈડ' નીચેના ઘટકો સૂચવે છે:
$2$. 'બિસ(ઈથીલીન ડાયઅમાઈન)' એટલે કે બે ઈથીલીન ડાયઅમાઈન $(en)$ લિગેન્ડ હાજર છે: $[Cr(en)_2]$.
$3$. 'ડાયબ્રોમિડો' એટલે કે બે બ્રોમાઈડ આયનો લિગેન્ડ તરીકે સવર્ગ સ્ફિયરની અંદર હાજર છે: $[Cr(en)_2Br_2]$.
$4$. 'ક્રોમીયમ$(III)$' સૂચવે છે કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. જો $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ હોય,તો $x + 2(0) + 2(-1) = +1$ (કારણ કે સંકીર્ણનો કુલ વીજભાર બહારના બ્રોમાઈડ આયન સાથે સંતુલિત થવો જોઈએ). તેથી,$x - 2 = +1$,એટલે કે $x = +3$.
$5$. સવર્ગ સ્ફિયરની બહાર 'બ્રોમાઈડ' સૂચવે છે કે સંકીર્ણ આયન $[Cr(en)_2Br_2]^+$ ના વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે એક $Br^-$ આયન હાજર છે.
$6$. તેથી,સાચું સૂત્ર $[Cr(en)_2Br_2]Br$ છે.

(C) $[CO(NH_3)_5Cl]^{2+}$ સંકીર્ણનું નામકરણ કરવા માટે:
$1$. લિગેન્ડ $NH_3$ ને 'અમાઈન' અને $Cl^-$ ને 'ક્લોરો' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$2$. અહીં $5$ અમાઈન લિગેન્ડ હોવાથી 'પેન્ટા' પૂર્વગ વપરાય છે.
$3$. ધાતુ કોબાલ્ટ છે.
$4$. $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક શોધતા: $x + 5(0) + 1(-1) = +2$,જેથી $x = +3$ મળે છે.
$5$. આમ,નામ 'પેન્ટાઅમાઈનક્લોરોકોબાલ્ટ $(III)$ આયન' થાય છે.

(B) $1$. સંકીર્ણ $K_3[Cr(C_2O_4)_3]$ છે.
$2$. ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$3$. ઓક્ઝેલેટ આયન $(C_2O_4)^{2-}$ નો વીજભાર $-2$ છે.
$4$. પોટેશિયમ $(K)$ નો વીજભાર $+1$ છે.
$5$. તટસ્થ સંકીર્ણમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે: $3(+1) + x + 3(-2) = 0$.
$6$. $3 + x - 6 = 0$,તેથી $x = +3$.
$7$. ઓક્ઝેલેટ આયન $(C_2O_4)^{2-}$ એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,એટલે કે તે દરેક લિગેન્ડ દીઠ $2$ સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
$8$. $3$ ઓક્ઝેલેટ લિગેન્ડ સાથે,સવર્ગ આંક $3 \times 2 = 6$ થાય છે.
$9$. આમ,ઓક્સિડેશન આંક $+3$ અને સવર્ગ આંક $6$ છે.

(C) $1$. લિગેન્ડ્સ ઓળખો: $NH_3$ એમાઈન,$H_2O$ એકવા,અને $Br^-$ બ્રોમો છે.
$2$. લિગેન્ડ્સને મૂળાક્ષરના ક્રમમાં ગોઠવો: એમાઈન,એકવા,બ્રોમો.
$3$. સંકીર્ણ સ્ફિયર $[Co(NH_3)_4(H_2O)Br]^{2+}$ છે.
$4$. $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 4(0) + 1(0) + 1(-1) = +2$,તેથી $x = +3$.
$5$. નામ ટેટ્રાએમાઈનએકવાબ્રોમો કોબાલ્ટ $(III)$ નાઈટ્રેટ છે.

(A) $1$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ નિકલ $(Ni)$ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
$2$. લિગાન્ડ્સમાં બે સાયનો $(CN^-)$ અને બે ઓક્ઝલેટો $(C_2O_4^{2-})$ સમૂહ છે.
$3$. સંકીર્ણ આયન પરનો વીજભાર: $+2 + 2(-1) + 2(-2) = +2 - 2 - 4 = -4$.
$4$. $-4$ વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે $4$ પોટેશિયમ આયન $(K^+)$ ની જરૂર પડે છે.
$5$. તેથી,સાચું સૂત્ર $K_4[Ni(CN)_2(C_2O_4)_2]$ છે.

(A) $1$. લિગાન્ડ્સ ઓળખો: $NH_3$ એ એમ્માઈન,$NO_2^-$ એ નાઈટ્રો,$Cl^-$ એ ક્લોરો અને $CN^-$ એ સાયનો છે.
$2$. લિગાન્ડ્સને મૂળાક્ષરના ક્રમમાં ગોઠવો: એમ્માઈન,ક્લોરો,સાયનો,નાઈટ્રો.
$3$. ત્રણ $NH_3$ લિગાન્ડ હોવાથી 'ટ્રાઈ' પૂર્વગનો ઉપયોગ કરો.
$4$. મધ્યસ્થ ધાતુ કોબાલ્ટ $(Co)$ છે. ઓક્સિડેશન અવસ્થા: $x + 3(0) + (-1) + (-1) + (-1) = 0$,તેથી $x = +3$.
$5$. આથી,નામ ટ્રાઈએમ્માઈનક્લોરોસાયનોનાઈટ્રોકોબાલ્ટ $(III)$ થશે.

(C) $1$. નામ 'ડાયએમાઈન સિલ્વર $(I)$ ક્લોરાઈડ' એક સવર્ગ સંયોજન સૂચવે છે.
$2$. 'ડાયએમાઈન' એટલે કે બે $NH_3$ લિગેન્ડ મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાયેલા છે.
$3$. 'સિલ્વર $(I)$' સૂચવે છે કે મધ્યસ્થ ધાતુ $Ag^+$ છે.
$4$. સવર્ગ સ્ફિયર $[Ag(NH_3)_2]^+$ છે.
$5$. 'ક્લોરાઈડ' એ પ્રતિ-આયન $Cl^-$ છે.
$6$. આથી,સાચું સૂત્ર $[Ag(NH_3)_2]Cl$ છે.

(A) $K_3[Fe(ONO)_6]$ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ નીચે મુજબ છે:
$1$. ધન આયન $K^+$ છે,જેને પોટેશિયમ કહેવાય છે.
$2$. સવર્ગ સ્પીસીઝ $[Fe(ONO)_6]^{3-}$ છે.
$3$. લિગેન્ડ $ONO^-$ છે,જેને નાઈટ્રીટો-$O$ કહેવાય છે. અહીં $6$ લિગેન્ડ હોવાથી તેને હેક્ઝાનાઈટ્રીટો-$O$ કહેવાય છે.
$4$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Fe$ ઋણ આયનીય સંકીર્ણમાં હોવાથી તેને ફેરેટ કહેવાય છે.
$5$. $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 6(-1) = -3$,તેથી $x = +3$. એટલે કે ફેરેટ$(III)$.
$6$. આમ,સાચું નામ પોટેશિયમ હેક્ઝાનાઈટ્રીટો-$O$-ફેરેટ$(III)$ છે.

(C) $1$. લિગેન્ડ્સ ઓળખો: $NH_3$ (એમાઈન),$Br^-$ (બ્રોમો),$NO_2^-$ (નાઈટ્રો),$Cl^-$ (ક્લોરો).
$2$. લિગેન્ડ્સને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવો: એમાઈન,બ્રોમો,ક્લોરો,નાઈટ્રો.
$3$. સવર્ગ સ્ફિયર $[Pt(NH_3)_3(Br)(NO_2)Cl]$ છે. મધ્યસ્થ ધાતુ $Pt$ છે.
$4$. $Pt$ નો ઓક્સિડેશન આંક શોધો: $x + 3(0) + (-1) + (-1) + (-1) = +1$ (કારણ કે $Cl^-$ બહાર છે),તેથી $x - 3 = +1$,$x = +4$.
$5$. નામ બનાવો: ટ્રાયએમાઈન + બ્રોમો + ક્લોરો + નાઈટ્રો + પ્લેટીનિયમ $(IV)$ + ક્લોરાઈડ.
$6$. સાચું નામ ટ્રાયએમાઈન બ્રોમોક્લોરોનાઈટ્રોપ્લેટીનિયમ $(IV)$ ક્લોરાઈડ છે.

(B) $1$. $CrO_2Cl_2$ માં: ધારો કે $Cr$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે. $x + 2(-2) + 2(-1) = 0 \implies x = +6$. આ $Cr$ માટે મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે.
$2$. $MnO_4^-$ માં: ધારો કે $Mn$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $y$ છે. $y + 4(-2) = -1 \implies y = +7$. આ $Mn$ માટે મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે.
$3$. આમ,$CrO_2Cl_2$ અને $MnO_4^-$ બંનેમાં ધાતુઓ તેમની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.

(A) $[Co(NH_3)_3(H_2O)_2Cl_2]$ સંકીર્ણ સંયોજનનું નામકરણ:
$1$. લિગેન્ડ ઓળખો: $NH_3$ (અમાઈન),$H_2O$ (એકવા),અને $Cl^-$ (ક્લોરીડો).
$2$. મૂળાક્ષર પ્રમાણે ગોઠવણી: અમાઈન,એકવા,ક્લોરીડો.
$3$. સંખ્યા: $3$ અમાઈન,$2$ એકવા,$1$ ક્લોરીડો.
$4$. નામ: ટ્રાયઅમાઈન ડાયએકવાક્લોરીડો કોબાલ્ટ $(III)$.
$5$. ઓક્સિડેશન આંક: $x + 3(0) + 2(0) + 1(-1) = 0$,તેથી $x = +3$.

(B) $K_3[Fe(CN)_6]$ સંકીર્ણ સંયોજનમાં,$Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ ધારો.
$3(+1) + x + 6(-1) = 0$
$3 + x - 6 = 0$
$x = +3$.
આથી,તેનું $IUPAC$ નામ પોટેશિયમ હેક્ઝાસાયનો ફેરેટ $(III)$ છે.
સામાન્ય રીતે,આ સંયોજન પોટેશિયમ ફેરીસાયનાઈડ તરીકે ઓળખાય છે.
તેથી,વિધાનો $(2)$ અને $(3)$ સાચા છે.

(B) $1$. આપેલ સૂત્ર $[VO(acac)_2]$ છે.
$2$. અહીં,$V$ એ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ છે,$O$ એ ઓક્સો લિગેન્ડ (વીજભાર $-2$) છે અને $acac$ એ એસિટાઈલેક્ટોનાટો લિગેન્ડ (દરેકનો વીજભાર $-1$) છે.
$3$. ધારો કે $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$4$. $x + (-2) + 2(-1) = 0 \implies x - 4 = 0 \implies x = +4$.
$5$. તેથી,તેનું નામ $Bis(acetylacetonato)oxovanadium(IV)$ થાય છે.

(A) આ સંકીર્ણ હેકઝા એકવા મેંગનીઝ $(II)$ ફોસ્ફેટ છે.
સંકલન ક્ષેત્ર $[Mn(H_2O)_6]^{2+}$ છે કારણ કે $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે અને $H_2O$ તટસ્થ લિગાન્ડ છે.
ફોસ્ફેટ આયન $PO_4^{3-}$ છે.
વીજભાર સંતુલિત કરવા માટે,આપણે ત્રણ $[Mn(H_2O)_6]^{2+}$ આયનો અને બે $PO_4^{3-}$ આયનોની જરૂર છે.
તેથી,સૂત્ર $[Mn(H_2O)_6]_3(PO_4)_2$ છે.

(A) $1$. મધ્યસ્થ ધાતુ આયન કોબાલ્ટ $(Co)$ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$2$. લિગેન્ડ્સ 'ટ્રાયએમ્માઇન' $(3 \ NH_3)$ અને 'ડાયએક્વા' $(2 \ H_2O)$ છે.
$3$. સવર્ગ સ્ફિયર $[Co(NH_3)_3(H_2O)_2]$ છે.
$4$. સવર્ગ સ્ફિયર પરનો વીજભાર: $x + 3(0) + 2(0) = +3$,તેથી સંકીર્ણ આયન $[Co(NH_3)_3(H_2O)_2]^{3+}$ છે.
$5$. $+3$ વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે $3$ ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ જરૂરી છે.
$6$. આમ,સાચું સૂત્ર $[Co(NH_3)_3(H_2O)_2]Cl_3$ છે.

(C) $1$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ ઓળખો: કોબાલ્ટ $(Co)$.
$2$. લિગાન્ડ્સ ઓળખો: 'ક્લોરો' $(Cl^-)$,'બીસ(ઈથીલીન ડાયએમાઈન)' $(2 \times en)$,અને 'નાઈટ્રો' $(NO_2^-)$.
$3$. ઓક્સિડેશન અવસ્થા નક્કી કરો: સંકીર્ણ કોબાલ્ટ $(III)$ આયન છે,તેથી $Co$ પરનો વીજભાર $+3$ છે.
$4$. કુલ વીજભારની ગણતરી કરો: $Co(+3) + Cl(-1) + 2 \times en(0) + NO_2(-1) = +3 - 1 - 1 = +1$.
$5$. ઘટકોને જોડો: સૂત્ર $[Co(en)_2(NO_2)Cl]^{+}$ છે.
$6$. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $1$. સૂત્ર $FeCl_3 \cdot 4NH_3$ છે. તે $AgNO_3$ સાથે સફેદ અવક્ષેપ આપે છે,તેથી ઓછામાં ઓછો એક $Cl^-$ આયન સવર્ગ સ્તરની બહાર હોવો જોઈએ.
$2$. સવર્ગાંક $6$ છે. $4$ $NH_3$ લિગેન્ડ સાથે,સવર્ગાંક $6$ પૂર્ણ કરવા માટે બીજા $2$ લિગેન્ડની જરૂર છે,જે $Cl^-$ હોવા જોઈએ.
$3$. સંકીર્ણનું સૂત્ર $[Fe(NH_3)_4Cl_2]Cl$ તરીકે લખી શકાય.
$4$. $[Fe(NH_3)_4Cl_2]Cl$ નું $IUPAC$ નામ ટેટ્રાએમ્માઈનડાયક્લોરાઈડો આયર્ન $(III)$ ક્લોરાઈડ છે.

(A) $1$. આ સંકીર્ણ એક સંકલન ઘટક છે જે ધન આયન $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ અને ઋણ આયન $[Cr(CN)_6]^{3-}$ ધરાવે છે.
$2$. ધન આયન માટે,લિગેન્ડ $NH_3$ (એમાઈન) છે અને ધાતુ $Co$ (કોબાલ્ટ) છે. $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 6(0) = +3$ છે,તેથી $x = +3$. નામ હેક્ઝાએમાઈનકોબાલ્ટ $(III)$ છે.
$3$. ઋણ આયન માટે,લિગેન્ડ $CN^-$ (સાયનો) છે અને ધાતુ $Cr$ (ક્રોમિયમ) છે. તે ઋણ આયન હોવાથી,ધાતુના નામમાં '-એટ' પ્રત્યય ઉમેરવામાં આવે છે,જે ક્રોમેટ બને છે. $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 6(-1) = -3$ છે,તેથી $x = +3$. નામ હેક્ઝાસાયનોક્રોમેટ $(III)$ છે.
$4$. આ બંનેને જોડતા,$IUPAC$ નામ હેક્ઝાએમાઈનકોબાલ્ટ $(III)$ હેક્ઝાસાયનોક્રોમેટ $(III)$ થાય છે.

(B) ધારો કે $Fe$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
$K_3[Fe(CN)_6]$ માટે,બધા પરમાણુઓની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$3 \times (+1) + x + 6 \times (-1) = 0$
$3 + x - 6 = 0$
$x - 3 = 0$
$x = +3$

(A) ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$NH_3$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ અને $Cl$ નો $-1$ છે.
સંકીર્ણ પરનો કુલ વીજભાર $+1$ છે.
$x + 4(0) + 2(-1) = +1$
$x - 2 = +1$
$x = +3$
તેથી,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.

(A) $[Co(NH_3)_5NO_2]Cl_2$ સંકીર્ણમાં,$Co$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થાની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $x + 5(0) + 1(-1) = 2(1) \implies x - 1 = 2 \implies x = +3$.
$NH_3$ લિગેન્ડને 'એમાઈન' અને $NO_2^-$ ને 'નાઈટ્રિટો-$N$' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અહીં $5$ એમાઈન લિગેન્ડ હોવાથી,તેને 'પેન્ટાએમાઈન' કહેવાય છે.
આમ,તેનું $IUPAC$ નામ 'પેન્ટાએમાઈન નાઈટ્રિટો-$N$-કોબાલ્ટ$(III)$ ક્લોરાઈડ' થાય છે.

(D) સંકીર્ણ આયન પરનો કુલ વીજભાર = ધાતુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા + લીગાન્ડ પરનો વીજભાર.
ધારો કે $Pt$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
$Cl^-$ લીગાન્ડ પરનો વીજભાર $-1$ છે.
તેથી,$x + 6 \times (-1) = -2$.
$x - 6 = -2$.
$x = +4$.
આમ,$[PtCl_6]^{2-}$ માં $Pt$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+4$ છે.

(D) $Li[AlH_4]$ સંકીર્ણનું $IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે સૌપ્રથમ ધન આયન અને ત્યારબાદ ઋણ આયનનું નામ લખવામાં આવે છે.
$1$. ધન આયન $Li^+$ છે,જેને લિથિયમ કહેવાય છે.
$2$. ઋણ આયન $[AlH_4]^-$ છે,જે એક સંકીર્ણ ઋણ આયન છે.
$3$. લિગેન્ડ $H^-$ છે,જેને હાઈડ્રાઈડો કહેવાય છે. અહીં $4$ લિગેન્ડ હોવાથી તેને ટેટ્રાહાઈડ્રાઈડો કહેવાય છે.
$4$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ એલ્યુમિનિયમ છે,જે ઋણ આયનીય સંકીર્ણમાં એલ્યુમિનેટ તરીકે ઓળખાય છે.
$5$. $Al$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 4(-1) = -1$,તેથી $x = +3$. આમ,તે એલ્યુમિનેટ $(III)$ છે.
આમ,સાચું નામ લિથિયમ ટેટ્રાહાઈડ્રાઈડોએલ્યુમિનેટ $(III)$ છે.

(A) $1$. સેતુબંધ લિગેન્ડ ઓળખો: $OH^-$ સમૂહ બે $Cr$ કેન્દ્રો વચ્ચે સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે,જેને $\mu$-હાઈડ્રોક્સો તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
$2$. સવર્ગ સ્ફિયર ઓળખો: દરેક $Cr$ એ $5$ $NH_3$ અણુઓ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી આપણે 'પેન્ટાએમાઈન ક્રોમીયમ' ના બે એકમો માટે 'બીસ' પૂર્વગનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$3$. $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક ગણો: ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. કુલ વીજભાર $+5$ છે. $NH_3$ નો વીજભાર $0$ અને $OH^-$ નો $-1$ છે. તેથી,$2x + (-1) = +5$,જે $2x = +6$ આપે છે,તેથી $x = +3$.
$4$. ભાગોને જોડો: નામ $\mu$-હાઈડ્રોક્સો બીસ(પેન્ટાએમાઈન ક્રોમીયમ$(III)$) આયન છે.

(A) $1$. આપેલ સંકીર્ણ $[Ni(NH_3)_4][NiCl_4]$ છે.
$2$. ધન આયન $[Ni(NH_3)_4]^{2+}$ છે અને ઋણ આયન $[NiCl_4]^{2-}$ છે.
$3$. ધન આયન $[Ni(NH_3)_4]^{2+}$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 4(0) = +2$ એટલે કે $x = +2$ છે. તેનું નામ ટેટ્રાએમાઈન નિકલ $(II)$ છે.
$4$. ઋણ આયન $[NiCl_4]^{2-}$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 4(-1) = -2$ એટલે કે $x = +2$ છે. તે ઋણ આયનીય સંકીર્ણ હોવાથી,ધાતુના નામની પાછળ '-એટ' પ્રત્યય લાગે છે,તેથી તે ટેટ્રાક્લોરાઈડોનિકલેટ $(II)$ છે.
$5$. આથી,સાચું $IUPAC$ નામ ટેટ્રાએમાઈન નિકલ $(II)$ ટેટ્રાક્લોરાઈડોનિકલેટ $(II)$ છે.

(C) $Fe(CO)_5$ સંકીર્ણમાં,$CO$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ (કાર્બોનાઈલ) છે.
ધારો કે $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$CO$ તટસ્થ હોવાથી,તેનો વીજભાર $0$ છે.
$x + 5(0) = 0$
$x = 0$
તટસ્થ સંકીર્ણ માટે $IUPAC$ નામકરણ મુજબ,ધાતુનું નામ તે જ રહે છે (આયર્ન) અને તેની પાછળ કૌંસમાં તેનો ઓક્સિડેશન આંક લખાય છે.
તેથી,સાચું નામ પેન્ટા કાર્બોનાઈલ આયર્ન $(0)$ છે.

(C) $Fe(CO)_5$ એ તટસ્થ સવર્ગ સંયોજન છે.
આ સંયોજનમાં,$CO$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ (કાર્બોનાઈલ) છે.
સંયોજનનો કુલ વીજભાર $0$ હોવાથી,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ થાય છે.
તટસ્થ સંકીર્ણ માટે $IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,ધાતુનું નામ જેવું છે તેવું (આયર્ન) લખવામાં આવે છે અને તેની પાછળ કૌંસમાં તેનો ઓક્સિડેશન આંક લખાય છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $Pentacarbonyliron(0)$ છે.

(C) $1$. મધ્યસ્થ ધાતુ આયન કોબાલ્ટ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $+III$ છે,જેને $Co^{3+}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$2$. લિગેન્ડ ઈથીલીનડાયએમાઈન (en) છે,જે તટસ્થ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે. 'ટ્રીસ' પૂર્વગ સૂચવે છે કે આવા $3$ લિગેન્ડ છે,તેથી સવર્ગ સ્ફિયર $[Co(en)_3]^{3+}$ થશે.
$3$. પ્રતિ-આયન સલ્ફેટ છે,જેનો વીજભાર $-2$ છે,જેને $SO_4^{2-}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
$4$. વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,આપણે $[Co(en)_3]^{3+}$ સંકીર્ણ ધનઆયનના $2$ એકમો અને $SO_4^{2-}$ સલ્ફેટ ઋણઆયનના $3$ એકમોની જરૂર પડશે.
$5$. આમ,સાચું સૂત્ર $[Co(en)_3]_2(SO_4)_3$ છે.

(A) $IUPAC$ નામ ડાયક્લોરાઈડોબીસ(યુરિયા)કોપર $(II)$ છે.
$1$. મધ્યસ્થ ધાતુ આયન કોપર $(II)$ છે,જેનો અર્થ $Cu^{2+}$ થાય છે.
$2$. 'ડાયક્લોરાઈડો' બે ક્લોરાઈડ લિગેન્ડ $(Cl^-)$ સૂચવે છે.
$3$. 'બીસ(યુરિયા)' બે યુરિયા લિગેન્ડ $(NH_2CONH_2)$ સૂચવે છે.
$4$. આ બંનેને જોડતા,સંકલન ઘટક $[Cu(NH_2CONH_2)_2Cl_2]$ બને છે.
આમ,સાચું સૂત્ર $[Cu(NH_2CONH_2)_2Cl_2]$ છે.

(B) $1$. મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ પ્લેટીનમ $(Pt)$ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $+II$ છે.
$2$. લિગાન્ડ તરીકે બે ક્લોરાઈડ આયન $(Cl^-)$ અને બે એમોનિયા અણુ $(NH_3)$ છે.
$3$. $IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,લિગાન્ડને મૂળાક્ષરના ક્રમમાં ગોઠવતા,એમાઈન $(NH_3)$ એ ક્લોરાઈડો $(Cl^-)$ પહેલા આવે છે.
$4$. બંને લિગાન્ડ માટે 'ડાય' પૂર્વગનો ઉપયોગ થાય છે,જેથી 'ડાયએમાઈન ડાયક્લોરાઈડો' નામ બને છે.
$5$. આથી,સંકીર્ણનું સૂત્ર $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ થાય છે.

(D) સોડિયમ નાઈટ્રોપ્રુસાઈડનું સૂત્ર $Na_2[Fe(CN)_5NO]$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,લિગેન્ડ $NO$ એ $NO^+$ (નાઈટ્રોસોનિયમ આયન) તરીકે હાજર છે.
ધારો કે $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$2(+1) + x + 5(-1) + 1 = 0$
$2 + x - 5 + 1 = 0$
$x - 2 = 0$
$x = +2$.
તેથી,$IUPAC$ નામ સોડિયમ પેન્ટાસાયનો નાઈટ્રોસીલ ફેરેટ $(II)$ છે.
નોંધ: વિકલ્પ $(D)$ ઘણીવાર જૂના પાઠ્યપુસ્તકોમાં $(III)$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે કારણ કે $NO$ ને તટસ્થ લિગેન્ડ માનવામાં આવે છે,પરંતુ જ્યારે $NO$ ને $NO^+$ તરીકે ગણવામાં આવે ત્યારે $Fe$ નો સાચો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થાય છે.

(C) $K_2[Zn(OH)_4]$ સવર્ગ સંયોજનનું નામકરણ:
$1$. ધન આયન પોટેશિયમ $(K^+)$ છે.
$2$. સવર્ગ સ્પીસીઝ $[Zn(OH)_4]^{2-}$ છે.
$3$. લિગેન્ડ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(OH^-)$ છે,જેને 'હાઈડ્રોક્સો' કહેવાય છે. ચાર હોવાથી તે 'ટેટ્રાહાઈડ્રોક્સો' થશે.
$4$. મધ્યસ્થ ધાતુ ઝીંક છે,અને સંકીર્ણ ઋણભારિત હોવાથી તેને 'ઝીંકેટ' કહેવાય છે.
$5$. $Zn$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 4(-1) = -2$,તેથી $x = +2$.
$6$. આમ,$IUPAC$ નામ પોટેશિયમ ટેટ્રાહાઈડ્રોક્સોઝીંકેટ $(II)$ છે.

(D) ધારો કે $Cr$ ની ઓક્સિડેશન સ્થિતિ $x$ છે.
સંકીર્ણ $[Cr(NH_3)_4Cl_2]^+$ માટે,બધા પરમાણુઓની ઓક્સિડેશન સ્થિતિનો સરવાળો સંકીર્ણ પરના વીજભાર જેટલો થાય છે.
$x + 4(0) + 2(-1) = +1$
$x + 0 - 2 = +1$
$x = +3$
તેથી,$Cr$ ની ઓક્સિડેશન સ્થિતિ $+3$ છે.

(C) $1$. સવર્ગ સ્પીસીઝ $[Ni(CN)_4]^{4-}$ ઓળખો.
$2$. $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક ગણતા: $x + 4(-1) = -4$,તેથી $x = 0$ મળે છે.
$3$. આ સંકીર્ણ ઋણાયનીય હોવાથી ધાતુના નામની પાછળ '-એટ' (ate) પ્રત્યય લાગે છે.
$4$. સાચું નામ પોટેશિયમ ટેટ્રાસાયનો નિકલેટ $(0)$ છે.

(C) ધારો કે $Pt$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
સંકીર્ણ $[Pt(NH_3)_5Cl]Cl_3$ માં,લિગેન્ડ્સ $5 \ NH_3$ (તટસ્થ,વીજભાર $= 0$) અને $1 \ Cl^-$ (વીજભાર $= -1$) છે.
સવર્ગ સ્ફિયરનો કુલ વીજભાર કૌંસની બહાર રહેલા $3 \ Cl^-$ આયનો (દરેકનો વીજભાર $-1$) દ્વારા સંતુલિત થાય છે.
તેથી,$x + 5(0) + 1(-1) + 3(-1) = 0$.
$x - 1 - 3 = 0$.
$x - 4 = 0$.
$x = +4$.

(C) $1$. સવર્ગ સ્પીસીઝ ઓળખો: $[OsCl_5N]^{2-}$.
$2$. લિગેન્ડ $N^{3-}$ ને 'નાઈટ્રીડો' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$3$. લિગેન્ડ $Cl^-$ ને 'ક્લોરો' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$4$. $Os$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 5(-1) + (-3) = -2$,તેથી $x - 8 = -2$,એટલે કે $x = +6$.
$5$. સંકીર્ણ આયન ઋણભારિત હોવાથી,ધાતુના નામની પાછળ '-એટ' પ્રત્યય લાગે છે,તેથી $Os$ 'ઓસ્મેટ' બને છે.
$6$. આમ,સાચું નામ પોટેશિયમ પેન્ટાક્લોરોનાઈટ્રીડોઓસ્મેટ $(VI)$ છે.

(A) $Ni(CO)_4$ સંકીર્ણમાં,$CO$ એ તટસ્થ લિગેન્ડ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
ધારો કે $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
તેથી,$x + 4(0) = 0$,જે $x = 0$ આપે છે.
આમ,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
વિધાન $A$ માં ઓક્સિડેશન આંક $+4$ હોવાનું જણાવ્યું છે,જે ખોટું છે.