Gujarati

Drugs and Medicines Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Chemistry in Everyday Life · Drugs and Medicines

657+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 657 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
એન્ટિસપ્ટિક તરીકે વપરાતા ક્લોરોઝાયલેનોલનું રાસાયણિક બંધારણ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
$4-\text{ક્લોરો}-3,5-\text{ડાયમિથાઈલ ફિનોલ}$
B
$3-\text{ક્લોરો}-4,5-\text{ડાયમિથાઈલ ફિનોલ}$
C
$4-\text{ક્લોરો}-2,5-\text{ડાયમિથાઈલ ફિનોલ}$
D
$5-\text{ક્લોરો}-3,4-\text{ડાયમિથાઈલ ફિનોલ}$

Solution

(A) ક્લોરોઝાયલેનોલ એ ડેટોલ જેવા ઉત્પાદનોમાં વપરાતું સામાન્ય એન્ટિસપ્ટિક છે.
તેનું $IUPAC$ નામ $4-\text{ક્લોરો}-3,5-\text{ડાયમિથાઈલ ફિનોલ}$ છે.
આ સંયોજનમાં ફિનોલ રિંગ હોય છે જેમાં હાઈડ્રોક્સિલ ગ્રુપની સાપેક્ષમાં $4-\text{સ્થાન}$ પર ક્લોરિન પરમાણુ અને $3-\text{તથા}$ $5-\text{સ્થાન}$ પર બે મિથાઈલ ગ્રુપ જોડાયેલા હોય છે.
102
EasyMCQ
જન્મ નિયંત્રણ માટે નીચેનામાંથી કયા પદાર્થની ગોળી ઉપયોગી છે?
A
ટેટ્રાસાયક્લિન
B
સલ્ફાડાયોઝિન
C
મિફેપ્રેસ્ટોન
D
પિપેરિઝીન

Solution

(C) જન્મ નિયંત્રણની ગોળીઓ,જેને ઓરલ કોન્ટ્રાસેપ્ટિવ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં સામાન્ય રીતે સિન્થેટિક ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન ડેરિવેટિવ્ઝ હોય છે. $Mifepristone$ એ ગર્ભપાત કરાવવા માટે અથવા ઇમરજન્સી ગર્ભનિરોધક તરીકે $misoprostol$ સાથે વપરાતી દવા છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Mifepristone$ એ જન્મ નિયંત્રણ/પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થાપન સાથે સંકળાયેલ પદાર્થ છે.
103
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ પ્રોટોઝોઆને કારણે થાય છે?
A
ટ્યુબરક્યુલોસિસ
B
ન્યુમોનિયા
C
ડિપ્થેરિયા
D
મેલેરિયા

Solution

(D) મેલેરિયા એ $Plasmodium$ પ્રજાતિના પ્રોટોઝોઆ પરોપજીવી દ્વારા થતો રોગ છે.
ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ક્ષય) એ $Mycobacterium \text{ } tuberculosis$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
ન્યુમોનિયા સામાન્ય રીતે $Streptococcus \text{ } pneumoniae$ જેવા બેક્ટેરિયા અથવા વાયરસ દ્વારા થાય છે.
ડિપ્થેરિયા એ $Corynebacterium \text{ } diphtheriae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
104
EasyMCQ
નીચે આપેલ દવાઓમાંથી કઈ દવા ઉદાસીનતા નિરોધી (antidepressant) ઔષધ છે?
A
લુમિનાલ
B
ટૉફ્રાનિલ
C
મેસેનાલ
D
સલ્ફાડાયઝીન

Solution

(B) ઉદાસીનતા નિરોધી ઔષધો એ દવાઓનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ ડિપ્રેશનની સારવાર માટે થાય છે. $Tofranil$ (જેને $Imipramine$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ જાણીતી ઉદાસીનતા નિરોધી દવા છે. $Luminal$ એ શાંતિદાયક (tranquilizer) છે,$Mesanal$ એ આ સંદર્ભમાં પ્રમાણિત દવા નથી,અને $Sulfadiazine$ એ એન્ટિબાયોટિક છે.
105
EasyMCQ
ગળાના ચેપની સારવાર માટે કયું ઔષધ ઉપયોગી છે?
A
ક્વિનાઈન
B
પિપેરીઝન
C
સલ્ફાનિલામાઈડ (સલ્ફા ઔષધ)
D
આઈસોનિકોટીન હાઈડ્રેઝાઈડ

Solution

(C) સલ્ફાનિલામાઈડ એ સલ્ફા ઔષધ વર્ગનું સભ્ય છે,જે બેક્ટેરિયાનાશક તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ગળાના ચેપ સહિત વિવિધ બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવારમાં અસરકારક છે.
106
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોની એન્ટિબાયોટિક્સમાં ગણના કરવામાં આવતી નથી?
A
ટેટ્રાસાયક્લિન
B
પેનિસિલીન
C
સલ્ફાઔષધ
D
ક્લોરોમ્ફેનિકોલ

Solution

(C) એન્ટિબાયોટિક્સ એ સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે અન્ય સૂક્ષ્મજીવોના વિકાસને અટકાવે છે અથવા તેનો નાશ કરે છે. $Penicillin$,$Tetracycline$ અને $Chloramphenicol$ એ સાચા એન્ટિબાયોટિક્સ છે. $Sulfa$ ઔષધો (સલ્ફોનામાઈડ્સ) એ કૃત્રિમ એન્ટિબેક્ટેરિયલ એજન્ટો છે,એન્ટિબાયોટિક્સ નથી,કારણ કે તે સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા નથી.
107
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ એનસ્થેટિક (નિશ્ચેતક) તરીકે થાય છે?
A
ડાયઝેપામ
B
પ્રોકેઇન
C
મેસ્કાલિન
D
ઉપરમાંથી એકપણ નહીં

Solution

(B) એનસ્થેટિક એવા પદાર્થો છે જે સંવેદનાનો પ્રતિવર્તી લોપ કરે છે અને તેનો ઉપયોગ શસ્ત્રક્રિયા દરમિયાન થાય છે. $Procaine$ એ જાણીતું સ્થાનિક નિશ્ચેતક છે.
108
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો રોગ પ્રોટોઝોઆથી થતો નથી?
A
મેલેરિયા
B
એમીબિક મરડો
C
સ્મોલપોક્સ (શીતળા)
D
સ્લીપિંગ સિકનેસ (ઊંઘની બીમારી)

Solution

(C) મેલેરિયા $Plasmodium$ (પ્રોટોઝોઆ) દ્વારા થાય છે.
એમીબિક મરડો $Entamoeba \text{ } histolytica$ (પ્રોટોઝોઆ) દ્વારા થાય છે.
સ્લીપિંગ સિકનેસ $Trypanosoma$ (પ્રોટોઝોઆ) દ્વારા થાય છે.
સ્મોલપોક્સ $Variola$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
તેથી,સ્મોલપોક્સ એ પ્રોટોઝોઆથી થતો રોગ નથી.
109
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ડિટર્જન્ટ નથી?
A
$CH_3-(CH_2)_{15}-N^+(CH_3)_3Br^-$
B
$CH_3-(CH_2)_{14}-CH_2-NH_2$
C
$CH_3-(CH_2)_{16}-CH_2OSO_3^-Na^+$
D
$CH_3-(CH_2)_{16}-COO^-Na^+$

Solution

(B) ડિટર્જન્ટ એ સફાઈકારક પદાર્થ છે જે સાબુના તમામ ગુણધર્મો ધરાવે છે પરંતુ તેમાં કોઈ કુદરતી સાબુ હોતો નથી.
$A$ એ કેટાયોનિક ડિટર્જન્ટ (સેટિલટ્રાયમિથાઈલ એમોનિયમ બ્રોમાઈડ) છે.
$C$ એ એનાયોનિક ડિટર્જન્ટ (સોડિયમ લોરિલ સલ્ફેટ) છે.
$D$ એ સાબુ (સોડિયમ સ્ટિયરેટ) છે.
$B$ એ પ્રાથમિક એમાઈન $(CH_3(CH_2)_{15}NH_2)$ છે,જે ડિટર્જન્ટ નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.
110
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું એક એન્ટી-ડાયાબિટીક ડ્રગ છે?
A
ઈન્સ્યુલીન
B
પેનિસિલિન
C
ક્લોરોક્વીન
D
એસ્પિરિન

Solution

(A) ઈન્સ્યુલીન એ સ્વાદુપિંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું હોર્મોનમોન છે જે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ નિયંત્રિત કરે છે. તેનો ઉપયોગ ડાયાબિટીસ મેલિટસની સારવાર માટે દવા તરીકે થાય છે,તેથી તે એક એન્ટી-ડાયાબિટીક ડ્રગ છે. પેનિસિલિન એ એન્ટિબાયોટિક છે,ક્લોરોક્વીન એ મેલેરિયા વિરોધી દવા છે,અને એસ્પિરિન એ પીડાનાશક અને તાવ ઘટાડતી દવા છે.
111
EasyMCQ
એન્ટિપાયરેટિકનો ઉપયોગ ...... તરીકે થાય છે.
A
દુ:ખાવો દૂર કરનાર (Analgesic)
B
શરીરનું તાપમાન નીચું લાવનાર
C
સૂક્ષ્મ જીવાણુઓની વૃદ્ધિ અટકાવનાર
D
તણાવમુક્તિ આપનાર (Tranquilizer)

Solution

(B) એન્ટિપાયરેટિક્સ એ એવી દવાઓ છે જે તાવ દરમિયાન શરીરનું તાપમાન ઘટાડવા માટે વપરાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
112
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું એન્ટિબાયોટિક બેક્ટેરિયાનાશક (bactericidal) છે?
A
પેરાસિટામોલ
B
પેનિસિલીન
C
ક્લોરફેનિકોલ
D
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસિન

Solution

(B) એન્ટિબાયોટિક્સને બેક્ટેરિયા સામેની તેમની ક્રિયાના આધારે બેક્ટેરિયાનાશક (bactericidal) અથવા બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક (bacteriostatic) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. બેક્ટેરિયાનાશક એન્ટિબાયોટિક્સ બેક્ટેરિયાને મારી નાખે છે (દા.ત.,$Penicillin$,$Aminoglycosides$,$Ofloxacin$).
$2$. બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક એન્ટિબાયોટિક્સ બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને અટકાવે છે (દા.ત.,$Erythromycin$,$Tetracycline$,$Chloramphenicol$).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Penicillin$ અને $Streptomycin$ બંને બેક્ટેરિયાનાશક છે. જોકે,પાઠ્યપુસ્તકના સંદર્ભમાં $Penicillin$ એ બેક્ટેરિયાનાશક એન્ટિબાયોટિકનું સૌથી સામાન્ય ઉદાહરણ છે.
113
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ એન્ટિપાયરેટિક ઔષધ છે?
A
રાનિટિડીન
B
પેરાસીટામોલ
C
ટર્પેનોલ
D
ક્લોરોફોર્મ

Solution

(B) એન્ટિપાયરેટિક્સ એવી દવાઓ છે જે શરીરનું તાપમાન ઘટાડીને તાવ ઓછો કરે છે. $Paracetamol$ એ જાણીતી એન્ટિપાયરેટિક અને એનાલજેસિક દવા છે. $Ranitidine$ એ એન્ટાસિડ છે,$Terpineol$ એ એન્ટિસેપ્ટિક છે અને $Chloroform$ એ એનેસ્થેટિક છે.
114
EasyMCQ
પેરાસિટામોલ .......... છે.
A
એનાલજેસિક
B
એન્ટિપાયરેટિક
C
એનાલજેસિક અને એન્ટિપાયરેટિક બંને
D
ઉપરનામાંથી એક પણ નહીં

Solution

(C) પેરાસિટામોલ એનાલજેસિક (પીડાશામક) અને એન્ટિપાયરેટિક (તાવ ઘટાડનાર) બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.
115
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ એન્ટિઓક્સિડેન્ટ છે?
A
$BHA$
B
$DDB$
C
$ABS$
D
$CFRP$

Solution

(A) એન્ટિઓક્સિડેન્ટ એવા પદાર્થો છે જે ખોરાક પર ઓક્સિજનની અસરને ધીમી કરે છે અને બગડતા અટકાવે છે.
$BHA$ (બ્યુટાઈલેટેડ હાઈડ્રોક્સિએનિસોલ) એ એક જાણીતું કૃત્રિમ એન્ટિઓક્સિડેન્ટ છે જે સામાન્ય રીતે ઓક્સિડેશનને રોકવા અને શેલ્ફ લાઈફ વધારવા માટે ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
116
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો પ્રક્ષાલક જંતુનાશક (germicide) તરીકે ઉપયોગી છે?
A
સિટાઈલ ટ્રાયમિથાઈલ એમોનિયમ ક્લોરાઈડ
B
ડોડિસાઈલબેન્ઝઇન સલ્ફોનેટ
C
સોડિયમ લોરિલ આલ્કો સલ્ફોનેટ
D
બ્યુટાઈલેટેડ હાઈડ્રોક્સિ ટોલ્યુઈન

Solution

(A) કેશનિક પ્રક્ષાલકો એ એમાઈન્સના ક્વોટરનરી એમોનિયમ ક્ષાર છે જેમાં એસીટેટ,ક્લોરાઈડ અથવા બ્રોમાઈડ આયનો હોય છે.
$Cetyltrimethylammonium \ chloride$ એ એક કેશનિક પ્રક્ષાલક છે.
કેશનિક પ્રક્ષાલકો જંતુનાશક ગુણધર્મો ધરાવે છે અને તેથી તેનો ઉપયોગ હેર કન્ડિશનરમાં અને જંતુનાશક તરીકે થાય છે.
117
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું સાયકોથેરાપ્યુટિક એજન્ટ (મનોરોગચિકિત્સાકારક) નું સારું ઉદાહરણ છે?
A
$DNA$
B
$LSD$
C
$DDT$
D
$TNT$

Solution

(B) સાયકોથેરાપ્યુટિક એજન્ટો એવી દવાઓ છે જે મન,લાગણીઓ અને વર્તનને અસર કરે છે.
$LSD$ (Lysergic acid diethylamide) એ એક જાણીતું સાયકોથેરાપ્યુટિક એજન્ટ છે જે ભ્રામક (hallucinogen) તરીકે કાર્ય કરે છે.
$DNA$ એ આનુવંશિક પદાર્થ છે,$DDT$ એ જંતુનાશક છે,અને $TNT$ એ વિસ્ફોટક છે.
118
EasyMCQ
મોર્ફિનનો ઉપયોગ શાના તરીકે થાય છે?
A
એન્ટીપાયરેટિક
B
એન્ટિસેપ્ટિક
C
એનાલજેસિક
D
ઈન્સેક્ટિસાઈડ

Solution

(C) મોર્ફિન એ એક શક્તિશાળી માદક દ્રવ્ય છે જે તીવ્ર પીડાને દૂર કરવા માટે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરે છે. તેથી,તેને એનાલજેસિક (પીડાશામક) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
119
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ જંતુનાશક ડિટર્જન્ટ છે?
A
સિટાઈલ ટ્રાયમિથાઈલ એમોનિયમ ક્લોરાઈડ
B
$p-$ડોડેસાઈલ બેન્ઝિન સલ્ફોનેટ
C
સોડિયમ લોરિલ આલ્કો સલ્ફોનેટ
D
બ્યુટાઈલેટેડ હાઈડ્રોક્સિ ટોલ્યુઈન

Solution

(A) કેશનિક ડિટર્જન્ટ એ એમાઈન્સના ક્વોટરનરી એમોનિયમ ક્ષાર છે જેમાં એસીટેટ,ક્લોરાઈડ અથવા બ્રોમાઈડ આયનો હોય છે. આ પદાર્થો જંતુનાશક ગુણધર્મો ધરાવતા હોવાથી તેનો ઉપયોગ જંતુનાશક તરીકે થાય છે. $Cetyltrimethylammonium \ chloride$ એ હેર કન્ડિશનરમાં વપરાતું જાણીતું કેશનિક ડિટર્જન્ટ છે જે જંતુનાશક તરીકે પણ કાર્ય કરે છે.
120
EasyMCQ
ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર્સ અન્ય કયા નામે જાણીતાં છે?
A
સાયકોસોમેટિક ઔષધ
B
સાયકોથેરાપ્યુટિક ઔષધ
C
સાયકોસિસ્ટોલિક ઔષધ
D
ઉપર્યુક્ત બધા જ

Solution

(B) ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર્સ એ તણાવ અને હળવા કે ગંભીર માનસિક રોગોની સારવાર માટે વપરાતા રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે. આ દવાઓને $Psychotherapeutic$ (સાયકોથેરાપ્યુટિક) દવાઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે ચેતામાંથી રીસેપ્ટર સુધીના સંદેશાના સ્થાનાંતરણની પ્રક્રિયાને અસર કરે છે.
121
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું લોહીનું દબાણ ઘટાડવા માટે ઉપયોગી છે?
A
રેસીરપીન
B
મોર્ફિન
C
ડાયઈથાઈલ ઈથર
D
કોકેઈન

Solution

(A) રેસીરપીન એ વનસ્પતિમાંથી મેળવેલ આલ્કલોઇડ છે જે શાંતિદાયક (tranquilizer) તરીકે કામ કરે છે અને તેનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન) ને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
મોર્ફિન એ પીડાનાશક છે,ડાયઈથાઈલ ઈથર એ એનેસ્થેટિક છે,અને કોકેઈન એ ઉત્તેજક છે.
122
EasyMCQ
એન્ટીડિપ્રેસન્ટ (ઉદાસિનતારોધી) ...... ઔષધ છે.
A
લ્યુમિનોલ
B
ફિનેલ્ઝીન
C
મેસ્કેલિન
D
સલ્ફાડાયેઝિન

Solution

(B) એન્ટીડિપ્રેસન્ટ એ હતાશાની સારવાર માટે વપરાતી દવાઓ છે. $Phenelzine$ (જેને $Nardil$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક જાણીતી એન્ટીડિપ્રેસન્ટ દવા છે જે મોનોએમાઇન ઓક્સિડેઝ ઇન્હિબિટર તરીકે કાર્ય કરે છે. $Luminal$ એ ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર છે,$Mescaline$ એ ભ્રામક (hallucinogen) છે અને $Sulfadiazine$ એ એન્ટિમાઇક્રોબાયલ એજન્ટ છે.
123
MediumMCQ
જો કોઈ દર્દીને ડાયાબિટીસનું નિદાન થયું હોય,તો ડૉક્ટર તેમને શું લેવાની સલાહ આપશે?
A
વેદનાહર ઔષધ (Analgesic)
B
કૃત્રિમ ગળ્યો પદાર્થ (Artificial sweetener)
C
એન્ટિફર્ટીલીટી ઔષધ (Antifertility drug)
D
પ્રશાંતક (Tranquilizer)

Solution

(B) ડાયાબિટીસનું નિદાન થયેલ દર્દીઓને ખાંડ (સુક્રોઝ) નું સેવન મર્યાદિત કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. લોહીમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર વધાર્યા વિના ગળપણની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે,ડૉક્ટરો $Aspartame$,$Saccharin$ અથવા $Sucralose$ જેવા કૃત્રિમ ગળ્યા પદાર્થોનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપે છે.
124
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક એન્ટિબાયોટિક છે?
A
ઓફલોક્સાસિન
B
મેપ્રોબામેટ
C
એમાયટેલ
D
એરિથ્રોમાઈસિન

Solution

(D) એન્ટિબાયોટિક્સને બેક્ટેરિયા પરની તેમની અસરના આધારે બેક્ટેરિસાઈડલ અથવા બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
બેક્ટેરિસાઈડલ એન્ટિબાયોટિક્સ બેક્ટેરિયાનો નાશ કરે છે (દા.ત.,પેનિસિલિન,ઓફલોક્સાસિન,એમિનોગ્લાયકોસાઈડ્સ).
બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક એન્ટિબાયોટિક્સ બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને અટકાવે છે (દા.ત.,એરિથ્રોમાઈસિન,ટેટ્રાસાયક્લિન,ક્લોરામ્ફેનિકોલ).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,એરિથ્રોમાઈસિન એ બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક એન્ટિબાયોટિક છે.
125
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું પ્રતિજીવી (antibiotic) નથી?
A
પેનિસિલિન
B
ઓફલોક્સેસિન
C
ઈરિથ્રોમાયસીન
D
સ્પેક્સિટોસિન

Solution

(D) પ્રતિજીવી એ સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે અન્ય સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવી શકે છે અથવા તેમનો નાશ કરી શકે છે. $Penicillin$,$Ofloxacin$ અને $Erythromycin$ જાણીતા પ્રતિજીવી છે. $Spexcitocin$ એ કોઈ જાણીતું પ્રતિજીવી નથી.
126
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ એન્ટિડિપ્રેસન્ટ (ઉદાસિનતારોધી) ઔષધ છે?
A
ક્લોરફેનિરામાઈન
B
પેનિસિલિન
C
ફેનેલઝિન
D
પેનિસિલિન-$G$

Solution

(C) એન્ટિડિપ્રેસન્ટ એ ડિપ્રેશનની સારવાર માટે વપરાતી દવાઓનો એક પ્રકાર છે. $Phenelzine$ (જેને $Nardil$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક જાણીતી એન્ટિડિપ્રેસન્ટ દવા છે જે મોનોએમાઈન ઓક્સિડેઝ ઇન્હિબિટર $(MAOI)$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Chlorpheniramine$ એ એન્ટિહિસ્ટામાઈન છે.
$Penicillin$ અને $Penicillin-G$ એ એન્ટિબાયોટિક્સ છે.
127
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ દવા એનાલજેસિક (પીડાનાશક) નથી?
A
ઈક્વાનિલ
B
ઈબ્રુપ્રુફેન
C
નેપ્રોક્સિન
D
ડાયક્લોફેનેક સોડિયમ

Solution

(A) એનાલજેસિક એ એવી દવાઓ છે જે પીડામાં રાહત આપે છે.
$Ibuprofen$,$Naproxen$,અને $Diclofenac sodium$ એ જાણીતી નોન-નાર્કોટિક એનાલજેસિક દવાઓ છે.
$Equanil$ એ ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર (શાંતિદાયક) છે જેનો ઉપયોગ ચિંતા અને તણાવની સારવાર માટે થાય છે,પીડા માટે નહીં.
તેથી,$Equanil$ એ એનાલજેસિક નથી.
128
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ એન્ટાસીડ તરીકે થાય છે?
A
મિફેપ્રિસ્ટોન
B
પ્રોમિથેઝાઈન
C
ઓમિપ્રેઝોલ
D
ઈકેવાનીલ

Solution

(C) એન્ટાસીડ એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે પેટમાં વધારાના એસિડને તટસ્થ કરે છે.
$Omeprazole$ અને $Lansoprazole$ સામાન્ય રીતે પેટમાં વધારાના એસિડના નિર્માણને રોકવા માટે એન્ટાસીડ તરીકે વપરાય છે.
$Mifepristone$ એ ગર્ભપાત માટેની દવા છે,$Promethazine$ એ એન્ટિહિસ્ટામાઈન છે,અને $Equanil$ એ ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર (શાંતિદાયક) છે.
129
EasyMCQ
નીચેના પૈકી કયું પ્રતિજીવી (antibiotic) નથી?
A
પેનિસિલિન
B
સલ્ફાગુનાઈન
C
ક્લોરએમ્ફેનિકોલ
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(B) પ્રતિજીવીઓ એ સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે અન્ય સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે અથવા તેનો નાશ કરે છે. $Penicillin$ અને $Chloramphenicol$ જાણીતા પ્રતિજીવીઓ છે. $Sulfaguanidine$ એ $Sulfa$ દવાઓ (sulfonamides) ના વર્ગમાં આવે છે,જે કૃત્રિમ એન્ટિમાઇક્રોબાયલ એજન્ટો છે,તે સૂક્ષ્મજીવોમાંથી મેળવેલા પ્રતિજીવીઓ નથી.
130
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ એન્ટિબાયોટિક ઔષધ છે?
A
ઈન્સ્યુલિન
B
પેનિસિલિન
C
ક્લોરોક્વિન
D
એસ્પિરીન

Solution

(B) એન્ટિબાયોટિક એ સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતો પદાર્થ છે જે અન્ય સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવી શકે છે અથવા તેનો નાશ કરી શકે છે. $Penicillin$ એ $Penicillium$ $notatum$ ફૂગમાંથી મેળવેલ જાણીતી એન્ટિબાયોટિક છે. ઈન્સ્યુલિન એ અંતઃસ્ત્રાવ છે,ક્લોરોક્વિન એ મેલેરિયા વિરોધી દવા છે,અને એસ્પિરીન એ પીડાશામક અને તાવ ઘટાડતી દવા છે.
131
EasyMCQ
કયા પ્રતિજીવીમાં નાઈટ્રોસમૂહ એરોમેટિક વલયના કાર્બન સાથે જોડાયેલો છે?
A
પેનિસિલિન
B
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસીન
C
ટેટ્રાસાયક્લિન
D
ક્લોર એમ્ફેનિકોલ

Solution

(D) ક્લોર એમ્ફેનિકોલ એ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે. તેની રાસાયણિક સંરચનામાં $p-nitrophenyl$ સમૂહ હોય છે,જેમાં નાઈટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ સીધો એરોમેટિક વલયના કાર્બન સાથે જોડાયેલો હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
132
EasyMCQ
રસાયણોનો ઉપયોગ કરીને રોગોની સારવારને ....... કહેવામાં આવે છે.
A
હોમિયોથેરાપી
B
આઈસોથર્મોથેરાપી
C
એન્જીઓથેરાપી
D
કેમોથેરાપી

Solution

(D) રોગોની સારવારમાં રોગનિવારક અસર માટે રસાયણોના ઉપયોગને $Chemotherapy$ (કેમોથેરાપી) કહેવામાં આવે છે.
133
EasyMCQ
પેનિસિલિન એ ...... છે.
A
એનાલજેસિક
B
એન્ટિમેલેરિયલ
C
એન્ટિસેપ્ટિક
D
એન્ટિબાયોટિક

Solution

(D) પેનિસિલિન એ વિવિધ બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવાર માટે વપરાતી જાણીતી $Antibiotic$ દવા છે. તે એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ દ્વારા શોધાયેલ પ્રથમ સાચી એન્ટિબાયોટિક હતી.
134
EasyMCQ
સેટિલટ્રાયમિથાઈલ એમોનિયમ ક્લોરાઈડ કયા પ્રકારનું ડિટર્જન્ટ છે?
A
બાયોસોફ્ટ
B
નોન-આયોનિક
C
કેટાયોનિક
D
એનાયોનિક

Solution

(C) સેટિલટ્રાયમિથાઈલ એમોનિયમ ક્લોરાઈડ એ લાંબી હાઈડ્રોકાર્બન શૃંખલા અને ધન વીજભારિત નાઈટ્રોજન પરમાણુ ધરાવતું ક્વાટર્નરી એમોનિયમ ક્ષાર છે.
જ્યારે તે પાણીમાં ઓગળે છે,ત્યારે લાંબી શૃંખલા વાળો ભાગ ધન વીજભાર ધરાવે છે.
તેથી,તેને $Cationic$ (કેટાયોનિક) ડિટર્જન્ટ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
135
EasyMCQ
નીચેનામાંથી પ્રતિહિસ્ટામાઈન (antihistamine) તરીકે શેનો ઉપયોગ થાય છે?
A
ક્લોર એમ્ફેનિકોલ
B
ડાયફિનાઈલ હાઈડ્રેમાઈન
C
નોર ઈથિનડ્રોન
D
ઓમિપ્રેઝોલ

Solution

(B) પ્રતિહિસ્ટામાઈન એ એવી દવાઓ છે જે હિસ્ટામાઈનની અસરને અવરોધીને એલર્જીના લક્ષણોની સારવાર કરે છે. $Diphenhydramine$ (જેને $Benadryl$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક જાણીતી પ્રતિહિસ્ટામાઈન દવા છે.
$Chloramphenicol$ એ એન્ટિબાયોટિક છે.
$Norethindrone$ એ ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં વપરાતું કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટેરોન ડેરિવેટિવ છે.
$Omeprazole$ નો ઉપયોગ એસિડ રિફ્લક્સ અને અલ્સરની સારવાર માટે થાય છે.
136
EasyMCQ
ટ્રાન્કિવલાઇઝર્સનો ઉપયોગ ........ ની સારવારમાં થાય છે.
A
કેન્સર
B
એઇડ્સ
C
માનસિક રોગો
D
થાક

Solution

(C) ટ્રાન્કિવલાઇઝર્સ એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ,હળવા અથવા ગંભીર માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે.
137
EasyMCQ
$Amoxicillin$ મેળવવા માટે નીચેનામાંથી કોનું કૃત્રિમ રૂપાંતરણ કરવામાં આવે છે?
A
$Penicillin$
B
$Streptomycin$
C
$Tetracycline$
D
$Chloramphenicol$

Solution

(A) $Amoxicillin$ એ $Penicillin$ નું અર્ધ-કૃત્રિમ વ્યુત્પન્ન છે. તે $Penicillin$ ના કૃત્રિમ રૂપાંતરણ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
138
EasyMCQ
ક્લોરો એમ્ફેનિકોલ શું છે?
A
પ્રતિજીવી (Antibiotic)
B
તાપનાશક (Antipyretic)
C
એન્ટિબેક્ટેરિયલ (Antibacterial)
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(A) ક્લોરો એમ્ફેનિકોલ એ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ પ્રતિજીવી $(Antibiotic)$ છે.
તેનો ઉપયોગ વિવિધ બેક્ટેરિયલ ચેપની સારવાર માટે થાય છે.
તેથી,તેને પ્રતિજીવી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
139
EasyMCQ
નીચેના પૈકી કયું સંયોજન ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર (શાંતિદાયક) તરીકે વપરાય છે?
A
નેપ્રોક્સિન
B
ટેટ્રાસાયક્લિન
C
ક્લોર એમ્ફિનિકોલ
D
ઈક્વાનીલ

Solution

(D) ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ અને માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે. તે વ્યક્તિમાં સુખાકારીની લાગણી અને આરામની સ્થિતિ ઉત્પન્ન કરે છે. $Equanil$ એ ડિપ્રેશન અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતું ટ્રાન્ક્વિલાઈઝરનું સામાન્ય ઉદાહરણ છે. નેપ્રોક્સિન એ પીડાશામક (analgesic) છે,જ્યારે ટેટ્રાસાયક્લિન અને ક્લોર એમ્ફિનિકોલ એ એન્ટિબાયોટિક્સ છે.
140
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ ઔષધ એન્ટિ-પાયરેટિક ગુણધર્મો ઉપરાંત એનાલજેસિક ગુણધર્મો પણ ધરાવે છે?
A
ક્લોરોક્વીન
B
પેનિસિલિન
C
પેરાસિટામોલ
D
ક્લોરોપ્રોમેઝીન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ

Solution

(C) એન્ટિ-પાયરેટિક્સ એ તાવ ઘટાડવા માટે વપરાતી દવાઓ છે,જ્યારે એનાલજેસિક્સનો ઉપયોગ પીડા ઘટાડવા માટે થાય છે.
પેરાસિટામોલ (જેને એસીટામિનોફેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ વ્યાપકપણે વપરાતી દવા છે જે એન્ટિ-પાયરેટિક અને એનાલજેસિક બંને તરીકે કામ કરે છે.
ક્લોરોક્વીન એ મેલેરિયા વિરોધી દવા છે,પેનિસિલિન એ એન્ટિબાયોટિક છે,અને ક્લોરોપ્રોમેઝીન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ એ ટ્રાન્ક્વિલાઈઝર (શાંતિદાયક) છે.
141
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ઔષધ પ્રશાંતક (tranquilizer) તરીકે ઉપયોગી છે?
A
પ્રોમેથઝાઈન
B
વેલિયમ
C
નેપ્રોક્સિન
D
મિફેપ્રિસ્ટોન

Solution

(B) પ્રશાંતકો એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ અને માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે. તે સુખાકારીની ભાવના જગાડે છે,આરામ આપે છે અને ચિંતા ઘટાડે છે. $Valium$ (જેને $Diazepam$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ બેન્ઝોડાયઝેપિન વર્ગનું જાણીતું પ્રશાંતક છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
142
EasyMCQ
તાવને ઓછો કરવા વપરાતાં રસાયણો (ઔષધ)ને શું કહેવાય?
A
એનાલજસિક
B
એન્ટિબાયોટિક
C
એન્ટિપાયરેટિક
D
સલ્ફા-ઔષધ

Solution

(C) તાવ દરમિયાન શરીરનું તાપમાન ઘટાડવા માટે વપરાતા રસાયણોને $Antipyretics$ (એન્ટિપાયરેટિક) કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે $Paracetamol$ અને $Aspirin$.
143
EasyMCQ
ટ્યુબરકોલીસીસ (ક્ષય) ની સારવાર માટે કઈ દવા વપરાય છે?
A
ક્વિનાઈન
B
પિપેરીઝીન
C
સલ્ફાનિલામાઈડ
D
પેરા-એમિનોસેલિસિલીક એસિડ

Solution

(D) પેરા-એમિનોસેલિસિલીક એસિડ $(PAS)$ એ ટ્યુબરકોલીસીસની સારવાર માટે વપરાતી એન્ટિબાયોટિક છે. તે $Mycobacterium \text{ } tuberculosis$ સામે બેક્ટેરિયોસ્ટેટિક એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
144
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું એક 'બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ' (વિસ્તૃતવર્ણિય) એન્ટિબાયોટિક છે?
A
ક્લોરએમ્ફેનિકોલ
B
પેનિસિલિન
C
પેરાસિટામોલ
D
એમ્પિસિલીન

Solution

(A) જે એન્ટિબાયોટિક્સ ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાની વિશાળ શ્રેણી સામે અસરકારક હોય તેને 'બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ' એન્ટિબાયોટિક્સ કહેવામાં આવે છે. $Chloramphenicol$ એ જાણીતું બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે. જોકે $Ampicillin$ પણ બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ છે,પરંતુ $Chloramphenicol$ એ આ શ્રેણી માટેનું પ્રમાણભૂત ઉદાહરણ છે. $Penicillin$ સામાન્ય રીતે નેરો-સ્પેક્ટ્રમ છે અને $Paracetamol$ એ એનાલજેસિક/એન્ટિપાયરેટિક છે,એન્ટિબાયોટિક નથી.
145
EasyMCQ
આપેલ બંધારણ કયા પ્રકારની દવાનો ભાગ છે?
Question diagram
A
પ્રતિએસિડ (Antacids)
B
વેદનાહર (Analgesics)
C
પ્રતિસૂક્ષ્મજીવી (Antimicrobials)
D
જીવાણુનાશી (Antiseptics)

Solution

(A) આપેલ બંધારણ ઇમિડાઝોલ રિંગ છે,જે સિમેટિડિન (Cimetidine) દવાનો મુખ્ય ઘટક છે.
સિમેટિડિન એ $H_2$-રિસેપ્ટર વિરોધી દવા છે જેનો ઉપયોગ પેટમાં એસિડનું પ્રમાણ ઘટાડવા માટે પ્રતિએસિડ તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
146
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ ઔષધ નિદ્રાપ્રેરક (tranquilizer) છે?
A
પેરાસિટામોલ
B
ક્લોરોક્વીન
C
બીથીઓનાલ
D
બાર્બીટ્યુરિક એસિડના વ્યુત્પન્ન

Solution

(D) નિદ્રાપ્રેરક (tranquilizers) એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ અને માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે.
તેઓ શાંતિ અને સુખાકારીની લાગણી ઉત્પન્ન કરે છે.
બાર્બીટ્યુરિક એસિડના વ્યુત્પન્ન (જેમ કે $Veronal$,$Amytal$,$Nembutal$) જાણીતા નિદ્રાપ્રેરક છે.
પેરાસિટામોલ એ વેદનાહર અને તાપમાન ઘટાડતી દવા છે,ક્લોરોક્વીન એ મેલેરિયા વિરોધી દવા છે,અને બીથીઓનાલ એ જંતુનાશક (antiseptic) છે.
147
EasyMCQ
એમોક્સિલીન એ કઈ એન્ટિબાયોટિકનું સાંશ્લેષિત સ્વરૂપ છે?
A
પેનિસિલિન
B
ટેટ્રાસાયક્લિન
C
ક્લોરએમ્ફેનિકોલ
D
સ્ટ્રેપ્ટોમાયસીન

Solution

(A) એમોક્સિલીન એ $Penicillin$ નું અર્ધ-સાંશ્લેષિત વ્યુત્પન્ન છે. તે એક વ્યાપક-શ્રેણીની એન્ટિબાયોટિક છે જે $Penicillin$ પરિવારની છે,ખાસ કરીને એમિનોપેનિસિલિન વર્ગની છે.
148
EasyMCQ
ચિંતા અને તણાવ $(Stress)$ માટે કયા પ્રકારના ઔષધો ઉપયોગી છે?
A
વેદનાહર
B
જીવાણુનાશી
C
પ્રતિહિસ્ટમાઈન
D
પ્રશાંતકો

Solution

(D) પ્રશાંતકો $(Tranquilizers)$ એ રાસાયણિક સંયોજનોનો એક વર્ગ છે જેનો ઉપયોગ તણાવ અને હળવા કે ગંભીર માનસિક રોગોની સારવાર માટે થાય છે. તે સુખાકારીની અનુભૂતિ કરાવીને ચિંતા,તણાવ,ચીડિયાપણું કે ઉત્તેજના ઘટાડે છે.
149
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ રૂપાંતરણ કર્યા વગર એનાલજેસિક તરીકે કરી શકાય છે?
A
મોર્ફીન
B
$N$-એસિટાઇલ-પેરા-એમિનોફિનોલ
C
ડાયઝેપામ
D
ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ

Solution

(B) $N$-એસિટાઇલ-પેરા-એમિનોફિનોલ (પેરાસીટામોલ) નો ઉપયોગ કોઈપણ રૂપાંતરણ વગર એનાલજેસિક તરીકે થાય છે. તે પીડા રાહત માટે સીધી રીતે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરે છે.
150
EasyMCQ
બાર્બિટ્યુરિક ઍસિડનો ઉપયોગ શેમાં થાય છે?
A
એન્ટિપાયરેટીક
B
જીવાણુનાશી
C
વેદનાહર
D
પ્રશાંતક

Solution

(D) બાર્બિટ્યુરિક ઍસિડના વ્યુત્પન્ન જેવા કે વેરોનલ અને લ્યુમિનલ,બાર્બિટ્યુરિક ઍસિડના જાણીતા વ્યુત્પન્ન છે. આ સંયોજનો મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અસર કરે છે અને ચિંતા ઘટાડવા તથા ઊંઘ લાવવા માટે પ્રશાંતક તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.

Chemistry in Everyday Life — Drugs and Medicines · Frequently Asked Questions

1Are these Chemistry in Everyday Life questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Chemistry in Everyday Life Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.