Gujarati

Drugs and Medicines Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Chemistry in Everyday Life · Drugs and Medicines

657+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 657 questions in Gujarati

201
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા ટ્રાન્કિવલાઈઝર્સ (શાંતિદાયક) માં સમાવિષ્ટ નથી?
A
પ્રોમિથેઝાઈન
B
મિફેપ્રિસ્ટોન
C
વેલિયમ
D
નેપ્રોક્સિન

Solution

(B) ટ્રાન્કિવલાઈઝર્સ એ તણાવ અને માનસિક રોગોની સારવાર માટે વપરાતા રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે. ઉદાહરણોમાં $Valium$,$Promethazine$ અને $Equanil$ નો સમાવેશ થાય છે. $Mifepristone$ એ ગર્ભપાત માટે વપરાતી દવા છે અને $Naproxen$ એ બિન-સ્ટીરોઈડલ બળતરા વિરોધી દવા $(NSAID)$ છે. તેથી,$Mifepristone$ અને $Naproxen$ બંને ટ્રાન્કિવલાઈઝર્સ નથી.
202
MediumMCQ
કઈ આર્સેનિક ધરાવતી દવા સિફિલિસ $(syphilis)$ ની સારવાર માટે વપરાય છે?
A
ઈરિથ્રોમાયસિન
B
ઓફલોક્સોસિન
C
સાલવારસન $(Salvarsan)$
D
પેનિસિલિન

Solution

(C) પોલ એહર્લિચે સિફિલિસ માટે પ્રથમ અસરકારક સારવાર વિકસાવી હતી,જે આર્સેનિક આધારિત સંયોજન છે જેને $Salvarsan$ (જેને $Arsphenamine$ અથવા $Ehrlich$ $606$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કહેવાય છે.
તે સિફિલિસની સારવાર માટે વપરાતું પ્રથમ આધુનિક કેમોથેરાપ્યુટિક એજન્ટ હતું.
203
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું પ્રશાંતક (tranquilizer) નથી?
A
ઈક્વાનીલ
B
વેરોનાલ
C
સલવાર્સન
D
લુમિનાલ

Solution

(C) પ્રશાંતકો એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ અને હળવા અથવા ગંભીર માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે. તે સુખાકારીની લાગણી પ્રેરે છે. ઉદાહરણોમાં ઈક્વાનીલ,વેરોનાલ અને લુમિનાલનો સમાવેશ થાય છે. સલવાર્સન એ સિફિલિસની સારવાર માટે વપરાતી એન્ટિબાયોટિક (ખાસ કરીને એન્ટિમાઇક્રોબાયલ એજન્ટ) છે,પ્રશાંતક નથી.
204
MediumMCQ
ક્લોરામાઈન-$T$ એ ...... છે.
A
એન્ટિસેપ્ટિક
B
એન્ટિપાયરેટિક
C
એનાલજેસિક
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) ક્લોરામાઈન-$T$ એ $CH_3C_6H_4SO_2NClNa$ સૂત્ર ધરાવતું રાસાયણિક સંયોજન છે.
તે એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તે પાણીની હાજરીમાં હાઈપોક્લોરસ એસિડ $(HOCl)$ મુક્ત કરે છે,જે સૂક્ષ્મજીવોનો નાશ કરે છે.
205
MediumMCQ
સાબુમાં $Bithionol$ ઉમેરવાનું કાર્ય શું છે?
A
સોફ્ટનર
B
એન્ટિસેપ્ટિક
C
હાર્ડનર
D
બરફ દ્રાવક

Solution

(B) $Bithionol$ ને સાબુમાં એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે ઉમેરવામાં આવે છે.
તે ત્વચા પરના કાર્બનિક પદાર્થોના બેક્ટેરિયલ વિઘટન દ્વારા ઉત્પન્ન થતી દુર્ગંધ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
206
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ બેક્ટેરિયાને કારણે થતો નથી?
A
ન્યુમોનિયા
B
મરડો (ડિસેન્ટ્રી)
C
ફેફસાનો ક્ષય (ટ્યુબરકોલીસીસ)
D
કંઠરોહીણી (ડિપ્થેરીયા)

Solution

(B) બેક્ટેરિયા દ્વારા થતા રોગોમાં $Pneumonia$,$Dysentery$,$Tuberculosis$ અને $Diphtheria$ નો સમાવેશ થાય છે. જોકે,અભ્યાસક્રમ મુજબ $Dysentery$ (મરડો) એ અમીબા $(Entamoeba \ histolytica)$ દ્વારા પણ થઈ શકે છે,તેથી તે સાચો જવાબ ગણી શકાય.
207
MediumMCQ
વર્નોલ એ બાર્બિટ્યુરિક ઔષધ છે જેનો ઉપયોગ...... તરીકે થાય છે.
A
એનેસ્થેટિક્સ (નિશ્ચેતક)
B
સેડેટીવ (શામક)
C
એન્ટિસેપ્ટિક (જીવાણુનાશક)
D
એન્ટિપાયરેટિક (તાપશામક)

Solution

(B) વર્નોલ એ બાર્બિટ્યુરિક એસિડનું વ્યુત્પન્ન છે. $Barbiturates$ એ એવી દવાઓનો વર્ગ છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અવસાદક તરીકે કાર્ય કરે છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે શાંતિ અથવા ઊંઘ લાવવા માટે $sedatives$ (શામક) અને $hypnotics$ તરીકે થાય છે.
208
MediumMCQ
ક્લોરોઝાયલેનોલ એ નીચેનામાંથી શાનો અગત્યનો ભાગ છે?
A
સાબુ
B
એન્ટિબાયોટિક્સ
C
ડેટોલ
D
દર્દશામક મલમ

Solution

(C) ક્લોરોઝાયલેનોલ એ એક રાસાયણિક સંયોજન છે જે એન્ટિસેપ્ટિક અને જંતુનાશક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે $Dettol$ તરીકે ઓળખાતા સામાન્ય ઘરગથ્થુ એન્ટિસેપ્ટિક દ્રાવણમાં સક્રિય ઘટક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
209
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું જંતુનાશક છે?
A
બેકેલાઈટ
B
$TNT$
C
$BHC$
D
એસ્પિરિન

Solution

(C) $BHC$ (બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઈડ),જેને ગેમેક્સેન અથવા લિન્ડેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ જંતુનાશક તરીકે થાય છે.
$TNT$ એ વિસ્ફોટક છે.
બેકેલાઈટ એ થર્મોસેટિંગ પોલિમર છે.
એસ્પિરિન એ વેદનાહર (analgesic) અને તાપમાન ઘટાડનાર (antipyretic) દવા છે.
210
MediumMCQ
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન એ એક સારું $......$ છે.
A
એન્ટિબાયોટિક
B
એનાલજેસિક
C
એન્ટિપાયરેટિક
D
એનેસ્થેટિક

Solution

(A) સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન એ ક્ષય રોગ (tuberculosis) સહિતના વિવિધ બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવાર માટે વપરાતી જાણીતી એન્ટિબાયોટિક છે.
તેથી,તેને એન્ટિબાયોટિક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
211
MediumMCQ
વિવિધ રોગોની સારવાર માટે રોગનિવારક અસર ધરાવતા રસાયણોના ઉપયોગને ...... કહે છે.
A
હોમિયોપથી
B
એન્જિયોથેરાપી
C
કેમોથેરાપી
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(C) વિવિધ રોગોની સારવાર માટે રોગનિવારક અસર ધરાવતા રસાયણોના ઉપયોગને $Chemotherapy$ (કેમોથેરાપી) કહે છે. આમાં બેક્ટેરિયા,વાયરસ અથવા કેન્સરના કોષો જેવા રોગકારક એજન્ટોના વિકાસને રોકવા અથવા નાશ કરવા માટે ચોક્કસ રાસાયણિક પદાર્થોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
212
MediumMCQ
ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ક્ષય) મટાડવા માટે નીચેનામાંથી કયું ઉપયોગી છે?
A
પેનિસિલિન
B
ક્લોરોમ્ફનિકોલ
C
ટેટ્રાસાયક્લિન
D
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન

Solution

(D) સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન એ એક એન્ટિબાયોટિક છે જે ખાસ કરીને $Mycobacterium \ tuberculosis$ બેક્ટેરિયા સામે અસરકારક છે,જે ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ક્ષય) રોગનું કારણ બને છે. તેથી,તેનો ઉપયોગ આ રોગની સારવારમાં થાય છે.
213
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ડિઓડરન્ટ તરીકે વપરાય છે?
A
એસ્પિરિન
B
ઓમિપ્રેઝોલ
C
બિથિઓનોલ
D
ક્લોરોઝાયલેનોલ

Solution

(C) ડિઓડરન્ટ એ શરીર પર પરસેવાના બેક્ટેરિયલ વિઘટનથી થતી દુર્ગંધને રોકવા માટે વપરાતા પદાર્થો છે. $Bithionol$ (જેને $2,2'$-thiobis($4,6$-dichlorophenol) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નો ઉપયોગ સાબુ અને ડિઓડરન્ટમાં ત્વચા પરના કાર્બનિક પદાર્થોના બેક્ટેરિયલ વિઘટનથી ઉત્પન્ન થતી દુર્ગંધ ઘટાડવા માટે થાય છે.
214
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું નાર્કોટિક (માદક) ઔષધ નથી?
A
મોર્ફિન
B
કોડીન
C
હેરોઈન
D
એસ્પિરિન

Solution

(D) નાર્કોટિક ઔષધો તે છે જે ઊંઘ અને બેભાન અવસ્થા પ્રેરે છે. મોર્ફિન,કોડીન અને હેરોઈન એ નાર્કોટિક પીડાનાશક (analgesics) ના ઉદાહરણો છે. એસ્પિરિન એ બિન-નાર્કોટિક પીડાનાશક છે,જે પ્રોસ્ટાગ્લેન્ડિન તરીકે ઓળખાતા રસાયણોના સંશ્લેષણને અટકાવીને કાર્ય કરે છે,જે પેશીઓમાં સોજો અને પીડા પેદા કરે છે.
215
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
એમ્પિસિલિન એ કુદરતી એન્ટિબાયોટિક છે.
B
એસ્પિરિન એ એનાલજેસિક અને એન્ટિપાયરેટિક બંને છે.
C
સલ્ફાડાયેઝિન એ સાંશ્લેષિત એન્ટિબેક્ટેરિયલ ઔષધ છે.
D
કેટલાક ડિસઈન્ફેક્ટન્ટ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે વપરાય છે.

Solution

(A) એમ્પિસિલિન એ પેનિસિલિનનું સાંશ્લેષિત રૂપાંતરણ છે,કુદરતી એન્ટિબાયોટિક નથી. કુદરતી એન્ટિબાયોટિક્સ સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે (દા.ત.,પેનિસિલિન $G$). તેથી,એમ્પિસિલિન કુદરતી એન્ટિબાયોટિક છે તે વિધાન ખોટું છે.
216
MediumMCQ
બેન્ઝાલકોનિયમ ક્લોરાઇડ $......$ છે.
A
કેટાયોનિક ડિટરજન્ટ અને એન્ટિસેપ્ટિક
B
એનાયોનિક ડિટરજન્ટ અને મોટા ભાગના કાર્બનિક દ્રાવકોમાં દ્રાવ્ય
C
કેટાયોનિક ડિટરજન્ટ અને મોટા ભાગના કાર્બનિક દ્રાવકોમાં અદ્રાવ્ય
D
કેટાયોનિક ડિટરજન્ટ અને એન્ટિ-મેલેરિયલ

Solution

(A) બેન્ઝાલકોનિયમ ક્લોરાઇડ એ ક્વાટર્નરી એમોનિયમ ક્ષાર છે,જે કેટાયોનિક ડિટરજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનો ઉપયોગ વિવિધ ફાર્માસ્યુટિકલ અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સમાં એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
217
MediumMCQ
એસિટિલેશન પ્રક્રિયા દ્વારા કયા પદાર્થમાંથી પેરાસિટામોલ મેળવી શકાય છે?
A
$2$-એમિનોફિનોલ
B
$3$-એમિનોફિનોલ
C
ફિનોલ
D
$4$-એમિનોફિનોલ

Solution

(D) પેરાસિટામોલને રાસાયણિક રીતે $N$-($4$-હાઈડ્રોક્સિફિનાઈલ)એસીટામાઈડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ અથવા એસિટાઈલ ક્લોરાઈડનો ઉપયોગ કરીને $4$-એમિનોફિનોલ (જેને $p$-એમિનોફિનોલ પણ કહેવાય છે) ના એસિટિલેશન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$H_2N-C_6H_4-OH + (CH_3CO)_2O \rightarrow CH_3CONH-C_6H_4-OH + CH_3COOH$
તેથી,$4$-એમિનોફિનોલ એ સાચો પ્રારંભિક પદાર્થ છે.
218
MediumMCQ
$Terfenadine$ નો મુખ્ય ઉપયોગ શું છે?
A
પ્રશાંતક
B
પ્રતિહિસ્ટામાઈન
C
સૂક્ષ્મજીવાણુનાશી
D
પ્રતિજીવી

Solution

(B) $Terfenadine$ એ $Antihistamine$ તરીકે વપરાતી જાણીતી દવા છે. તેનો ઉપયોગ શરીરમાં હિસ્ટામાઈનની અસરને અટકાવીને હે ફીવર,અર્ટિકેરિયા અને અન્ય એલર્જીક પરિસ્થિતિઓની સારવાર માટે થાય છે.
219
MediumMCQ
ડેટોલ એ ... નું મિશ્રણ છે.
A
યોગ્ય દ્રાવકમાં ક્લોરોઝાયલેનોલ અને ટર્પીંનોલ
B
પાણીમાં ફોર્માલ્ડિહાઈડ અને ફિનોલ
C
ક્લોરોફોર્મ અને ટિંક્ચર ઓફ આયોડિન
D
$KMnO_4$ અને આયોડોફોર્મ

Solution

(A) ડેટોલ એ જાણીતું એન્ટિસેપ્ટિક છે. તે યોગ્ય દ્રાવકમાં $4-chloro-3,5-dimethylphenol$ (જેને ક્લોરોઝાયલેનોલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) અને ટર્પીંનોલનું મિશ્રણ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
220
MediumMCQ
બાયોડિગ્રેડેબલ પ્રક્ષાલકોમાં નીચેનામાંથી કઈ બંધારણીય લાક્ષણિકતા હોય છે?
A
સામાન્ય આલ્કાઈલ શૃંખલા
B
શાખીય આલ્કાઈલ શૃંખલા
C
ફિનાઈલ પાર્શ્વ શૃંખલા
D
સાયક્લોહેકઝાઈલ પાર્શ્વ શૃંખલા

Solution

(A) બાયોડિગ્રેડેબલ પ્રક્ષાલકો એવા છે જેનું સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા સરળતાથી વિઘટન થઈ શકે છે. $Linear$ (સીધી) અથવા $Normal$ (સામાન્ય) આલ્કાઈલ શૃંખલાઓ બેક્ટેરિયા દ્વારા સરળતાથી તોડી શકાય છે,જ્યારે $Branched$ (શાખીય) આલ્કાઈલ શૃંખલાઓ બેક્ટેરિયલ હુમલા સામે પ્રતિરોધક હોય છે અને તે નોન-બાયોડિગ્રેડેબલ પ્રક્ષાલકો બનાવે છે. તેથી,બાયોડિગ્રેડેબલ પ્રક્ષાલકોમાં $Normal$ આલ્કાઈલ શૃંખલા હોય છે.
221
EasyMCQ
શરીરનું તાપમાન ઘટાડતા પદાર્થને શું કહેવામાં આવે છે?
A
એન્ટીપાયરેટીક
B
એનાલજીસીક
C
એન્ટીબાયોટીક્સ
D
હિપ્નોટીક્સ

Solution

(A) તાવ (શરીરનું તાપમાન) ઘટાડવા માટે વપરાતા પદાર્થોને $Antipyretics$ (તાપમાનનાશક) કહેવામાં આવે છે. તેના ઉદાહરણોમાં $Paracetamol$ અને $Aspirin$ નો સમાવેશ થાય છે.
222
MediumMCQ
નીચે આપેલ સંયોજનનો ઉપયોગ ...... તરીકે થાય છે.
Question diagram
A
ગર્ભનિરોધકો
B
વેદનાહર ઔષધો (Analgesics)
C
હાઈપોટોનિક્સ
D
જીવાણુનાશી ઔષધો (Antiseptics)

Solution

(B) આપેલ બંધારણ $2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ છે,જેને સામાન્ય રીતે $Aspirin$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે વેદનાહર ઔષધ (પીડાશામક) અને તાપનાશક ઔષધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
223
MediumMCQ
કૃત્રિમ ગળ્યા પદાર્થ સેક્કેરીનનો ગળપણ-આંક કેટલો છે?
A
$2000$
B
$160$
C
$550$
D
$650$

Solution

(C) સેક્કેરીન એ પ્રથમ લોકપ્રિય કૃત્રિમ ગળ્યો પદાર્થ છે. તે શેરડીની ખાંડ (સુક્રોઝ) કરતા આશરે $550$ ગણું વધારે ગળ્યું છે. તેથી,તેનો ગળપણ-આંક $550$ છે.
224
MediumMCQ
નીચેના પૈકી કયા કૃત્રિમ ગળ્યા પદાર્થોનો ગળપણ આંક સૌથી નીચો છે?
A
એલિટેમ
B
સુક્રેલોઝ
C
સેક્કેરીન
D
એસ્પાર્ટેમ

Solution

(D) આપેલા કૃત્રિમ ગળ્યા પદાર્થોના ગળપણ આંક (સુક્રોઝની સાપેક્ષમાં) નીચે મુજબ છે:
$1$. $Alitame$: $2000$
$2$. $Sucralose$: $600$
$3$. $Saccharin$: $550$
$4$. $Aspartame$: $100$
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,આપેલા વિકલ્પોમાં $Aspartame$ નો ગળપણ આંક સૌથી ઓછો છે.
225
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોણ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક તરીકે જાણીતું છે?
A
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસીન
B
એમ્પીસીલીન
C
ક્લોરએમ્ફેનિકોલ
D
પેનિસિલિન

Solution

(C) જે એન્ટિબાયોટિક્સ ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાની વિશાળ શ્રેણીને મારી નાખે છે અથવા અટકાવે છે તેને બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક્સ કહેવામાં આવે છે. $Chloramphenicol$ એ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિકનું જાણીતું ઉદાહરણ છે. તે $Salmonella$ $typhi$,મરડો,તીવ્ર તાવ અને અમુક પેશાબના ચેપ સહિત વિવિધ પ્રકારના સૂક્ષ્મજીવો સામે અસરકારક છે.
226
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું નાર્કોટિક (નિદ્રાકારી) નથી?
A
કોડિન
B
બ્રાઉનસુગર
C
ડાયક્લોફેનેક
D
મોર્ફિન

Solution

(C) નાર્કોટિક્સ એ એવી દવાઓ છે જે ઊંઘ લાવે છે અને પીડામાં રાહત આપે છે,જેમ કે મોર્ફિન,કોડિન અને હેરોઈન (બ્રાઉનસુગર).
$Diclofenac$ એ બિન-નાર્કોટિક પીડાશામક (analgesic) છે,જેનો ઉપયોગ ઊંઘ કે વ્યસન પેદા કર્યા વિના સોજો અને પીડા ઘટાડવા માટે થાય છે.
227
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ ઔષધ એન્ટિમાઈક્રોબિઅલ્સ (antimicrobials) છે?
A
પેનિસિલિન
B
સલ્ફાગ્વાએનીડીન
C
ક્લોરોમ્ફેનીકોલ
D
આપેલ બધી
228
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું ડિસઈન્ફેક્ટન્ટ (સંક્રમણહારક) તરીકે વપરાય છે?
A
પેરાસિટામોલ
B
સોફ્રામાયસિન
C
ડેટોલ
D
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન

Solution

(C) ડિસઈન્ફેક્ટન્ટ એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે સૂક્ષ્મજીવોનો નાશ કરે છે અથવા તેમની વૃદ્ધિ અટકાવે છે,પરંતુ તે નિર્જીવ વસ્તુઓ પર લાગુ કરવામાં આવે છે. $Dettol$ એ $chloroxylenol$ અને $terpineol$ નું જાણીતું મિશ્રણ છે,જે અસરકારક ડિસઈન્ફેક્ટન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
229
MediumMCQ
સાબુમાં $Bithionol$ શા માટે ઉમેરવામાં આવે છે?
A
નરમાશ વધારવા માટે
B
કઠિનતા વધારવા માટે
C
સુગંધ આપવા માટે
D
જીવાણુનાશી તરીકે કામ કરવા માટે

Solution

(D) $Bithionol$ ને સાબુમાં જીવાણુનાશી (antiseptic) તરીકે કામ કરવા માટે ઉમેરવામાં આવે છે.
તે ત્વચા પરના કાર્બનિક પદાર્થોના બેક્ટેરિયલ વિઘટનથી ઉત્પન્ન થતી દુર્ગંધ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
230
MediumMCQ
ડિટર્જન્ટ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
તેમાં અધ્રુવીય કાર્બનિક શૃંખલા ઉપરાંત ધ્રુવીય સમૂહ હોય છે.
B
તેઓ સામાન્ય રીતે બાયોડિગ્રેડેબલ હોતા નથી.
C
તેઓ ફેટી એસિડના સક્રિય પ્રક્રિયકો છે.
D
તેઓ પૃષ્ઠસક્રિય પ્રક્રિયકો (surfactants) છે.

Solution

(C) સંશ્લેષિત ડિટર્જન્ટ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડ અથવા હાઇડ્રોકાર્બનના એમોનિયમ અથવા સલ્ફોનેટ ક્ષાર છે.
તેઓ લાંબી અધ્રુવીય હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલા અને ધ્રુવીય જલરાગી શીર્ષ ધરાવે છે.
તેઓ પૃષ્ઠસક્રિય પ્રક્રિયકો (surfactants) છે જે પાણીનું પૃષ્ઠતાણ ઘટાડે છે.
ઘણા સંશ્લેષિત ડિટર્જન્ટ શાખિત હોય છે,જે તેમને બાયોડિગ્રેડેબલ બનાવતા નથી,જેનાથી જળ પ્રદૂષણ થાય છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ડિટર્જન્ટ સાબુની જેમ ફેટી એસિડમાંથી મેળવવામાં આવતા નથી; તે સામાન્ય રીતે આલ્કાઇલબેન્ઝીન સલ્ફોનેટ જેવા સંશ્લેષિત સંયોજનો છે.
231
EasyMCQ
એમોક્સિલીન એ નીચેનામાંથી કોનું આધુનિક અર્ધ-સંશ્લેષિત રૂપાંતરણ છે?
A
પેનિસિલીન
B
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન
C
ટેટ્રાસાયક્લિન
D
ક્લોરફેનિકોલ

Solution

(A) એમોક્સિલીન એ $Penicillin$ નું અર્ધ-સંશ્લેષિત વ્યુત્પન્ન છે. તે એક વ્યાપક-શ્રેણીની એન્ટિબાયોટિક છે જે $Penicillin$ પરિવારની દવાઓ સાથે સંબંધિત છે.
232
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ બેક્ટેરિયાને કારણે થાય છે?
A
ટ્યુબરકોલોસિસ (ક્ષય)
B
મરડો
C
મેલેરિયા
D
સિફિલિસ

Solution

(A) ટ્યુબરકોલોસિસ એ $Mycobacterium \ tuberculosis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે.
મરડો બેક્ટેરિયા અથવા અમીબા દ્વારા થઈ શકે છે.
મેલેરિયા પ્રજીવ $(Plasmodium)$ દ્વારા થાય છે.
સિફિલિસ પણ $Treponema \ pallidum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો રોગ છે.
જોકે,સામાન્ય અભ્યાસક્રમના સંદર્ભમાં ટ્યુબરકોલોસિસ એ સૌથી સામાન્ય રીતે ઉલ્લેખિત બેક્ટેરિયલ રોગ છે.
233
MediumMCQ
મેલેરિયા માટે ઉપયોગી ઔષધ કયું છે?
A
એસ્પિરીન
B
પેનિસિલીન
C
ક્લોરોક્વિન
D
પેરાસિટામોલ

Solution

(C) ક્લોરોક્વિન એ મેલેરિયાની સારવાર અને નિવારણ માટે વપરાતી જાણીતી મેલેરિયા વિરોધી દવા છે.
તે $4$-એમિનોક્વિનોલિન વ્યુત્પન્ન વર્ગની દવા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
234
MediumMCQ
$Reserpine$ માટે નીચેનામાંથી શું સાચું નથી?
A
$Reserpine$ એક આલ્કેલોઈડ છે.
B
$Reserpine$ ને $Serpasil$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
C
$Reserpine$ $Rauwolfia \text{ } serpentina$ છોડમાંથી મેળવી શકાય છે.
D
$Reserpine$ પ્રશાંતક $(tranquilizer)$ નથી.

Solution

(D) $Reserpine$ એ $Rauwolfia \text{ } serpentina$ છોડમાંથી મેળવવામાં આવતું કુદરતી આલ્કેલોઈડ છે.
તેનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને અમુક માનસિક વિકૃતિઓની સારવાર માટે પ્રશાંતક તરીકે થાય છે.
તે વ્યાપારી રીતે $Serpasil$ તરીકે પણ ઓળખાય છે.
તેથી,'$Reserpine$ પ્રશાંતક નથી' તે વિધાન ખોટું છે.
235
MediumMCQ
$H_2SO_4$ નું નીચેનામાંથી કોની સાથે તટસ્થીકરણ કરવાથી ડિટર્જન્ટ બને છે?
A
કોલેસ્ટેરોલ
B
લૌરિલ આલ્કોહોલ
C
સાયક્લોહેક્ઝેનોલ
D
$p$-નાઈટ્રોફીનોલ

Solution

(B) એનાયોનિક ડિટર્જન્ટની બનાવટમાં લાંબી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કોહોલની સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
ખાસ કરીને,લૌરિલ આલ્કોહોલ $(CH_3(CH_2)_{10}CH_2OH)$ ની $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા થઈને લૌરિલ હાઈડ્રોજન સલ્ફેટ બને છે.
ત્યારબાદ તેનું સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(NaOH)$ વડે તટસ્થીકરણ કરતા સોડિયમ લૌરિલ સલ્ફેટ મળે છે,જે એક સામાન્ય એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3(CH_2)_{10}CH_2OH + H_2SO_4 \rightarrow CH_3(CH_2)_{10}CH_2OSO_3H + H_2O$.
ત્યારબાદ,$CH_3(CH_2)_{10}CH_2OSO_3H + NaOH \rightarrow CH_3(CH_2)_{10}CH_2OSO_3^-Na^+ + H_2O$.
236
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું એન્ટિબાયોટિક છે?
A
ઈન્સ્યુલિન
B
આલ્બ્યુમિન
C
પેનિસિલિન
D
એસ્કોર્બીક એસિડ

Solution

(C) એન્ટિબાયોટિક એ સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતો પદાર્થ છે જે અન્ય સૂક્ષ્મજીવોના વિકાસને અટકાવી શકે છે અથવા તેનો નાશ કરી શકે છે. $Penicillin$ એ $Penicillium$ $notatum$ ફૂગમાંથી મેળવેલ જાણીતું એન્ટિબાયોટિક છે.
237
EasyMCQ
$2-\text{Acetoxybenzoic acid}$ સામાન્ય રીતે કયા નામથી ઓળખાય છે?
A
એન્ટીસેપ્ટીક
B
એસ્પિરીન
C
એન્ટીબાયોટીક
D
મોર્ડન્ટ રંગક

Solution

(B) $2-\text{Acetoxybenzoic acid}$ એ એસ્પિરીનનું રાસાયણિક નામ છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે વેદનાહર (analgesic) અને તાપમાન ઘટાડવા માટે (antipyretic) થાય છે.
238
EasyMCQ
નીચેના પૈકી કોણ સાબુ દર્શાવે છે?
A
$C_{17}H_{35}COONa$
B
$C_{17}H_{35}COOH$
C
$C_{15}H_{31}COOH$
D
$(C_{17}H_{35}COO)_2Ca$

Solution

(A) સાબુ એ ઉચ્ચ ફેટી એસિડના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમના ક્ષાર છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$C_{17}H_{35}COONa$ (સોડિયમ સ્ટીયરેટ) એ સામાન્ય સાબુ છે.
વિકલ્પ $A$ સોડિયમ સ્ટીયરેટ દર્શાવે છે,જે સાબુ છે.
239
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા ડિસઈન્ફેક્ટન્ટ (સંક્રમણહારક)નો સામાન્ય સંજોગોમાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે?
A
એક્રિફલેવિન
B
મરકયુરોક્રોમ
C
ટિંક્ચર આયોડિન
D
ફિનોલ

Solution

(D) ડિસઈન્ફેક્ટન્ટ એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે સૂક્ષ્મજીવોને મારી નાખે છે અથવા તેમની વૃદ્ધિ અટકાવે છે,પરંતુ તે જીવંત પેશીઓ માટે ઝેરી હોય છે. તેનો ઉપયોગ નિર્જીવ વસ્તુઓ જેવી કે ફ્લોર,ડ્રેનેજ સિસ્ટમ અને સાધનો પર કરવામાં આવે છે. ફિનોલનું $0.2 \text{ percent}$ દ્રાવણ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે કામ કરે છે,જ્યારે તેનું $1 \text{ percent}$ દ્રાવણ ડિસઈન્ફેક્ટન્ટ તરીકે કામ કરે છે.
240
MediumMCQ
સાચું વિધાન નક્કી કરો.
A
સુક્રોઝ એ ખાંડ કરતાં $160$ ગણું ગળ્યું છે.
B
એસ્પાર્ટેમ એ ખાંડ કરતાં $550$ ગણું ગળ્યું છે.
C
સેક્કેરિન એ સુક્રોઝ કરતાં $650$ ગણું ગળ્યું છે.
D
એલિટેમ એ ખાંડ કરતાં $2000$ ગણું ગળ્યું છે.
241
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ટ્રાન્કિવલાઈઝર (પ્રશાંતક) નથી?
A
લુમિનાલ
B
વેરોનાલ
C
રેસીરપીન
D
પિપેરીઝીન

Solution

(D) ટ્રાન્કિવલાઈઝર (પ્રશાંતક) એ માનસિક રોગો અને તણાવની સારવાર માટે વપરાતા રાસાયણિક સંયોજનો છે. $Veronal$,$Amytal$,$Nembutal$,$Luminal$ અને $Seconal$ એ બાર્બિટ્યુરિક એસિડના વ્યુત્પન્ન છે જે પ્રશાંતક તરીકે કાર્ય કરે છે. $Reserpine$ પણ એક જાણીતું પ્રશાંતક છે. $Piperazine$ એ એન્થેલમિન્ટિક (કૃમિનાશક) દવા છે,જેનો ઉપયોગ કૃમિના ચેપની સારવારમાં થાય છે,તે પ્રશાંતક નથી.
242
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ અસરકારક એન્ટીસેપ્ટીક તરીકે ગણવામાં આવે છે?
A
ફિનોલ
B
બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ
C
બેન્ઝાલ્ડીહાઇડ
D
એસિટીક એસિડ

Solution

(A) $0.2 \%$ ફિનોલનું દ્રાવણ એન્ટીસેપ્ટીક તરીકે વપરાય છે,જ્યારે $1 \%$ દ્રાવણ જંતુનાશક (disinfectant) તરીકે વપરાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Phenol$ એ તેની એન્ટીસેપ્ટીક ગુણધર્મો માટે જાણીતો સાચો પદાર્થ છે.
243
MediumMCQ
હડકાયું કુતરું કરડવાથી થયેલા ઘા પર કયો પદાર્થ લગાડવામાં આવે છે?
A
બેન્ઝોઇક એસિડ
B
એનીલીન
C
ફિનોલ
D
સેલીસીલીક એસિડ

Solution

(C) આવા કિસ્સામાં $Phenol$ નો ઉપયોગ એન્ટીસેપ્ટીક તરીકે થાય છે.
244
MediumMCQ
એસ્પિરિન શું છે?
A
એસીટાઇલ સેલીસીલીક એસિડ
B
ફિનાઇલ સેલીસીલીક એસિડ
C
સેલીસીલીક એસિડ
D
બેન્ઝોઇક એસિડ

Solution

(A) એસ્પિરિન રાસાયણિક રીતે $2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ તરીકે ઓળખાય છે,જેને સામાન્ય રીતે $Acetylsalicylic \ acid$ (એસીટાઇલ સેલીસીલીક એસિડ) કહેવામાં આવે છે.
તે સેલીસીલીક એસિડના એસીટાઇલેશન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
245
EasyMCQ
વ્યાપારી ડિટર્જન્ટમાં મુખ્યત્વે શું હોય છે?
A
$RCOONa$
B
$RONa$
C
$RSNa$
D
$ROSO_3Na$

Solution

(D) વ્યાપારી ડિટર્જન્ટ મુખ્યત્વે લાંબી શૃંખલા ધરાવતા આલ્કાઈલ હાઈડ્રોજન સલ્ફેટ અથવા આલ્કાઈલ બેન્ઝીન સલ્ફોનેટના સોડિયમ ક્ષારના બનેલા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$ROSO_3Na$ એ સોડિયમ આલ્કાઈલ સલ્ફેટ દર્શાવે છે,જે કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટનો એક સામાન્ય ઘટક છે.
નોંધ: $RCOONa$ એ સાબુ દર્શાવે છે,કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ નહીં.
246
MediumMCQ
ક્લોરામ્ફેનિકોલનો ઉપયોગ નીચેનામાંથી કોની સારવારમાં થાય છે?
A
ટાઈફોઈડ
B
ન્યુમોનિયા
C
માથાનો દુખાવો અને તાવ
D
$ (a) $ અથવા $ (b) $ બંને

Solution

(D) $ (d) $ ક્લોરામ્ફેનિકોલ એ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે.
તે અમુક ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયા તેમજ કેટલાક રિકેટ્સિયા અને વાયરસ સામે અસરકારક છે.
તે ટાઈફોઈડ તાવ,મેનિન્જાઈટિસ,ન્યુમોનિયા અને ઉટાંટિયા (whooping cough) ની સારવારમાં ખૂબ જ અસરકારક છે.
Solution diagram
247
MediumMCQ
એક પદાર્થ જે એન્ટિસેપ્ટિક અને જંતુનાશક બંને તરીકે કામ કરી શકે છે તે છે
A
એસ્પિરિન
B
ક્લોરોક્સિલેનોલ
C
બિથિઓનલ
D
ફિનોલ

Solution

(D) ફિનોલનું $0.2 \%$ દ્રાવણ એન્ટિસેપ્ટિક છે જ્યારે ફિનોલનું $1 \%$ દ્રાવણ જંતુનાશક છે. તેથી,ફિનોલ બંને તરીકે કામ કરી શકે છે.
248
EasyMCQ
કોકેઈન એ શું છે?
A
વિટામિન
B
ઝેર
C
દવા
D
તાવનાશક

Solution

(C) $Cocaine$ એ કુદરતી રીતે મળતું આલ્કલોઇડ છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને ઉત્તેજિત કરે છે. તબીબી પ્રેક્ટિસમાં,તેનો ઉપયોગ સર્જિકલ પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન પીડા અને અન્ય સંવેદનાઓને દૂર કરવા માટે સ્થાનિક એનેસ્થેટિક તરીકે થાય છે.
249
EasyMCQ
પેનિસિલિન એ એક
A
હોર્મોન
B
એન્ટિબાયોટિક
C
એન્ટિપાયરેટિક
D
વિટામિન

Solution

(B) પેનિસિલિન એ એક એન્ટિબાયોટિક છે. તે $1929$ માં $A. \text{ Fleming}$ દ્વારા $Penicillium \text{ } notatum$ ફૂગમાંથી શોધાયેલ પ્રથમ એન્ટિબાયોટિક છે.
250
EasyMCQ
દવામાં સૌથી વધુ વપરાતી દવાઓ પૈકીની એક,આયોડેક્સ (Iodex) શું છે?
A
મિથાઈલ સેલિસિલેટ
B
ઈથાઈલ સેલિસિલેટ
C
એસીટાઈલ સેલિસિલિક એસિડ
D
$o$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ

Solution

(A) મિથાઈલ સેલિસિલેટ,જેને ઓઈલ ઓફ વિન્ટરગ્રીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ આયોડેક્સ (Iodex) દવા તરીકે સંધિવાના દુખાવાની સારવારમાં અને દુખાવો,મચકોડ અને ઈજાઓ માટેના ઉપચાર તરીકે થાય છે.

Chemistry in Everyday Life — Drugs and Medicines · Frequently Asked Questions

1Are these Chemistry in Everyday Life questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Chemistry in Everyday Life Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.