Gujarati

Hybridisation and Geometry Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Coordination Compounds · Hybridisation and Geometry

436+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 436 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$[Cr(NH_3)_6]Cl_3$ સંકીર્ણ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
આ સંકીર્ણ બાહ્ય કક્ષકનું સંકીર્ણ છે.
B
આ સંકીર્ણ સિલ્વર નાઇટ્રેટના દ્રાવણ સાથે સફેદ અવક્ષેપ આપે છે.
C
આ સંકીર્ણમાં $d^2sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે અને તેનો આકાર અષ્ટફલકીય છે.
D
આ સંકીર્ણ અનુચુંબકીય છે.

Solution

(A) $1$. $[Cr(NH_3)_6]Cl_3$ સંકીર્ણ $[Cr(NH_3)_6]^{3+} + 3Cl^-$ તરીકે વિયોજન પામે છે.
$2$. $Cr^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^3$ છે. તે $d^2sp^3$ સંકરણ બનાવવા માટે બે $3d$,એક $4s$ અને ત્રણ $4p$ કક્ષકોનો ઉપયોગ કરે છે,જે આંતરિક કક્ષક અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવે છે.
$3$. તેમાં $d^2sp^3$ સંકરણ હોવાથી,તે આંતરિક કક્ષક સંકીર્ણ છે,બાહ્ય કક્ષક સંકીર્ણ નથી. તેથી,વિધાન $A$ ખોટું છે.
$4$. તે $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $AgCl$ ના સફેદ અવક્ષેપ આપે છે,તેથી વિધાન $B$ સાચું છે.
$5$. તેમાં $3d$ પેટાકોષમાં $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે અનુચુંબકીય છે,તેથી વિધાન $D$ સાચું છે.
52
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણમાં $sp^{3}d$ પ્રકારનું સંકરણ જોવા મળે છે?
A
$[Co(NH_3)_2Cl_3]^{3-}$
B
$[Co(en)_3]^{3+}$
C
$[Co(en)Cl_2(NH_3)_2]^{+}$
D
$[Co(en)_2Cl_2]^{+}$

Solution

(NONE) $sp^{3}d$ સંકરણ ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ ભૂમિતિ સૂચવે છે,જે સામાન્ય રીતે $5$-સવર્ગ આંક ધરાવતા સંકીર્ણોમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,તમામ સંકીર્ણો $Co$ ધરાવે છે જેનો સવર્ગ આંક $6$ છે,જે અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ ($sp^{3}d^{2}$ અથવા $d^{2}sp^{3}$) સૂચવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ $sp^{3}d$ સંકરણ દર્શાવતું નથી.
53
MediumMCQ
નીચે આપેલા સંકીર્ણમાંથી કયા સંકીર્ણ તેના ધાત્વીય આયનની સંકરણ સ્થિતિ સાથે સામ્ય નથી?
$(i) [Ni(CO)_4], sp^3$
$(ii) [Ni(CN)_4]^{2-}, sp^3$
$(iii) [CoF_6]^{3-}, d^2sp^3$
$(iv) [Fe(CN)_6]^{3-}, sp^3d^2$
A
$(i)$ અને $(ii)$
B
$(i)$ અને $(iii)$
C
$(ii)$ અને $(iv)$
D
$(ii), (iii)$ અને $(iv)$

Solution

(D) $1$. $[Ni(CO)_4]$ માટે: $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ $(3d^8 4s^2)$ છે. $CO$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. સંકરણ $sp^3$ છે. (સાચું)
$2$. $[Ni(CN)_4]^{2-}$ માટે: $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ $(3d^8)$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. સંકરણ $dsp^2$ છે. (ખોટું,$sp^3$ આપેલ છે)
$3$. $[CoF_6]^{3-}$ માટે: $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ $(3d^6)$ છે. $F^-$ નિર્બળ લિગેન્ડ હોવાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થતા નથી. સંકરણ $sp^3d^2$ છે. (ખોટું,$d^2sp^3$ આપેલ છે)
$4$. $[Fe(CN)_6]^{3-}$ માટે: $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ $(3d^5)$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. સંકરણ $d^2sp^3$ છે. (ખોટું,$sp^3d^2$ આપેલ છે)
આમ,$(ii), (iii)$ અને $(iv)$ સામ્ય નથી.
54
DifficultMCQ
નીકલ $(Z = 28)$ એ એકઋણી એકદંતીય લિગેન્ડ $X^-$ સાથે જોડાઈને અનુચુંબકીય સંકીર્ણ $[NiX_4]^{2-}$ બનાવે છે. આ સંકીર્ણ આયનમાં નીકલના અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અને તેની ભૂમિતિ અનુક્રમે ....... છે.
A
એક,ચોરસ સમતલીય
B
બે,ચોરસ સમતલીય
C
એક,ચતુષ્ફલકીય
D
બે,ચતુષ્ફલકીય
55
EasyMCQ
$[NiCl_4]^{2-}$ સંકીર્ણ માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
સમચતુષ્ફલકીય
B
અષ્ટફલકીય
C
સમતલીય ચોરસ
D
પિરામિડલ

Solution

(A) $[NiCl_4]^{2-}$ સંકીર્ણમાં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. $Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^8$ છે. $Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી. તેથી,સંકરણ $sp^3$ થાય છે,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ દર્શાવે છે.
56
MediumMCQ
સંકીર્ણ $cis-[Cr(en)_2Cl_2]^+$ માં $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક,સંયોજકતા કોષમાં સંકળાયેલ $d$-કક્ષકનો પ્રકાર અને સવર્ગ આંક અનુક્રમે નીચેનામાંથી કયા છે?
A
$+3, 3d$ અને $4$
B
$+3, 4d$ અને $6$
C
$+3, 3d$ અને $6$
D
$+2, 3d$ અને $6$

Solution

(C) સંકીર્ણ $[Cr(en)_2Cl_2]^+$ છે. ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + 2(0) + 2(-1) = +1$
$x - 2 = +1 \Rightarrow x = +3$.
$Cr$ એ $3d$ સંક્રાંતિ ધાતુ છે,તેથી તેના સંયોજકતા કોષમાં $3d$ કક્ષકો સંકળાયેલ છે.
લિગેન્ડ $en$ (ઇથિલીનડાયએમાઇન) દ્વિદંતીય છે (સવર્ગ આંક $2$) અને $Cl^-$ એકદંતીય છે (સવર્ગ આંક $1$).
સવર્ગ આંક $= 2(2) + 2(1) = 4 + 2 = 6$.
આમ,મૂલ્યો $+3, 3d$ અને $6$ છે.
57
DifficultMCQ
સંકીર્ણ સંયોજન $[Co(NH_3)_5CO_3]ClO_4$ માં મધ્યસ્થ ધાતુ $Co$ માટે સવર્ગાંક,ઓક્સિડેશન આંક,$d$-કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અને અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી થશે?
A
$6, 3, 6, 0$
B
$6, 3, 6, 1$
C
$6, 2, 7, 3$
D
$7, 1, 6, 4$

Solution

(A) $1$. $Co$ નો સવર્ગાંક લિગેન્ડ દ્વારા નક્કી થાય છે: $5$ $NH_3$ (એકદંતીય) અને $1$ $CO_3^{2-}$ (દ્વિદંતીય),તેથી $5 + 2 = 7$ થવું જોઈએ,પરંતુ અહીં $CO_3^{2-}$ એકદંતીય તરીકે વર્તે છે,તેથી સવર્ગાંક $6$ છે.
$2$. ઓક્સિડેશન આંક: $x + 5(0) + 1(-2) = +1$ ($ClO_4$ એ $-1$ છે),તેથી $x - 2 = +1$,$x = +3$.
$3$. $Co$ $(Z=27)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે. $Co^{3+}$ માટે તે $[Ar] 3d^6$ છે.
$4$. $d$-કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6$ છે.
$5$. $NH_3$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે. અષ્ટફલકીય ક્ષેત્રમાં $d^6$ માટે બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે,તેથી અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $0$.
58
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંકીર્ણ સમતલીય ચોરસ (square planar) ભૂમિતિ ધરાવે છે?
A
$[CoCl_4]^{2-}$
B
$[FeCl_4]^{2-}$
C
$[NiCl_4]^{2-}$
D
$[PtCl_4]^{2-}$

Solution

(D) $[PtCl_4]^{2-}$ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Pt^{2+}$ છે,જે $5d$ શ્રેણીનું તત્વ છે.
$5d$ શ્રેણીના તત્વો માટે સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જા $(CFSE)$ વધારે હોય છે,જે $Cl^-$ જેવા નિર્બળ લિગેન્ડની હાજરીમાં પણ ઈલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ (pairing) પ્રેરે છે.
આના પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ થાય છે,જે સમતલીય ચોરસ ભૂમિતિ આપે છે.
59
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણ આયનમાં કેન્દ્રસ્થ ધાતુ પરમાણુમાં કોઈ $d$-ઈલેક્ટ્રોન હોતા નથી?
A
$[MnO_4]^-$
B
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$
C
$[Fe(CN)_6]^{3-}$
D
$[Cr(H_2O)_6]^{3+}$

Solution

(A) $1$. $[MnO_4]^-$ માં,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 4(-2) = -1$ એટલે કે $x = +7$ છે. $Mn$ $(Z=25)$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે. તેથી,$Mn^{7+}$ એ $[Ar] 3d^0 4s^0$ છે. તેમાં કોઈ $d$-ઈલેક્ટ્રોન નથી.
$2$. $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં,$Co$ એ $+3$ અવસ્થામાં છે. $Co$ $(Z=27)$ એ $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે,તેથી $Co^{3+}$ એ $[Ar] 3d^6$ છે. તેમાં $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
$3$. $[Fe(CN)_6]^{3-}$ માં,$Fe$ એ $+3$ અવસ્થામાં છે. $Fe$ $(Z=26)$ એ $[Ar] 3d^6 4s^2$ છે,તેથી $Fe^{3+}$ એ $[Ar] 3d^5$ છે. તેમાં $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
$4$. $[Cr(H_2O)_6]^{3+}$ માં,$Cr$ એ $+3$ અવસ્થામાં છે. $Cr$ $(Z=24)$ એ $[Ar] 3d^5 4s^1$ છે,તેથી $Cr^{3+}$ એ $[Ar] 3d^3$ છે. તેમાં $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
60
MediumMCQ
જ્યારે સંકીર્ણ સંયોજનના સંકરણમાં $(n-1)d$ કક્ષકો ભાગ લે છે,ત્યારે બનતા સંકીર્ણને શું કહેવામાં આવે છે?
A
હાઈ સ્પિન સંકીર્ણ
B
લો સ્પિન સંકીર્ણ
C
ઝીરો સ્પિન સંકીર્ણ
D
પોઝિટિવ સ્પિન સંકીર્ણ

Solution

(B) સવર્ગ સંયોજનોમાં,જ્યારે સંકરણ માટે $(n-1)d$ કક્ષકોનો ઉપયોગ થાય છે (દા.ત.,$d^2sp^3$ સંકરણ),ત્યારે તેને આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ કહેવામાં આવે છે.
આવા સંકીર્ણો સામાન્ય રીતે પ્રબળ ક્ષેત્રના લિગેન્ડ્સ દ્વારા બને છે જે $(n-1)d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ (pairing) કરે છે.
આ યુગ્મીકરણને કારણે,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ઘટે છે,જેના પરિણામે ચુંબકીય ચાકમાત્રા અને કુલ સ્પિનનું મૂલ્ય ઓછું થાય છે.
તેથી,તેમને લો સ્પિન (નીચા સ્પિનવાળા) સંકીર્ણ કહેવામાં આવે છે.
61
MediumMCQ
$Ni(CO)_4, [Ni(CN)_4]^{2-}$ અને $[NiCl_4]^{2-}$ માંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ અને $[NiCl_4]^{2-}$ પ્રતિચુંબકીય છે અને $[Ni(CO)_4]$ અનુચુંબકીય છે.
B
$[NiCl_4]^{2-}$ અને $[Ni(CN)_4]^{2-}$ પ્રતિચુંબકીય છે અને $Ni(CO)_4$ અનુચુંબકીય છે.
C
$Ni(CO)_4$ અને $[Ni(CN)_4]^{2-}$ પ્રતિચુંબકીય છે અને $[NiCl_4]^{2-}$ અનુચુંબકીય છે.
D
$Ni(CO)_4$ પ્રતિચુંબકીય છે અને $[NiCl_4]^{2-}$ અને $[Ni(CN)_4]^{2-}$ અનુચુંબકીય છે.

Solution

(C) $1$. $Ni(CO)_4$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે. $CO$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી,તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે,પરિણામે $3d^{10}$ રચના મળે છે. તેથી,તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$2$. $[Ni(CN)_4]^{2-}$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી,તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે,પરિણામે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોતા નથી. તેથી,તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$3$. $[NiCl_4]^{2-}$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે. $Cl^-$ નિર્બળ લિગેન્ડ હોવાથી,તે યુગ્મીકરણ કરતું નથી. $3d$ કક્ષકોમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. તેથી,તે અનુચુંબકીય છે.
62
AdvancedMCQ
પરમાણુની કયા પ્રકારની કક્ષકોનું સંકરણ થવાથી સમતલીય ચોરસ (square planar) બંધારણ ધરાવતું સંકીર્ણ બનશે?
A
$s, p_x, p_y, d_{yz}$
B
$s, p_x, p_y, d_{x^2-y^2}$
C
$s, p_x, p_y, d_{z^2}$
D
$s, p_x, p_y, d_{xy}$

Solution

(B) સમતલીય ચોરસ સંકીર્ણ $dsp^2$ સંકરણ દ્વારા બને છે.
આ સંકરણમાં એક $s$ કક્ષક,બે $p$ કક્ષકો ($p_x$ અને $p_y$) અને એક $d$ કક્ષકનો સમાવેશ થાય છે.
આમાં વપરાતી ચોક્કસ $d$ કક્ષક $d_{x^2-y^2}$ છે,જે $p_x$ અને $p_y$ કક્ષકોની જેમ જ એક જ સમતલમાં આવેલી હોય છે.
63
DifficultMCQ
સંકીર્ણ આયન $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ એ:
A
ચતુષ્ફલકીય અને અનુચુંબકીય
B
ચતુષ્ફલકીય અને પ્રતિચુંબકીય
C
ચોરસ સમતલ અને અનુચુંબકીય
D
ચોરસ સમતલ અને પ્રતિચુંબકીય

Solution

(C) સંકીર્ણ $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Cu^{2+}$ છે.
$Cu^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^9$ છે.
$NH_3$ (પ્રબળ લિગેન્ડ) ની હાજરીને કારણે,$3d$ કક્ષકમાં રહેલો અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન $4p$ કક્ષકમાં જાય છે.
આના પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ થાય છે,જે ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ દર્શાવે છે.
$4p$ કક્ષકમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,આ સંકીર્ણ અનુચુંબકીય છે.
64
MediumMCQ
$[Ag(NH_3)_2]^{+}$ સંકીર્ણ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે અને તે ...... સંકીર્ણ છે.
A
અષ્ટફલકીય
B
ચોરસ સમતલીય
C
ચતુષ્ફલકીય
D
રેખીય

Solution

(D) $[Ag(NH_3)_2]^{+}$ સંકીર્ણમાં મધ્યસ્થ $Ag^{+}$ આયન $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
$sp$ સંકરણને કારણે,સંકીર્ણનો આકાર રેખીય હોય છે.
65
MediumMCQ
સમચતુષ્ફલકીય સંકીર્ણ $K_2[NiCl_4]$ માં મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની $3d$ કક્ષકમાં રહેલા ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$7$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(C) $K_2[NiCl_4]$ માં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $2(+1) + x + 4(-1) = 0$ મુજબ $x = +2$ થાય છે.
$Ni$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $28$ છે,તેથી તેની ઈલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] \ 3d^8 \ 4s^2$ છે.
$Ni^{2+}$ માટે,ઈલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] \ 3d^8$ થાય છે.
આમ,$3d$ કક્ષકમાં $8$ ઈલેક્ટ્રોન રહેલા છે.
66
MediumMCQ
ચતુષ્ફલકીય સંકીર્ણ $K_2[NiCl_4]$ માં રહેલા ધાતુ આયનમાં $d$-ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$7$
B
$8$
C
$6$
D
$10$

Solution

(B) $1$. $K_2[NiCl_4]$ માં,નિકલ $(Ni)$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા ગણતા: $2(+1) + x + 4(-1) = 0$,તેથી $x = +2$ મળે છે.
$2$. નિકલ $(Ni)$ ની પરમાણુ ક્રમાંક $28$ છે,તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે.
$3$. $Ni^{2+}$ આયન માટે,ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ થાય છે.
$4$. આમ,$Ni^{2+}$ આયનમાં $d$-ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $8$ છે.
67
DifficultMCQ
કેટલાક સંકીર્ણ આયનોની ભૂમિતિ નીચે આપેલ છે. સાચો જવાબ પસંદ કરો.
$(1) [Ag(NH_3)_2]^ -{\text{રેખીય}}$
$(2) [MnCl_4]^{2-} - {\text{ચતુષ્ફલકીય}}$
$(3) [Cu(NH_3)_4]^{2 } - {\text{ચોરસ સમતલ}}$
$(4) [Ni(CN)_4]^{2-} - {\text{ચોરસ સમતલ}}$
A
$1$ અને $4$
B
$1, 2$ અને $3$
C
$1, 3$ અને $4$
D
$1, 2, 3$ અને $4$

Solution

(D) $(1) [Ag(NH_3)_2]^+$: $Ag^+$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $d^{10}$ છે. તે $sp$ સંકરણ અનુભવે છે,પરિણામે રેખીય ભૂમિતિ મળે છે.
$(2) [MnCl_4]^{2-}$: $Mn^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $d^5$ છે. $Cl^-$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $sp^3$ સંકરણ તરફ દોરી જાય છે,પરિણામે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ મળે છે.
$(3) [Cu(NH_3)_4]^{2+}$: $Cu^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $d^9$ છે. તે $dsp^2$ સંકરણ અનુભવે છે,પરિણામે ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ મળે છે.
$(4) [Ni(CN)_4]^{2-}$: $Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $d^8$ છે. $CN^-$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $dsp^2$ સંકરણ તરફ દોરી જાય છે,પરિણામે ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ મળે છે.
આપેલ તમામ ભૂમિતિ સાચી છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
68
MediumMCQ
$K_3[CoF_6]$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
તે ઉચ્ચ સ્પિન સંકીર્ણ છે.
B
તેની ચુંબકીય ચાકમાત્રા $\sqrt{24} \, BM$ છે.
C
$Co$ ની પ્રાથમિક સંયોજકતા $6$ છે.
D
$[CoF_6]^{3-}$ ની સંકરણ અવસ્થા $sp^3d^2$ છે.

Solution

(C) $K_3[CoF_6]$ માં,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 6(-1) = -3$ એટલે કે $x = +3$ છે.
$Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$F^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
આમ,$Co^{3+}$ માં $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે અને ચુંબકીય ચાકમાત્રા $\mu = \sqrt{4(4+2)} = \sqrt{24} \, BM$ થાય છે.
આ સાબિત કરે છે કે તે $sp^3d^2$ સંકરણ ધરાવતું ઉચ્ચ સ્પિન સંકીર્ણ છે.
પ્રાથમિક સંયોજકતા એટલે ઓક્સિડેશન આંક,જે $3$ છે,$6$ નથી. સવર્ગ આંક $6$ છે (દ્વિતીયક સંયોજકતા). તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.
69
MediumMCQ
$[Cr(NH_3)_6]Cl_3$ સંકીર્ણ અંગે કયું વિધાન ખોટું છે?
A
સંકીર્ણમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $d^2sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને તેનો આકાર અષ્ટફલકીય છે.
B
સંકીર્ણ અનુચુંબકીય છે.
C
સંકીર્ણ બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ છે.
D
સંકીર્ણ $AgNO_3$ ના દ્રાવણ સાથે સફેદ અવક્ષેપ આપે છે.

Solution

(C) $1$. $[Cr(NH_3)_6]Cl_3$ માં,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. $Cr^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^3$ છે.
$2$. $NH_3$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવા છતાં,$d^3$ રચનામાં પહેલેથી જ $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં હોય છે. તેનું સંકરણ $d^2sp^3$ છે,જે આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ દર્શાવે છે,બાહ્ય કક્ષકીય નહીં.
$3$. તેનો આકાર અષ્ટફલકીય છે અને $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે તે અનુચુંબકીય છે.
$4$. તે $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3$ મોલ $AgCl$ (સફેદ અવક્ષેપ) આપે છે કારણ કે સવર્ગ સ્ફિયરની બહાર $3$ ક્લોરાઇડ આયનો છે.
$5$. તેથી,તે બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ છે તે વિધાન ખોટું છે.
70
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણ આયનમાં મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુમાં $0$ $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે? (પરમાણુ ક્રમાંક: $Cr = 24, Mn = 25, Fe = 26, Co = 27$)
A
$[MnO_4]^-$
B
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$
C
$[Fe(CN)_6]^{3-}$
D
$[Cr(H_2O)_6]^{3+}$

Solution

(A) -ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરીએ છીએ:
$1$. $[MnO_4]^-$ માટે,$Mn + 4(-2) = -1 \implies Mn = +7$. $Mn$ $(Z=25)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે. $Mn^{7+}$ એ $[Ar] 3d^0 4s^0$ છે. તેમાં $0$ $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
$2$. $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માટે,$Co + 6(0) = +3 \implies Co = +3$. $Co$ $(Z=27)$ એ $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે. $Co^{3+}$ એ $[Ar] 3d^6$ છે. તેમાં $6$ $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
$3$. $[Fe(CN)_6]^{3-}$ માટે,$Fe + 6(-1) = -3 \implies Fe = +3$. $Fe$ $(Z=26)$ એ $[Ar] 3d^6 4s^2$ છે. $Fe^{3+}$ એ $[Ar] 3d^5$ છે. તેમાં $5$ $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
$4$. $[Cr(H_2O)_6]^{3+}$ માટે,$Cr + 6(0) = +3 \implies Cr = +3$. $Cr$ $(Z=24)$ એ $[Ar] 3d^5 4s^1$ છે. $Cr^{3+}$ એ $[Ar] 3d^3$ છે. તેમાં $3$ $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$[MnO_4]^-$ માં $0$ $d$-ઈલેક્ટ્રોન છે.
71
DifficultMCQ
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ અને $[CoF_6]^{3-}$ માં અયુગ્મિત ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અનુક્રમે.....
A
$4$ અને $4$
B
$0$ અને $2$
C
$2$ અને $4$
D
$0$ અને $4$

Solution

(D) $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં,$Co$ એ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($3d^6$ ઇલેક્ટ્રોન રચના). $NH_3$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે,પરિણામે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
$[CoF_6]^{3-}$ માં,$Co$ એ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($3d^6$ ઇલેક્ટ્રોન રચના). $F^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે યુગ્મીકરણ કરતું નથી,પરિણામે $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
72
MediumMCQ
કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$Ni(CO)_4$ $-$ ચતુષ્ફલકીય,અનુચુંબકીય
B
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ $-$ ચોરસ સમતલ,પ્રતિચુંબકીય
C
$Ni(CO)_4$ $-$ ચતુષ્ફલકીય,પ્રતિચુંબકીય
D
$[NiCl_4]^{2-}$ $-$ ચતુષ્ફલકીય,અનુચુંબકીય

Solution

(A) $Ni(CO)_4$ માટે,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. $Ni$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે.
$CO$ જેવા પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડની હાજરીમાં,$4s$ ના ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં યુગ્મિત થાય છે,જેના પરિણામે $sp^3$ સંકરણ થાય છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,$Ni(CO)_4$ ચતુષ્ફલકીય અને પ્રતિચુંબકીય છે.
તેથી,વિધાન '$Ni(CO)_4$ $-$ ચતુષ્ફલકીય,અનુચુંબકીય' ખોટું છે.
73
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ચતુષ્ફલકીય (tetrahedral) આકાર ધરાવે છે?
A
$[PdCl_4]^{2-}$
B
$[Ni(CN)_4]^{2-}$
C
$[Pd(CN)_4]^{2-}$
D
$[NiCl_4]^{2-}$

Solution

(D) $[NiCl_4]^{2-}$ માં $Ni$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+2$ ($3d^8$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) છે.
$Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ હોવાથી તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
આથી,સંકરણ $sp^3$ થાય છે,જે ચતુષ્ફલકીય આકાર આપે છે.
જ્યારે $[PdCl_4]^{2-}$,$[Ni(CN)_4]^{2-}$ અને $[Pd(CN)_4]^{2-}$ માં પ્રબળ લિગાન્ડ અથવા $4d/5d$ ધાતુ હોવાથી $dsp^2$ સંકરણ અને સમતલીય ચોરસ આકાર જોવા મળે છે.
74
MediumMCQ
નીચેના પૈકી કયા સંકીર્ણ આયનમાં રહેલી મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુની $d$-કક્ષકમાં ઇલેક્ટ્રોન હોતા નથી?
A
$MnO_4^-$
B
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$
C
$[Fe(CN)_6]^{3-}$
D
$[Cr(H_2O)_6]^{3+}$

Solution

(A) $MnO_4^-$ સંકીર્ણ આયનમાં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે.
$Mn$ $(Z=25)$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે.
$Mn^{7+}$ માટે,ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^0 4s^0$ થાય છે.
આમ,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુની $d$-કક્ષકો ખાલી હોય છે.
$MnO_4^-$ માં સંકરણ $sd^3$ પ્રકારનું હોય છે.
75
MediumMCQ
પેન્ટાકાર્બોનિલ આયર્ન,$Fe(CO)_5$ નો આકાર શું છે?
A
સમતલીય ચોરસ
B
ત્રિકોણીય દ્વિપિરામીડ
C
ત્રિકોણ
D
એકપણ નહીં

Solution

(B) $Fe(CO)_5$ માં મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Fe$ છે.
$Fe$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $26$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^6 4s^2$ છે.
$Fe(CO)_5$ માં $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
પ્રબળ લિગેન્ડ $CO$ ને કારણે,$3d$ અને $4s$ કક્ષકોના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે,જેના પરિણામે $dsp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે.
આ સંકરણ ત્રિકોણીય દ્વિપિરામીડ ભૂમિતિ સૂચવે છે.
76
MediumMCQ
સંકીર્ણ $[CoF_6]^{3-}$ માં અયુગ્મિત ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ...... છે. (પરમાણુ ક્રમાંક $Co = 27$)
A
$0$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) $1$. $Co$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $27$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે.
$2$. $[CoF_6]^{3-}$ સંકીર્ણમાં,ધારો કે $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. તેથી $x + 6(-1) = -3$,જે $x = +3$ આપે છે.
$3$. $Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$4$. $F^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,તેથી તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
$5$. $3d^6$ રચનામાં,ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}^4 e_g^2$ તરીકે ગોઠવાય છે. આના પરિણામે $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
77
DifficultMCQ
હેક્ઝાફલોરોફેરેટ$(III)$ આયન એ બાહ્ય કક્ષક સંકીર્ણ છે. તેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા..... છે.
A
$1$
B
$5$
C
$4$
D
નિશ્ચિત કરી શકાતું નથી

Solution

(B) હેક્ઝાફલોરોફેરેટ$(III)$ આયનનું રાસાયણિક સૂત્ર $[FeF_6]^{3-}$ છે.
આ સંકીર્ણમાં $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 6(-1) = -3$ એટલે કે $x = +3$ છે.
$Fe^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^5$ છે.
$F^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે બાહ્ય કક્ષક સંકીર્ણ ($sp^3d^2$ સંકરણ) બનાવે છે.
$3d$ કક્ષકોમાં,હન્ડના નિયમ મુજબ $5$ ઇલેક્ટ્રોન અયુગ્મિત રહે છે.
તેથી,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $5$ છે.
78
AdvancedMCQ
સામાન્ય રીતે $FeCl_3 \cdot 6H_2O$ ને નીચેનામાંથી કઈ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે?
A
$trans-[Fe(H_2O)_2Cl_2]Cl \cdot 4H_2O$
B
$trans-[Fe(H_2O)_6]Cl_3$
C
$trans-[Fe(H_2O)_4Cl_2]Cl \cdot 2H_2O$
D
$trans-[Fe(H_2O)_3Cl_3] \cdot 3H_2O$

Solution

(C) રાસાયણિક સૂત્ર $FeCl_3 \cdot 6H_2O$ એ એક સવર્ગ સંયોજન દર્શાવે છે જેમાં આયર્ન કેન્દ્ર પાણીના અણુઓ અને ક્લોરાઇડ આયનો દ્વારા જોડાયેલું હોય છે.
પ્રાયોગિક અભ્યાસો અને બંધારણીય વિશ્લેષણ પુષ્ટિ કરે છે કે તે $[Fe(H_2O)_4Cl_2]Cl \cdot 2H_2O$ સંકિર્ણ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આ બંધારણમાં,ચાર પાણીના અણુઓ અને બે ક્લોરાઇડ આયનો $Fe^{3+}$ આયન સાથે ટ્રાન્સ-ગોઠવણીમાં સીધા જોડાયેલા હોય છે,જ્યારે બે પાણીના અણુઓ સ્ફટિકીકરણના પાણી તરીકે હાજર હોય છે.
79
DifficultMCQ
હેક્ઝાકલોરાઇડોકોબાલ્ટેટ $(III)$ આયન એ હાઈ-સ્પિન સંકીર્ણ છે. આ સંકીર્ણમાં કોબાલ્ટ આયનની શક્ય સંકરિત અવસ્થા કઈ છે?
A
$sp^3$
B
$dsp^2$
C
$sp^3d^2$
D
$d^2sp^3$

Solution

(C) હેક્ઝાકલોરાઇડોકોબાલ્ટેટ $(III)$ આયનનું રાસાયણિક સૂત્ર $[CoCl_6]^{3-}$ છે.
આ સંકીર્ણમાં $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
તેથી,$3d$ ઇલેક્ટ્રોન અયુગ્મિત રહે છે,પરિણામે હાઈ-સ્પિન સંકીર્ણ બને છે.
છ લિગેન્ડને સમાવવા માટે,$Co^{3+}$ આયન એક $4s$,ત્રણ $4p$ અને બે $4d$ કક્ષકોનો ઉપયોગ કરે છે,જે $sp^3d^2$ સંકરણ તરફ દોરી જાય છે.
આમ,ભૂમિતિ અષ્ટફલકીય છે અને સંકરણ $sp^3d^2$ છે.
80
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંકીર્ણ બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ (outer orbital complex) છે?
A
$[Ni(NH_3)_6]^{2+}$
B
$[Mn(CN)_6]^{4-}$
C
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$
D
$[Fe(CN)_6]^{4-}$

Solution

(A) બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ સંકરણ માટે $4d$ કક્ષકોનો ઉપયોગ કરે છે $(sp^3d^2)$.
$[Ni(NH_3)_6]^{2+}$ માં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે,જેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $d^8$ છે.
$NH_3$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી,પરિણામે $sp^3d^2$ સંકરણ જોવા મળે છે.
તેથી,$[Ni(NH_3)_6]^{2+}$ એ બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ છે.
81
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું બાહ્ય કક્ષકનું સંકીર્ણ છે?
A
$[Fe(CN)_6]^{3-}$
B
$[Fe(CN)_6]^{4-}$
C
$[FeF_6]^{3-}$
D
$[Cr(CN)_6]^{3-}$

Solution

(C) $F^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ છે.
સંકીર્ણ $[FeF_6]^{3-}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Fe^{3+}$ માં $sp^3d^2$ સંકરણ જોવા મળે છે.
બાહ્ય $d$-કક્ષકો સંકરણમાં ભાગ લેતા હોવાથી,તેને બાહ્ય કક્ષકનું સંકીર્ણ કહેવામાં આવે છે.
82
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંકીર્ણ ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ ધરાવે છે? $(Co = 27, Ni = 28, Fe = 26, Pt = 78)$
A
$[CoCl_4]^{2-}$
B
$[FeCl_4]^{2-}$
C
$[NiCl_4]^{2-}$
D
$[PtCl_4]^{2-}$

Solution

(D) ભૂમિતિ નક્કી કરવા માટે,આપણે મધ્યસ્થ ધાતુ આયન અને લિગેન્ડની પ્રકૃતિ જોઈએ છીએ.
$1$. $[CoCl_4]^{2-}$: $Co^{2+}$ એ $d^7$ છે,$Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $sp^3$ સંકરણ (ચતુષ્ફલકીય) આપે છે.
$2$. $[FeCl_4]^{2-}$: $Fe^{2+}$ એ $d^6$ છે,$Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $sp^3$ સંકરણ (ચતુષ્ફલકીય) આપે છે.
$3$. $[NiCl_4]^{2-}$: $Ni^{2+}$ એ $d^8$ છે,$Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $sp^3$ સંકરણ (ચતુષ્ફલકીય) આપે છે.
$4$. $[PtCl_4]^{2-}$: $Pt^{2+}$ એ $5d$ શ્રેણીની ધાતુ છે. $5d$ શ્રેણીની ધાતુઓ માટે,ઊંચી સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જાને કારણે $Cl^-$ જેવા નિર્બળ લિગેન્ડ પણ ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે,પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ થાય છે,જે ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ દર્શાવે છે.
83
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$[Ni(CO)_4]$ સમચતુષ્ફલકીય અને અનુચુંબકીય છે.
B
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ સમતલીય ચોરસ અને પ્રતિચુંબકીય છે.
C
$[Ni(CO)_4]$ સમચતુષ્ફલકીય અને પ્રતિચુંબકીય છે.
D
$[NiCl_4]^{2-}$ સમચતુષ્ફલકીય અને અનુચુંબકીય છે.

Solution

(A) $1$. $[Ni(CO)_4]$ માટે,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે. પ્રબળ લિગેન્ડ $CO$ ને કારણે,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે,પરિણામે $sp^3$ સંકરણ મળે છે. તે સમચતુષ્ફલકીય અને પ્રતિચુંબકીય છે. તેથી,વિધાન $A$ ખોટું છે.
$2$. $[Ni(CN)_4]^{2-}$ માટે,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે,પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ મળે છે. તે સમતલીય ચોરસ અને પ્રતિચુંબકીય છે.
$3$. $[NiCl_4]^{2-}$ માટે,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે. $Cl^-$ નિર્બળ લિગેન્ડ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થતા નથી,પરિણામે $sp^3$ સંકરણ મળે છે. તે સમચતુષ્ફલકીય અને અનુચુંબકીય છે.
84
MediumMCQ
સંકીર્ણ આયન $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ કઈ ભૂમિતિ અને ઇલેક્ટ્રોનિક સંરૂપણ ધરાવે છે?
A
એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન સાથે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ
B
એક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સાથે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ
C
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત સાથે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ
D
એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન સાથે ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ

Solution

(D) $1$. મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Cu^{2+}$ છે,જેનું ઇલેક્ટ્રોનિક સંરૂપણ $[Ar] 3d^9$ છે.
$2$. $NH_3$ લિગાન્ડની હાજરીમાં,જે પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ છે,$Cu^{2+}$ આયન $dsp^2$ સંકરણ અનુભવે છે.
$3$. આના પરિણામે ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ મળે છે.
$4$. $3d^9$ સંરૂપણને કારણે એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન બાકી રહે છે,જે સંકીર્ણને એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન સાથે અનુચુંબકીય બનાવે છે.
85
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંકીર્ણ ચોરસ સમતલ (square planar) ભૂમિતિ ધરાવે છે?
A
$Ni(CO)_4$
B
$[NiCl_4]^{2-}$
C
$[Ni(H_2O)_6]^{2+}$
D
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$

Solution

(D) $1$. $Ni(CO)_4$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે સમચતુષ્ફલકીય (tetrahedral) ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$2$. $[NiCl_4]^{2-}$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$3$. $[Ni(H_2O)_6]^{2+}$ માં $sp^3d^2$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે અષ્ટફલકીય (octahedral) ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$4$. $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માં $dsp^2$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે ચોરસ સમતલ ભૂમિતિ દર્શાવે છે.
86
MediumMCQ
સંકીર્ણો $Ni(CO)_4$ અને $[Ni(CN)_4]^{2-}$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
બંનેમાં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક સમાન છે.
B
બંને ચતુષ્ફલકીય રચના ધરાવે છે.
C
તેઓ અનુક્રમે ચતુષ્ફલકીય અને સમતલીય સમચોરસ રચના દર્શાવે છે.
D
બંને અનુક્રમે સમતલીય સમચોરસ રચના દર્શાવે છે.

Solution

(C) $Ni(CO)_4$ માં $Ni$ પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે,જેના પરિણામે ચતુષ્ફલકીય રચના મળે છે.
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ માં $Ni^{2+}$ આયન $dsp^2$ સંકરણ અનુભવે છે,જેના પરિણામે સમતલીય સમચોરસ રચના મળે છે.
87
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડ ખોટી છે?
A
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$: સમતલીય સમચોરસ
B
$[Ni(CO)_4]$: તટસ્થ લિગેન્ડ
C
$[Fe(CN)_6]^{3-}$: $sp^3d^2$ સંકરણ
D
$[Co(en)_3]^{3+}$: $EAN$ નિયમનું પાલન કરે છે

Solution

(C) $1$. $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માટે,ભૂમિતિ સમતલીય સમચોરસ ($dsp^2$ સંકરણ) છે.
$2$. $[Ni(CO)_4]$ માં,$CO$ એક તટસ્થ લિગેન્ડ છે.
$3$. $[Fe(CN)_6]^{3-}$ માટે,$Fe^{3+}$ એ $3d^5$ છે. $CN^-$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે,પરિણામે $d^2sp^3$ સંકરણ (આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ) મળે છે,$sp^3d^2$ નહીં.
$4$. $[Co(en)_3]^{3+}$ માટે,$Co^{3+}$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $Z=27$ છે,તેથી $Co^{3+}$ માં $24$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. $en$ લિગેન્ડ $2 \times 3 = 6$ ઇલેક્ટ્રોનનું દાન કરે છે. કુલ $EAN = 24 + 12 = 36$,જે $EAN$ નિયમનું પાલન કરે છે (ક્રિપ્ટોન જેવી રચના).
88
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન અયોગ્ય છે?
A
$Ni(CO)_4$ સમચતુષ્ફલકીય,અનુચુંબકીય છે
B
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ સમતલીય સમચોરસ,પ્રતિચુંબકીય છે
C
$Ni(CO)_4$ અષ્ટફલકીય,પ્રતિચુંબકીય છે
D
$[NiCl_4]^{2-}$ સમચતુષ્ફલકીય,અનુચુંબકીય છે

Solution

(C) $Ni(CO)_4$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે તેને સમચતુષ્ફલકીય અને પ્રતિચુંબકીય બનાવે છે કારણ કે બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય છે. તેથી,તે અષ્ટફલકીય છે તે વિધાન અયોગ્ય છે. $[Ni(CN)_4]^{2-}$ એ $dsp^2$ (સમતલીય સમચોરસ,પ્રતિચુંબકીય) અને $[NiCl_4]^{2-}$ એ $sp^3$ (સમચતુષ્ફલકીય,અનુચુંબકીય) છે.
89
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો સંકીર્ણ ચોરસ-સમતલ ભૂમિતિ ધરાવે છે?
A
$[NiCl_4]^{2-}$
B
$[Zn(en)_2]^{2+}$
C
$[Pt(NH_3)_2Cl_2]$
D
$[Cr(NH_3)_2Cl_2]^{2+}$

Solution

(C) $1$. સંકીર્ણની ભૂમિતિ મધ્યસ્થ ધાતુ આયનના સંકરણ પર આધાર રાખે છે.
$2$. $[NiCl_4]^{2-}$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.
$3$. $[Zn(en)_2]^{2+}$ માં $sp^3$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.
$4$. $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ (સિપ્લેટિન) માં $dsp^2$ સંકરણ જોવા મળે છે,જે ચોરસ-સમતલ ભૂમિતિ દર્શાવે છે.
$5$. $[Cr(NH_3)_2Cl_2]^{2+}$ સામાન્ય રીતે અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$6$. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
90
AdvancedMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ આયન ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે અને પ્રતિચુંબકીય છે.
B
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ આયન ચોરસ-સમતલ ભૂમિતિ ધરાવે છે અને અનુચુંબકીય છે.
C
$[Ni(CN)_4]^{2-}$ આયન ચોરસ-સમતલ ભૂમિતિ ધરાવે છે અને પ્રતિચુંબકીય છે.
D
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ આયન ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે અને પ્રતિચુંબકીય છે.

Solution

(C) $[Ni(CN)_4]^{2-}$ માં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. $Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે.
$CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે.
આના પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ થાય છે,જે ચોરસ-સમતલ ભૂમિતિ તરફ દોરી જાય છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,આ સંકીર્ણ પ્રતિચુંબકીય છે.
91
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા ઘટકોનો મધ્યસ્થ પરમાણુ સમતલીય ચોરસ (square planar) ભૌમિતિક રચના ધરાવે છે?
$(i) XeF_4 \ (ii) SF_4 \ (iii) [NiCl_4]^{2-} \ (iv) [PtCl_4]^{2-}$
A
$(i)$ અને $(iv)$
B
$(i)$ અને $(ii)$
C
$(ii)$ અને $(iii)$
D
$(iii)$ અને $(iv)$

Solution

(A) $1$. $XeF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Xe$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $4$ બંધ બનાવે છે અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. તેનું સંકરણ $sp^3d^2$ છે,જે સમતલીય ચોરસ આકાર આપે છે.
$2$. $SF_4$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે. તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $4$ બંધ બનાવે છે અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે. તેનું સંકરણ $sp^3d$ છે,જે સી-સો (see-saw) આકાર આપે છે.
$3$. $[NiCl_4]^{2-}$: $Ni$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($d^8$ રચના). $Cl^-$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી તે ચતુષ્ફલકીય સંકીર્ણ ($sp^3$ સંકરણ) બનાવે છે.
$4$. $[PtCl_4]^{2-}$: $Pt$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($5d^8$ રચના). $Pt^{2+}$ એ $5d$ શ્રેણીની ધાતુ હોવાથી તે હંમેશા સમતલીય ચોરસ સંકીર્ણ ($dsp^2$ સંકરણ) બનાવે છે.
તેથી,$(i)$ અને $(iv)$ સમતલીય ચોરસ ભૌમિતિક રચના ધરાવે છે.
92
DifficultMCQ
$Ni$ $(Z = 28)$ ધાતુ એકદંતીય લિગેન્ડ $X^-$ સાથે સંયોજાઈને $[NiX_4]^{2-}$ અનુચંબકીય સંકીર્ણ બનાવે છે. તેની ભૂમિતિ અને $Ni$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$2$; સમતલીય સમચોરસ
B
$1$; સમચતુષ્ફલકીય
C
$2$; સમચતુષ્ફલકીય
D
$1$; સમતલીય સમચોરસ

Solution

(C) $[NiX_4]^{2-}$ સંકીર્ણમાં,$Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
$Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^8$ છે.
સંકીર્ણ અનુચંબકીય હોવાથી,લિગેન્ડ $X^-$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે જે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
આમ,$3d^8$ રચના $t_{2g}^6 e_g^2$ તરીકે રહે છે,પરિણામે $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
$sp^3$ સંકરણને કારણે,સંકીર્ણની ભૂમિતિ સમચતુષ્ફલકીય છે.
93
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ - સમતલીય સમચોરસ
B
$Ni(CO)_4$ - તટસ્થ લિગેન્ડ
C
$[Fe(CN)_6]^{3-}$ - $sp^3d^2$
D
$[Co(en)_3]^{3+}$ - $EAN$ નિયમનું પાલન કરે છે

Solution

(C) $1$. $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ એ $dsp^2$ સંકરણને કારણે સમતલીય સમચોરસ છે.
$2$. $Ni(CO)_4$ માં $CO$ છે જે તટસ્થ લિગેન્ડ છે.
$3$. $[Fe(CN)_6]^{3-}$ માં,$Fe$ એ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે $(3d^5)$. $CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,તે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે,પરિણામે $d^2sp^3$ સંકરણ (આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ) મળે છે,$sp^3d^2$ નહીં.
$4$. $[Co(en)_3]^{3+}$ માટે,$EAN = Z - \text{ઓક્સિડેશન અવસ્થા} + 2 \times \text{સવર્ગ આંક} = 27 - 3 + 2(6) = 36$,જે $Kr$ નો પરમાણુ ક્રમાંક છે. તેથી,તે $EAN$ નિયમનું પાલન કરે છે.
94
MediumMCQ
$[Fe(CN)_6]^{4-}$ સંકીર્ણ માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
પ્રતિચુંબકીય
B
અષ્ટફલકીય
C
$d^2sp^3$ સંકરણ
D
બધા સાચા છે
95
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંકીર્ણ સંયોજનમાં સંકરણ માટે $4p$ કક્ષકોનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$[Cu(NH_3)_2]^+$
B
$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$
C
$[Cu(CN)_4]^{3-}$
D
$[Ni(CN)_4]^{2-}$

Solution

(B) $1$. $[Cu(NH_3)_2]^+$ માટે,$Cu^+$ એ $3d^{10}$ છે,સંકરણ $sp$ છે,જેમાં $4s$ અને $4p$ કક્ષકોનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માટે,$Cu^{2+}$ એ $3d^9$ છે,સંકરણ $dsp^2$ (સમચોરસ) છે,જેમાં $3d$,$4s$ અને $4p$ કક્ષકોનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. $[Cu(CN)_4]^{3-}$ માટે,$Cu^+$ એ $3d^{10}$ છે,સંકરણ $sp^3$ (સમચતુષ્ફલકીય) છે,જેમાં $4s$ અને $4p$ કક્ષકોનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. $[Ni(CN)_4]^{2-}$ માટે,$Ni^{2+}$ એ $3d^8$ છે,સંકરણ $dsp^2$ છે,જેમાં $3d$,$4s$ અને $4p$ કક્ષકોનો સમાવેશ થાય છે.
$5$. આપેલા તમામ સંકીર્ણો તેમના સંકરણમાં $4p$ કક્ષકોનો ઉપયોગ કરે છે.
96
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું એક સંકીર્ણ એ બહારની કક્ષકનું સંકીર્ણ (outer orbital complex) છે? (પરમાણુ ક્રમાંક: $Mn = 25, Fe = 26, Co = 27, Ni = 28$)
A
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$
B
$[Mn(CN)_6]^{4-}$
C
$[Fe(CN)_6]^{4-}$
D
$[Ni(NH_3)_6]^{2+}$

Solution

(D) જ્યારે સંકરણમાં બહારની $d$-કક્ષકો $(4d)$ વપરાય ત્યારે તેને બહારની કક્ષકનું સંકીર્ણ કહેવાય છે,જે સામાન્ય રીતે $sp^3d^2$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$1$. $[Co(NH_3)_6]^{3+}$: $Co^{3+}$ એ $3d^6$ છે. $NH_3$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી તે $d^2sp^3$ (અંદરની કક્ષક) સંકીર્ણ બનાવે છે.
$2$. $[Mn(CN)_6]^{4-}$: $Mn^{2+}$ એ $3d^5$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી તે $d^2sp^3$ (અંદરની કક્ષક) સંકીર્ણ બનાવે છે.
$3$. $[Fe(CN)_6]^{4-}$: $Fe^{2+}$ એ $3d^6$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી તે $d^2sp^3$ (અંદરની કક્ષક) સંકીર્ણ બનાવે છે.
$4$. $[Ni(NH_3)_6]^{2+}$: $Ni^{2+}$ એ $3d^8$ છે. $NH_3$ મધ્યમ ક્ષેત્રનો લિગેન્ડ છે. તે $4d$ કક્ષકોનો ઉપયોગ કરીને $sp^3d^2$ સંકરણ બનાવે છે,તેથી તે બહારની કક્ષકનું સંકીર્ણ છે.
97
MediumMCQ
$[NiCl_4]^{2-}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4.5$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) $[NiCl_4]^{2-}$ માં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 4(-1) = -2$ તરીકે ગણવામાં આવે છે,જે $x = +2$ આપે છે.
$Ni$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $28$ છે,તેથી તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે.
$Ni^{2+}$ માટે,ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે.
$Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ હોવાથી,તે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરતું નથી.
$3d^8$ રચનામાં $d$-કક્ષકોમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તેથી,$[NiCl_4]^{2-}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $2$ છે.
98
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંકીર્ણ આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ હોવાની સાથે સાથે પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) ગુણધર્મ ધરાવે છે? (પરમાણુ ક્રમાંક: $Zn = 30$,$Cr = 24$,$Co = 27$,$Ni = 28$)
A
$[Zn(NH_3)_6]^{2+}$
B
$[Cr(NH_3)_6]^{3+}$
C
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$
D
$[Ni(NH_3)_6]^{2+}$

Solution

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$1$. $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. $Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$2$. $NH_3$ એ પ્રબળ લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ (pairing) પ્રેરે છે.
$3$. આથી ઇલેક્ટ્રોન રચના $t_{2g}^6 e_g^0$ બને છે અને તે $d^2sp^3$ સંકરણ દર્શાવે છે,જે તેને આંતરિક કક્ષકીય સંકીર્ણ બનાવે છે.
$4$. બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,આ સંકીર્ણ પ્રતિચુંબકીય છે.
99
MediumMCQ
$[Mn(CN)_6]^{3-}$ ના સંદર્ભમાં સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A
તે $sp^3d^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને સમચતુષ્ફલકીય છે.
B
તે $d^2sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને અષ્ટફલકીય છે.
C
તે $dsp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને સમતલીય ચોરસ છે.
D
તે $sp^3d^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને અષ્ટફલકીય છે.

Solution

(B) $1$. $[Mn(CN)_6]^{3-}$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 6(-1) = -3 \implies x = +3$.
$2$. $Mn$ $(Z=25)$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે. તેથી,$Mn^{3+}$ ની રચના $[Ar] 3d^4$ થાય.
$3$. $CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ $(SFL)$ છે,જે $3d$ કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે.
$4$. યુગ્મીકરણ પછી,બે $3d$,એક $4s$ અને ત્રણ $4p$ કક્ષકો સંકરણ માટે ઉપલબ્ધ થાય છે,પરિણામે $d^2sp^3$ સંકરણ મળે છે.
$5$. સવર્ગ આંક $6$ હોવાથી,ભૂમિતિ અષ્ટફલકીય છે.
100
MediumMCQ
$d^8$ ના ઉચ્ચ સ્પિન સંકીર્ણોમાં જાન-ટેલર અસર જોવા મળતી નથી.
A
$d^7$
B
$d^8$
C
$d^4$
D
$d^9$

Solution

(B) જાન-ટેલર અસર એ ભૌમિતિક વિકૃતિ છે જે અષ્ટફલકીય સંકીર્ણોની $e_g$ અથવા $t_{2g}$ કક્ષકોમાં અસમપ્રમાણ ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી ધરાવતા અણુઓમાં જોવા મળે છે.
ઉચ્ચ સ્પિન સંકીર્ણો માટે:
- $d^4$ ગોઠવણી $t_{2g}^3 e_g^1$ છે (અસમપ્રમાણ).
- $d^7$ ગોઠવણી $t_{2g}^5 e_g^2$ છે (અસમપ્રમાણ).
- $d^9$ ગોઠવણી $t_{2g}^6 e_g^3$ છે (અસમપ્રમાણ).
- $d^8$ ગોઠવણી $t_{2g}^6 e_g^2$ છે (સમપ્રમાણ).
$d^8$ ઉચ્ચ સ્પિન સંકીર્ણ સમપ્રમાણ ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી ધરાવતું હોવાથી,તે જાન-ટેલર વિકૃતિ દર્શાવતું નથી.

Coordination Compounds — Hybridisation and Geometry · Frequently Asked Questions

1Are these Coordination Compounds questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Coordination Compounds Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.