Preparation of Amines Questions in Gujarati

(B) મિથાઈલ આઈસો સાયનાઈડ $(CH_3NC)$ નું $LiAlH_4$ વડે રિડક્શન કરવાથી દ્વિતિયક એમાઈન મળે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-N \equiv C + 4[H] \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3-NH-CH_3$.
આમ,મિથાઈલ આઈસો સાયનાઈડ ડાયમિથાઈલ એમાઈન બનાવે છે,જે દ્વિતિયક $(2^{\circ})$ એમાઈન છે.

(A) એસિટાલ્ડોકઝાઇમ $(CH_3CH=NOH)$ નું $LiAlH_4$ અથવા $Na/C_2H_5OH$ જેવા રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને રિડક્શન કરવાથી ઇથાઇલએમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3CH=NOH + 4[H] \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3CH_2NH_2 + H_2O$.

(D) આલ્કાઇલ સાયનાઇડ $(R-CN)$ ના એસિડિક જળવિભાજનથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને એમોનિયમ ક્ષાર મળે છે.
પરંતુ,મિથાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(CH_3NC)$ ના એસિડિક જળવિભાજનથી પ્રાથમિક એમાઇન $(CH_3NH_2)$ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3NC + 2H_2O \xrightarrow{H^+} CH_3NH_2 + HCOOH$.
તેથી,સાચો જવાબ $CH_3NC$ છે.

(D) ગાબ્રિયલ થેલેમાઇડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઇન્સ બનાવવા માટે થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પોટેશિયમ થેલેમાઇડ આલ્કાઇલ હેલાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N-$આલ્કાઇલ થેલેમાઇડ બનાવે છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી પ્રાથમિક એમાઇન મળે છે.
આ પદ્ધતિ એરોમેટિક એમાઇન્સ બનાવવા માટે યોગ્ય નથી કારણ કે એરાઇલ હેલાઇડ્સ થેલેમાઇડ આયન સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપતા નથી.
વધુમાં,તે દ્વિતીયક કે તૃતીયક એમાઇન્સ માટે પણ યોગ્ય નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$N-$મિથાઇલ બેન્ઝાઇલ એમાઇન એ દ્વિતીયક એમાઇન છે.
તેથી,ગાબ્રિયલ સંશ્લેષણ દ્વારા $N-$મિથાઇલ બેન્ઝાઇલ એમાઇન બનાવી શકાતો નથી.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા ગેબ્રિયલ થેલેમાઇડ સંશ્લેષણ છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,થેલેમાઇડ $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પોટેશિયમ થેલેમાઇડ બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,પોટેશિયમ થેલેમાઇડ ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે અને આલ્કાઇલ હેલાઇડ સાથે $S_N2$ પ્રક્રિયા કરે છે.
આપેલ આલ્કાઇલ હેલાઇડ $4-\text{bromobenzyl chloride}$ $(Br-C_6H_4-CH_2Cl)$ છે.
$CH_2Cl$ સમૂહ એ એરિલ બ્રોમાઇડ $(C-Br)$ કરતા $S_N2$ વિસ્થાપન માટે વધુ સક્રિય હોવાથી,ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો $CH_2Cl$ સ્થાન પર થાય છે.
તેથી,થેલેમાઇડનો નાઇટ્રોજન ક્લોરિન પરમાણુને બદલે છે,જેના પરિણામે મુખ્ય નીપજ તરીકે $N-(4-\text{bromobenzyl})\text{phthalimide}$ મળે છે.

(A) નાઈટ્રોઆલ્કેનનું રિડક્શન $Sn/HCl$,$Fe/HCl$ અથવા $H_2/Pd$ જેવા રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક એમાઈનમાં કરી શકાય છે.
નાઈટ્રોઈથેન માટેની પ્રક્રિયા:
$CH_3CH_2NO_2 + 3H_2 \xrightarrow{Sn/HCl} CH_3CH_2NH_2 + 2H_2O$
આમ,$CH_3CH_2NO_2$ (નાઈટ્રોઈથેન) સાચું સંયોજન છે.

(C) એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ ને ઊંચા તાપમાને અને દબાણે નિર્જળ $ZnCl_2$ ની હાજરીમાં ફિનોલની એમોનિયા સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવી શકાય છે. આ પ્રક્રિયાને ફિનોલનું એમોનોલિસિસ કહેવામાં આવે છે: $C_6H_5OH + NH_3 \xrightarrow{ZnCl_2, \Delta} C_6H_5NH_2 + H_2O$.

(B) આ પ્રક્રિયા ગેબ્રિયલ પ્થેલીમાઇડ સંશ્લેષણ છે.
$1$. પ્થેલીમાઇડ $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પોટેશિયમ પ્થેલીમાઇડ $(A)$ બનાવે છે.
$2$. પોટેશિયમ પ્થેલીમાઇડ $C_2H_5Br$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-ઇથાઇલપ્થેલીમાઇડ $(I)$ બનાવે છે.
$3$. $N$-ઇથાઇલપ્થેલીમાઇડનું એસિડિક જળવિભાજન $(HOH/H^+)$ થવાથી પ્થેલીક એસિડ $(C)$ અને ઇથાઇલ એમાઇન $(D)$ મળે છે.

(C) ઈથાઈલ એમાઈન ઈથાઈલ આયોડાઈડની એમોનિયા સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવી શકાય છે: $C_2H_5I + NH_3 \rightarrow C_2H_5NH_2 + HI$
ઈથાઈલ એમાઈન ઈથેનોલની એમોનિયા સાથે ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને પણ બનાવી શકાય છે: $C_2H_5OH + NH_3 \rightarrow C_2H_5NH_2 + H_2O$

(A) નાઈટ્રોઆલ્કેનનું $Sn/HCl$ (અથવા $Fe/HCl$) વડે રિડક્શન એ પ્રાથમિક એમાઈન બનાવવા માટેની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
$CH_3NO_2 + 6[H] \xrightarrow{Sn/HCl} CH_3NH_2 + 2H_2O$
આમ,મળતી નિપજ $CH_3NH_2$ (મિથેનેમાઈન) છે.

(C) એમાઇડની $[KOH + Br_2]$ સાથેની પ્રક્રિયાને $Hofmann$ બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એમાઇડનું રૂપાંતર મૂળ એમાઇડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછા ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઇનમાં થાય છે.
ઇથેનેમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ મેળવવા માટે,જેમાં $2$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,શરૂઆતનો એમાઇડ પ્રોપિયોનામાઇડ $(CH_3CH_2CONH_2)$ હોવો જોઈએ.
આથી,પ્રોપિયોનામાઇડ એ ઇથેનેમાઇન મેળવવા માટેનો સાચો પદાર્થ છે.

(C) આ પ્રક્રિયાને $Hofmann$ બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. $Acetamide$ $(CH_3CONH_2)$ ની $Br_2$ અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી $Methylamine$ $(CH_3NH_2)$ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3CONH_2 + Br_2 + 4NaOH \rightarrow CH_3NH_2 + Na_2CO_3 + 2NaBr + 2H_2O$.

(C) નાઇટ્રો સંયોજનોનું એમાઇનમાં રિડક્શન સામાન્ય રીતે $Fe/HCl$ અથવા $Sn/HCl$ જેવા ધાતુ-એસિડના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે.
ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓમાં $Fe/HCl$ ને વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે પ્રક્રિયા દરમિયાન બનતું $FeCl_2$ જળવિભાજન પામીને $HCl$ વાયુ મુક્ત કરે છે,જે ફરીથી $Fe$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ચક્ર ચાલુ રાખે છે.
આમ,પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે માત્ર થોડા પ્રમાણમાં $HCl$ ની જરૂર પડે છે,જે તેને $Sn/HCl$ કરતા વધુ આર્થિક બનાવે છે.

(B) એસિડિક માધ્યમમાં નાઇટ્રોબેન્ઝિનનું એનિલિનમાં રિડક્શન સામાન્ય રીતે $Sn/HCl$ અથવા $Fe/HCl$ જેવા ધાતુ-એસિડ મિશ્રણ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5NO_2 + 6[H] \xrightarrow{Sn/HCl} C_6H_5NH_2 + 2H_2O$.
તેથી,$Sn/HCl$ રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) ક્લોરોબેન્ઝિનની $Cu_2O$ ની હાજરીમાં $570 \, K$ તાપમાને એમોનિયા સાથેની પ્રક્રિયા એ એનિલીન બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2C_6H_5Cl + 2NH_3 \xrightarrow{Cu_2O, 570 \, K} 2C_6H_5NH_2 + Cu_2Cl_2 + H_2O$
આમ,મળતી નીપજ એનિલીન છે.

(C) આલ્કાઈલ નાઈટ્રાઈલ $(RCN)$ નું સોડિયમ $(Na)$ અને ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ વડે રિડક્શન મેન્ડિયસ $(Mendius)$ રિડક્શન તરીકે ઓળખાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,નાઈટ્રાઈલ સમૂહ $(-CN)$ નું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક એમાઈન $(-CH_2NH_2)$ બને છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $RCN + 4[H] \xrightarrow{Na/C_2H_5OH} RCH_2NH_2$.

(C) પ્રાથમિક એમાઈનનું સામાન્ય સૂત્ર $R-NH_2$ છે.
$C_4H_{11}N$ અણુસૂત્ર માટે,આલ્કાઈલ સમૂહ $R$ એ $C_4H_9-$ છે.
બ્યુટાઈલ સમૂહ $(C_4H_9-)$ માટે શક્ય સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. $n$-બ્યુટાઈલ એમાઈન: $CH_3CH_2CH_2CH_2NH_2$
$2$. આઈસોબ્યુટાઈલ એમાઈન: $(CH_3)_2CHCH_2NH_2$
$3$. $sec$-બ્યુટાઈલ એમાઈન: $CH_3CH_2CH(NH_2)CH_3$
$4$. $tert$-બ્યુટાઈલ એમાઈન: $(CH_3)_3CNH_2$
આમ,કુલ $4$ પ્રાથમિક એમાઈન શક્ય છે.

(A) પ્રક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $(B)$ બનાવે છે.
$2$. $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોબેન્ઝેમાઈડ $(C)$ બનાવે છે.
$3$. $m$-બ્રોમોબેન્ઝેમાઈડ $Br_2$ અને $NaOH$ સાથે હોફમેન બ્રોમામાઈડ વિઘટન પ્રક્રિયા દ્વારા $m$-બ્રોમોએનિલીન $(D)$ બનાવે છે.
આમ,નીપજ $D$ એ $m$-બ્રોમોએનિલીન છે.

(D) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2COOH (A)$ $\xrightarrow{NH_3} CH_3CH_2COONH_4 (B)$ $\xrightarrow{\Delta} CH_3CH_2CONH_2 (C)$ $\xrightarrow{Br_2/KOH} CH_3CH_2NH_2$ (ઇથાઇલ એમાઇન).
છેલ્લું પગલું એ હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે,જેમાં એમાઇડનું રૂપાંતર એક ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા એમાઇનમાં થાય છે.
પ્રોડક્ટ ઇથાઇલ એમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ હોવાથી,જેમાં $2$ કાર્બન પરમાણુ છે,તેથી એમાઇડ $(C)$ માં $3$ કાર્બન પરમાણુ હોવા જોઈએ.
તેથી,સંયોજન $A$ પ્રોપેનોઇક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ છે.

(A) જે પ્રક્રિયા એમાઈડ $(-CONH_2)$ ને એક કાર્બન ઓછા ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઈન $(-NH_2)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે તેને $Hofmann$ બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આપેલા પ્રક્રિયકોમાંથી,$NaOH + Br_2$ (બ્રોમિનનું આલ્કલાઇન દ્રાવણ) આ રૂપાંતરણ માટે વપરાતો વિશિષ્ટ પ્રક્રિયક છે.
એસીટામાઈડ $(CH_3CONH_2)$ એ $NaOH$ અને $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથાઈલ એમાઈન $(CH_3NH_2)$ આપે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3CONH_2 + 4NaOH + Br_2 \rightarrow CH_3NH_2 + Na_2CO_3 + 2NaBr + 2H_2O$.

(A) પ્રતિક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રોપિયોનાઈલ ક્લોરાઈડ $(B = CH_3CH_2COCl)$ બનાવે છે.
$2$. પ્રોપિયોનાઈલ ક્લોરાઈડ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રોપિયોનામાઈડ $(C = CH_3CH_2CONH_2)$ બનાવે છે.
$3$. પ્રોપિયોનામાઈડ $KOH$ અને $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રતિક્રિયા) ઈથાઈલ એમાઈન $(D = CH_3CH_2NH_2)$ બનાવે છે.
આમ,$D$ નું બંધારણ $CH_3CH_2NH_2$ છે.

(A) એસિટામાઇડ $(CH_3CONH_2)$ નું મિથેનામાઇન $(CH_3NH_2)$ માં રૂપાંતર કરવા માટે કાર્બોનિલ સમૂહ દૂર કરવો પડે છે,જે હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયાની લાક્ષણિકતા છે.
રાસાયણિક સમીકરણ:
$CH_3CONH_2 + Br_2 + 4KOH \rightarrow CH_3NH_2 + K_2CO_3 + 2KBr + 2H_2O$
આ પ્રક્રિયાને હોફમેન હાઇપોબ્રોમામાઇડ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) પોટેશિયમ થેલેમાઇડની ક્લોરોબેન્ઝીન સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા એનિલિન બનાવી શકાતું નથી કારણ કે ક્લોરોબેન્ઝીન સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપતું નથી.
આનું કારણ એ છે કે ક્લોરોબેન્ઝીનમાં $C-Cl$ બંધ સંસ્પંદનને કારણે આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા પ્રાપ્ત કરે છે,જે તેને ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા સામે પ્રતિરોધક બનાવે છે.
તેથી,ગેબ્રિયલ થેલેમાઇડ સંશ્લેષણ એ એરાઇલ હેલાઇડ્સનો ઉપયોગ કરીને એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇન્સની તૈયારી માટે યોગ્ય નથી.

(D) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2COOH (A)$ $\xrightarrow{NH_3} CH_3CH_2COONH_4 (B)$ $\xrightarrow{\Delta} CH_3CH_2CONH_2 (C)$ $\xrightarrow{Br_2/KOH} CH_3CH_2NH_2$
અંતિમ પગલું એ હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે,જેમાં એમાઇડ $(C)$ એક ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા એમાઇનમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
જેহেতু નીપજ ઇથાઇલએમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ છે,તેથી એમાઇડ $C$ એ પ્રોપેનામાઇડ $(CH_3CH_2CONH_2)$ હોવું જોઈએ.
આ એમાઇડ પ્રોપેનોઇક એસિડના એમોનિયમ ક્ષારને ગરમ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
તેથી,સંયોજન $A$ એ પ્રોપેનોઇક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ છે.

(C) દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(A)$ નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ નું ઇથેનોલમાં $H_2/Pd$ સાથે રિડક્શન કરવાથી એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ મળે છે.
$(B)$ બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં હાઈડ્રાઝોઈક એસિડ $(HN_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (શ્મિટ પ્રક્રિયા) એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ આપે છે.
$(C)$ બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ નું $Na(Hg)/C_2H_5OH$ સાથે રિડક્શન (મેન્ડિયસ રિડક્શન) કરવાથી બેન્ઝાઈલએમાઈન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ મળે છે,એનિલીન નહીં.
$(D)$ બેન્ઝેમાઈડ $(C_6H_5CONH_2)$ $Br_2/NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન) એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ આપે છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ એનિલીન ઉત્પન્ન કરતું નથી.

(D) $1$. $(P)$ એ $CH_3NH_2$ (મિથાઇલએમાઇન,એલિફેટિક એમાઇન) છે અને $(Q)$ એ $PhNH_2$ (એનિલીન,એરોમેટિક એમાઇન) છે.
$2$. એલિફેટિક એમાઇન એરોમેટિક એમાઇન કરતા વધુ બેઝિક હોય છે. તેથી,$(P) > (Q)$ સાચું છે.
$3$. બંને પ્રાથમિક એમાઇન $(P)$ અને $(Q)$ કાર્બાઇલએમાઇન કસોટી આપે છે. આ સાચું છે.
$4$. બંને પ્રાથમિક એમાઇન હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક $(PhSO_2Cl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેઝમાં દ્રાવ્ય સલ્ફોનેમાઇડ બનાવે છે. આ સાચું છે.
$5$. ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઇન બનાવવા માટે થાય છે. તેનો ઉપયોગ એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇન (જેમ કે એનિલીન) બનાવવા માટે થઈ શકતો નથી કારણ કે એરાઇલ હેલાઇડ ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપતા નથી. તેથી,વિકલ્પ $(D)$ ખોટો છે.

(B) $CH_3-CH=N-OH$ (એસીટાલ્ડોક્સાઈમ) બેકમેન પુનઃરચના (Beckmann rearrangement) દ્વારા એમાઈડ બનાવે છે અથવા નિર્જલીકરણ દ્વારા નાઈટ્રાઈલ બનાવે છે; તે એલિફેટિક પ્રાથમિક એમાઈન ઉત્પન્ન કરતું નથી.
$(a)$ શ્મિટ પ્રક્રિયા: $CH_3-COOH + N_3H \xrightarrow{H_2SO_4} CH_3-NH_2 + CO_2 + N_2$
$(c)$ હોફમેન બ્રોમામાઈડ પ્રક્રિયા: $CH_3-CONH_2 + Br_2 + 4OH^{-} \rightarrow CH_3-NH_2 + CO_3^{2-} + 2Br^{-} + 2H_2O$
$(d)$ આઈસોસાયનાઈડનું જળવિભાજન: $CH_3-NC + 2H_2O \xrightarrow{H^{+}} CH_3-NH_2 + HCOOH$

(A) $1$. ફીનોલ $Zn$ ડસ્ટ (નિસ્યંદન) સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન $(A)$ બનાવે છે.
$2$. બેન્ઝીન સાંદ્ર $HNO_3$ સાથે સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં (નાઈટ્રેશન) પ્રક્રિયા કરીને નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(B)$ બનાવે છે.
$3$. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $Sn/HCl$ સાથે રિડક્શન પામીને એનિલિન $(C)$ બનાવે છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા $Hoffmann$ $Bromamide$ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયામાં,એમાઈડની પ્રક્રિયા $Br_2$ અને $KOH$ સાથે કરવામાં આવે છે જેથી મૂળ એમાઈડ કરતા એક કાર્બન ઓછો ધરાવતું પ્રાથમિક એમાઈન મળે છે. આ પ્રક્રિયામાં કાયરલ કેન્દ્ર પર જ્યાં $NH_2$ ગ્રુપ જોડાયેલ છે ત્યાં કોન્ફિગરેશન જળવાઈ રહે છે. તેથી,$CONH_2$ ગ્રુપ $NH_2$ ગ્રુપ દ્વારા બદલાય છે જ્યારે તેની સ્ટીરિયોકેમિકલ ઓરિએન્ટેશન (વેજ) જળવાઈ રહે છે. $Et$ ગ્રુપ ડેશ પર જ રહે છે જેવું તે પ્રક્રિયકમાં હતું.

(A) ગેબ્રિયલ થેલેમાઇડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ ખાસ કરીને એલિફેટિક પ્રાથમિક એમાઇન્સ $(R-NH_2)$ ની તૈયારી માટે થાય છે.
તેમાં પોટેશિયમ થેલેમાઇડની આલ્કાઇલ હેલાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ આલ્કલાઇન જળવિભાજન કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિ એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇન્સ $(PhNH_2)$ ની તૈયારી માટે યોગ્ય નથી કારણ કે એરાઇલ હેલાઇડ્સ આ પરિસ્થિતિઓમાં થેલેમાઇડ આયન સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપતા નથી.

(A) ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન બનાવવા માટે થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પોટેશિયમ થેલીમાઈડ $S_N2$ પ્રક્રિયા દ્વારા આલ્કાઈલ હેલાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
એરાઈલ હેલાઈડ આ પરિસ્થિતિઓમાં થેલીમાઈડ આયન સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપતા નથી,કારણ કે એરાઈલ હેલાઈડમાં કાર્બન-હેલોજન બંધ આંશિક દ્વિબંધ ધરાવે છે અને ઈલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ વલય ન્યુક્લિયોફાઈલને અપાકર્ષે છે.
તેથી,એનિલીન $(Ph-NH_2)$ જેવા એરોમેટિક એમાઈન આ પદ્ધતિ દ્વારા બનાવી શકાતા નથી.

(A) કાર્બોક્સિલિક એસિડની સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં હાઇડ્રાઝોઇક એસિડ $(N_3H)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રાથમિક એમાઈન બનવાની પ્રક્રિયાને શ્મિટ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કાર્બોક્સિલિક ગ્રુપ $(-COOH)$ નું વિસ્થાપન એમીનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ દ્વારા થાય છે અને $CO_2$ તથા $N_2$ વાયુ મુક્ત થાય છે.

(A) હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા એમાઇડ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એમાઇડ બ્રોમિન અને જલીય અથવા આલ્કોહોલિક બેઝ (જેમ કે $KOH$ અથવા $NaOH$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને મૂળ એમાઇડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછો ધરાવતું પ્રાથમિક એમાઇન બનાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,એસીટામાઇડ બ્રોમિન અને $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથાઈલએમાઈન બનાવે છે:
$CH_3CONH_2 + Br_2 + 4KOH \rightarrow CH_3NH_2 + K_2CO_3 + 2KBr + 2H_2O$
આ પ્રક્રિયા એમાઇડ માટે લાક્ષણિક છે.

(C) એમાઈડનું એમાઈનમાં રૂપાંતર $Hofmann$ બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,એમાઈડની પ્રક્રિયા સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(NaOH)$ અથવા પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(KOH)$ ના જલીય અથવા ઈથેનોલિક દ્રાવણમાં બ્રોમિન સાથે કરવામાં આવે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા: $R-CONH_2 + Br_2 + 4KOH \longrightarrow R-NH_2 + K_2CO_3 + 2KBr + 2H_2O$.
ઉદાહરણ તરીકે,એસીટામાઈડ $(CH_3CONH_2)$ નું મિથાઈલએમાઈન $(CH_3NH_2)$ માં રૂપાંતર: $CH_3CONH_2 + Br_2 + 4KOH \longrightarrow CH_3NH_2 + K_2CO_3 + 2KBr + 2H_2O$.

(B) $N$-Ethylphthalimide (ગેબ્રિયલ થેલેમાઇડ સંશ્લેષણની નીપજ) નું આલ્કલાઇન જળવિભાજન કરવાથી ઇમાઇડ બંધ તૂટે છે અને થેલિક એસિડ (ક્ષાર તરીકે) તથા અનુરૂપ પ્રાથમિક એમાઇન મળે છે,જે આ કિસ્સામાં ethyl amine $(CH_3CH_2NH_2)$ છે.

(B) ફોર્માલ્ડિહાઇડ $(HCHO)$ એ $HCN$ ($NaCN$ અને $dil. H_2SO_4$ માંથી ઉત્પન્ન થાય છે) સાથે પ્રક્રિયા કરીને નીપજ $A$ તરીકે ફોર્માલ્ડિહાઇડ સાયનોહાઇડ્રિન $(HO-CH_2-CN)$ બનાવે છે.
નીપજ $A$ માં રહેલા નાઇટ્રાઇલ સમૂહ $(-CN)$ નું $H_2/Pt$ નો ઉપયોગ કરીને રિડક્શન કરવાથી નીપજ $B$ તરીકે પ્રાથમિક એમાઇન $HO-CH_2-CH_2-NH_2$ ($2$-એમિનોઇથેનોલ) મળે છે.
પ્રક્રિયા:
$HCHO + HCN$ $\rightarrow HO-CH_2-CN$ $\xrightarrow[Pt]{2H_2} HO-CH_2-CH_2-NH_2$

(D) ગેબ્રિયલ થેલેમાઇડ સંશ્લેષણમાં,થેલેમાઇડ આયન ન્યુક્લિયોફાઇલ તરીકે વર્તે છે અને $S_N2$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા આલ્કાઇલ હેલાઇડ $(R-X)$ પર હુમલો કરે છે. આ પ્રક્રિયા ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં હેલાઇડ આયનનું સ્થાન થેલેમાઇડ ગ્રુપ દ્વારા લેવામાં આવે છે.

(D) દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$. ટોલ્યુઈનની $CrO_2Cl_2$ અને ત્યારબાદ જળવિભાજન સાથેની પ્રક્રિયા એ ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા છે,જે બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ આપે છે.
$B$. પ્રાથમિક આલ્કોહોલ (પ્રોપેન$-1-$ઓલ) ની $300^{\circ}C$ તાપમાને $Cu$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ડિહાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા છે,જે પ્રોપેનાલ (આલ્ડિહાઇડ) આપે છે.
$C$. પ્રાથમિક આલ્કોહોલ (પ્રોપેન$-1-$ઓલ) ની $PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) સાથેની પ્રક્રિયા એ મંદ ઓક્સિડેશન છે,જે પ્રોપેનાલ (આલ્ડિહાઇડ) આપે છે.
$D$. એમાઈડ (પ્રોપેનેમાઈડ) ની $LiAlH_4$ સાથેની પ્રક્રિયા એ રિડક્શન પ્રક્રિયા છે,જે પ્રાથમિક એમાઈન (પ્રોપેન$-1-$એમાઈન) આપે છે,આલ્ડિહાઇડ નહીં.
તેથી,જે પ્રક્રિયામાં નીપજ તરીકે આલ્ડિહાઇડ મળતું નથી તે $D$ છે.

(C) પ્રક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઇક એસિડ $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $(B)$ બનાવે છે.
$2$. $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઇલ ક્લોરાઇડ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોબેન્ઝામાઇડ $(C)$ બનાવે છે.
$3$. $m$-બ્રોમોબેન્ઝામાઇડ $Br_2/NaOH$ (હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન) સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોએનિલીન $(D)$ બનાવે છે.
આમ,અંતિમ નીપજ $D$ એ $3$-બ્રોમોએનિલીન છે.

(A) નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ નું આયર્ન $(Fe)$ અને પાણી $(H_2O)$ (ઘણીવાર ઉદ્દીપક તરીકે $HCl$ ની હાજરીમાં) સાથેનું રિડક્શન એ એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ બનાવવા માટેની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NO_2 + 3Fe + 6H_2O \rightarrow C_6H_5NH_2 + 3Fe(OH)_2$
આમ,મુખ્ય નીપજ એનિલીન છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણ છે.
$1$. થેલીમાઇડ $KNH_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પોટેશિયમ થેલીમાઇડ બનાવે છે.
$2$. આ પોટેશિયમ થેલીમાઇડ બેન્ઝાઇલ બ્રોમાઇડ $(PhCH_2Br)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-બેન્ઝાઇલથેલીમાઇડ (મધ્યવર્તી $A$) બનાવે છે.
$3$. $N$-બેન્ઝાઇલથેલીમાઇડનું $KOH$ અને $H_2O$ સાથે જળવિભાજન (ગરમ કરવા પર) કરવાથી બેન્ઝાઇલએમાઇન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ અંતિમ એમાઇન નીપજ $(B)$ તરીકે અને થેલિક એસિડ મળે છે.
આમ,સાચી નીપજ $(B)$ $C_6H_5-CH_2-NH_2$ છે.

(A) $1$. શરૂઆતનો પદાર્થ $o$-ઝાયલીન છે. $KMnO_4/OH^-$ સાથે ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન $(H^+)$ કરવાથી થેલિક એસિડ $(C_6H_4(COOH)_2)$ મળે છે.
$2$. થેલિક એસિડ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એમોનિયમ થેલેટ બનાવે છે,જે ગરમ કરવાથી થેલામાઇડ $(C_6H_4(CONH_2)_2)$ આપે છે.
$3$. થેલામાઇડને વધુ ગરમ કરવાથી $NH_3$ દૂર થાય છે અને થેલીમાઇડ $(C_6H_4(CO)_2NH)$ બને છે.
$4$. આમ,અંતિમ નીપજ $(C)$ થેલીમાઇડ છે.

(B) ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઇન્સની બનાવટ માટે થાય છે.
તેમાં પોટેશિયમ થેલીમાઇડની આલ્કાઇલ હેલાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ત્યારબાદ આલ્કલાઇન જળવિભાજન કરવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ એરોમેટિક એમાઇન્સની બનાવટ માટે થઈ શકતો નથી કારણ કે એરાઇલ હેલાઇડ્સ થેલીમાઇડ આયન સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપતા નથી.
આ પ્રક્રિયા દ્વિતીયક કે તૃતીયક એમાઇન્સ માટે પણ યોગ્ય નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાં:
$CH_3-NH-CH_3$ એ દ્વિતીયક એમાઇન છે.
$(CH_3)_3C-NH_2$ એ પ્રાથમિક એમાઇન છે,પરંતુ તે અવકાશી અવરોધને કારણે આ પ્રક્રિયામાં યોગ્ય રીતે ભાગ લેતું નથી.
$C_6H_5-NH_2$ એ એરોમેટિક એમાઇન છે.
$CH_3-CH_2-NH_2$ એ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઇન છે,જે આ પ્રક્રિયા દ્વારા સરળતાથી બનાવી શકાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $CH_3-CH_2-NH_2$ છે.

(D) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$CH_3-COOH$ $\xrightarrow{NH_3} CH_3-COONH_4 (A)$ $\xrightarrow{\Delta} CH_3-CONH_2 (B)$ $\xrightarrow[Br_2]{KOH} CH_3-NH_2 (C)$.
નીપજ $C$ એ મિથાઈલ એમાઈન છે.
છેલ્લું પગલું એ $\text{Hofmann bromamide degradation}$ પ્રક્રિયા છે,જે એમાઈડને એક કાર્બન પરમાણુ ઓછા ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઈનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.

(D) $1$. પ્રથમ પગલું સાયક્લોહેક્ઝેનોલનું $CrO_3$ નો ઉપયોગ કરીને ઓક્સિડેશન છે,જેથી સાયક્લોહેક્ઝેનોન બને છે.
$2$. બીજું પગલું સાયક્લોહેક્ઝેનોનની મિથાઈલએમાઈન $(CH_3NH_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા છે,જે ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા દ્વારા ઈમાઈન ($N$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનાઈમાઈન) બનાવે છે.
$3$. ત્રીજું પગલું $H_2/Pd$ નો ઉપયોગ કરીને ઈમાઈનનું ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનેશન છે,જે $C=N$ દ્વિબંધને $C-NH$ એકલ બંધમાં ઘટાડે છે,જેના પરિણામે અંતિમ નીપજ $[X]$ તરીકે $N$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનેમાઈન મળે છે.

(C) આલ્કાઈલ સાયનાઈડ $(R-CN)$ નું એસિડિક માધ્યમમાં જળવિભાજન કરવાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(R-COOH)$ અને એમોનિયમ આયનો $(NH_4^+)$ મળે છે,આલ્કાઈલ એમાઈન નહીં. અન્ય વિકલ્પો માટેની પ્રતિક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $R-X + NH_3 \to R-NH_2 + HX$ (આલ્કાઈલ એમાઈન બને છે)
$(b)$ $R-CH=NOH + 4[H] \xrightarrow{Na/C_2H_5OH} R-CH_2-NH_2 + H_2O$ (આલ્કાઈલ એમાઈન બને છે)
$(d)$ $R-CONH_2 + 4[H] \xrightarrow{LiAlH_4} R-CH_2-NH_2 + H_2O$ (આલ્કાઈલ એમાઈન બને છે)

(A) અંતિમ નીપજ $CH_3CH_2NHCH_3$ ($N$-મિથાઇલઈથેનેમાઈન) છે.
પગલું $1$: પ્રક્રિયા $B \xrightarrow[{H^\oplus}]{{LiAlH_4}} CH_3CH_2NHCH_3$ એ એમાઈડ અથવા ઈમાઈનનું રિડક્શન સૂચવે છે. $LiAlH_4$ એમાઈડનું રિડક્શન કરીને એમાઈન બનાવે છે,તેથી $B$ એ $CH_3CH_2CONHCH_3$ હોવું જોઈએ.
પગલું $2$: પ્રક્રિયા $A \xrightarrow[{CHCl_3}]{{KOH}} B$ એ કાર્બાઈલએમાઈન જેવી પ્રક્રિયા છે. આપેલા વિકલ્પો અને પ્રક્રિયાને જોતા,$A$ એ પ્રાથમિક એમાઈન $CH_3CH_2NH_2$ છે.

(C) પગલું $1$: બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(Ph-CN)$ નું $H_3O^\oplus$ સાથે આંશિક જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝેમાઈડ $(Ph-CONH_2)$ નીપજ $(A)$ તરીકે મળે છે.
પગલું $2$: બેન્ઝેમાઈડ $(Ph-CONH_2)$ ની $Br_2 + KOH$ સાથેની પ્રક્રિયા એ હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે.
પગલું $3$: આ પ્રક્રિયા એમાઈડને મૂળ એમાઈડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછા ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઈનમાં ફેરવે છે.
પગલું $4$: આમ,$Ph-CONH_2$ નું એનિલીન $(Ph-NH_2)$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે નીપજ $(B)$ છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા ગેબ્રિયલ થેલીમાઇડ સંશ્લેષણ છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,બેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ પોટેશિયમ થેલીમાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-બેન્ઝાઈલથેલીમાઈડ બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,$N$-બેન્ઝાઈલથેલીમાઈડનું આલ્કલાઇન જળવિભાજન $(HO^-/H_2O)$ કરવાથી બેન્ઝાઈલએમાઈન $(Ph-CH_2-NH_2)$ અને થેલિક એસિડ મળે છે.
તેથી,નીપજ $(A)$ બેન્ઝાઈલએમાઈન છે.