Drugs and Medicines Questions in Gujarati

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ક્લોરામ્ફેનિકોલ એ એન્ટિબાયોટિક છે જેનો ઉપયોગ $3$. ટાઈફોઈડ તાવની સારવારમાં થાય છે.
$B$. થાયરોક્સિન એ આયોડિન ધરાવતું હોર્મોન છે,અને તેની ઉણપથી $4$. ગોઈટર થાય છે.
$C$. ક્લોરોક્વિન એ મેલેરિયા વિરોધી દવા છે જેનો ઉપયોગ $1$. મેલેરિયાની સારવારમાં થાય છે.
$D$. ક્લોરોફોર્મનો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે $2$. એનેસ્થેટિક તરીકે થતો હતો.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-3, B-4, C-1, D-2$ છે.

(B) હાયપરએસિડિટી પેટમાં અચાનક દુખાવો પેદા કરે છે. તે લાંબા સમય સુધી રહેતા અપચા માટે પણ જવાબદાર છે અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં તે જઠરના ચાંદા (gastric ulcers) પેદા કરે છે. તે ઉલટી,ભૂખ ન લાગવી,છાતીમાં બળતરા અને પેટમાં ગેસ થવા જેવી સમસ્યાઓ પણ પેદા કરી શકે છે.

(N/A) આર્સફિનેમાઈન,જેને સાલ્વરસન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક કૃત્રિમ કાર્બનિક આર્સેનિક સંયોજન છે જેનો ઉપયોગ અગાઉ સિફિલિસની સારવાર માટે થતો હતો. તેમાં $-As=As-$ બંધ હોય છે.
એઝોડાઈ એવા સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેમાં $-N=N-$ બંધ હોય છે. તેમની વચ્ચેની બંધારણીય સમાનતા બે સમાન પરમાણુઓ વચ્ચેના દ્વિબંધની હાજરીમાં રહેલી છે (આર્સફિનેમાઈનમાં $-As=As-$ અને એઝોડાઈમાં $-N=N-$).

(B) ટ્રૅન્ક્વિલાઈઝર્સ ઊંઘની ગોળીઓના આવશ્યક ઘટકો છે. ટ્રૅન્ક્વિલાઈઝર્સ એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ અને હળવા અથવા ગંભીર માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે. આ દવાઓ સુખાકારીની ભાવના જગાડીને ચિંતા,તણાવ,ચીડિયાપણું અથવા ઉત્તેજનાને દૂર કરે છે.

(N/A) એસ્પિરિન એ બિન-માદક પીડાનાશક (non-narcotic analgesic) દવા છે. તે પ્રોસ્ટાગ્લેન્ડિન તરીકે ઓળખાતા રસાયણોના સંશ્લેષણને અટકાવે છે,જે પેશીઓમાં સોજો લાવે છે અને પીડા પેદા કરે છે. આ દવાઓ સંધિવા જેવી હાડકાની પીડામાં રાહત આપવામાં અસરકારક છે. વધુમાં,તેમાં તાવ ઘટાડવાના ગુણધર્મો (antipyretic) અને લોહી ગંઠાઈ જતું અટકાવવાની ક્ષમતા હોય છે. પ્લેટલેટના ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયાને અટકાવવાની તેની ક્ષમતાને કારણે,એસ્પિરિનનો ઉપયોગ હાર્ટ એટેકને રોકવા માટે થાય છે.

(D) એન્ટાસિડ અને એન્ટિ-એલર્જિક દવાઓ એકબીજાનું સ્થાન લઈ શકતી નથી કારણ કે તેઓ શરીરમાં અલગ-અલગ રિસેપ્ટર્સ પર કાર્ય કરે છે. એન્ટિહિસ્ટામાઈન (જેમ કે $Ranitidine$) નો ઉપયોગ જઠરની દીવાલોમાં રહેલા રિસેપ્ટર્સ સાથે હિસ્ટામાઈનની પ્રતિક્રિયાને રોકવા માટે થાય છે,જેનાથી $HCl$ (એસિડિટી) નું ઉત્સર્જન નિયંત્રિત થાય છે. બીજી તરફ,એન્ટિ-એલર્જિક દવાઓ (જેમ કે $Brompheniramine$) નો ઉપયોગ એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ માટે જવાબદાર હિસ્ટામાઈન રિસેપ્ટર્સને બ્લોક કરવા માટે થાય છે. એસિડિટી અને એલર્જી માટે જવાબદાર રિસેપ્ટર્સ અલગ હોવાથી,આ દવાઓ એકબીજાના બદલે વાપરી શકાતી નથી.

(A) ટૂથપેસ્ટમાં સોડિયમ લોરિલ સલ્ફેટ અને સોડિયમ ડોડેસિલબેન્ઝીન સલ્ફોનેટ જેવા એનાયોનિક ડિટર્જન્ટનો ઉપયોગ થાય છે.

(B) હેર શેમ્પૂ અને કન્ડિશનરમાં ઘણીવાર કેશનિક ડિટર્જન્ટ હોય છે,જેમ કેCetyltrimethy lammonium bromide
આ ડિટર્જન્ટ એ એમાઇન્સના ક્વાટર્નરી એમોનિયમ ક્ષાર છે જેમાં એસીટેટ,ક્લોરાઇડ અથવા બ્રોમાઇડ એનાયન તરીકે હોય છે.
તેથી,તેઓ કેશનિક ડિટર્જન્ટના વર્ગમાં આવે છે.

(C) વાસણ સાફ કરવાના સાબુ નોન-આયોનિક ડિટર્જન્ટ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તે સામાન્ય રીતે સ્ટીયરિક એસિડ અને પોલીઈથિલિન ગ્લાયકોલની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
$CH_{3}(CH_{2})_{16}COOH + HO(CH_{2}CH_{2}O)_{n}CH_{2}CH_{2}OH$ $\xrightarrow{-H_{2}O} CH_{3}(CH_{2})_{16}COO(CH_{2}CH_{2}O)_{n}CH_{2}CH_{2}OH$

(N/A) વધારે શાખાઓ ધરાવતી હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલાવાળા ડિટર્જન્ટ નદીઓમાં પ્રદૂષણ ફેલાવે છે. તેનું કારણ એ છે કે આ શાખાઓ બેક્ટેરિયાને શૃંખલા પર હુમલો કરતા અને તેને તોડતા અટકાવે છે. જેટલી ઓછી શાખાઓ,તેટલી જૈવ-વિઘટનક્ષમતા વધારે.

(N/A) વેદનાહર એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે ચેતનાની ક્ષતિ,માનસિક મૂંઝવણ,અસંકલન,લકવો અથવા ચેતાતંત્રની અન્ય કોઈ વિકૃતિઓ પેદા કર્યા વિના પીડા ઘટાડે છે અથવા દૂર કરે છે. તેનું વર્ગીકરણ બે જૂથોમાં કરવામાં આવે છે: $(i)$ બિન-માદક વેદનાહર (Non-narcotic analgesics) અને $(ii)$ માદક વેદનાહર (Narcotic analgesics).

(B) જ્યારે વ્યક્તિમાં $noradrenaline$ નામના ન્યુરોટ્રાન્સમીટરનું સ્તર નીચું હોય ત્યારે તે ડિપ્રેશનનો અનુભવ કરે છે.
$Noradrenaline$ મૂડના ફેરફારોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$Noradrenaline$ નું નીચું સ્તર મગજમાં સંકેત મોકલવાની પ્રવૃત્તિને ઘટાડે છે,જેના કારણે વ્યક્તિ ડિપ્રેશન અનુભવે છે.

(N/A) એન્ટિસેપ્ટિક્સ એ જીવંત પેશીઓ જેવી કે ઘા,કાપ,અલ્સર અને રોગગ્રસ્ત ત્વચા પર સૂક્ષ્મજીવોને મારવા અથવા તેમની વૃદ્ધિ અટકાવવા માટે લગાવવામાં આવતા રાસાયણિક પદાર્થો છે.
જંતુનાશકો (disinfectants) એ નિર્જીવ વસ્તુઓ જેવી કે ફ્લોર,ડ્રેનેજ સિસ્ટમ અને સાધનો પર સૂક્ષ્મજીવોને મારવા માટે લગાવવામાં આવતા રાસાયણિક પદાર્થો છે,પરંતુ તે જીવંત પેશીઓ માટે હાનિકારક છે.

(B) અફીણના છોડમાંથી મેળવવામાં આવતી માદક વેદનાહર દવાઓને ઓપિએટ્સ કહેવામાં આવે છે. $Morphine$ અને તેના વ્યુત્પન્નો જેવા કે $heroin$ અને $codeine$ એ ઓપિએટ્સના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.

(N/A) નાર્કોટિક પીડાશામક દવાઓ (Narcotic analgesics),જ્યારે ઔષધીય માત્રામાં આપવામાં આવે છે,ત્યારે તે પીડામાં રાહત આપે છે અને ઊંઘ લાવે છે. આ દવાઓ પીડામાં રાહત આપે છે અને ઊંઘ લાવતી હોવાથી,તેનો મુખ્ય ઉપયોગ ઓપરેશન પછીની પીડા,હૃદયની પીડા,કેન્સરના અંતિમ તબક્કાની પીડા અને બાળકના જન્મ સમયે પીડા ઘટાડવા માટે થાય છે.

(N/A) જે દવાઓ રિસેપ્ટર સાઇટ સાથે જોડાય છે અને તેના કુદરતી કાર્યને અવરોધે છે તેને એન્ટાગોનિસ્ટ્સ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે સંદેશાને અવરોધવાની જરૂર હોય ત્યારે આ ઉપયોગી છે. તેનાથી વિપરીત,જે દવાઓ રિસેપ્ટરને ચાલુ કરીને કુદરતી સંદેશાવાહકની નકલ કરે છે તેને એગોનિસ્ટ્સ કહેવામાં આવે છે,જે કુદરતી રાસાયણિક સંદેશાવાહકની અછત હોય ત્યારે ઉપયોગી છે.

(B) એન્ટિમાઇક્રોબાયલ દવાઓ એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે બેક્ટેરિયા,ફૂગ,વાયરસ અથવા અન્ય પરોપજીવીઓ જેવા સૂક્ષ્મજીવોનો પસંદગીયુક્ત રીતે નાશ કરે છે,તેમના વિકાસને અટકાવે છે અથવા તેમની રોગકારક ક્રિયાને અવરોધે છે. તેમની કાર્ય કરવાની મુખ્ય પદ્ધતિ ચેપ સામે લડવાની અને આ સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા થતા રોગોને મટાડવાની છે.

(B) સ્નાન માટેના સાબુ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડના પોટેશિયમ ક્ષાર છે. તે સામાન્ય રીતે નરમ હોય છે અને વધારાના આલ્કલીથી મુક્ત હોય છે.
બીજી તરફ,કપડાં ધોવાના સાબુ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા ફેટી એસિડના સોડિયમ ક્ષાર છે. તે સામાન્ય રીતે સખત હોય છે અને તેમાં થોડો આલ્કલી બાકી રહેલો હોય છે.

(N/A) એન્ટાસિડ્સ માત્ર લક્ષણોને નિયંત્રિત કરે છે,કારણને નહીં. તેઓ પેટમાં ઉત્પન્ન થતા એસિડને તટસ્થ કરીને કામ કરે છે,પરંતુ વધુ એસિડ ઉત્પન્ન થવાના કારણને નિયંત્રિત કરતા નથી.
એન્ટિહિસ્ટામાઈન્સ એવી દવાઓ છે જે હિસ્ટામાઈનની ક્રિયાને દબાવે છે,જે પેટમાં પેપ્સિન અને $HCl$ ના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરવા માટે જવાબદાર રસાયણ છે.
એન્ટિહિસ્ટામાઈન્સ પેટની દીવાલમાં રહેલા રીસેપ્ટર્સ સાથે હિસ્ટામાઈનને જોડાતા અટકાવે છે,જેના પરિણામે એસિડનું ઉત્પાદન ઘટે છે અને તેથી,વધુ સારી અને અસરકારક સારવાર મળે છે.

(N/A) હિસ્ટામાઈન એક શક્તિશાળી વાસોડિલેટર છે. તે શરીરમાં વિવિધ કાર્યો કરે છે:
$(i)$ તે આંતરડા અને શ્વાસનળીના સ્નાયુઓનું સંકોચન કરે છે.
$(ii)$ તે અન્ય સ્નાયુઓને આરામ આપે છે,ઉદાહરણ તરીકે,રક્તવાહિનીઓની દિવાલોમાં.
$(iii)$ તે સામાન્ય શરદી અને એલર્જી સાથે સંકળાયેલ નાકમાં ભીડ (congestion) માટે જવાબદાર છે.
$(iv)$ તે પેટમાં પેપ્સિન અને $HCl$ ના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.

(N/A) ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર્સ એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ અને હળવા અથવા ગંભીર માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે. હતાશા દૂર કરવા અને મૂડ સુધારવા માટે,એન્ટીડિપ્રેસન્ટ્સ તરીકે ઓળખાતા ચોક્કસ પ્રકારના ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર્સનો ઉપયોગ થાય છે.
આ દવાઓ તે ઉત્સેચકોને અવરોધે છે જે ન્યુરોટ્રાન્સમીટર $Noradrenaline$ ના વિઘટનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
પરિણામે,$Noradrenaline$ ની સાંદ્રતા વધે છે અને તેનું ચયાપચય ધીમેથી થાય છે,જેનાથી તે લાંબા સમય સુધી તેના રીસેપ્ટરને સક્રિય કરી શકે છે.
આવા એન્ટીડિપ્રેસન્ટનું ઉદાહરણ $Iproniazid$ અથવા $Phenelzine$ છે.

(N/A) કેટલીક દવાઓ ઉત્સેચકના બાઈન્ડિંગ સાઈટને બ્લોક કરી શકે છે અને સબસ્ટ્રેટના જોડાણને અટકાવી શકે છે,અથવા ઉત્સેચકની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિને અવરોધી શકે છે. આવી દવાઓને ઉત્સેચક અવરોધકો કહેવામાં આવે છે.

(N/A) $Sucralose$ એ સુક્રોઝનું વ્યુત્પન્ન છે જેનો ઉપયોગ કૃત્રિમ ગળપણ તરીકે થાય છે.
તેનો દેખાવ અને સ્વાદ ખાંડ જેવા હોય છે.
તે રાંધવાના તાપમાને સ્થિર રહે છે અને આહારમાં શૂન્ય કેલરી આપે છે.

(N/A) કેટલીક દવાઓ ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન (active site) સાથે જોડાતી નથી. તેના બદલે,તેઓ ઉત્સેચકના એક અલગ સ્થાન સાથે જોડાય છે જેને એલોસ્ટેરિક સાઇટ કહેવામાં આવે છે.
એલોસ્ટેરિક સાઇટ પર નિરોધક (inhibitor) નું આ જોડાણ સક્રિય સ્થાનના આકારને એવી રીતે બદલી નાખે છે કે સબસ્ટ્રેટ તેને ઓળખી શકતું નથી અથવા તેની સાથે જોડાઈ શકતું નથી.
જો ઉત્સેચક અને નિરોધક વચ્ચે બનતો બંધ મજબૂત સહસંયોજક બંધ હોય અને તેને સરળતાથી તોડી ન શકાય,તો ઉત્સેચક કાયમી ધોરણે બ્લોક થઈ જાય છે. આવા કિસ્સાઓમાં,શરીર ઉત્સેચક-નિરોધક સંકુલનું વિઘટન કરે છે અને નવો ઉત્સેચક સંશ્લેષિત કરે છે.

(B) રિસેપ્ટર પ્રોટીન કોષરસસ્તરમાં એવી રીતે જડિત હોય છે કે તેમનો નાનો ભાગ જે સક્રિય સાઇટ ધરાવે છે તે પટલની સપાટીની બહાર નીકળે છે અને કોષરસસ્તરના બહારના ભાગમાં ખુલે છે.

(A-3, B-4, C-1, D-2) $\rightarrow 3, B$ $\rightarrow 4, C$ $\rightarrow 1, D$ $\rightarrow 2$
$1$. રેનિટિડિન એ એન્ટાસિડ છે,પરંતુ આ વિકલ્પોના સંદર્ભમાં,તેને ઘણીવાર એન્ટિહિસ્ટામાઈન (ખાસ કરીને $H_2$-રિસેપ્ટર એન્ટાગોનિસ્ટ) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$2$. ફ્યુરાસિન એ એન્ટિસેપ્ટિક છે.
$3$. ફેનેલઝિન એ ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર (એન્ટિડિપ્રેસન્ટ) છે.
$4$. ક્લોરામ્ફેનિકોલ એ એન્ટિબાયોટિક છે.

(A) $CH_3(CH_2)_{16}COO(CH_2CH_2O)_nCH_2CH_2OH$ એ નોન-આયોનિક ડિટર્જન્ટ છે કારણ કે તેમાં કોઈ આયનો હોતા નથી.
$(B)$ $C_{17}H_{35}COO^-Na^+$ એ સોડિયમ સ્ટેઅરેટ છે,જે એક સાબુ છે.
$(C)$ $CH_3(CH_2)_{10}CH_2SO_3^-Na^+$ એ એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ છે કારણ કે અણુનો મોટો ભાગ એનાયન છે.
$(D)$ $[CH_3(CH_2)_{15}N(CH_3)_3]^+Br^-$ એ કેટાયોનિક ડિટર્જન્ટ છે કારણ કે અણુનો મોટો ભાગ કેટાયન છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-3, B-4, C-2, D-1$ છે.

(A-3, B-4, C-2, D-1) સિટાઇલટ્રાયમિથાઇલએમોનિયમ બ્રોમાઇડ એ કેશનિક ડિટર્જન્ટ છે જે હેર કન્ડિશનરમાં વપરાય છે.
$(B)$ સોડિયમ ડોડેસિલબેન્ઝીન સલ્ફોનેટ એ એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ છે જે ટૂથપેસ્ટમાં વપરાય છે.
$(C)$ શેવિંગ સાબુમાં સોડિયમ સ્ટીઅરેટ,સોડિયમ કાર્બોનેટ અને રોઝિન હોય છે.
$(D)$ નોન-આયોનિક ડિટર્જન્ટ જેમ કે ફેટી એસિડ સાથેના ઉચ્ચ આણ્વીય દળ ધરાવતા આલ્કોહોલના એસ્ટર પ્રવાહી વાસણ સાફ કરવાના ડિટર્જન્ટમાં વપરાય છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(A$ $\rightarrow 3), (B$ $\rightarrow 4), (C$ $\rightarrow 2), (D$ $\rightarrow 1)$.

(A-2, B-4, C-1, D-5, E-3) $A \rightarrow 2$ (એન્ટાગોનિસ્ટ્સ રિસેપ્ટર સાઇટ સાથે જોડાય છે અને તેના કુદરતી કાર્યને અવરોધે છે).
$B \rightarrow 4$ (એગોનિસ્ટ્સ કુદરતી સંદેશાવાહકની નકલ કરે છે).
$C \rightarrow 1$ (રાસાયણિક સંદેશાવાહકો ચેતાકોષો વચ્ચે અથવા ચેતાકોષો અને સ્નાયુઓ વચ્ચે સંદેશાનું વહન કરે છે).
$D \rightarrow 5$ (અવરોધકો ઉત્સેચકોની પ્રવૃત્તિઓને અવરોધે છે).
$E \rightarrow 3$ (રિસેપ્ટર્સ શરીરની સંદેશાવ્યવહાર પ્રક્રિયા માટે મહત્વપૂર્ણ છે).

(A-5, B-6, C-4, D-7, E-2, F-1, G-3) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A \rightarrow 5$ (વેદનાહર પીડાનાશક અસર આપે છે).
$B \rightarrow 6$ (પૂતિરોધક રોગિષ્ઠ ત્વચાની સપાટી પર લગાડવામાં આવે છે).
$C \rightarrow 4$ (પ્રતિહિસ્ટામાઈન હિસ્ટામાઈનની તેના રીસેપ્ટર સાથેની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા અટકાવે છે).
$D \rightarrow 7$ (એન્ટાસિડ એસિડિટીની સારવાર માટે વપરાય છે).
$E \rightarrow 2$ (પ્રશાંતક તણાવની સારવાર માટે વપરાય છે).
$F \rightarrow 1$ (એન્ટિબાયોટિક્સ સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિ અટકાવે છે અને મોં દ્વારા આપી શકાય છે).
$G \rightarrow 3$ (વિસંક્રામી નિર્જીવ વસ્તુઓ પર લગાડવામાં આવે છે).
તેથી,સાચો ક્રમ: $A-5, B-6, C-4, D-7, E-2, F-1, G-3$ છે.

(N/A) પોલ એહર્લિચ,એક જર્મન બેક્ટેરિયોલોજિસ્ટ,સિફિલિસની સારવાર માટે ઓછા ઝેરી પદાર્થો બનાવવા માટે આર્સેનિક-આધારિત બંધારણો પર સંશોધન કર્યું હતું. તેમણે $Salvarsan$ તરીકે ઓળખાતી દવા આર્સ્ફેનામાઇન વિકસાવી હતી. તે સિફિલિસ માટે શોધાયેલી પ્રથમ અસરકારક સારવાર હતી.
એહર્લિચે એઝો ડાય પર પણ કામ કર્યું હતું અને નોંધ્યું હતું કે $Salvarsan$ અને એઝો ડાયના બંધારણમાં સમાનતા છે. આર્સ્ફેનામાઇનમાં હાજર $-As=As-$ લિંકેજ એઝો ડાયમાં હાજર $-N=N-$ લિંકેજ જેવી જ છે,જેમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુની જગ્યાએ આર્સેનિક પરમાણુ હોય છે.
એઝો ડાય અને $Prontosil$ વચ્ચેની સમાનતા અંગે,$Prontosil$ પોતે એક એઝો ડાય છે. તેમાં $-N=N-$ લિંકેજ હોય છે,જે તમામ એઝો ડાયનો લાક્ષણિક ક્રિયાશીલ સમૂહ છે. $Prontosil$ એ અવલોકન પરથી વિકસાવવામાં આવ્યું હતું કે અમુક રંગકો બેક્ટેરિયાને પસંદગીયુક્ત રીતે રંગી શકે છે અને તેની સાથે જોડાઈ શકે છે,જેના કારણે એવા સંયોજનોની શોધ થઈ જે બંધારણીય રીતે એઝો ડાય જેવા હોય અને બેક્ટેરિયા વિરોધી ગુણધર્મો દર્શાવે.

(N/A) $1$. પ્રદૂષણ ઘટાડવું: સંશ્લેષિત ડિટર્જન્ટ્સ દ્વારા થતા પ્રદૂષણને બાયોડિગ્રેડેબલ ડિટર્જન્ટ્સનો ઉપયોગ કરીને ઘટાડી શકાય છે. અત્યંત શાખિત હાઇડ્રોકાર્બન સાંકળો ધરાવતા ડિટર્જન્ટ્સ બાયોડિગ્રેડેબલ હોતા નથી અને પર્યાવરણમાં જમા થાય છે. તેથી,સીધી સાંકળવાળા હાઇડ્રોકાર્બન ધરાવતા ડિટર્જન્ટ્સનો ઉપયોગ કરવાથી સૂક્ષ્મજીવો તેને સરળતાથી વિઘટિત કરી શકે છે.
$2$. ડિટર્જન્ટ્સનું વર્ગીકરણ:
$(i)$ એનિઓનિક ડિટર્જન્ટ્સ: આ સલ્ફોનેટેડ લાંબી સાંકળવાળા આલ્કોહોલ અથવા હાઇડ્રોકાર્બનના સોડિયમ ક્ષાર છે. ઉદાહરણ: સોડિયમ લોરિલ સલ્ફેટ $(CH_3(CH_2)_{10}CH_2OSO_3^-Na^+)$.
(ii) કેટાયોનિક ડિટર્જન્ટ્સ: આ એમાઇન્સના એસીટેટ્સ,ક્લોરાઇડ્સ અથવા બ્રોમાઇડ્સ સાથેના ક્વાટર્નરી એમોનિયમ ક્ષાર છે. ઉદાહરણ: સિટિલટ્રાયમિથાઈલએમોનિયમ બ્રોમાઇડ.
(iii) નોન-આયોનિક ડિટર્જન્ટ્સ: આમાં કોઈ આયનો હોતા નથી. તે સ્ટેરિક એસિડ અને પોલિઇથિલિન ગ્લાયકોલની પ્રતિક્રિયા દ્વારા બને છે. ઉદાહરણ: પ્રવાહી વાસણ ધોવાના ડિટર્જન્ટ્સ.

(A) કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી બે મુખ્ય દવાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ટેક્સૉલ
$(ii)$ સિસપ્લેટિન

(N/A) $AIDS$ થી પીડાતા દર્દીઓની સારવાર માટે $AZT$ (એઝિડોથામિડીન) દવાનો ઉપયોગ થાય છે.

(N/A) $(i)$ સીસ-પ્લેટિન અને ટેક્સોલ
$(ii)$ ક્લોરોફલોરો કાર્બન્સ $(CFCs)$
$(iii)$ $AZT$ (એઝિડોથાયમિડીન)
$(iv)$ એમ્પિયર

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ પ્રતિજીવી ક્લોએમ્ફનિકોલનો ઉપયોગ $(3)$ ટાઇફોઇડની સારવારમાં થાય છે.
$(B)$ આયોડિન ધરાવતા થાયરોક્સિન અંતઃસ્ત્રાવની ઊણપથી $(1)$ ગોઇટર રોગ થાય છે.
$(C)$ ક્લોરોક્વિનનો ઉપયોગ $(2)$ મેલેરિયાની સારવારમાં થાય છે.
$(D)$ હેલોથેનનો ઉપયોગ $(4)$ નિશ્વેતક તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-3, B-1, C-2, D-4)$ છે.

(C) $i$. Ranitidine $\rightarrow$ Antacid $(d)$
$ii$. Nardil (Phenelzine) $\rightarrow$ Antidepressant $(a)$
$iii$. Chloramphenicol $\rightarrow$ Antibiotic $(b)$
$iv$. Dimetane (Brompheniramine) $\rightarrow$ Antihistamine $(c)$
તેથી,સાચી જોડી $i-d, ii-a, iii-b, iv-c$ છે.

(A) નોવેસ્ટ્રોલ (ઇથિનાઇલસ્ટ્રાડિઓલ) માં ફિનોલિક સમૂહ,તૃતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહ અને આલ્કાઇન સમૂહ હોય છે.
$(1)$ ફિનોલિક સમૂહ $Br_2 / \text{water}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સફેદ અવક્ષેપ આપે છે અને $FeCl_3$ સાથે લાક્ષણિક રંગ કસોટી આપે છે.
$(2)$ તૃતીયક આલ્કોહોલિક સમૂહ લ્યુકાસ પ્રક્રિયક $(ZnCl_2 / HCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ટર્બિડિટી કસોટી આપે છે.
તેથી,તે $Br_2 / \text{water}$,$ZnCl_2 / HCl$ અને $FeCl_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.

(C) $Seldane$ એ એન્ટિહિસ્ટામાઇન દવા છે.
તે હિસ્ટામાઇન રીસેપ્ટર પરના બાઈન્ડિંગ સાઇટ્સ માટે કુદરતી હિસ્ટામાઇન સાથે સ્પર્ધા કરીને કાર્ય કરે છે,જેનાથી હિસ્ટામાઇન રીસેપ્ટરની ક્રિયા અટકે છે.

(C) આકૃતિમાં દર્શાવેલ અણુ $Brompheniramine$ છે.
$Brompheniramine$ એ એન્ટિહિસ્ટામાઈન વર્ગની જાણીતી દવા છે.
એન્ટિહિસ્ટામાઈન એ એવી દવાઓ છે જે હિસ્ટામાઈન સાથે રિસેપ્ટરના બાઈન્ડિંગ સાઈટ્સ માટે સ્પર્ધા કરીને હિસ્ટામાઈનની કુદરતી ક્રિયામાં દખલ કરે છે,જ્યાં હિસ્ટામાઈન તેની અસર દર્શાવે છે.
તેથી,તે એન્ટિ-હિસ્ટામાઈન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) એન્ટિડિપ્રેસન્ટ દવાઓનો ઉપયોગ મૂડ સુધારવા માટે થાય છે.
નોર-એડ્રેનાલિન એ એક ન્યુરોટ્રાન્સમીટર છે,અને જો શરીરમાં તેનું સ્તર ઓછું હોય,તો વ્યક્તિ ડિપ્રેશન (અવસાદ) થી પીડાય છે.
આવી સ્થિતિમાં,સંતુલન પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે એન્ટિડિપ્રેસન્ટ દવાની જરૂર પડે છે.

(D) કેટાયનિક ડિટર્જન્ટ એ એમાઈન્સના ક્વોટરનરી એમોનિયમ ક્ષાર છે જેમાં એનાયન તરીકે એસીટેટ,ક્લોરાઈડ અથવા બ્રોમાઈડ હોય છે.
$Cetyltrimethyl \ ammonium \ bromide$ એ એક જાણીતું કેટાયનિક ડિટર્જન્ટ છે,જેનું સૂત્ર $[CH_3(CH_2)_{15}N(CH_3)_3]^+ Br^-$ છે.
તેનો ઉપયોગ હેર કન્ડિશનરમાં થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) ક્લોરામ્ફેનિકોલ એક જાણીતી એન્ટિબાયોટિક છે.
તે બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક એન્ટિબાયોટિક તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે,જેનો અર્થ છે કે તે બેક્ટેરિયાને સીધા મારવાને બદલે તેમની વૃદ્ધિને અટકાવે છે.
તે એક બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે,જેનો અર્થ છે કે તે ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નેગેટિવ બંને પ્રકારના બેક્ટેરિયા સહિત સૂક્ષ્મજીવોની વિશાળ શ્રેણી સામે અસરકારક છે.
તેથી,તે માત્ર ગ્રામ-પોઝિટિવ બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને અટકાવે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(D) જે રસાયણોનો ઉપયોગ ખોરાકને સૂક્ષ્મજીવોની ક્રિયાથી બચાવવા માટે થાય છે,એટલે કે જે આથો,એસિડિફિકેશન અને ખોરાકના અન્ય કોઈપણ વિઘટનની પ્રક્રિયાને અટકાવે છે,તેને ફૂડ પ્રિઝર્વેટિવ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ટેબલ સોલ્ટ,ખાંડ,વનસ્પતિ તેલ,સરકો (વિનેગર),સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$,સોડિયમ મેટાબાયસલ્ફાઇટ $(Na_2S_2O_5)$ અને વિટામિન $E$ એ ફૂડ પ્રિઝર્વેટિવ્સના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.

(B) આપેલ બંધારણ $2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ છે,જેને સામાન્ય રીતે $aspirin$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Aspirin$ એ એક જાણીતી દવા છે જે $analgesic$ (પીડાનાશક) અને $antipyretic$ (તાવ ઘટાડનાર) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી ગુણધર્મો પણ છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$analgesic$ એ તેના પ્રાથમિક ઉપયોગ માટેનું સૌથી પ્રમાણભૂત વર્ગીકરણ છે.

(B) એન્ટિહિસ્ટામાઈન એન્ટાસિડ અને એન્ટિ-એલર્જિક બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેઓ હિસ્ટામાઈન માટેના રિસેપ્ટર બાઈન્ડિંગ સાઈટ્સ પર હિસ્ટામાઈન સાથે સ્પર્ધા કરીને હિસ્ટામાઈનની કુદરતી ક્રિયામાં દખલ કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,સિમેટિડિન જેવી દવાઓ પેટની દીવાલમાં રહેલા રિસેપ્ટર્સ સાથે હિસ્ટામાઈનની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાને રોકવા માટે બનાવવામાં આવી છે,જેથી તે એન્ટાસિડ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) કેટલીક દવાઓ એન્ઝાઇમની સક્રિય સાઇટ સાથે જોડાતી નથી. તેના બદલે,તેઓ એન્ઝાઇમ પરની એક અલગ સાઇટ પર જોડાય છે જેને એલોસ્ટેરિક સાઇટ કહેવામાં આવે છે.
એલોસ્ટેરિક સાઇટ પર અવરોધકના આ જોડાણને કારણે સક્રિય સાઇટનો આકાર એવી રીતે બદલાય છે કે સબસ્ટ્રેટ તેને ઓળખી શકતું નથી અથવા તેની સાથે જોડાઈ શકતું નથી.
આવા અવરોધકને નોન-કોમ્પિટિટિવ અવરોધક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,એવું વિધાન કે એલોસ્ટેરિક અવરોધક એન્ઝાઇમની સક્રિય સાઇટ સાથે સ્પર્ધા કરે છે તે ખોટું છે,કારણ કે તે એક અલગ સાઇટ પર જોડાય છે.

(A) . એન્ટાસિડ: $ii$. સિમેટિડિન
$b$. કૃત્રિમ ગળપણ: $iv$. એલિટેમ
$c$. ગર્ભનિરોધક: $i$. નોવેસ્ટ્રોલ
$d$. શાંતિદાયક: $iii$. વેલિયમ
તેથી,સાચી જોડી $a-ii, b-iv, c-i, d-iii$ છે.

(C) . ગર્ભનિરોધક દવા $\rightarrow$ $(iii)$. નોરેથિન્ડ્રોન
$(b)$. એન્ટિબાયોટિક $\rightarrow$ $(iv)$. સાલવારસન
$(c)$. ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર $\rightarrow$ $(i)$. મેપ્રોબેમેટ
$(d)$. કૃત્રિમ ગળપણ $\rightarrow$ $(ii)$. એલિટેમ
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.