Properties of Amines Questions in Gujarati

(B) કાર્બાઇલએમાઇન પ્રક્રિયા એ પ્રાથમિક એમાઈન $(R-NH_2)$ માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
તેમાં પ્રાથમિક એમાઈનની ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથે પ્રક્રિયા થઈને આઈસોસાયનાઈડ (કાર્બાઇલએમાઇન) બને છે,જે દુર્ગંધયુક્ત હોય છે.
દ્વિતીયક $(R_2NH)$ અને તૃતીયક $(R_3N)$ એમાઈન આ પ્રક્રિયા આપતા નથી કારણ કે તેમની પાસે આઈસોસાયનાઈડ બંધ બનાવવા માટે નાઈટ્રોજન પર જરૂરી હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ડાયઈથાઈલએમાઈન એ દ્વિતીયક એમાઈન $((C_2H_5)_2NH)$ છે,તેથી તે કાર્બાઇલએમાઇન પ્રક્રિયા આપતું નથી.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી છે,જેમાં $A$ એ આઈસોસાયનાઈડ $(R-NC)$ છે.
$R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH(alc.) \rightarrow R-NC + 3KCl + 3H_2O$.
નીપજ $A$ એ $R-NC$ છે.
$R-NC$ નું હાઇડ્રોલિસિસ કરવાથી પ્રાથમિક એમાઈન પાછો મળે છે:
$R-NC + 2H_2O \xrightarrow{H^+} R-NH_2 + HCOOH$.

(A) દ્વિતીયક એમાઇન,જેમ કે ડાયઈથાઈલ એમાઈન $(C_2H_5)_2NH$,નીચા તાપમાને $(273-278 \ K)$ નાઇટ્રસ એસિડ $(HONO)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-નાઇટ્રોસોએમાઇન બનાવે છે,જે પીળા તૈલી પદાર્થ તરીકે જોવા મળે છે.
પ્રક્રિયા: $(C_2H_5)_2NH + HONO \rightarrow (C_2H_5)_2N-N=O + H_2O$.

(C) આપેલ પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ ઓળખાય છે:
$A$: $ - CN \xrightarrow{Na/EtOH} - CH_2NH_2 $ એ $Mendius$ રિડક્શન છે,જે વૈજ્ઞાનિકના નામ પરથી છે.
$B$: $ - CONH_2 \xrightarrow{NaOH/Br_2} - NH_2 $ એ $Hofmann$ બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન છે,જે વૈજ્ઞાનિકના નામ પરથી છે.
$C$: $ - CH_2CH_2NH_2 \xrightarrow{NaNO_2/HCl} - CH_2 - CH_2OH $ એ સામાન્ય ડાયઝોટાઇઝેશન પ્રક્રિયા છે,જે કોઈ ચોક્કસ વૈજ્ઞાનિકના નામ સાથે સંકળાયેલ નથી.
$D$: $ - COOH \xrightarrow[H_2SO_4]{N_3H} - NH_2 $ એ $Schmidt$ પ્રક્રિયા છે,જે વૈજ્ઞાનિકના નામ પરથી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) પ્રક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $A$ હાઈડ્રોક્સિલ એમાઈન $(H_2NOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્સાઈમ $(B)$ બનાવે છે.
$2$. ઓક્સાઈમ $(B)$ નું રિડક્શન કરવાથી પ્રાથમિક એમાઈન $(C)$ મળે છે.
$3$. પ્રાથમિક એમાઈન $(C)$ નાઈટ્રોસિલ ક્લોરાઈડ $(NOCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ $(CH_3CH_2Cl)$ બનાવે છે.
અંતિમ નીપજ $CH_3CH_2Cl$ (ઈથાઈલ ક્લોરાઈડ) હોવાથી,પ્રાથમિક એમાઈન $(C)$ ઈથાઈલ એમાઈન $(CH_3CH_2NH_2)$ હોવો જોઈએ.
ઉલટી પ્રક્રિયા જોતા:
- $C$ એ $CH_3CH_2NH_2$ (ઈથાઈલ એમાઈન) છે.
- $B$ એ $CH_3CH=NOH$ (એસિટોક્સાઈમ) છે.
- $A$ એ $CH_3CHO$ (એસિટાલ્ડીહાઈડ) છે.
આમ,$A$ એ એસિટાલ્ડીહાઈડ છે અને $C$ એ ઈથાઈલ એમાઈન છે.

(B) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. $CH_3CH_2NH_2 + HNO_2 \rightarrow CH_3CH_2OH + N_2 + H_2O$ ($A$ એ $CH_3CH_2OH$,ઇથેનોલ છે).
$2$. $CH_3CH_2OH + PCl_5 \rightarrow CH_3CH_2Cl + POCl_3 + HCl$ ($B$ એ $CH_3CH_2Cl$,ઇથાઈલ ક્લોરાઈડ છે).
$3$. $CH_3CH_2Cl + NH_3 \rightarrow CH_3CH_2NH_2 + HCl$ ($C$ એ $CH_3CH_2NH_2$,ઇથાઈલ એમાઈન છે).

(A) પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન $(R-NH_2)$ નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અસ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જેનું વિઘટન થઈને $N_2$ વાયુ મુક્ત થાય છે અને આલ્કોહોલ $(R-OH)$ બને છે.
ઈથાઈલ એમાઈન માટે: $CH_3CH_2NH_2 + HNO_2 \to CH_3CH_2OH + N_2 + H_2O$.
એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ નીચી તાપમાને $(0-5 \ ^\circ C)$ સ્થાયી બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
દ્વિતીયક એમાઈન $(R_2NH)$ એ $HNO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-નાઈટ્રોસોએમાઈન (પીળા રંગના તેલી પ્રવાહી) બનાવે છે.
તૃતીયક એમાઈન $(R_3N)$ એ $HNO_2$ સાથે ક્ષાર બનાવે છે.

(B) એસિટામાઇડ $(CH_3CONH_2)$ ની આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $NaOBr$ સાથેની પ્રક્રિયાને હોફમેન બ્રોમામાઇડ વિઘટન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એમાઇડ સમૂહનું રૂપાંતર મૂળ એમાઇડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછા ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઇનમાં થાય છે.
$CH_3CONH_2 + NaOBr + 2NaOH \rightarrow CH_3NH_2 + Na_2CO_3 + NaBr + H_2O$.
આમ,મળતી નીપજ મિથાઈલ એમાઈન $(CH_3NH_2)$ છે.

(D) એમાઈડની $NaOH$ અને $Br_2$ સાથેની પ્રક્રિયાને $Hofmann$ $bromamide$ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એસિટેમાઈડ $(CH_3CONH_2)$ એ $NaOH$ ના જલીય અથવા આલ્કોહોલિક દ્રાવણની હાજરીમાં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથાઈલ એમાઈન $(CH_3NH_2)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3CONH_2 + Br_2 + 4NaOH \rightarrow CH_3NH_2 + Na_2CO_3 + 2NaBr + 2H_2O$.
આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ શૃંખલામાં કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા ઘટાડવા માટે થાય છે.

(D) પ્રાથમિક એમાઇન્સની ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાને કાર્બાઇલેમાઇન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં આઇસોસાયનાઇડ (અથવા કાર્બાઇલેમાઇન) ઉત્પન્ન થાય છે,જે તેની અત્યંત અપ્રિય અથવા ખરાબ ગંધ માટે જાણીતું છે.
મિથાઇલએમાઇન $(CH_3NH_2)$ માટેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow CH_3NC + 3KCl + 3H_2O$.
આમ,બનતી નીપજ મિથાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(CH_3NC)$ છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા $Carbylamine$ પ્રક્રિયા છે,જે પ્રાથમિક એમાઈન માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પ્રાથમિક એમાઈન ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આઈસોસાયનાઈડ (કાર્બાઈલ એમાઈન) બનાવે છે,જે દુર્ગંધયુક્ત હોય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3CH_2NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow CH_3CH_2NC + 3KCl + 3H_2O$.
અહીં,$X$ એ $CH_3CH_2NC$ (જે $C_2H_5NC$ છે) અને $Y$ એ $3KCl$ છે.

(A) $1$. એનિલિનની ફોસ્જીન $(COCl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા: $2C_6H_5NH_2 + COCl_2 \rightarrow (C_6H_5NH)_2CO + 2HCl$. નીપજ $I$ એ $N,N'$-ડાયફિનાઈલ યુરીયા છે.
$2$. એનિલિનની ઇથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડ $(C_2H_5MgI)$ સાથેની પ્રક્રિયા: એનિલિનમાં નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલ સક્રિય હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે. $C_6H_5NH_2 + C_2H_5MgI \rightarrow C_6H_5NHMgI + C_2H_6$. નીપજ $II$ એ ઇથેન $(C_2H_6)$ છે.

(D) $1-$પ્રોપેન એમાઇન $(CH_3CH_2CH_2NH_2)$ ની $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી મધ્યવર્તી તરીકે ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $(CH_3CH_2CH_2N_2^+Cl^-)$ બને છે.
આ એલિફેટિક ડાયઝોનિયમ ક્ષાર ખૂબ જ અસ્થિર હોય છે અને તેનું વિઘટન થઈને કાર્બોકેટાયન $(CH_3CH_2CH_2^+)$ બને છે.
પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન વધુ સ્થાયી દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન $(CH_3CH^+CH_3)$ માં પુનઃરચના પામે છે.
આ કાર્બોકેટાયન પાણી,ક્લોરાઇડ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અથવા વિલોપન પ્રક્રિયા દ્વારા $1-$પ્રોપેનોલ,$2-$પ્રોપેનોલ,પ્રોપીન,$1-$ક્લોરોપ્રોપેન અને $2-$ક્લોરોપ્રોપેનનું મિશ્રણ બનાવે છે.
તેથી,ઉપરના તમામ ઉત્પાદનો બને છે.

(A) કીટોન (જેમ કે એસિટોન) ની પ્રાથમિક એમાઈન $(R-NH_2)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ઈમાઈન (શિફ બેઝ) બને છે,જેમાં $>C = N -$ સમૂહ હોય છે.
એસિટોન $CH_3COCH_3$ છે.
$CH_3COCH_3 + C_6H_5NH_2 \rightarrow CH_3C(=NC_6H_5)CH_3 + H_2O$.
$C_6H_5NH_2$ (એનિલીન) એ પ્રાથમિક એમાઈન છે,જ્યારે $(CH_3)_3N$ તૃતીયક એમાઈન છે,$C_6H_5NHC_6H_5$ એ દ્વિતીયક એમાઈન છે જેમાં નાઈટ્રોજન પર કોઈ વિસ્થાપિત હાઈડ્રોજન નથી,અને $CH_3CH_2-NHCH_3$ એ દ્વિતીયક એમાઈન છે. માત્ર પ્રાથમિક એમાઈન જ કીટોન સાથે પ્રક્રિયા કરીને $>C = N -$ બંધ ધરાવતા ઈમાઈન બનાવે છે.

(B) પ્રક્રિયા-$I$ એ હોફમેન બ્રોમામાઇડ વિઘટન પ્રક્રિયા છે,જે નાઇટ્રીન મધ્યવર્તી ઘટક દ્વારા આગળ વધે છે.
પ્રક્રિયા-$II$ એ કાર્બાઈલએમાઈન પ્રક્રિયા છે,જે ડાયક્લોરોકાર્બીન $(:CCl_2)$ મધ્યવર્તી ઘટક દ્વારા આગળ વધે છે.
તેથી,મધ્યવર્તી ઘટકો અનુક્રમે નાઇટ્રીન અને કાર્બીન છે.

(C) સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં,એનિલીન પ્રોટોનેશન પામીને એનિલીનિયમ આયન $(C_6H_5NH_3^+)$ બનાવે છે.
$-NH_3^+$ સમૂહ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક હોવાથી તે મેટા-નિર્દેશક (meta-directing) છે.
તેથી,પ્રબળ એસિડિક માધ્યમમાં એનિલીનનું નાઇટ્રેશન કરવાથી મુખ્યત્વે $m$-નાઇટ્રોએનિલીન મળે છે.

(C) બંધારણ $II$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ રિંગ સાથે દ્વિબંધથી જોડાયેલ છે અને તેની સાથે ત્રણ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ પણ જોડાયેલા છે. આનો અર્થ એ થાય કે નાઇટ્રોજન પરમાણુ $5$ બંધ ધરાવે છે,જે $10$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દર્શાવે છે. નાઇટ્રોજન બીજા આવર્તનું તત્વ હોવાથી,તે તેની સંયોજકતા કક્ષામાં મહત્તમ $8$ ઇલેક્ટ્રોન સમાવી શકે છે (અષ્ટકનો નિયમ). તેથી,બંધારણ $II$ એ સ્વીકાર્ય પ્રમાણિત બંધારણ નથી કારણ કે નાઇટ્રોજન $10$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવી શકે નહીં.

(A) ઇથાઇલ એમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ ની એસિટાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ સાથેની પ્રક્રિયા બેઇઝની હાજરીમાં થતા $N$-ઇથાઇલ એસિટેમાઇડ મળે છે.
$CH_3CH_2NH_2 + CH_3COCl \rightarrow CH_3CH_2NHCOCH_3 + HCl$

(D) $1^o$ એમાઇનનું જળવિભાજન સામાન્ય રીતે થતું નથી. જો પ્રશ્ન આલ્કાઈલ આઈસોસાયનેટ $(R-N=C=O)$ ના જળવિભાજન વિશે હોય,તો તે $1^o$ એમાઇન $(R-NH_2)$ અને $CO_2$ આપે છે. આપેલા વિકલ્પો આ પ્રક્રિયા સાથે સુસંગત નથી.

(A) પ્રાથમિક એમાઈન ($1^o$ amine) ની ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાને કાર્બાઈલ એમાઈન કસોટી કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય સમીકરણ:
$R-NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \to R-NC + 3KCl + 3H_2O$
માત્ર પ્રાથમિક $(1^o)$ એમાઈન જ આ કસોટી આપે છે.
દ્વિતીયક $(2^o)$ અને તૃતીયક $(3^o)$ એમાઈન કાર્બાઈલ એમાઈન કસોટી આપતા નથી.

(B) એમાઇન્સ ($RNH_2$ અથવા $R_2NH$) અથવા ફિનોલ્સની બેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5COCl)$ સાથે બેઝ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં થતી પ્રક્રિયાને સ્કોટેન-બાઉમેન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે. તેથી,$RNH_2$ નું બેન્ઝોયલેશન એ સાચો જવાબ છે.

(B) પ્રાથમિક એમાઇન $(R-NH_2)$ ની ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાને કાર્બાઇલેમાઇન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3CH_2NH_2 + CHCl_3 + 3KOH(alc.) \rightarrow CH_3CH_2NC + 3KCl + 3H_2O$.
આ પ્રક્રિયામાં,ઇથાઇલ એમાઇન ક્લોરોફોર્મ અને $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઇથાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(CH_3CH_2NC)$ બનાવે છે,જે તેની અપ્રિય અને દુર્ગંધયુક્ત વાસ માટે જાણીતું છે.

(C) આ પ્રક્રિયાને કાર્બાઈલએમાઈન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ ની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ બનાવે છે,જે લાક્ષણિક ખરાબ વાસ ધરાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow C_6H_5NC + 3KCl + 3H_2O$

(B) આપેલ પ્રક્રિયા કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી છે,જે પ્રાથમિક એમાઈન માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
જ્યારે પ્રાથમિક એમાઈન (એલિફેટિક અથવા એરોમેટિક) ને ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક બેઝ (જેમ કે $KOH$) સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આઈસોસાયનાઈડ (કાર્બાઈલએમાઈન) બનાવે છે,જેની વાસ ખૂબ જ ખરાબ હોય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow C_6H_5NC + 3KCl + 3H_2O$
અહીં,$C_6H_5NC$ (ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ) એ નીપજ '$A$' છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા $Carbylamine$ પ્રક્રિયા છે,જે પ્રાથમિક એમાઈન માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પ્રાથમિક એમાઈન ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આઈસોસાયનાઈડ (કાર્બાઈલ એમાઈન) બનાવે છે,જે દુર્ગંધયુક્ત હોય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$CH_3NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow CH_3NC + 3KCl + 3H_2O$.
તેથી,$X$ એ $CHCl_3$ છે.

(C) $C_2H_5Br$ ની પ્રક્રિયા $AgCN$ સાથે કરતા $C_2H_5NC$ (ઇથાઇલ આઇસોસાયનાઇડ) મળે છે $(X)$.
$C_2H_5NC$ નું રિડક્શન $Zn-Hg/HCl$ (ક્લેમેન્સન રિડક્શન) દ્વારા કરતા $C_2H_5NHCH_3$ (ઇથાઇલ મિથાઇલ એમાઇન) મળે છે $(Y)$.

(A) પ્રાથમિક એમાઈન $(RNH_2)$ ની ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાને કાર્બાઈલએમાઈન પ્રક્રિયા અથવા આઈસોસાયનાઈડ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પ્રાથમિક એમાઈનનું રૂપાંતર આઈસોસાયનાઈડ $(RNC)$ માં થાય છે,જે લાક્ષણિક દુર્ગંધ ધરાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $RNH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow RNC + 3KCl + 3H_2O$.
દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન આ કસોટી આપતા નથી.

(A) પ્રાથમિક એમાઈન્સની ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાને $Carbylamine$ પ્રક્રિયા અથવા $Isocyanide$ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$,જે એક પ્રાથમિક એમાઈન છે,તે $CHCl_3$ અને $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ બનાવે છે,જેની વાસ ખૂબ જ તીવ્ર અને દુર્ગંધયુક્ત હોય છે.
રાસાયણિક સમીકરણ છે: $C_6H_5NH_2 + CHCl_3 + 3KOH \rightarrow C_6H_5NC + 3KCl + 3H_2O$.

(A) આ $Hofmann$ એલીમેશન પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે.
ચતુર્થક એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $[CH_3CH_2CH_2-N^+(CH_3)_2-CH_2CH_3] OH^-$ માં,એલીમેશન માટે બે પ્રકારના $\beta$-હાઇડ્રોજન ઉપલબ્ધ છે.
$Hofmann$ ના નિયમ મુજબ,સૌથી ઓછું વિસ્થાપિત આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
ઇથાઇલ ગ્રુપ પરના $\beta$-હાઇડ્રોજન પ્રોપાઇલ ગ્રુપ કરતા વધુ સુલભ અને એસિડિક હોય છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $CH_2=CH_2$ (ઇથીન) મળે છે.

(A) બેન્ઝાયલ એમાઇન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ બેઝિક છે.
બેન્ઝાયલ એમાઇનમાં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરના ઇલેક્ટ્રોન લોન પેર સ્થાનિક (localized) હોય છે અને દાન કરવા માટે ઉપલબ્ધ હોય છે.
એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ માં,લોન પેર રેઝોનન્સને કારણે બેન્ઝીન રિંગમાં વિસ્થાનિક (delocalized) થાય છે,જે તેની બેઝિકતા ઘટાડે છે.
એસિટેનાઇલ $(CH_3CONHC_6H_5)$ માં,લોન પેર કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(C=O)$ સાથે રેઝોનન્સમાં ભાગ લે છે,જે બેઝિકતામાં વધુ ઘટાડો કરે છે.
$p-$નાઇટ્રોએનિલીનમાં,પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક $-NO_2$ ગ્રુપ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,તેથી તે સૌથી ઓછું બેઝિક છે.

(C) આ પ્રક્રિયા ચતુર્થક એમોનિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડનું હોફમેન વિલોપન (Hofmann elimination) છે.
હોફમેન વિલોપનમાં,બેઈઝ સૌથી ઓછા અવરોધ ધરાવતા $\beta$-કાર્બન પરથી પ્રોટોન દૂર કરે છે.
અહીં,વલય સાથે જોડાયેલા મિથાઈલ સમૂહ પરના $\beta$-હાઈડ્રોજન,વલયના કાર્બન પરના $\beta$-હાઈડ્રોજન કરતા ઓછા અવરોધિત છે.
તેથી,વિલોપન પ્રક્રિયા દ્વારા ઓછો વિસ્થાપિત આલ્કીન,એટલે કે $3$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્સિન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.

(D) બેઝિક પ્રબળતા નક્કી કરવા માટે,આપણે નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા જોઈએ છીએ.
$C_6H_5NH_2$ (એનિલીન) માં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં હોય છે,જે તેની પ્રાપ્યતા ઘટાડે છે.
$p-O_2NC_6H_4NH_2$ અને $m-O_2NC_6H_4NH_2$ માં $-NO_2$ સમૂહ હોય છે,જે પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ ($-I$ અને $-M$ અસર) છે,જે બેઝિકતા ઘટાડે છે.
$C_6H_5CH_2NH_2$ (બેન્ઝાઈલએમાઈન) માં $-NH_2$ સમૂહ $CH_2$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે,સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે નહીં.
તેથી,નાઇટ્રોજન પરનું અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતું નથી,જે તેને પ્રોટોનેશન માટે સૌથી વધુ ઉપલબ્ધ બનાવે છે.
આમ,આપેલા વિકલ્પોમાં $C_6H_5CH_2NH_2$ સૌથી પ્રબળ બેઇઝ છે.

(D) એમાઈન્સની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
$C_6H_5NH_2$ (એનિલીન) માં,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,જેથી તેની પ્રાપ્યતા ઘટે છે.
$p-NO_2-C_6H_4NH_2$ અને $m-NO_2-C_6H_4NH_2$ માં,$-NO_2$ સમૂહ પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ ($-I$ અને $-M$ અસર) છે,જે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરની ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જેથી તેઓ એનિલીન કરતા નિર્બળ બેઈઝ બને છે.
$C_6H_5CH_2NH_2$ (બેન્ઝાઈલ એમાઈન) માં,$-NH_2$ સમૂહ $CH_2$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે,સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે નહીં. તેથી,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતું નથી.
આમ,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $C_6H_5CH_2NH_2$ સૌથી પ્રબળ બેઈઝ છે.

(D) ક્લોરોબેન્ઝિન જેવા અધ્રુવીય દ્રાવકમાં એમાઈન્સની બેઝિકતા મુખ્યત્વે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા અને સંયુગ્મી એસિડની સ્થિરતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$(A)$ $CH_3CH_2NH_2$ એ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન છે.
$(B)$ સાયક્લોહેક્સાઈલ એમાઈન એ પ્રાથમિક ચક્રીય એમાઈન છે.
$(C)$ $N$-મિથાઈલપાઈપરિડિન એ તૃતીયક ચક્રીય એમાઈન છે.
$(D)$ પાયરોલિડિન એ દ્વિતીયક ચક્રીય એમાઈન છે.
અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં,અવકાશી અવરોધ અને પ્રેરક અસર મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. સાચો ક્રમ $C > D > A > B$ છે.

(A) એમાઈન્સની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
$(I)$ પાઈપરીડીન: નાઈટ્રોજન $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્થાનિક છે. તે પ્રબળ બેઈઝ છે.
$(II)$ પાયરીડીન: નાઈટ્રોજન $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $sp^2$ કક્ષકમાં છે,જે $sp^3$ કક્ષક કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે,તેથી તે પાઈપરીડીન કરતા ઓછો બેઝિક છે.
$(III)$ મોર્ફોલીન: પાઈપરીડીન જેવું જ છે,પરંતુ ઓક્સિજન પરમાણુ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક પ્રેરક અસર ($-I$ અસર) દર્શાવે છે,જે નાઈટ્રોજન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,તેથી તે પાઈપરીડીન કરતા ઓછો બેઝિક છે.
$(IV)$ પાયરોલ: નાઈટ્રોજન પરનું અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એરોમેટિક સેક્સટેટ ($6\pi$ ઇલેક્ટ્રોન) માં ભાગ લે છે,તેથી તે પ્રોટોનેશન માટે ઉપલબ્ધ નથી. આમ,તે સૌથી ઓછો બેઝિક છે.
આમ,બેઝિકતાનો ક્રમ: પાઈપરીડીન $(I) >$ મોર્ફોલીન $(III) >$ પાયરીડીન $(II) >$ પાયરોલ $(IV)$ છે.

(C) નાઈટ્રોઆલ્કેન $NaOH$ માં દ્રાવ્ય થવા માટે,તેની પાસે ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોવો જોઈએ.
$-NO_2$ સમૂહની ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક અસરને કારણે $\alpha$-હાઈડ્રોજન એસિડિક હોય છે,જે તેને $NaOH$ જેવા બેઝ દ્વારા દૂર કરીને પાણીમાં દ્રાવ્ય ક્ષાર બનાવે છે.
$1.$ $CH_3-CH_2-NO_2$ માં બે $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે.
$2.$ $(CH_3)_2CH-NO_2$ માં એક $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે.
$3.$ $(CH_3)_3C-NO_2$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી.
$4.$ $Ph-CH_2-NO_2$ માં બે $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે.
$(CH_3)_3C-NO_2$ માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન ન હોવાથી,તે $NaOH$ સાથે ક્ષાર બનાવી શકતું નથી અને તેથી તે અદ્રાવ્ય છે.

(C) જલીય માધ્યમમાં,એમાઈન્સની બેઝિકતા ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ $(+I)$,સોલ્વેશન ઇફેક્ટ અને સ્ટેરિક હિન્ડરન્સની સંયુક્ત અસર પર આધાર રાખે છે.
મિથાઈલ-સબસ્ટીટ્યુટેડ એમાઈન્સ માટે,બેઝિકતાનો ક્રમ $(CH_3)_2NH > CH_3NH_2 > (CH_3)_3N > C_6H_5NH_2$ છે.
ડાયમિથાઈલ એમાઈન $((CH_3)_2NH)$ માં બે મિથાઈલ ગ્રુપની $+I$ અસર અને કોન્જુગેટ એસિડ આયનના પૂરતા સોલ્વેશનના શ્રેષ્ઠ સંતુલનને કારણે તે સૌથી વધુ બેઝિક છે.
એનીલીન સૌથી નિર્બળ બેઈઝ છે કારણ કે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું બેન્ઝીન રિંગમાં વિસ્થાનિકરણ (delocalization) થાય છે.

(D) એમાઈન્સની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રોટોનેશન માટેની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $p-$નાઈટ્રો એનીલીનમાં,$-NO_2$ સમૂહ પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ ($-I$ અને $-M$ અસર) છે,જે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,તેથી તે સૌથી ઓછો બેઝિક છે.
$2$. એસિટેનીલાઈડમાં,નાઈટ્રોજન પરનું અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,જે તેને ખૂબ જ ઓછો બેઝિક બનાવે છે.
$3$. એનીલીનમાં,નાઈટ્રોજન પરનું અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,જે તેની પ્રોટોનેશન માટેની ઉપલબ્ધતા ઘટાડે છે.
$4$. બેન્ઝાઈલ એમાઈન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ $CH_2$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે,જે સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલ નથી. તેથી,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતું નથી,જે તેને આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ બેઝિક બનાવે છે.

(B) એનિલીનની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
જે વિસ્થાપકો ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક અસર ($-I$ અથવા $-M$ અસર) ધરાવે છે,તે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જેનાથી તેની બેઝિકતા ઘટે છે.
$-NO_2$ સમૂહ તેની $-I$ અને $-M$ અસરોને કારણે પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ છે.
$-OH$ અને $-OCH_3$ જેવા સમૂહો ઇલેક્ટ્રોન દાતા સમૂહો ($+M$ અસર) છે,જે નાઈટ્રોજન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે અને તેથી એનિલીનની બેઝિકતામાં વધારો કરે છે.
તેથી,$-NO_2$ સમૂહ એનિલીનની બેઝિકતામાં ઘટાડો કરે છે.

(D) કેન્દ્રાનુરાગીતા એ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું ઇલેક્ટ્રોફાઇલને દાન કરવાની ક્ષમતા છે.
આપેલ આવર્તમાં,જેમ વિદ્યુતઋણતા વધે તેમ કેન્દ્રાનુરાગીતા ઘટે છે.
$N, O, F$ પરમાણુઓ માટે વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ $N < O < F$ છે.
તેથી,કેન્દ્રાનુરાગીતાનો ક્રમ $NH_2^{-} > CH_3O^{-} > OH^{-} > F^{-}$ છે.
આમ,આપેલા વિકલ્પોમાં $NH_2^{-}$ સૌથી પ્રબળ કેન્દ્રાનુરાગી છે.

(D) એમાઈનની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
$CH_3 - NH - CHO$ માં,નાઈટ્રોજન પરનું અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બાજુના કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ સાથે સંસ્પદનમાં ભાગ લે છે,જે પ્રોટોનેશન માટે તેની પ્રાપ્યતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
$O_2N - CH_2 - NH_2$ માં,$-NO_2$ સમૂહ પ્રબળ $-I$ અસર દર્શાવે છે,પરંતુ એમાઈડ $(CH_3 - NH - CHO)$ માં થતી સંસ્પદન અસર નાઈટ્રોજન પરની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડવામાં વધુ પ્રબળ છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $CH_3 - NH - CHO$ સૌથી નબળો બેઇઝ છે.

(B) એમાઈન્સની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $C_6H_5NH_2$: અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,તેથી તે પ્રોટોનેશન માટે ઓછું પ્રાપ્ય છે.
$2$. $CH_3CH_2NH_2$: આ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન છે જેમાં ઈથાઈલ સમૂહની $+I$ અસરને કારણે બેઝિકતા એનિલીન કરતા વધારે છે.
$3$. $(CH_3)_2NH$: આ દ્વિતીયક એલિફેટિક એમાઈન છે જેમાં બે મિથાઈલ સમૂહો પ્રબળ $+I$ અસર આપે છે,જે તેને પ્રાથમિક એમાઈન કરતા વધુ બેઝિક બનાવે છે.
$4$. $CH_3CONH_2$: નાઈટ્રોજન પરનું અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,જે તેની બેઝિકતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
આમ,બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ: $(CH_3)_2NH > CH_3CH_2NH_2 > C_6H_5NH_2 > CH_3CONH_2$ એટલે કે $3 > 2 > 1 > 4$ છે.

(D) વિસ્થાપિત એનિલીનની બેઝિકતા બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા વિસ્થાપિત સમૂહની ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અથવા ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ પ્રકૃતિ પર આધાર રાખે છે.
ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(EDG)$ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,જેથી બેઝિકતા વધે છે.
ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(EWG)$ નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જેથી બેઝિકતા ઘટે છે.
આપેલ બંધારણોમાં:
$(I)$ $p$-ટોલ્યુઇડિન: $-CH_3$ એ $EDG$ છે (+$I$ અસર).
$(II)$ $p$-એનિસિડિન: $-OCH_3$ એ પ્રબળ $EDG$ છે (+$M$ અસર).
$(III)$ $p$-નાઇટ્રોએનિલીન: $-NO_2$ એ પ્રબળ $EWG$ છે (-$M$ અને -$I$ અસર).
$(IV)$ $p$-ક્લોરોએનિલીન: $-Cl$ એ $EWG$ છે (-$I$ અસર,પરંતુ +$M$ અસર નબળી છે).
અસરોની સરખામણી કરતા: સૌથી પ્રબળ $EDG$ $-OCH_3$ $(II)$ છે,ત્યારબાદ $-CH_3$ $(I)$ આવે છે. $EWG$ તરીકે $-Cl$ $(IV)$ અને $-NO_2$ $(III)$ છે. $-NO_2$ એ $-Cl$ કરતા વધુ પ્રબળ $EWG$ હોવાથી,તે એનિલીનને સૌથી ઓછી બેઝિક બનાવશે.
આમ,બેઝિકતાનો ક્રમ: $III < IV < I < II$ છે.

(C) એરોમેટિક એમાઈન્સની બેઝિક ક્ષમતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરની ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા પર આધાર રાખે છે.
ઈલેક્ટ્રોન ડોનેટિંગ સમૂહો (જેમ કે $-CH_3$) $+I$ અસર દ્વારા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારીને બેઝિકતામાં વધારો કરે છે.
ઈલેક્ટ્રોન વિથડ્રોઈંગ સમૂહો (જેમ કે $-NO_2$ અને $-CN$) $-M$ અને $-I$ અસર દ્વારા નાઈટ્રોજન પરમાણુમાંથી ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા ખેંચીને બેઝિકતામાં ઘટાડો કરે છે.
સંયોજનોની સરખામણી:
$(IV)$ $p$-ટોલ્યુઈડિનમાં $-CH_3$ સમૂહ ($+I$ અસર) છે,જે તેને સૌથી વધુ બેઝિક બનાવે છે.
$(I)$ એનિલીનમાં કોઈ વિસ્થાપિત સમૂહ નથી.
$(III)$ $p$-સાયનોએનિલીનમાં $-CN$ સમૂહ (પ્રબળ $-M$ અને $-I$ અસર) છે.
$(II)$ $p$-નાઈટ્રોએનિલીનમાં $-NO_2$ સમૂહ ($-CN$ કરતા વધુ પ્રબળ $-M$ અને $-I$ અસર) છે.
તેથી,બેઝિક ક્ષમતાનો ઘટતો ક્રમ $(IV) > (I) > (III) > (II)$ છે.

(D) એમાઈન્સની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
એનિલીનમાં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરનું અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,જે પ્રોટોનેશન માટે તેની પ્રાપ્યતા ઘટાડે છે.
$A$,$B$ અને $C$ કાં તો ઓછા બેઝિક છે અથવા તેમાં ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહો છે જે નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરની ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે.
$D$ (બેન્ઝાઈલ એમાઈન,$C_6H_5CH_2NH_2$) માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ $CH_2$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે,જે સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલ નથી. તેથી,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતું નથી,જે તેને એનિલીન કરતા વધુ બેઝિક બનાવે છે.

(A) આ પ્રક્રિયા $Hofmann$ $Bromamide$ $Degradation$ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એમાઇડ $(R-CO-NH_2)$ પ્રબળ બેઇઝ $(KOH)$ ની હાજરીમાં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આઇસોસાયનેટ મધ્યવર્તી $(R-N=C=O)$ બનાવે છે.
જોકે,પ્રારંભિક તબક્કામાં નાઇટ્રોજન પરના હાઇડ્રોજન પરમાણુનું બ્રોમિન પરમાણુ દ્વારા વિસ્થાપન થઈને $N-bromamide$ $(R-CO-NHBr)$ બને છે.
આમ,$R-CO-NHBr$ એ પ્રક્રિયા દરમિયાન બનતો મુખ્ય મધ્યવર્તી પદાર્થ છે.

(B) એમાઈન્સની બેઝિકતા નાઈટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા પર આધાર રાખે છે.
$p$-નાઈટ્રો એનીલીનમાં,$-NO_2$ સમૂહ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક હોવાથી તે નાઈટ્રોજન પર ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે.
એસિટેનીલાઈડમાં,નાઈટ્રોજનનું અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે,જેથી તે ઓછું પ્રાપ્ય બને છે.
એનીલીનમાં,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે.
બેન્ઝાયલ એમાઈન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ $CH_2$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે,જે સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલ નથી. તેથી,અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતું નથી,જે તેને આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ બેઝિક બનાવે છે.

(D) $PhNH_2$ (એનિલીન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પદન (resonance) માં ભાગ લે છે.
આના કારણે પ્રોટોનેશન માટે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની પ્રાપ્યતા ઘટે છે,તેથી તે આપેલા સંયોજનોમાં સૌથી ઓછું બેઝિક છે.