અ Gujarati
Mix Examples of Amines Questions in Gujarati
Class 12 Chemistry · Amines · Mix Examples of Amines
160+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 45 of 160 questions in Gujarati
101
MediumMCQ
નીચે આપેલા સંયોજનોમાં બેઝિકતાનો ક્રમ કયો છે?
$(I)$ પાઇપરીડિન
$(II)$ પિરિડિન
$(III)$ મોર્ફોલિન
$(IV)$ પાયરોલ
$(I)$ પાઇપરીડિન
$(II)$ પિરિડિન
$(III)$ મોર્ફોલિન
$(IV)$ પાયરોલ
A
$I > III > II > IV$
B
$III > II > IV > I$
C
$II > IV > I > III$
D
$II > I > III > IV$
Solution
(A) બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ $I > III > II > IV$ છે.
સંયોજન $I$ (પાઇપરીડિન) અને $III$ (મોર્ફોલિન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^3$-સંકરિત છે,જે તેમને સંયોજન $II$ અને $IV$ કરતા વધુ બેઝિક બનાવે છે.
$I$ અને $III$ ની વચ્ચે,સંયોજન $III$ એ $I$ કરતા ઓછું બેઝિક છે કારણ કે તેમાં રહેલા ઓક્સિજન પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસરને કારણે.
સંયોજન $II$ (પિરિડિન) અને $IV$ (પાયરોલ) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^2$-સંકરિત છે.
સંયોજન $II$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $sp^2$ કક્ષકમાં છે અને તે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતી નથી,તેથી તે પ્રોટોનેશન માટે ઉપલબ્ધ છે.
સંયોજન $IV$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એરોમેટિક સેક્સટેટ (સંસ્પંદન) માં ભાગ લે છે,જે તેને સૌથી ઓછું બેઝિક બનાવે છે.
આમ,ક્રમ $I > III > II > IV$ છે.
સંયોજન $I$ (પાઇપરીડિન) અને $III$ (મોર્ફોલિન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^3$-સંકરિત છે,જે તેમને સંયોજન $II$ અને $IV$ કરતા વધુ બેઝિક બનાવે છે.
$I$ અને $III$ ની વચ્ચે,સંયોજન $III$ એ $I$ કરતા ઓછું બેઝિક છે કારણ કે તેમાં રહેલા ઓક્સિજન પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસરને કારણે.
સંયોજન $II$ (પિરિડિન) અને $IV$ (પાયરોલ) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^2$-સંકરિત છે.
સંયોજન $II$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $sp^2$ કક્ષકમાં છે અને તે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતી નથી,તેથી તે પ્રોટોનેશન માટે ઉપલબ્ધ છે.
સંયોજન $IV$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એરોમેટિક સેક્સટેટ (સંસ્પંદન) માં ભાગ લે છે,જે તેને સૌથી ઓછું બેઝિક બનાવે છે.
આમ,ક્રમ $I > III > II > IV$ છે.
0 likes
View Solution102
Advanced
તમને $A, B, C$ અને $D$ ચિહ્નિત ચાર બોટલ આપવામાં આવી છે,જેમાં નીચે આપેલા કાર્બનિક સંયોજનોમાંથી એક છે:
નીચે મુજબના અવલોકનો કરવામાં આવ્યા હતા:
$(i)$ બોટલ $A$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ કે $1 \ N \ HCl$ બંનેમાં ઓગળતું નથી.
$(ii)$ બોટલ $B$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ માં ઓગળે છે પરંતુ $1 \ N \ HCl$ માં ઓગળતું નથી.
$(iii)$ બોટલ $C$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ અને $1 \ N \ HCl$ બંનેમાં ઓગળે છે.
$(iv)$ બોટલ $D$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ માં ઓગળતું નથી પરંતુ $1 \ N \ HCl$ માં ઓગળે છે.
$(a)$ બોટલ $A, B, C$ અને $D$ માં રહેલા સંયોજનો દર્શાવો.
$(b)$ નિસ્યંદિત પાણીમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્યતા ધરાવતું સંયોજન ....... છે.
| $I: C_6H_5CH_2NH_2$ | $II: C_6H_5CH_2COOH$ |
| $III: C_6H_5CH_2CH_3$ | $IV: C_6H_5CH_2CH(NH_2)COOH$ |
નીચે મુજબના અવલોકનો કરવામાં આવ્યા હતા:
$(i)$ બોટલ $A$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ કે $1 \ N \ HCl$ બંનેમાં ઓગળતું નથી.
$(ii)$ બોટલ $B$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ માં ઓગળે છે પરંતુ $1 \ N \ HCl$ માં ઓગળતું નથી.
$(iii)$ બોટલ $C$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ અને $1 \ N \ HCl$ બંનેમાં ઓગળે છે.
$(iv)$ બોટલ $D$ માં રહેલું સંયોજન $1 \ N \ NaOH$ માં ઓગળતું નથી પરંતુ $1 \ N \ HCl$ માં ઓગળે છે.
$(a)$ બોટલ $A, B, C$ અને $D$ માં રહેલા સંયોજનો દર્શાવો.
$(b)$ નિસ્યંદિત પાણીમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્યતા ધરાવતું સંયોજન ....... છે.
Solution
(D) કાર્બનિક સંયોજનોની $1 \ N \ NaOH$ (બેઝ) અને $1 \ N \ HCl$ (એસિડ) માં દ્રાવ્યતા તેમના એસિડિક અથવા બેઝિક સ્વભાવ પર આધાર રાખે છે.
$(i)$ સંયોજન $A$ તટસ્થ છે કારણ કે તે એસિડ કે બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી. તેથી,$A = III$ $(C_6H_5CH_2CH_3)$.
$(ii)$ સંયોજન $B$ એસિડિક છે કારણ કે તે $NaOH$ માં ઓગળે છે પણ $HCl$ માં નહીં. તેથી,$B = II$ $(C_6H_5CH_2COOH)$.
$(iii)$ સંયોજન $C$ ઉભયગુણી (amphoteric) છે કારણ કે તે $NaOH$ અને $HCl$ બંનેમાં ઓગળે છે. તેથી,$C = IV$ $(C_6H_5CH_2CH(NH_2)COOH)$.
$(iv)$ સંયોજન $D$ બેઝિક છે કારણ કે તે $HCl$ માં ઓગળે છે પણ $NaOH$ માં નહીં. તેથી,$D = I$ $(C_6H_5CH_2NH_2)$.
$(b)$ નિસ્યંદિત પાણીમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્યતા ધરાવતું સંયોજન $IV$ $(C_6H_5CH_2CH(NH_2)COOH)$ છે કારણ કે તે પાણીમાં ઝ્વિટર આયન $(C_6H_5CH_2CH(NH_3^+)COO^-)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જે અત્યંત ધ્રુવીય છે.
$(i)$ સંયોજન $A$ તટસ્થ છે કારણ કે તે એસિડ કે બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી. તેથી,$A = III$ $(C_6H_5CH_2CH_3)$.
$(ii)$ સંયોજન $B$ એસિડિક છે કારણ કે તે $NaOH$ માં ઓગળે છે પણ $HCl$ માં નહીં. તેથી,$B = II$ $(C_6H_5CH_2COOH)$.
$(iii)$ સંયોજન $C$ ઉભયગુણી (amphoteric) છે કારણ કે તે $NaOH$ અને $HCl$ બંનેમાં ઓગળે છે. તેથી,$C = IV$ $(C_6H_5CH_2CH(NH_2)COOH)$.
$(iv)$ સંયોજન $D$ બેઝિક છે કારણ કે તે $HCl$ માં ઓગળે છે પણ $NaOH$ માં નહીં. તેથી,$D = I$ $(C_6H_5CH_2NH_2)$.
$(b)$ નિસ્યંદિત પાણીમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્યતા ધરાવતું સંયોજન $IV$ $(C_6H_5CH_2CH(NH_2)COOH)$ છે કારણ કે તે પાણીમાં ઝ્વિટર આયન $(C_6H_5CH_2CH(NH_3^+)COO^-)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જે અત્યંત ધ્રુવીય છે.
0 likes
View Solution103
MediumMCQ
બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ નીચેનામાંથી કોના દ્વારા મેળવી શકાય છે:
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$A$ અને $D$
B
માત્ર $B$
C
$A$ અને $B$
D
$B$ અને $C$
Solution
(C) બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(C_6H_5CH_2NC)$ નું સંશ્લેષણ નીચેની પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા પ્રાપ્ત કરી શકાય છે:
$(A)$ બેન્ઝાઇલ બ્રોમાઇડ $(C_6H_5CH_2Br)$ એ $AgCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(C_6H_5CH_2NC)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે બનાવે છે,કારણ કે $AgCN$ એ સહસંયોજક સંયોજન છે.
$(B)$ બેન્ઝાઇલ એમાઇન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ એ પ્રાથમિક એમાઇન છે. પ્રાથમિક એમાઇન ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે ગરમ કરવા પર કાર્બાઇલેમાઇન પ્રતિક્રિયા આપે છે અને આઇસોસાયનાઇડ $(R-NC)$ બનાવે છે. આમ,બેન્ઝાઇલ એમાઇન બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ આપે છે.
$(C)$ $N$-મિથાઇલબેન્ઝાઇલ એમાઇન એ દ્વિતીયક એમાઇન છે અને તે કાર્બાઇલેમાઇન પ્રતિક્રિયા આપતું નથી.
$(D)$ બેન્ઝાઇલ ટોસિલેટ $(C_6H_5CH_2OTs)$ એ $KCN$ (આયનીય સંયોજન) સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાઇલ સાયનાઇડ $(C_6H_5CH_2CN)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે બનાવે છે.
તેથી,બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ પ્રતિક્રિયા $(A)$ અને $(B)$ માં મેળવવામાં આવે છે.
$(A)$ બેન્ઝાઇલ બ્રોમાઇડ $(C_6H_5CH_2Br)$ એ $AgCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(C_6H_5CH_2NC)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે બનાવે છે,કારણ કે $AgCN$ એ સહસંયોજક સંયોજન છે.
$(B)$ બેન્ઝાઇલ એમાઇન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ એ પ્રાથમિક એમાઇન છે. પ્રાથમિક એમાઇન ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે ગરમ કરવા પર કાર્બાઇલેમાઇન પ્રતિક્રિયા આપે છે અને આઇસોસાયનાઇડ $(R-NC)$ બનાવે છે. આમ,બેન્ઝાઇલ એમાઇન બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ આપે છે.
$(C)$ $N$-મિથાઇલબેન્ઝાઇલ એમાઇન એ દ્વિતીયક એમાઇન છે અને તે કાર્બાઇલેમાઇન પ્રતિક્રિયા આપતું નથી.
$(D)$ બેન્ઝાઇલ ટોસિલેટ $(C_6H_5CH_2OTs)$ એ $KCN$ (આયનીય સંયોજન) સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાઇલ સાયનાઇડ $(C_6H_5CH_2CN)$ મુખ્ય નીપજ તરીકે બનાવે છે.
તેથી,બેન્ઝાઇલ આઇસોસાયનાઇડ પ્રતિક્રિયા $(A)$ અને $(B)$ માં મેળવવામાં આવે છે.
0 likes
View Solution104
DifficultMCQ
નીચે આપેલી પ્રક્રિયાઓમાંથી કેટલી પ્રક્રિયાઓ એરોમેટિક એમાઈન બનાવશે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$
Solution
(C) દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. બેન્ઝામાઈડ $Br_2$ અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન) એનિલિન બનાવે છે,જે એક એરોમેટિક એમાઈન છે.
$2$. પોટેશિયમ થેલીમાઈડ ક્લોરોબેન્ઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી કારણ કે એરાઈલ હેલાઈડ્સ $C-Cl$ બંધના આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતાને કારણે $S_N2$ પ્રક્રિયા માટે નબળા સબસ્ટ્રેટ છે.
$3$. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $H_2/Pd-C$ સાથે ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનેશન દ્વારા એનિલિન બનાવે છે,જે એક એરોમેટિક એમાઈન છે.
$4$. એસીટેનિલાઈડ $dil. H_2SO_4$ અને ગરમી સાથે એસિડ-ઉદ્દીપકીય જળવિભાજન દ્વારા એનિલિન અને એસિટિક એસિડ બનાવે છે. એનિલિન એક એરોમેટિક એમાઈન છે.
આમ,પ્રક્રિયા $1$,$3$,અને $4$ એરોમેટિક એમાઈન બનાવે છે. કુલ સંખ્યા $3$ છે.
$1$. બેન્ઝામાઈડ $Br_2$ અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન) એનિલિન બનાવે છે,જે એક એરોમેટિક એમાઈન છે.
$2$. પોટેશિયમ થેલીમાઈડ ક્લોરોબેન્ઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી કારણ કે એરાઈલ હેલાઈડ્સ $C-Cl$ બંધના આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતાને કારણે $S_N2$ પ્રક્રિયા માટે નબળા સબસ્ટ્રેટ છે.
$3$. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $H_2/Pd-C$ સાથે ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનેશન દ્વારા એનિલિન બનાવે છે,જે એક એરોમેટિક એમાઈન છે.
$4$. એસીટેનિલાઈડ $dil. H_2SO_4$ અને ગરમી સાથે એસિડ-ઉદ્દીપકીય જળવિભાજન દ્વારા એનિલિન અને એસિટિક એસિડ બનાવે છે. એનિલિન એક એરોમેટિક એમાઈન છે.
આમ,પ્રક્રિયા $1$,$3$,અને $4$ એરોમેટિક એમાઈન બનાવે છે. કુલ સંખ્યા $3$ છે.
0 likes
View Solution105
MediumMCQ
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો :
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો :
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
| $a$. ગેબ્રિયલ સંશ્લેષણ | $i$. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ |
| $b$. કોલ્બે સંશ્લેષણ | $ii$. ઈથર્સ |
| $c$. વિલિયમસન સંશ્લેષણ | $iii$. પ્રાથમિક એમાઈન્સ |
| $d$. ઈટાર્ડ પ્રક્રિયા | $iv$. સેલિસિલિક એસિડ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો :
A
$a-iii, b-i, c-ii, d-iv$
B
$a-ii, b-iii, c-i, d-iv$
C
$a-iv, b-iii, c-i, d-ii$
D
$a-iii, b-iv, c-ii, d-i$
Solution
(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a$. ગેબ્રિયલ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ $1^{\circ}$ એમાઈન્સ $(iii)$ બનાવવા માટે થાય છે.
$b$. કોલ્બે સંશ્લેષણ (કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા) નો ઉપયોગ સેલિસિલિક એસિડ $(iv)$ બનાવવા માટે થાય છે.
$c$. વિલિયમસન સંશ્લેષણનો ઉપયોગ ઈથર્સ $(ii)$ બનાવવા માટે થાય છે.
$d$. ઈટાર્ડ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ ટોલ્યુઈનનું બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(i)$ માં ઓક્સિડેશન કરવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $a-iii, b-iv, c-ii, d-i$ છે.
$a$. ગેબ્રિયલ સંશ્લેષણનો ઉપયોગ $1^{\circ}$ એમાઈન્સ $(iii)$ બનાવવા માટે થાય છે.
$b$. કોલ્બે સંશ્લેષણ (કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા) નો ઉપયોગ સેલિસિલિક એસિડ $(iv)$ બનાવવા માટે થાય છે.
$c$. વિલિયમસન સંશ્લેષણનો ઉપયોગ ઈથર્સ $(ii)$ બનાવવા માટે થાય છે.
$d$. ઈટાર્ડ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ ટોલ્યુઈનનું બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(i)$ માં ઓક્સિડેશન કરવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $a-iii, b-iv, c-ii, d-i$ છે.
0 likes
View Solution106
DifficultMCQ
ઉપરના રૂપાંતરણમાં,ઉમેરવા માટેના પ્રક્રિયકોનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$(i) Fe / H^{+}, (ii) HONO, (iii) CuCl, (iv) KMnO_4, (v) Br_2$
B
$(i) KMnO_4, (ii) Br_2 / Fe, (iii) Fe / H^{+}, (iv) Cl_2$
C
$(i) Br_2 / Fe, (ii) Fe / H^{+}, (iii) HONO, (iv) CuCl, (v) KMnO_4$
D
$(i) Br_2 / Fe, (ii) Fe / H^{+}, (iii) KMnO_4, (iv) Cl_2$
Solution
(C) $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈનનું $3$-બ્રોમો-$4$-ક્લોરોબેન્ઝોઈક એસિડમાં રૂપાંતરણ નીચેના પગલાંઓ દ્વારા થાય છે:
$1$. ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન: $Br_2 / Fe$ નો ઉપયોગ કરીને $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈનનું બ્રોમિનેશન કરવામાં આવે છે,જે મિથાઈલ સમૂહની સાપેક્ષમાં ઓર્થો સ્થાન પર બ્રોમીન પરમાણુ દાખલ કરે છે.
$2$. રિડક્શન: નાઈટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ નું $Fe / H^+$ નો ઉપયોગ કરીને એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ માં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
$3$. ડાયઝોટાઈઝેશન: એમિનો સમૂહને $0-5 \ ^\circ C$ તાપમાને $HONO$ (નાઈટ્રસ એસિડ) નો ઉપયોગ કરીને ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $(-N_2^+Cl^-)$ માં ફેરવવામાં આવે છે.
$4$. સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા: $CuCl$ નો ઉપયોગ કરીને ડાયઝોનિયમ સમૂહને ક્લોરિન પરમાણુ દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
$5$. ઓક્સિડેશન: મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ નું $KMnO_4$ નો ઉપયોગ કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(i) Br_2 / Fe, (ii) Fe / H^{+}, (iii) HONO, (iv) CuCl, (v) KMnO_4$ છે.
$1$. ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન: $Br_2 / Fe$ નો ઉપયોગ કરીને $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈનનું બ્રોમિનેશન કરવામાં આવે છે,જે મિથાઈલ સમૂહની સાપેક્ષમાં ઓર્થો સ્થાન પર બ્રોમીન પરમાણુ દાખલ કરે છે.
$2$. રિડક્શન: નાઈટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ નું $Fe / H^+$ નો ઉપયોગ કરીને એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ માં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
$3$. ડાયઝોટાઈઝેશન: એમિનો સમૂહને $0-5 \ ^\circ C$ તાપમાને $HONO$ (નાઈટ્રસ એસિડ) નો ઉપયોગ કરીને ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $(-N_2^+Cl^-)$ માં ફેરવવામાં આવે છે.
$4$. સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા: $CuCl$ નો ઉપયોગ કરીને ડાયઝોનિયમ સમૂહને ક્લોરિન પરમાણુ દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
$5$. ઓક્સિડેશન: મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ નું $KMnO_4$ નો ઉપયોગ કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(i) Br_2 / Fe, (ii) Fe / H^{+}, (iii) HONO, (iv) CuCl, (v) KMnO_4$ છે.
0 likes
View Solution107
DifficultMCQ
નીચેની મલ્ટિસ્ટેપ પ્રતિક્રિયા શ્રેણીમાં બનતી અંતિમ નીપજ $A$ કઈ છે?
A
બેન્ઝેમાઇડ
B
એનિલીન
C
બેન્ઝોઈલ બ્રોમાઈડ
D
બેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(B) $1$. બ્રોમોબેન્ઝીન ઈથરમાં $Mg$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ બનાવે છે.
$2$. ફિનાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H^+)$ દ્વારા બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ આપે છે.
$3$. બેન્ઝોઈક એસિડ $NH_3$ અને ગરમી $(\Delta)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝેમાઇડ $(C_6H_5CONH_2)$ બનાવે છે.
$4$. બેન્ઝેમાઇડ $Br_2$ અને $NaOH$ સાથે હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા કરીને એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ બનાવે છે.
તેથી, અંતિમ નીપજ $A$ એનિલીન છે.
$2$. ફિનાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H^+)$ દ્વારા બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ આપે છે.
$3$. બેન્ઝોઈક એસિડ $NH_3$ અને ગરમી $(\Delta)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝેમાઇડ $(C_6H_5CONH_2)$ બનાવે છે.
$4$. બેન્ઝેમાઇડ $Br_2$ અને $NaOH$ સાથે હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા કરીને એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ બનાવે છે.
તેથી, અંતિમ નીપજ $A$ એનિલીન છે.
0 likes
View Solution108
MediumMCQ
$6.55 \ g$ એનિલીનમાંથી,એસિટાનિલાઈડની મહત્તમ માત્રા જે તૈયાર કરી શકાય તે _ $\times 10^{-1} \ g$ હશે.
A
$90$
B
$96$
C
$97$
D
$95$
Solution
(D) એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ ની એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ સાથેની પ્રક્રિયાથી એસિટાનિલાઈડ $(C_6H_5NHCOCH_3)$ બને છે.
એનિલીનનું મોલર દળ = $93 \ g/mol$.
એસિટાનિલાઈડનું મોલર દળ = $135 \ g/mol$.
સ્ટોઈકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ એનિલીન $1 \ mol$ એસિટાનિલાઈડ બનાવે છે.
$93 \ g$ એનિલીન $135 \ g$ એસિટાનિલાઈડ બનાવે છે.
તેથી,$6.55 \ g$ એનિલીન $\frac{135}{93} \times 6.55 \ g = 9.508 \ g \approx 9.5 \ g$ બનાવે છે.
આપેલ ફોર્મેટમાં રૂપાંતર કરતા: $9.5 \ g = 95 \times 10^{-1} \ g$.
એનિલીનનું મોલર દળ = $93 \ g/mol$.
એસિટાનિલાઈડનું મોલર દળ = $135 \ g/mol$.
સ્ટોઈકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ એનિલીન $1 \ mol$ એસિટાનિલાઈડ બનાવે છે.
$93 \ g$ એનિલીન $135 \ g$ એસિટાનિલાઈડ બનાવે છે.
તેથી,$6.55 \ g$ એનિલીન $\frac{135}{93} \times 6.55 \ g = 9.508 \ g \approx 9.5 \ g$ બનાવે છે.
આપેલ ફોર્મેટમાં રૂપાંતર કરતા: $9.5 \ g = 95 \times 10^{-1} \ g$.
0 likes
View Solution109
MediumMCQ
$X \ g$ ઇથેનેમાઇનની પ્રક્રિયા $NaNO_2 / HCl$ સાથે કરવામાં આવી અને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા $N_2$ અને $HCl$ મુક્ત થયા. ઉત્પન્ન થયેલ $HCl$ ને $0.2 \ mol$ $NaOH$ દ્વારા સંપૂર્ણપણે તટસ્થ કરવામાં આવ્યું. $X$ કેટલા છે . . . .
A
$7$
B
$8$
C
$9$
D
$10$
Solution
(C) ઇથેનેમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ ની $NaNO_2 / HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ઇથાઇલ ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ બને છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી ઇથેનોલ,$N_2$ અને $HCl$ મળે છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયા: $CH_3CH_2NH_2 + NaNO_2 + HCl \rightarrow CH_3CH_2OH + N_2 + NaCl + H_2O$.
પ્રશ્ન મુજબ,મુક્ત થયેલ $HCl$ ને $0.2 \ mol$ $NaOH$ દ્વારા તટસ્થ કરવામાં આવે છે. સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ ઇથેનેમાઇન $1 \ mol$ $HCl$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આથી,$0.2 \ mol$ $HCl$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $0.2 \ mol$ ઇથેનેમાઇન વપરાયું હશે.
ઇથેનેમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ નું આણ્વીય દળ $45 \ g/mol$ છે.
દળ $X = \text{મોલ} \times \text{આણ્વીય દળ} = 0.2 \ mol \times 45 \ g/mol = 9 \ g$.
તેથી,$X = 9$.
સમગ્ર પ્રક્રિયા: $CH_3CH_2NH_2 + NaNO_2 + HCl \rightarrow CH_3CH_2OH + N_2 + NaCl + H_2O$.
પ્રશ્ન મુજબ,મુક્ત થયેલ $HCl$ ને $0.2 \ mol$ $NaOH$ દ્વારા તટસ્થ કરવામાં આવે છે. સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ ઇથેનેમાઇન $1 \ mol$ $HCl$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આથી,$0.2 \ mol$ $HCl$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $0.2 \ mol$ ઇથેનેમાઇન વપરાયું હશે.
ઇથેનેમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ નું આણ્વીય દળ $45 \ g/mol$ છે.
દળ $X = \text{મોલ} \times \text{આણ્વીય દળ} = 0.2 \ mol \times 45 \ g/mol = 9 \ g$.
તેથી,$X = 9$.
0 likes
View Solution110
MediumMCQ
$9.3 \ g$ શુદ્ધ એનિલિનનું ડાયઝોટાઈઝેશન અને ત્યારબાદ ફિનોલ સાથે કપલિંગ કરવાથી નારંગી રંગની ડાઈ મળે છે. ઉત્પન્ન થયેલ નારંગી ડાઈનું દળ ($100\%$ યીલ્ડ/રૂપાંતરણ ધારો) . . . . . $g$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$20$
B
$25$
C
$30$
D
$35$
Solution
(A) પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ $\xrightarrow{NaNO_2 + HCl, T < 5^{\circ}C}$ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$
બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ + ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ $\rightarrow$ $p$-હાઇડ્રોક્સીએઝોબેન્ઝીન (નારંગી ડાઈ,$C_{12}H_{10}N_2O$)
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \text{ મોલ}$ એનિલિન $1 \text{ મોલ}$ નારંગી ડાઈ આપે છે.
એનિલિનનું મોલર દળ = $93 \ g \ mol^{-1}$.
એનિલિનના મોલ = $\frac{9.3 \ g}{93 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
નારંગી ડાઈનું મોલર દળ = $198 \ g \ mol^{-1}$.
$0.1 \ mol$ એનિલિન $0.1 \ mol$ ડાઈ ઉત્પન્ન કરશે.
નારંગી ડાઈનું દળ = $0.1 \ mol \times 198 \ g \ mol^{-1} = 19.8 \ g$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં,તે $20 \ g$ થાય છે.
એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ $\xrightarrow{NaNO_2 + HCl, T < 5^{\circ}C}$ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$
બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ + ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ $\rightarrow$ $p$-હાઇડ્રોક્સીએઝોબેન્ઝીન (નારંગી ડાઈ,$C_{12}H_{10}N_2O$)
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \text{ મોલ}$ એનિલિન $1 \text{ મોલ}$ નારંગી ડાઈ આપે છે.
એનિલિનનું મોલર દળ = $93 \ g \ mol^{-1}$.
એનિલિનના મોલ = $\frac{9.3 \ g}{93 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
નારંગી ડાઈનું મોલર દળ = $198 \ g \ mol^{-1}$.
$0.1 \ mol$ એનિલિન $0.1 \ mol$ ડાઈ ઉત્પન્ન કરશે.
નારંગી ડાઈનું દળ = $0.1 \ mol \times 198 \ g \ mol^{-1} = 19.8 \ g$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં,તે $20 \ g$ થાય છે.
0 likes
View Solution111
MediumMCQ
બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડના એમોનોલિસિસ દ્વારા એક એમાઈન $(X)$ તૈયાર કરવામાં આવે છે. તેમાં $p-$ટોલ્યુઈનસલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ ઉમેરતા દ્રાવણ પારદર્શક રહે છે. બનેલા એમાઈન $(X)$ નું મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં કેટલું હશે? (આપેલ મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં: $C=12, H=1, O=16, N=14, S=32, Cl=35.5$)
A
$287$
B
$288$
C
$289$
D
$290$
Solution
(A) વધારે પડતા બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5CH_2Cl)$ નું એમોનિયા $(NH_3)$ સાથે એમોનોલિસિસ કરવાથી તૃતીયક એમાઈન,ટ્રાયબેન્ઝાઈલ એમાઈન,$(C_6H_5CH_2)_3N$ બને છે.
આ એક $3^{\circ}$ એમાઈન છે,જે $p-$ટોલ્યુઈનસલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ (હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી કારણ કે તેમાં નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,દ્રાવણ પારદર્શક રહે છે.
એમાઈન $(X)$ નું રાસાયણિક સૂત્ર $(C_6H_5CH_2)_3N$ છે,જે $C_{21}H_{21}N$ છે.
મોલર દળની ગણતરી નીચે મુજબ છે: $(21 \times 12) + (21 \times 1) + (1 \times 14) = 252 + 21 + 14 = 287 \ g \ mol^{-1}$.
આ એક $3^{\circ}$ એમાઈન છે,જે $p-$ટોલ્યુઈનસલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ (હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી કારણ કે તેમાં નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,દ્રાવણ પારદર્શક રહે છે.
એમાઈન $(X)$ નું રાસાયણિક સૂત્ર $(C_6H_5CH_2)_3N$ છે,જે $C_{21}H_{21}N$ છે.
મોલર દળની ગણતરી નીચે મુજબ છે: $(21 \times 12) + (21 \times 1) + (1 \times 14) = 252 + 21 + 14 = 287 \ g \ mol^{-1}$.
0 likes
View Solution112
AdvancedMCQ
$STATEMENT-1$: એનિલિનની $0^{\circ} C$ તાપમાને $NaNO_2 / HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા બાદ $\beta$-નેપ્થોલ સાથે કપલિંગ કરવાથી ઘેરા વાદળી રંગના અવક્ષેપ મળે છે.
$STATEMENT-2$: એનિલિનની $0^{\circ} C$ તાપમાને $NaNO_2 / HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા બાદ $\beta$-નેપ્થોલ સાથે કપલિંગ કરવાથી બનતા સંયોજનનો રંગ વિસ્તૃત સંયુગ્મન (extended conjugation) ને કારણે હોય છે.
$STATEMENT-2$: એનિલિનની $0^{\circ} C$ તાપમાને $NaNO_2 / HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા બાદ $\beta$-નેપ્થોલ સાથે કપલિંગ કરવાથી બનતા સંયોજનનો રંગ વિસ્તૃત સંયુગ્મન (extended conjugation) ને કારણે હોય છે.
A
$STATEMENT-1$ સાચું છે,$STATEMENT-2$ સાચું છે; $STATEMENT-2$ એ $STATEMENT-1$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$STATEMENT-1$ સાચું છે,$STATEMENT-2$ સાચું છે; $STATEMENT-2$ એ $STATEMENT-1$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$STATEMENT-1$ સાચું છે,$STATEMENT-2$ ખોટું છે
D
$STATEMENT-1$ ખોટું છે,$STATEMENT-2$ સાચું છે
Solution
(D) એનિલિન $0-5^{\circ} C$ તાપમાને $NaNO_2 / HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$ બનાવે છે.
આ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બેઝિક માધ્યમમાં $\beta$-નેપ્થોલ સાથે કપલિંગ પ્રક્રિયા કરીને ડાય (રંજક) બનાવે છે.
બનતી ડાય $1$-ફિનાઇલએઝો-$2$-નેપ્થોલ છે,જેનો રંગ ઘેરો લાલ (scarlet red) હોય છે,ઘેરો વાદળી નહીં.
તેથી,$STATEMENT-1$ ખોટું છે.
$STATEMENT-2$ સાચું છે કારણ કે એઝો ડાયનો રંગ ખરેખર $-N=N-$ સમૂહ દ્વારા બે એરોમેટિક વલયો વચ્ચેના વિસ્તૃત સંયુગ્મનને કારણે હોય છે.
આ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બેઝિક માધ્યમમાં $\beta$-નેપ્થોલ સાથે કપલિંગ પ્રક્રિયા કરીને ડાય (રંજક) બનાવે છે.
બનતી ડાય $1$-ફિનાઇલએઝો-$2$-નેપ્થોલ છે,જેનો રંગ ઘેરો લાલ (scarlet red) હોય છે,ઘેરો વાદળી નહીં.
તેથી,$STATEMENT-1$ ખોટું છે.
$STATEMENT-2$ સાચું છે કારણ કે એઝો ડાયનો રંગ ખરેખર $-N=N-$ સમૂહ દ્વારા બે એરોમેટિક વલયો વચ્ચેના વિસ્તૃત સંયુગ્મનને કારણે હોય છે.
0 likes
View Solution113
AdvancedMCQ
કોલમ $I$ ના દરેક સંયોજનને કોલમ $II$ માં તેની લાક્ષણિક પ્રક્રિયા(ઓ) સાથે જોડો.
| કોલમ $I$ | કોલમ $II$ |
|---|---|
| $A$. $CH_3CH_2CH_2CN$ | $p$. $Pd-C/H_2$ સાથે રિડક્શન |
| $B$. $CH_3CH_2OCOCH_3$ | $q$. $SnCl_2/HCl$ સાથે રિડક્શન |
| $C$. $CH_3-CH=CH-CH_2OH$ | $r$. ક્લોરોફોર્મ અને આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા દુર્ગંધ આવવી |
| $D$. $CH_3CH_2CH_2CH_2NH_2$ | $s$. ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ $(DIBAL-H)$ સાથે રિડક્શન |
| $t$. આલ્કલાઇન જળવિભાજન |
A
$A-p, q, s; B-t; C-p, s; D-r$
B
$A-p, q, s; B-t; C-p; D-r$
C
$A-q, s; B-t; C-p, s; D-r$
D
$A-p, q, s; B-t; C-s; D-r$
Solution
(A) . $CH_3CH_2CH_2CN$ (નાઈટ્રાઈલ) $Pd-C/H_2$ $(p)$,$SnCl_2/HCl$ (સ્ટીફન રિડક્શન,$q$) અને $DIBAL-H$ $(s)$ સાથે રિડક્શન પામે છે.
$B$. $CH_3CH_2OCOCH_3$ (એસ્ટર) આલ્કલાઇન જળવિભાજન $(t)$ પામે છે.
$C$. $CH_3-CH=CH-CH_2OH$ (એલાઈલિક આલ્કોહોલ) $Pd-C/H_2$ $(p)$ સાથે દ્વિબંધનું રિડક્શન અને $DIBAL-H$ $(s)$ સાથે રિડક્શન પામી શકે છે.
$D$. $CH_3CH_2CH_2CH_2NH_2$ (પ્રાથમિક એમાઈન) $CHCl_3/alc. KOH$ $(r)$ સાથે કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી (દુર્ગંધ) આપે છે.
$B$. $CH_3CH_2OCOCH_3$ (એસ્ટર) આલ્કલાઇન જળવિભાજન $(t)$ પામે છે.
$C$. $CH_3-CH=CH-CH_2OH$ (એલાઈલિક આલ્કોહોલ) $Pd-C/H_2$ $(p)$ સાથે દ્વિબંધનું રિડક્શન અને $DIBAL-H$ $(s)$ સાથે રિડક્શન પામી શકે છે.
$D$. $CH_3CH_2CH_2CH_2NH_2$ (પ્રાથમિક એમાઈન) $CHCl_3/alc. KOH$ $(r)$ સાથે કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી (દુર્ગંધ) આપે છે.
0 likes
View Solution114
AdvancedMCQ
એક ટ્રાયનાઈટ્રો સંયોજન,$1,3,5$-ટ્રિસ-($4$-નાઈટ્રોફિનાઈલ)બેન્ઝીન,$Sn/HCl$ ના વધારા સાથે સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નીપજ આપે છે,જે $0^{\circ} C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ ના વધારા સાથે પ્રક્રિયા કરીને $P$ નીપજ આપે છે. $P$,ઓરડાના તાપમાને વધારાના $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Q$ નીપજ આપે છે. જલીય માધ્યમમાં $Q$ નું બ્રોમિનેશન કરવાથી $R$ નીપજ મળે છે. સંયોજન $P$,બેઝિક પરિસ્થિતિમાં ફિનોલના વધારા સાથે પ્રક્રિયા કરીને $S$ નીપજ આપે છે.
સંયોજન $Q$ અને $R$ વચ્ચેનો મોલર દળનો તફાવત $474 \ g \ mol^{-1}$ છે અને સંયોજન $P$ અને $S$ વચ્ચેનો તફાવત $172.5 \ g \ mol^{-1}$ છે.
$(1)$ $R$ ના એક અણુમાં હાજર વિષમ પરમાણુઓની સંખ્યા . . . . . છે.
[ઉપયોગ: મોલર દળ (in $g \ mol^{-1}$): $H=1, C=12, N=14, O=16, Br=80, Cl=35.5$
$C$ અને $H$ સિવાયના પરમાણુઓને વિષમ પરમાણુઓ ગણવામાં આવે છે]
$(2)$ $S$ ના એક અણુમાં હાજર કાર્બન પરમાણુઓ અને વિષમ પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા . . . . . .
[ઉપયોગ: મોલર દળ in $g \ mol^{-1}$]: $H=1, C=12, N=14, O=16, Br=80, Cl=35.5$
$C$ અને $H$ સિવાયના પરમાણુઓને વિષમ પરમાણુઓ ગણવામાં આવે છે
પ્રશ્ન $(1)$ અને $(2)$ માટે જવાબ આપો.
સંયોજન $Q$ અને $R$ વચ્ચેનો મોલર દળનો તફાવત $474 \ g \ mol^{-1}$ છે અને સંયોજન $P$ અને $S$ વચ્ચેનો તફાવત $172.5 \ g \ mol^{-1}$ છે.
$(1)$ $R$ ના એક અણુમાં હાજર વિષમ પરમાણુઓની સંખ્યા . . . . . છે.
[ઉપયોગ: મોલર દળ (in $g \ mol^{-1}$): $H=1, C=12, N=14, O=16, Br=80, Cl=35.5$
$C$ અને $H$ સિવાયના પરમાણુઓને વિષમ પરમાણુઓ ગણવામાં આવે છે]
$(2)$ $S$ ના એક અણુમાં હાજર કાર્બન પરમાણુઓ અને વિષમ પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા . . . . . .
[ઉપયોગ: મોલર દળ in $g \ mol^{-1}$]: $H=1, C=12, N=14, O=16, Br=80, Cl=35.5$
$C$ અને $H$ સિવાયના પરમાણુઓને વિષમ પરમાણુઓ ગણવામાં આવે છે
પ્રશ્ન $(1)$ અને $(2)$ માટે જવાબ આપો.
A
$8, 50$
B
$9, 51$
C
$7, 60$
D
$6, 45$
0 likes
View Solution115
DifficultMCQ
આપેલા સંયોજનોમાંથી,કયું સંયોજન $NaNO_2$ અને મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા પછી $\beta$-નેપ્થોલના આલ્કલાઇન દ્રાવણમાં ઉમેરતા તેજસ્વી રંગીન ડાય (dye) બનાવશે?
A
B
C
D
Solution
(C) વર્ણવેલી પ્રક્રિયા એ એઝો કપલિંગ પ્રક્રિયા છે,જે પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઇન્સની લાક્ષણિકતા છે.
પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઇન્સ $0-5 \ ^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
આ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર ત્યારબાદ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $\beta$-નેપ્થોલ જેવા ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ એરોમેટિક સંયોજનો સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન (કપલિંગ) પ્રક્રિયા કરીને તીવ્ર રંગીન એઝો ડાય બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$A$ એ $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન (તૃતીયક એરોમેટિક એમાઇન) છે.
$B$ એ $N$-મિથાઈલએનિલીન (દ્વિતીયક એરોમેટિક એમાઇન) છે.
$C$ એ $p$-ટોલ્યુઈડિન (પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઇન) છે.
$D$ એ બેન્ઝાઈલએમાઇન (પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઇન) છે,જે અસ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે જે વિઘટન પામીને આલ્કોહોલ બનાવે છે.
આમ,$p$-ટોલ્યુઈડિન $(C)$ એ સાચું સંયોજન છે જે સ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર અને ત્યારબાદ એઝો ડાય બનાવે છે.
પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઇન્સ $0-5 \ ^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
આ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર ત્યારબાદ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $\beta$-નેપ્થોલ જેવા ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ એરોમેટિક સંયોજનો સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન (કપલિંગ) પ્રક્રિયા કરીને તીવ્ર રંગીન એઝો ડાય બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$A$ એ $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન (તૃતીયક એરોમેટિક એમાઇન) છે.
$B$ એ $N$-મિથાઈલએનિલીન (દ્વિતીયક એરોમેટિક એમાઇન) છે.
$C$ એ $p$-ટોલ્યુઈડિન (પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઇન) છે.
$D$ એ બેન્ઝાઈલએમાઇન (પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઇન) છે,જે અસ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે જે વિઘટન પામીને આલ્કોહોલ બનાવે છે.
આમ,$p$-ટોલ્યુઈડિન $(C)$ એ સાચું સંયોજન છે જે સ્થાયી ડાયઝોનિયમ ક્ષાર અને ત્યારબાદ એઝો ડાય બનાવે છે.
0 likes
View Solution116
MediumMCQ
નીચેની પ્રતિક્રિયાઓની શ્રેણી માટે સાચો વિકલ્પ(ઓ) છે:
$(A)$ $Q = KNO_2, W = LiAlH_4$
$(B)$ $R =$ બેન્ઝેનેમાઈન,$V = KCN$
$(C)$ $Q = AgNO_2, R =$ ફિનાઈલમેથેનેમાઈન
$(D)$ $W = LiAlH_4, V = AgCN$
$(A)$ $Q = KNO_2, W = LiAlH_4$
$(B)$ $R =$ બેન્ઝેનેમાઈન,$V = KCN$
$(C)$ $Q = AgNO_2, R =$ ફિનાઈલમેથેનેમાઈન
$(D)$ $W = LiAlH_4, V = AgCN$
A
$A, B$
B
$C, D$
C
$A, C$
D
$A, D$
Solution
(B) $1$. પ્રતિક્રિયા શ્રેણી $PhCH_3$ (ટોલ્યુઈન) થી શરૂ થાય છે જે $Br_2/light$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $P$ $(PhCH_2Br)$ બનાવે છે.
$2$. $P$ $(PhCH_2Br)$ એ $AgNO_2$ અને ત્યારબાદ $H_2, Pd/C$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $R$ ($PhCH_2NH_2$,ફિનાઈલમેથેનેમાઈન) આપે છે. તેથી,$Q = AgNO_2$.
$3$. $R$ $(PhCH_2NH_2)$ એ $CHCl_3/KOH$ સાથે કાર્બાઈલેમાઈન પ્રતિક્રિયા આપીને દુર્ગંધયુક્ત આઈસોસાયનાઈડ $(PhCH_2NC)$ બનાવે છે.
$4$. $PhCH_3$ નું ઓક્સિડેશન થઈને $T$ $(PhCOOH)$ બને છે,જે $NH_3$ અને ગરમી સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $U$ $(PhCONH_2)$ બનાવે છે.
$5$. $U$ $(PhCONH_2)$ નું $W$ $(LiAlH_4)$ દ્વારા રિડક્શન થઈને $R$ $(PhCH_2NH_2)$ બને છે.
$6$. $P$ $(PhCH_2Br)$ એ $V$ $(AgCN)$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $PhCH_2NC$ બનાવે છે.
$7$. વિકલ્પો સાથે સરખાવતા: $Q = AgNO_2$,$R =$ ફિનાઈલમેથેનેમાઈન,$W = LiAlH_4$,$V = AgCN$. તેથી,વિકલ્પો $(C)$ અને $(D)$ સાચા છે.
$2$. $P$ $(PhCH_2Br)$ એ $AgNO_2$ અને ત્યારબાદ $H_2, Pd/C$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $R$ ($PhCH_2NH_2$,ફિનાઈલમેથેનેમાઈન) આપે છે. તેથી,$Q = AgNO_2$.
$3$. $R$ $(PhCH_2NH_2)$ એ $CHCl_3/KOH$ સાથે કાર્બાઈલેમાઈન પ્રતિક્રિયા આપીને દુર્ગંધયુક્ત આઈસોસાયનાઈડ $(PhCH_2NC)$ બનાવે છે.
$4$. $PhCH_3$ નું ઓક્સિડેશન થઈને $T$ $(PhCOOH)$ બને છે,જે $NH_3$ અને ગરમી સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $U$ $(PhCONH_2)$ બનાવે છે.
$5$. $U$ $(PhCONH_2)$ નું $W$ $(LiAlH_4)$ દ્વારા રિડક્શન થઈને $R$ $(PhCH_2NH_2)$ બને છે.
$6$. $P$ $(PhCH_2Br)$ એ $V$ $(AgCN)$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને $PhCH_2NC$ બનાવે છે.
$7$. વિકલ્પો સાથે સરખાવતા: $Q = AgNO_2$,$R =$ ફિનાઈલમેથેનેમાઈન,$W = LiAlH_4$,$V = AgCN$. તેથી,વિકલ્પો $(C)$ અને $(D)$ સાચા છે.
0 likes
View Solution117
AdvancedMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણી ધ્યાનમાં લો:
$p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $\xrightarrow{P} Q$ $\xrightarrow{R} S$ $\xrightarrow{H_2O} T$
$S \xrightarrow{U} \text{બેન્ઝોઈક એસિડ}$
નીચેનામાંથી સાચા વિધાનો ઓળખો:
$(A) P = H_2/Pd, \text{ઈથેનોલ}; R = NaNO_2/HCl; U = 1. H_3PO_2, 2. KMnO_4-KOH, \text{ગરમી}$
$(B) P = Sn/HCl; R = HNO_2; S = p-\text{ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ}$
$(C) S = p-\text{ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ}; T = p-\text{ક્રેસોલ}; U = 1. CH_3CH_2OH, 2. KMnO_4-KOH, \text{ગરમી}$
$(D) Q = p-\text{નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ}; R = H_2/Pd, \text{ઈથેનોલ}; T = p-\text{ક્રેસોલ}$
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન સાચું છે?
$p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $\xrightarrow{P} Q$ $\xrightarrow{R} S$ $\xrightarrow{H_2O} T$
$S \xrightarrow{U} \text{બેન્ઝોઈક એસિડ}$
નીચેનામાંથી સાચા વિધાનો ઓળખો:
$(A) P = H_2/Pd, \text{ઈથેનોલ}; R = NaNO_2/HCl; U = 1. H_3PO_2, 2. KMnO_4-KOH, \text{ગરમી}$
$(B) P = Sn/HCl; R = HNO_2; S = p-\text{ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ}$
$(C) S = p-\text{ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ}; T = p-\text{ક્રેસોલ}; U = 1. CH_3CH_2OH, 2. KMnO_4-KOH, \text{ગરમી}$
$(D) Q = p-\text{નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ}; R = H_2/Pd, \text{ઈથેનોલ}; T = p-\text{ક્રેસોલ}$
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન સાચું છે?
A
$A, B, D$
B
$A, B, C$
C
$A, B$
D
$A, D$
Solution
(B) $1$. $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈનનું $H_2/Pd$ અથવા $Sn/HCl$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $p$-ટોલ્યુઈડિન $(Q)$ મળે છે. તેથી,$P$ એ $H_2/Pd$ અથવા $Sn/HCl$ હોઈ શકે છે.
$2$. $p$-ટોલ્યુઈડિન $(Q)$ ની $NaNO_2/HCl$ અથવા $HNO_2$ સાથે $0-5^{\circ}C$ તાપમાને પ્રક્રિયા કરવાથી $p$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(S)$ મળે છે. તેથી,$R$ એ $(A)$ અને $(B)$ બંનેમાં સાચું છે.
$3$. $S$ નું $H_2O$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી $p$-ક્રેસોલ $(T)$ મળે છે.
$4$. $S$ ની $H_3PO_2$ અથવા $CH_3CH_2OH$ સાથેની પ્રક્રિયા ડાયઝોનિયમ ગ્રુપને દૂર કરીને ટોલ્યુઈન આપે છે. ત્યારબાદ $KMnO_4/KOH, \Delta$ સાથે મિથાઈલ ગ્રુપનું ઓક્સિડેશન કરવાથી બેન્ઝોઈક એસિડ મળે છે. તેથી,$U$ એ $(A)$ અને $(C)$ બંનેમાં સાચું છે.
$5$. વિકલ્પોનું મૂલ્યાંકન:
- $(A)$ સાચું છે: $P, R, U$ સાચા છે.
- $(B)$ સાચું છે: $P, R, S$ સાચા છે.
- $(C)$ સાચું છે: $S, T, U$ સાચા છે.
- $(D)$ ખોટું છે: $Q$ એ $p$-ટોલ્યુઈડિન છે,$p$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ નથી.
તેથી,સાચું સંયોજન $(A, B, C)$ છે.
$2$. $p$-ટોલ્યુઈડિન $(Q)$ ની $NaNO_2/HCl$ અથવા $HNO_2$ સાથે $0-5^{\circ}C$ તાપમાને પ્રક્રિયા કરવાથી $p$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(S)$ મળે છે. તેથી,$R$ એ $(A)$ અને $(B)$ બંનેમાં સાચું છે.
$3$. $S$ નું $H_2O$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી $p$-ક્રેસોલ $(T)$ મળે છે.
$4$. $S$ ની $H_3PO_2$ અથવા $CH_3CH_2OH$ સાથેની પ્રક્રિયા ડાયઝોનિયમ ગ્રુપને દૂર કરીને ટોલ્યુઈન આપે છે. ત્યારબાદ $KMnO_4/KOH, \Delta$ સાથે મિથાઈલ ગ્રુપનું ઓક્સિડેશન કરવાથી બેન્ઝોઈક એસિડ મળે છે. તેથી,$U$ એ $(A)$ અને $(C)$ બંનેમાં સાચું છે.
$5$. વિકલ્પોનું મૂલ્યાંકન:
- $(A)$ સાચું છે: $P, R, U$ સાચા છે.
- $(B)$ સાચું છે: $P, R, S$ સાચા છે.
- $(C)$ સાચું છે: $S, T, U$ સાચા છે.
- $(D)$ ખોટું છે: $Q$ એ $p$-ટોલ્યુઈડિન છે,$p$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ નથી.
તેથી,સાચું સંયોજન $(A, B, C)$ છે.
0 likes
View Solution118
DifficultMCQ
સંયોજનો (List-$I$) ને તેમના અનુરૂપ એમાઈન્સમાં રિડક્શન અથવા રૂપાંતરણ માટે યોગ્ય ઉદ્દીપક/રિએજન્ટ્સ (List-$II$) સાથે જોડો.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
| List-$I$ (સંયોજનો) | List-$II$ (ઉદ્દીપક/રિએજન્ટ્સ) |
| $A$. $R-CONH_2$ | $I$. $NaOH$ (જલીય) |
| $B$. $C_6H_5NO_2$ | $II$. $H_2 / Ni$ |
| $C$. $R-C \equiv N$ | $III$. $LiAlH_4, H_2O$ |
| $D$. $N$-alkylphthalimide | $IV$. $Sn,HCl$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$A-III, B-IV, C-II, D-I$
B
$A-II, B-IV, C-III, D-I$
C
$A-II, B-I, C-III, D-IV$
D
$A-III, B-II, C-IV, D-I$
Solution
(A) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$A$. $R-CONH_2$ (એમાઈડ) નું $LiAlH_4, H_2O$ $(III)$ નો ઉપયોગ કરીને એમાઈન $(R-CH_2NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$B$. $C_6H_5NO_2$ (નાઈટ્રોબેન્ઝીન) નું $Sn, HCl$ $(IV)$ નો ઉપયોગ કરીને એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$C$. $R-C \equiv N$ (નાઈટ્રાઈલ) નું $H_2 / Ni$ $(II)$ નો ઉપયોગ કરીને એમાઈન $(R-CH_2NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$D$. $N$-alkylphthalimide નું ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણમાં $NaOH$ (જલીય) $(I)$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક એમાઈન $(R-NH_2)$ માં રૂપાંતરણ થાય છે.
આમ,સાચી જોડી $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.
$A$. $R-CONH_2$ (એમાઈડ) નું $LiAlH_4, H_2O$ $(III)$ નો ઉપયોગ કરીને એમાઈન $(R-CH_2NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$B$. $C_6H_5NO_2$ (નાઈટ્રોબેન્ઝીન) નું $Sn, HCl$ $(IV)$ નો ઉપયોગ કરીને એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$C$. $R-C \equiv N$ (નાઈટ્રાઈલ) નું $H_2 / Ni$ $(II)$ નો ઉપયોગ કરીને એમાઈન $(R-CH_2NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$D$. $N$-alkylphthalimide નું ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણમાં $NaOH$ (જલીય) $(I)$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક એમાઈન $(R-NH_2)$ માં રૂપાંતરણ થાય છે.
આમ,સાચી જોડી $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.
0 likes
View Solution119
DifficultMCQ
મુખ્ય નીપજ $(A)$ મેળવવા માટે નીચેની પ્રક્રિયાઓની શ્રેણી ધ્યાનમાં લો. નીપજ $(A)$ નું મોલર દળ $........... \ g \ mol^{-1}$ છે. (આપેલ મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં $C : 12, H : 1, O : 16, Br : 80, N : 14, P : 31$)
A
$173$
B
$172$
C
$171$
D
$174$
Solution
(C) શરૂઆતનો પદાર્થ $3$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન છે.
$1$. $Br_2/Fe$ સાથે બ્રોમિનેશન કરવાથી $2$-બ્રોમો-$5$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન મળે છે.
$2$. $Sn/HCl$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $-NO_2$ સમૂહનું $-NH_2$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે $5$-એમિનો-$2$-બ્રોમોટોલ્યુઈન આપે છે.
$3$. $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે ડાયઝોટાઈઝેશન કરવાથી $-NH_2$ સમૂહનું ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $-N_2^+Cl^-$ માં રૂપાંતર થાય છે.
$4$. $H_3PO_2/H_2O$ સાથે રિડક્શન કરવાથી ડાયઝોનિયમ સમૂહ દૂર થાય છે અને મુખ્ય નીપજ $(A)$ તરીકે $2$-બ્રોમોટોલ્યુઈન મળે છે.
$2$-બ્રોમોટોલ્યુઈનનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_7H_7Br$ છે.
મોલર દળ $= (7 \times 12) + (7 \times 1) + 80 = 84 + 7 + 80 = 171 \ g \ mol^{-1}$.
$1$. $Br_2/Fe$ સાથે બ્રોમિનેશન કરવાથી $2$-બ્રોમો-$5$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન મળે છે.
$2$. $Sn/HCl$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $-NO_2$ સમૂહનું $-NH_2$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે $5$-એમિનો-$2$-બ્રોમોટોલ્યુઈન આપે છે.
$3$. $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે ડાયઝોટાઈઝેશન કરવાથી $-NH_2$ સમૂહનું ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $-N_2^+Cl^-$ માં રૂપાંતર થાય છે.
$4$. $H_3PO_2/H_2O$ સાથે રિડક્શન કરવાથી ડાયઝોનિયમ સમૂહ દૂર થાય છે અને મુખ્ય નીપજ $(A)$ તરીકે $2$-બ્રોમોટોલ્યુઈન મળે છે.
$2$-બ્રોમોટોલ્યુઈનનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_7H_7Br$ છે.
મોલર દળ $= (7 \times 12) + (7 \times 1) + 80 = 84 + 7 + 80 = 171 \ g \ mol^{-1}$.
0 likes
View Solution120
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાઓની શ્રેણીને ધ્યાનમાં લો:
ક્લોરોબેન્ઝીન $\xrightarrow[ii) CO_2, H_3O^{+}]{i) Mg, \text{dry ether}} \text{બેન્ઝોઇક એસિડ}$ $\xrightarrow{NH_3, \Delta} \text{બેન્ઝેમાઇડ (A)}$ $\xrightarrow{Br_2, NaOH} \text{એનિલીન (B)}$
$11.25 \ mg$ ક્લોરોબેન્ઝીન $.......... \times 10^{-1} \ mg$ નીપજ $B$ ઉત્પન્ન કરશે.
(ધારો કે પ્રક્રિયાઓ સંપૂર્ણ રૂપાંતરણમાં પરિણમે છે.)
[આપેલ છે: $C, H, O, N$ અને $Cl$ ના મોલર દળ અનુક્રમે $12, 1, 16, 14$ અને $35.5 \ g \ mol^{-1}$ છે]
ક્લોરોબેન્ઝીન $\xrightarrow[ii) CO_2, H_3O^{+}]{i) Mg, \text{dry ether}} \text{બેન્ઝોઇક એસિડ}$ $\xrightarrow{NH_3, \Delta} \text{બેન્ઝેમાઇડ (A)}$ $\xrightarrow{Br_2, NaOH} \text{એનિલીન (B)}$
$11.25 \ mg$ ક્લોરોબેન્ઝીન $.......... \times 10^{-1} \ mg$ નીપજ $B$ ઉત્પન્ન કરશે.
(ધારો કે પ્રક્રિયાઓ સંપૂર્ણ રૂપાંતરણમાં પરિણમે છે.)
[આપેલ છે: $C, H, O, N$ અને $Cl$ ના મોલર દળ અનુક્રમે $12, 1, 16, 14$ અને $35.5 \ g \ mol^{-1}$ છે]
A
$90$
B
$91$
C
$92$
D
$93$
Solution
(D) $1$. ક્લોરોબેન્ઝીન $(C_6H_5Cl)$ નું મોલર દળ $= (6 \times 12) + (5 \times 1) + 35.5 = 112.5 \ g \ mol^{-1}$.
$2$. એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ નું મોલર દળ $= (6 \times 12) + (7 \times 1) + 14 = 93 \ g \ mol^{-1}$.
$3$. પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ હોવાથી,ક્લોરોબેન્ઝીનના મોલની સંખ્યા એનિલીન (નીપજ $B$) ના મોલની સંખ્યા જેટલી જ રહેશે.
$4$. ક્લોરોબેન્ઝીનના મોલ $= \frac{11.25 \times 10^{-3} \ g}{112.5 \ g \ mol^{-1}} = 10^{-4} \ mol$.
$5$. એનિલીનના મોલ $= 10^{-4} \ mol$.
$6$. એનિલીનનું દળ $= 10^{-4} \ mol \times 93 \ g \ mol^{-1} = 93 \times 10^{-4} \ g = 93 \times 10^{-1} \ mg$.
$7$. તેથી,જવાબ $93$ છે.
$2$. એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ નું મોલર દળ $= (6 \times 12) + (7 \times 1) + 14 = 93 \ g \ mol^{-1}$.
$3$. પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ હોવાથી,ક્લોરોબેન્ઝીનના મોલની સંખ્યા એનિલીન (નીપજ $B$) ના મોલની સંખ્યા જેટલી જ રહેશે.
$4$. ક્લોરોબેન્ઝીનના મોલ $= \frac{11.25 \times 10^{-3} \ g}{112.5 \ g \ mol^{-1}} = 10^{-4} \ mol$.
$5$. એનિલીનના મોલ $= 10^{-4} \ mol$.
$6$. એનિલીનનું દળ $= 10^{-4} \ mol \times 93 \ g \ mol^{-1} = 93 \times 10^{-4} \ g = 93 \times 10^{-1} \ mg$.
$7$. તેથી,જવાબ $93$ છે.
0 likes
View Solution121
DifficultMCQ
નીચે કેટલાક નાઇટ્રોજનયુક્ત સંયોજનો આપેલા છે. તે દરેકની પ્રક્રિયા અલગથી $HCl$ સાથે કરવામાં આવે છે. સૌથી વધુ બેઝિક સંયોજનનો $1.0 \ g$ જથ્થો $........$ $mg$ $HCl$ નો વપરાશ કરશે. ($\text{આપેલ}$ મોલર દળ $g \ mol^{-1}$ માં: $C:12, H:1, O:16, Cl:35.5$)
A
$341$
B
$241$
C
$141$
D
$541$
Solution
(A) આપેલા સંયોજનોમાં બેન્ઝાઇલ એમાઇન સૌથી વધુ બેઝિક છે કારણ કે તેમાં નાઇટ્રોજન પરનો અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્થાનિક છે.
બેન્ઝાઇલ એમાઇનનું મોલર દળ $= 107 \ g \ mol^{-1}$.
$1.0 \ g$ બેન્ઝાઇલ એમાઇનના મોલ $= \frac{1.0}{107} \approx 0.009346 \ mol$.
બેન્ઝાઇલ એમાઇન $HCl$ સાથે $1:1$ ના ગુણોત્તરમાં પ્રક્રિયા કરે છે.
વપરાયેલ $HCl$ ના મોલ $= 0.009346 \ mol$.
વપરાયેલ $HCl$ નું દળ $= 0.009346 \times 36.5 \approx 0.3411 \ g = 341 \ mg$.
બેન્ઝાઇલ એમાઇનનું મોલર દળ $= 107 \ g \ mol^{-1}$.
$1.0 \ g$ બેન્ઝાઇલ એમાઇનના મોલ $= \frac{1.0}{107} \approx 0.009346 \ mol$.
બેન્ઝાઇલ એમાઇન $HCl$ સાથે $1:1$ ના ગુણોત્તરમાં પ્રક્રિયા કરે છે.
વપરાયેલ $HCl$ ના મોલ $= 0.009346 \ mol$.
વપરાયેલ $HCl$ નું દળ $= 0.009346 \times 36.5 \approx 0.3411 \ g = 341 \ mg$.
0 likes
View Solution122
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા શ્રેણી એઝો ડાય (azo dye) આપશે?
A
નાઈટ્રોબેન્ઝીન $\xrightarrow[(ii) NaNO_2/HCl]{(i) Sn/HCl}$ $\xrightarrow[(iii) \beta-\text{naphthol}, NaOH]{}$
B
બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ $\xrightarrow[(ii) NH_3]{(i) SOCl_2}$ $\xrightarrow[(iii) \text{બેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ}]{}$
C
બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $\xrightarrow[(ii) PCl_5]{(i) 70\% H_2SO_4}$ $\xrightarrow[(iii) \text{એનિલીન}]{}$
D
એનિલીન $\xrightarrow[(i) HCl/NaNO_2]{(ii) \text{ટોલ્યુઈન}}$
Solution
(A) એઝો ડાયનું નિર્માણ એ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્ષાર અને $\beta$-નેપ્થોલ જેવા ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ સુગંધિત સંયોજન વચ્ચે આલ્કલાઇન માધ્યમમાં થતી કપલિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
$1$. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ નું $Sn/HCl$ નો ઉપયોગ કરીને એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$2$. એનિલીન $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$ બનાવે છે.
$3$. બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $NaOH$ ની હાજરીમાં $\beta$-નેપ્થોલ સાથે કપલિંગ પ્રક્રિયા કરીને નારંગી-લાલ રંગની એઝો ડાય બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ વિકલ્પ $A$ માં આપેલ છે.
$1$. નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ નું $Sn/HCl$ નો ઉપયોગ કરીને એનિલીન $(C_6H_5NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
$2$. એનિલીન $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5N_2^+Cl^-)$ બનાવે છે.
$3$. બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $NaOH$ ની હાજરીમાં $\beta$-નેપ્થોલ સાથે કપલિંગ પ્રક્રિયા કરીને નારંગી-લાલ રંગની એઝો ડાય બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ વિકલ્પ $A$ માં આપેલ છે.
0 likes
View Solution123
DifficultMCQ
નીપજ $D$ શું છે:-
A
$2$-બ્રોમોટોલ્યુઈન
B
$3$-બ્રોમોટોલ્યુઈન
C
$4$-એમિનો-$3$-બ્રોમોટોલ્યુઈન
D
$4$-એમિનો-બેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ
Solution
(A) $1$. પ્રારંભિક પદાર્થ $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન છે. $FeBr_3$ ની હાજરીમાં બ્રોમિનેશન મિથાઈલ સમૂહની સાપેક્ષ ઓર્થો સ્થાન પર થાય છે (કારણ કે $-CH_3$ ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક છે અને $-NO_2$ મેટા નિર્દેશક છે),જે $2$-બ્રોમો-$4$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $(A)$ આપે છે.
$2$. $Sn/HCl$ નો ઉપયોગ કરીને નાઈટ્રો સમૂહનું રિડક્શન $-NO_2$ સમૂહને $-NH_2$ સમૂહમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે $2$-બ્રોમો-$4$-એમિનોટોલ્યુઈન $(B)$ આપે છે.
$3$. $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા $-NH_2$ સમૂહનું ડાયઝોટાઈઝેશન કરે છે,જે ડાયઝોનિયમ ક્ષાર,$2$-બ્રોમો-$4$-મિથાઈલબેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C)$ બનાવે છે.
$4$. અંતે,$H_3PO_2$ અને $H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા ડાયઝોનિયમ સમૂહનું હાઈડ્રોજન પરમાણુમાં રિડક્શન કરે છે,જેના પરિણામે $2$-બ્રોમોટોલ્યુઈન $(D)$ મળે છે.
$2$. $Sn/HCl$ નો ઉપયોગ કરીને નાઈટ્રો સમૂહનું રિડક્શન $-NO_2$ સમૂહને $-NH_2$ સમૂહમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે $2$-બ્રોમો-$4$-એમિનોટોલ્યુઈન $(B)$ આપે છે.
$3$. $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા $-NH_2$ સમૂહનું ડાયઝોટાઈઝેશન કરે છે,જે ડાયઝોનિયમ ક્ષાર,$2$-બ્રોમો-$4$-મિથાઈલબેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(C)$ બનાવે છે.
$4$. અંતે,$H_3PO_2$ અને $H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા ડાયઝોનિયમ સમૂહનું હાઈડ્રોજન પરમાણુમાં રિડક્શન કરે છે,જેના પરિણામે $2$-બ્રોમોટોલ્યુઈન $(D)$ મળે છે.
0 likes
View Solution124
MediumMCQ
ધારો કે નીચેની પ્રક્રિયા છે:
નીપજ $D$ અને $F$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
નીપજ $D$ અને $F$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
સમાન
B
હોમોલોગ
C
ક્રિયાશીલ સમઘટક
D
બંને $HNO_2$ સાથે સમાન નીપજ આપે છે
Solution
(C) $1$. શરૂઆતનું સંયોજન બેન્ઝેમાઇડ છે. $NaOH/Br_2$ (હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન) સાથેની પ્રક્રિયાથી એનિલિન $(A)$ મળે છે.
$2$. એનિલિન $(A)$ એ $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(B)$ બનાવે છે.
$3$. $B$ એ $HCN/CuCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ $(C)$ બનાવે છે,જેનું $Pd-C/H_2$ વડે રિડક્શન કરવાથી બેન્ઝાઇલએમાઇન ($D$,$C_6H_5CH_2NH_2$) મળે છે.
$4$. એનિલિન $(A)$ એ $CHCl_3/KOH$ (કાર્બાઇલેમાઇન પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઇલ આઇસોસાયનાઇડ ($E$,$C_6H_5NC$) બનાવે છે.
$5$. ફિનાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(E)$ નું $Pd-C/H_2$ વડે રિડક્શન કરવાથી $N$-મિથાઇલએનિલિન ($F$,$C_6H_5NHCH_3$) મળે છે.
$6$. $D$ ($C_6H_5CH_2NH_2$,પ્રાથમિક એમાઇન) અને $F$ ($C_6H_5NHCH_3$,દ્વિતીયક એમાઇન) ની સરખામણી કરતા,તેઓ સમાન આણ્વીય સૂત્ર $(C_7H_9N)$ ધરાવે છે પરંતુ અલગ ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવે છે. તેથી,તેઓ ક્રિયાશીલ સમઘટકો છે.
$2$. એનિલિન $(A)$ એ $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $(B)$ બનાવે છે.
$3$. $B$ એ $HCN/CuCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોનાઇટ્રાઇલ $(C)$ બનાવે છે,જેનું $Pd-C/H_2$ વડે રિડક્શન કરવાથી બેન્ઝાઇલએમાઇન ($D$,$C_6H_5CH_2NH_2$) મળે છે.
$4$. એનિલિન $(A)$ એ $CHCl_3/KOH$ (કાર્બાઇલેમાઇન પ્રક્રિયા) સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઇલ આઇસોસાયનાઇડ ($E$,$C_6H_5NC$) બનાવે છે.
$5$. ફિનાઇલ આઇસોસાયનાઇડ $(E)$ નું $Pd-C/H_2$ વડે રિડક્શન કરવાથી $N$-મિથાઇલએનિલિન ($F$,$C_6H_5NHCH_3$) મળે છે.
$6$. $D$ ($C_6H_5CH_2NH_2$,પ્રાથમિક એમાઇન) અને $F$ ($C_6H_5NHCH_3$,દ્વિતીયક એમાઇન) ની સરખામણી કરતા,તેઓ સમાન આણ્વીય સૂત્ર $(C_7H_9N)$ ધરાવે છે પરંતુ અલગ ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવે છે. તેથી,તેઓ ક્રિયાશીલ સમઘટકો છે.
0 likes
View Solution125
MediumMCQ
પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક એમાઈન વચ્ચેનો તફાવત $:-$ દ્વારા પારખી શકાય છે
A
કાર્બાઈલેમાઈન પ્રક્રિયા
B
હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક
C
બંને $(A)$ અને $(B)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(C) પ્રાથમિક એમાઈન ક્લોરોફોર્મ અને આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આઈસોસાયનાઈડ આપે છે (કાર્બાઈલેમાઈન કસોટી),જ્યારે દ્વિતીયક એમાઈન આપતા નથી. આ કાર્બાઈલેમાઈન પ્રક્રિયા છે.
પ્રાથમિક એમાઈન હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક $(C_6H_5SO_2Cl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે જે આલ્કલીમાં દ્રાવ્ય છે,જ્યારે દ્વિતીયક એમાઈન સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે જે આલ્કલીમાં અદ્રાવ્ય છે.
આ બંને કસોટીઓ પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક એમાઈન વચ્ચે તફાવત પારખી શકે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
પ્રાથમિક એમાઈન હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક $(C_6H_5SO_2Cl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે જે આલ્કલીમાં દ્રાવ્ય છે,જ્યારે દ્વિતીયક એમાઈન સલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે જે આલ્કલીમાં અદ્રાવ્ય છે.
આ બંને કસોટીઓ પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક એમાઈન વચ્ચે તફાવત પારખી શકે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
0 likes
View Solution126
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં એમાઈન મળતું નથી?
A
$R-X + NH_{3(alc)} \longrightarrow R-NH_2$
B
$R-NO_2 \xrightarrow{Sn/conc.HCl} R-NH_2$
C
$R-CH=NOH \xrightarrow{Na/C_2H_5OH} R-CH_2NH_2$
D
$R-CN + H_2O \xrightarrow{H^+} R-COOH$
Solution
(D) પ્રક્રિયા $R-CN + H_2O \xrightarrow{H^+} R-COOH$ એ નાઈટ્રાઈલનું જળવિભાજન છે,જે કાર્બોક્સિલિક એસિડ આપે છે,એમાઈન નહીં.
- વિકલ્પ $A$: આલ્કાઈલ હેલાઈડનું એમોનોલિસિસ એમાઈન આપે છે.
- વિકલ્પ $B$: નાઈટ્રો સંયોજનોનું રિડક્શન એમાઈન આપે છે.
- વિકલ્પ $C$: ઓક્સાઈમનું રિડક્શન એમાઈન આપે છે.
- વિકલ્પ $D$: નાઈટ્રાઈલનું જળવિભાજન કાર્બોક્સિલિક એસિડ આપે છે.
- વિકલ્પ $A$: આલ્કાઈલ હેલાઈડનું એમોનોલિસિસ એમાઈન આપે છે.
- વિકલ્પ $B$: નાઈટ્રો સંયોજનોનું રિડક્શન એમાઈન આપે છે.
- વિકલ્પ $C$: ઓક્સાઈમનું રિડક્શન એમાઈન આપે છે.
- વિકલ્પ $D$: નાઈટ્રાઈલનું જળવિભાજન કાર્બોક્સિલિક એસિડ આપે છે.
0 likes
View Solution127
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં અંતિમ નીપજ $C$ શું છે? $C_2H_5NH_2$ $\xrightarrow{HNO_2} A$ $\xrightarrow{PCl_5} B$ $\xrightarrow{NH_3 (alc.)} C$
A
ઇથેનોલ
B
ઇથેનેમાઇન
C
ક્લોરોઇથેન
D
નાઇટ્રોઇથેન
Solution
(B) પ્રક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $C_2H_5NH_2 \xrightarrow{HNO_2} C_2H_5OH$ (નીપજ $A$ ઇથેનોલ છે).
$2$. $C_2H_5OH \xrightarrow{PCl_5} C_2H_5Cl$ (નીપજ $B$ ક્લોરોઇથેન છે).
$3$. $C_2H_5Cl \xrightarrow{NH_3 (alc.)} C_2H_5NH_2$ (નીપજ $C$ ઇથેનેમાઇન છે).
તેથી,અંતિમ નીપજ $C$ ઇથેનેમાઇન છે.
$1$. $C_2H_5NH_2 \xrightarrow{HNO_2} C_2H_5OH$ (નીપજ $A$ ઇથેનોલ છે).
$2$. $C_2H_5OH \xrightarrow{PCl_5} C_2H_5Cl$ (નીપજ $B$ ક્લોરોઇથેન છે).
$3$. $C_2H_5Cl \xrightarrow{NH_3 (alc.)} C_2H_5NH_2$ (નીપજ $C$ ઇથેનેમાઇન છે).
તેથી,અંતિમ નીપજ $C$ ઇથેનેમાઇન છે.
0 likes
View Solution128
MediumMCQ
List-$I$ માં આપેલા સંયોજનોને List-$II$ માં આપેલી વસ્તુઓ સાથે જોડો.
| List-$I$ | List-$II$ |
| $I.$ બેન્ઝીનસલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડ | $A.$ ઝ્વિટર આયન |
| $II.$ સલ્ફાનિલિક એસિડ | $B.$ હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક |
| $III.$ આલ્કાઇલ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર | $C.$ રંગકો (Dyes) |
| $IV.$ એરિલ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર | $D.$ આલ્કોહોલમાં રૂપાંતર |
A
$I-C, II-B, III-A, IV-D$
B
$I-A, II-C, III-B, IV-D$
C
$I-C, II-A, III-D, IV-B$
D
$I-B, II-A, III-D, IV-C$
Solution
(D) $I.$ બેન્ઝીનસલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડને હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે $(I-B)$.
$II.$ સલ્ફાનિલિક એસિડમાં એક જ અણુમાં એસિડિક $(-SO_3H)$ અને બેઝિક $(-NH_2)$ બંને સમૂહોની હાજરીને કારણે તે ઝ્વિટર આયન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે $(II-A)$.
$III.$ આલ્કાઇલ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર ખૂબ જ અસ્થિર હોય છે અને આલ્કોહોલ બનાવવા માટે વિઘટન પામે છે $(III-D)$.
$IV.$ એરિલ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર નીચા તાપમાને સ્થિર હોય છે અને એઝો રંગકો બનાવવા માટે યુગ્મન પ્રતિક્રિયાઓમાં વપરાય છે $(IV-C)$.
તેથી,સાચી જોડી $I-B, II-A, III-D, IV-C$ છે.
$II.$ સલ્ફાનિલિક એસિડમાં એક જ અણુમાં એસિડિક $(-SO_3H)$ અને બેઝિક $(-NH_2)$ બંને સમૂહોની હાજરીને કારણે તે ઝ્વિટર આયન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે $(II-A)$.
$III.$ આલ્કાઇલ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર ખૂબ જ અસ્થિર હોય છે અને આલ્કોહોલ બનાવવા માટે વિઘટન પામે છે $(III-D)$.
$IV.$ એરિલ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર નીચા તાપમાને સ્થિર હોય છે અને એઝો રંગકો બનાવવા માટે યુગ્મન પ્રતિક્રિયાઓમાં વપરાય છે $(IV-C)$.
તેથી,સાચી જોડી $I-B, II-A, III-D, IV-C$ છે.
0 likes
View Solution129
DifficultMCQ
જ્યારે આલ્કાઈલ હેલાઈડ સીલબંધ નળીમાં આલ્કોહોલિક એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે બનતી નીપજ શું હશે?
A
પ્રાથમિક એમાઈન
B
દ્વિતીયક એમાઈન
C
તૃતીયક એમાઈન
D
ત્રણેયનું મિશ્રણ
Solution
(D) જ્યારે આલ્કાઈલ હેલાઈડ સીલબંધ નળીમાં આલ્કોહોલિક એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ક્રમિક આલ્કાઈલેશન પ્રક્રિયાઓને કારણે પ્રાથમિક,દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈનનું મિશ્રણ બને છે.
$R-X + NH_{3} \rightarrow R-NH_{2} + HX$ (પ્રાથમિક એમાઈન)
$R-NH_{2} + R-X \rightarrow R_{2}NH + HX$ (દ્વિતીયક એમાઈન)
$R_{2}NH + R-X \rightarrow R_{3}N + HX$ (તૃતીયક એમાઈન)
$R_{3}N + R-X \rightarrow R_{4}N^{+}X^{-}$ (ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર)
$R-X + NH_{3} \rightarrow R-NH_{2} + HX$ (પ્રાથમિક એમાઈન)
$R-NH_{2} + R-X \rightarrow R_{2}NH + HX$ (દ્વિતીયક એમાઈન)
$R_{2}NH + R-X \rightarrow R_{3}N + HX$ (તૃતીયક એમાઈન)
$R_{3}N + R-X \rightarrow R_{4}N^{+}X^{-}$ (ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર)
0 likes
View Solution130
DifficultMCQ
એક કાર્બનિક સંયોજન $A$ નું રિડક્શન કરવાથી સંયોજન $B$ મળે છે,જે ટ્રાયક્લોરોમિથેન અને કોસ્ટિક પોટાશ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $C$ બનાવે છે. સંયોજન $C$ નું ઉદ્દીપકીય રિડક્શન કરવાથી $N$-મિથાઈલબેન્ઝેનેમાઈન મળે છે. સંયોજન $A$ કયું છે?
A
નાઈટ્રોબેન્ઝીન
B
નાઈટ્રોમિથેન
C
મિથેનેમાઈન
D
બેન્ઝેનેમાઈન
Solution
(A) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $A$ એ નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ છે.
$2$. $A$ નું રિડક્શન કરવાથી $B$ મળે છે,જે એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ છે.
$3$. એનિલિન ટ્રાયક્લોરોમિથેન $(CHCl_3)$ અને કોસ્ટિક પોટાશ $(KOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ બનાવે છે,જે સંયોજન $C$ છે (કાર્બાઈલએમાઈન પ્રક્રિયા).
$4$. $C$ $(C_6H_5NC)$ નું ઉદ્દીપકીય રિડક્શન કરવાથી $N$-મિથાઈલબેન્ઝેનેમાઈન $(C_6H_5NHCH_3)$ મળે છે.
આમ,સંયોજન $A$ નાઈટ્રોબેન્ઝીન છે.
$1$. $A$ એ નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ છે.
$2$. $A$ નું રિડક્શન કરવાથી $B$ મળે છે,જે એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ છે.
$3$. એનિલિન ટ્રાયક્લોરોમિથેન $(CHCl_3)$ અને કોસ્ટિક પોટાશ $(KOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ બનાવે છે,જે સંયોજન $C$ છે (કાર્બાઈલએમાઈન પ્રક્રિયા).
$4$. $C$ $(C_6H_5NC)$ નું ઉદ્દીપકીય રિડક્શન કરવાથી $N$-મિથાઈલબેન્ઝેનેમાઈન $(C_6H_5NHCH_3)$ મળે છે.
આમ,સંયોજન $A$ નાઈટ્રોબેન્ઝીન છે.
0 likes
View Solution131
EasyMCQ
એક એરોમેટિક સંયોજન '$A$' $(C_{7}H_{9}N)$ $0^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_{2} / HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ અને નાઈટ્રોજન વાયુ બનાવે છે. સંયોજન '$A$' માટે શક્ય સમઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$6$
Solution
(A) આણ્વિય સૂત્ર $C_{7}H_{9}N$ એરોમેટિક એમાઈન દર્શાવે છે. $0^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_{2} / HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ બનાવે છે,જે સૂચવે છે કે સંયોજન બેન્ઝાઈલ એમાઈન $(C_{6}H_{5}CH_{2}NH_{2})$ છે.
$C_{7}H_{9}N$ ના સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. $o$-ટોલ્યુઈડિન ($2$-મિથાઈલએનિલીન)
$2$. $m$-ટોલ્યુઈડિન ($3$-મિથાઈલએનિલીન)
$3$. $p$-ટોલ્યુઈડિન ($4$-મિથાઈલએનિલીન)
$4$. $N$-મિથાઈલએનિલીન $(C_{6}H_{5}NHCH_{3})$
$5$. બેન્ઝાઈલ એમાઈન $(C_{6}H_{5}CH_{2}NH_{2})$
આમ,$C_{7}H_{9}N$ માટે કુલ $5$ સમઘટકો શક્ય છે.
$C_{7}H_{9}N$ ના સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. $o$-ટોલ્યુઈડિન ($2$-મિથાઈલએનિલીન)
$2$. $m$-ટોલ્યુઈડિન ($3$-મિથાઈલએનિલીન)
$3$. $p$-ટોલ્યુઈડિન ($4$-મિથાઈલએનિલીન)
$4$. $N$-મિથાઈલએનિલીન $(C_{6}H_{5}NHCH_{3})$
$5$. બેન્ઝાઈલ એમાઈન $(C_{6}H_{5}CH_{2}NH_{2})$
આમ,$C_{7}H_{9}N$ માટે કુલ $5$ સમઘટકો શક્ય છે.
0 likes
View Solution132
EasyMCQ
પ્રક્રિયા માટે અંતિમ નીપજ $R$ શું છે?
A
$3$-બ્રોમોનાઈટ્રોબેન્ઝિન
B
$3$-બ્રોમોફિનોલ
C
$3$-બ્રોમોબેન્ઝિનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ
D
$3$-બ્રોમોએનિલીન
Solution
(B) $1$. નાઈટ્રોબેન્ઝિન $Br_2/FeBr_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોનાઈટ્રોબેન્ઝિન $(P)$ બનાવે છે કારણ કે $-NO_2$ સમૂહ મેટા-નિર્દેશક છે.
$2$. $m$-બ્રોમોનાઈટ્રોબેન્ઝિન $(P)$ નું $Sn/conc. HCl$ દ્વારા રિડક્શન થઈને $m$-બ્રોમોએનિલીન $(Q)$ બને છે.
$3$. $m$-બ્રોમોએનિલીન $(Q)$ એ $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2/dil. HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોબેન્ઝિનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$4$. અંતે,પાણી સાથે ગરમ કરવાથી ડાયઝોનિયમ સમૂહનું $-OH$ સમૂહ દ્વારા વિસ્થાપન થઈને $m$-બ્રોમોફિનોલ $(R)$ બને છે.
$2$. $m$-બ્રોમોનાઈટ્રોબેન્ઝિન $(P)$ નું $Sn/conc. HCl$ દ્વારા રિડક્શન થઈને $m$-બ્રોમોએનિલીન $(Q)$ બને છે.
$3$. $m$-બ્રોમોએનિલીન $(Q)$ એ $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2/dil. HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $m$-બ્રોમોબેન્ઝિનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$4$. અંતે,પાણી સાથે ગરમ કરવાથી ડાયઝોનિયમ સમૂહનું $-OH$ સમૂહ દ્વારા વિસ્થાપન થઈને $m$-બ્રોમોફિનોલ $(R)$ બને છે.
0 likes
View Solution133
MediumMCQ
'$z$' માં કાર્બનનું ટકાવાર પ્રમાણ કેટલું છે ($.3$ માં)? (પરમાણ્વીય દળ: $C=12 \text{ u}, H=1 \text{ u}, N=14 \text{ u}, O=16 \text{ u}, F=19 \text{ u}, B=10.8 \text{ u}$).
A
$71$
B
$51$
C
$61$
D
$48$
Solution
(C) $1$. શરૂઆતનો પદાર્થ $m$-ટોલ્યુઈડિન ($3$-મિથાઈલએનિલીન) છે.
$2$. $273 \text{ K}$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $m$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(x)$ મળે છે.
$3$. $HBF_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $m$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ટેટ્રાફ્લોરોબોરેટ $(y)$ મળે છે.
$4$. $NaNO_2$ અને $Cu$ ની હાજરીમાં $y$ નું ઉષ્મીય વિઘટન થવાથી $m$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $(z)$ મળે છે,જેનું અણુસૂત્ર $C_7H_7NO_2$ છે.
$5$. $C_7H_7NO_2$ નું આણ્વીય દળ = $(7 \times 12) + (7 \times 1) + 14 + (2 \times 16) = 137 \text{ g/mol}$.
$6$. કાર્બનનું ટકાવાર પ્રમાણ = $(84 / 137) \times 100 \approx 61.31 \%$.
$2$. $273 \text{ K}$ તાપમાને $NaNO_2/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $m$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $(x)$ મળે છે.
$3$. $HBF_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $m$-ટોલ્યુઈનડાયઝોનિયમ ટેટ્રાફ્લોરોબોરેટ $(y)$ મળે છે.
$4$. $NaNO_2$ અને $Cu$ ની હાજરીમાં $y$ નું ઉષ્મીય વિઘટન થવાથી $m$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $(z)$ મળે છે,જેનું અણુસૂત્ર $C_7H_7NO_2$ છે.
$5$. $C_7H_7NO_2$ નું આણ્વીય દળ = $(7 \times 12) + (7 \times 1) + 14 + (2 \times 16) = 137 \text{ g/mol}$.
$6$. કાર્બનનું ટકાવાર પ્રમાણ = $(84 / 137) \times 100 \approx 61.31 \%$.
0 likes
View Solution134
MediumMCQ
નીચેની પ્રતિક્રિયાઓના સમૂહમાં $X$ અને $Y$ અનુક્રમે શું છે?
A
ફિનાઈલ સાયનાઈડ,ફિનાઈલ સાયનાઈડ
B
ફિનાઈલ સાયનાઈડ,ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ
C
ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ,ફિનાઈલ સાયનાઈડ
D
ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ,ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ
Solution
(C) $CHCl_3$ અને $KOH$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (કાર્બાઈલએમાઈન પ્રતિક્રિયા) $X$ તરીકે ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ $(C_6H_5NC)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$NaNO_2/HCl$ અને ત્યારબાદ $CuCN/KCN$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (સેન્ડમેયર પ્રતિક્રિયા) $Y$ તરીકે ફિનાઈલ સાયનાઈડ $(C_6H_5CN)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$X$ ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ છે અને $Y$ ફિનાઈલ સાયનાઈડ છે.
$NaNO_2/HCl$ અને ત્યારબાદ $CuCN/KCN$ સાથે એનિલિનની પ્રતિક્રિયા (સેન્ડમેયર પ્રતિક્રિયા) $Y$ તરીકે ફિનાઈલ સાયનાઈડ $(C_6H_5CN)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$X$ ફિનાઈલ આઈસોસાયનાઈડ છે અને $Y$ ફિનાઈલ સાયનાઈડ છે.
0 likes
View Solution135
EasyMCQ
નીચેના રૂપાંતરણમાં સામેલ પ્રતિક્રિયાઓનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
બ્રોમિનેશન,રિડક્શન,કાર્બાઈલામાઈન પ્રતિક્રિયા
B
રિડક્શન,બ્રોમિનેશન,કાર્બાઈલામાઈન પ્રતિક્રિયા
C
બ્રોમિનેશન,રિડક્શન,ઓક્સિડેશન
D
રિડક્શન,બ્રોમિનેશન,ઓક્સિડેશન
Solution
(A) $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈનનું $2$-બ્રોમો-$4$-મિથાઈલબેન્ઝોનાઈટ્રાઈલમાં રૂપાંતરણ નીચેના પગલાંઓ દ્વારા થાય છે:
$1$. બ્રોમિનેશન: $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2$-બ્રોમો-$4$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન બનાવે છે.
$2$. રિડક્શન: નાઈટ્રો ગ્રુપ $(-NO_2)$ નું $Sn + HCl$ નો ઉપયોગ કરીને એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે,જેથી $2$-બ્રોમો-$4$-મિથાઈલએનિલીન બને છે.
$3$. કાર્બાઈલામાઈન પ્રતિક્રિયા: પ્રાથમિક એમાઈન $(-NH_2)$ ને $CHCl_3 + KOH$ નો ઉપયોગ કરીને આઈસોસાયનાઈડ $(-NC)$ માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ બ્રોમિનેશન,રિડક્શન,કાર્બાઈલામાઈન પ્રતિક્રિયા છે.
$1$. બ્રોમિનેશન: $p$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2$-બ્રોમો-$4$-નાઈટ્રોટોલ્યુઈન બનાવે છે.
$2$. રિડક્શન: નાઈટ્રો ગ્રુપ $(-NO_2)$ નું $Sn + HCl$ નો ઉપયોગ કરીને એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે,જેથી $2$-બ્રોમો-$4$-મિથાઈલએનિલીન બને છે.
$3$. કાર્બાઈલામાઈન પ્રતિક્રિયા: પ્રાથમિક એમાઈન $(-NH_2)$ ને $CHCl_3 + KOH$ નો ઉપયોગ કરીને આઈસોસાયનાઈડ $(-NC)$ માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ બ્રોમિનેશન,રિડક્શન,કાર્બાઈલામાઈન પ્રતિક્રિયા છે.
0 likes
View Solution136
MediumMCQ
આપેલ પ્રક્રિયાઓમાં,'$X$' અને '$Y$' અનુક્રમે શું છે? $C_6H_5CH_2NH_2$ $\xrightarrow{X} C_6H_5CONH_2$ $\xrightarrow{Y} C_6H_5NH_2$
A
$KMnO_4 / H^{+} / \Delta$ અને $Br_2 / KOH$
B
$Br_2 / KOH$ અને $KMnO_4 / H^{+} / \Delta$
C
$Br_2 / H^{+}$ અને $NaBH_4$
D
$NaBH_4$ અને $Br_2 / H^{+}$
Solution
(A) પગલું $1$: બેન્ઝાઈલએમાઈન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ નું બેન્ઝેમાઈડ $(C_6H_5CONH_2)$ માં ઓક્સિડેશન એ સામાન્ય એક-પગલાની પ્રક્રિયા નથી. જોકે,આપેલા વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,સાઇડ ચેઇનનું એમાઈડ ગ્રુપમાં રૂપાંતર સામાન્ય રીતે ઓક્સિડેશન દ્વારા થાય છે. $KMnO_4 / H^{+} / \Delta$ એ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે બેન્ઝાઈલિક કાર્બનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરી શકે છે,જેને પછી એમાઈડમાં ફેરવી શકાય છે.
પગલું $2$: બેન્ઝેમાઈડ $(C_6H_5CONH_2)$ નું એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ માં રૂપાંતર એ હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે,જેમાં $Br_2 / KOH$ નો ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,$X$ એ $KMnO_4 / H^{+} / \Delta$ છે અને $Y$ એ $Br_2 / KOH$ છે.
પગલું $2$: બેન્ઝેમાઈડ $(C_6H_5CONH_2)$ નું એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ માં રૂપાંતર એ હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા છે,જેમાં $Br_2 / KOH$ નો ઉપયોગ થાય છે.
તેથી,$X$ એ $KMnO_4 / H^{+} / \Delta$ છે અને $Y$ એ $Br_2 / KOH$ છે.
0 likes
View Solution137
EasyMCQ
નીચેનાને જોડો:
સાચો જવાબ છે
| યાદી-$I$ (એમાઈન) | યાદી-$II$ ($pK_b$ મૂલ્ય) |
| $A$. $N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન | $I$. $9.30$ |
| $B$. એનિલીન | $II$. $8.92$ |
| $C$. $N$-ઈથાઈલઈથેનેમાઈન | $III$. $9.38$ |
| $D$. $N$-મિથાઈલએનિલીન | $IV$. $3.00$ |
સાચો જવાબ છે
A
$A-II, B-III, C-IV, D-I$
B
$A-II, B-IV, C-III, D-I$
C
$A-III, B-IV, C-I, D-II$
D
$A-IV, B-III, C-II, D-I$
Solution
(A) એમાઈનની બેઝિકતા તેમના $pK_b$ મૂલ્યોના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. નીચું $pK_b$ મૂલ્ય વધુ મજબૂત બેઝ સૂચવે છે.
$1$. $N$-ઈથાઈલઈથેનેમાઈન (ડાયઈથાઈલએમાઈન) એ એલિફેટિક સેકન્ડરી એમાઈન છે,જે એરોમેટિક એમાઈન કરતા વધુ બેઝિક છે કારણ કે તેમાં નાઈટ્રોજન પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મનું રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થાયીકરણ થતું નથી. તેથી,તેનું $pK_b$ મૂલ્ય સૌથી ઓછું છે: $C-IV$ $(3.00)$.
$2$. એરોમેટિક એમાઈન્સમાં,$N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન $(A)$ એ $N$-મિથાઈલએનિલીન $(D)$ અને એનિલીન $(B)$ કરતા વધુ બેઝિક છે,કારણ કે બે મિથાઈલ ગ્રુપની $+I$ અસરને લીધે નાઈટ્રોજન પર ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે. તેથી,$A$ નું $pK_b$ મૂલ્ય એરોમેટિક્સમાં સૌથી ઓછું છે: $A-II$ $(8.92)$.
$3$. $N$-મિથાઈલએનિલીન $(D)$ એ એનિલીન $(B)$ કરતા વધુ બેઝિક છે કારણ કે તેમાં એક મિથાઈલ ગ્રુપની $+I$ અસર હોય છે. તેથી,$D-I$ $(9.30)$.
$4$. એનિલીન $(B)$ એ બેન્ઝીન રિંગ સાથેના રેઝોનન્સને કારણે આ બધામાં સૌથી ઓછું બેઝિક છે. તેથી,$B-III$ $(9.38)$.
આમ,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.
$1$. $N$-ઈથાઈલઈથેનેમાઈન (ડાયઈથાઈલએમાઈન) એ એલિફેટિક સેકન્ડરી એમાઈન છે,જે એરોમેટિક એમાઈન કરતા વધુ બેઝિક છે કારણ કે તેમાં નાઈટ્રોજન પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મનું રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થાયીકરણ થતું નથી. તેથી,તેનું $pK_b$ મૂલ્ય સૌથી ઓછું છે: $C-IV$ $(3.00)$.
$2$. એરોમેટિક એમાઈન્સમાં,$N,N$-ડાયમિથાઈલએનિલીન $(A)$ એ $N$-મિથાઈલએનિલીન $(D)$ અને એનિલીન $(B)$ કરતા વધુ બેઝિક છે,કારણ કે બે મિથાઈલ ગ્રુપની $+I$ અસરને લીધે નાઈટ્રોજન પર ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે. તેથી,$A$ નું $pK_b$ મૂલ્ય એરોમેટિક્સમાં સૌથી ઓછું છે: $A-II$ $(8.92)$.
$3$. $N$-મિથાઈલએનિલીન $(D)$ એ એનિલીન $(B)$ કરતા વધુ બેઝિક છે કારણ કે તેમાં એક મિથાઈલ ગ્રુપની $+I$ અસર હોય છે. તેથી,$D-I$ $(9.30)$.
$4$. એનિલીન $(B)$ એ બેન્ઝીન રિંગ સાથેના રેઝોનન્સને કારણે આ બધામાં સૌથી ઓછું બેઝિક છે. તેથી,$B-III$ $(9.38)$.
આમ,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.
0 likes
View Solution138
DifficultMCQ
નીચેનાને જોડો:
| List-$I$ | List-$II$ |
|---|---|
| $A$. એમાઇડ | $I$. કાર્બાઈલેમાઈન પ્રક્રિયા |
| $B$. નાઈટ્રાઈલ | $II$. હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક |
| $C$. $C_6H_5SO_2Cl$ | $III$. હોફમેન બ્રોમામાઈડ પ્રક્રિયા |
| $D$. $1^{\circ}$-એમાઈન | $IV$. $LiAlH_4$ |
A
$A-III, B-IV, C-II, D-I$
B
$A-I, B-II, C-III, D-IV$
C
$A-III, B-II, C-IV, D-I$
D
$A-IV, B-III, C-II, D-I$
Solution
(A) . એમાઇડ હોફમેન બ્રોમામાઈડ પ્રક્રિયા $(III)$ દ્વારા પ્રક્રિયા કરે છે.
$B$. નાઈટ્રાઈલનું રિડક્શન $LiAlH_4$ $(IV)$ નો ઉપયોગ કરીને થાય છે.
$C$. $C_6H_5SO_2Cl$ ને હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક $(II)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$D$. $1^{\circ}$-એમાઈન કાર્બાઈલેમાઈન પ્રક્રિયા $(I)$ આપે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.
$B$. નાઈટ્રાઈલનું રિડક્શન $LiAlH_4$ $(IV)$ નો ઉપયોગ કરીને થાય છે.
$C$. $C_6H_5SO_2Cl$ ને હિન્સબર્ગ પ્રક્રિયક $(II)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$D$. $1^{\circ}$-એમાઈન કાર્બાઈલેમાઈન પ્રક્રિયા $(I)$ આપે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.
0 likes
View Solution139
MediumMCQ
નીચેનું રૂપાંતરણ કોના દ્વારા કરી શકાય છે:
A
$LiAlH_4$,પિરિડિનિયમ ડાયક્રોમેટ
B
$Br_2 / 4 KOH$,$NaNO_2 / HCl$
C
$Br_2 / 3 KOH$,આલ્કોહોલિક $KMnO_4$
D
$NaNO_2 / HCl$,$LiAlH_4$
Solution
(B) પગલું $(i)$: એમાઈડ બ્રોમિન અને જલીય $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન દ્વારા પ્રાથમિક એમાઈન બનાવે છે.
પગલું $(ii)$: પ્રાથમિક એમાઈન $NaNO_2 / HCl$ (નાઈટ્રસ એસિડ) સાથે નીચા તાપમાને પ્રક્રિયા કરીને ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી આલ્કોહોલ મળે છે.
પગલું $(ii)$: પ્રાથમિક એમાઈન $NaNO_2 / HCl$ (નાઈટ્રસ એસિડ) સાથે નીચા તાપમાને પ્રક્રિયા કરીને ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી આલ્કોહોલ મળે છે.
0 likes
View Solution140
DifficultMCQ
બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલની નીચેની પ્રક્રિયાઓમાં બનતી મુખ્ય નીપજો $P$ અને $Q$ કઈ છે?
A
બેન્ઝેમાઈડ અને બેન્ઝાઈલએમાઈન
B
બેન્ઝાલડાઈમાઈન અને એનિલિન
C
બેન્ઝાઈલએમાઈન અને એનિલિન
D
એનિલિન અને બેન્ઝેમાઈડ
Solution
(C) જ્યારે $C_6H_5CN$ ની પ્રક્રિયા $Na / C_2H_5OH$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે $C_6H_5CN$ નું રિડક્શન થાય છે અને $-C \equiv N$ સમૂહ $-CH_2-NH_2$ માં ફેરવાય છે. આમ,નીપજ $(P)$ એ $C_6H_5CH_2NH_2$ (બેન્ઝાઈલએમાઈન) છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$C_6H_5CN + 4[H] \rightarrow C_6H_5CH_2NH_2$
જ્યારે $C_6H_5CN$ ની પ્રક્રિયા $(i)$ $HCl$ (સાંદ્ર,ઠંડુ) અને (ii) $Br_2 / KOH$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે નાઈટ્રાઈલનું એમાઈડમાં આંશિક જળવિભાજન થાય છે,ત્યારબાદ હોફમેન-બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા થાય છે. અંતિમ નીપજ $(Q)$ એ એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ છે.
આખી પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5CN$ $\xrightarrow{H_2O, OH^{-}} C_6H_5CONH_2$ $\xrightarrow{Br_2 / KOH} C_6H_5NH_2$
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો જવાબ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$C_6H_5CN + 4[H] \rightarrow C_6H_5CH_2NH_2$
જ્યારે $C_6H_5CN$ ની પ્રક્રિયા $(i)$ $HCl$ (સાંદ્ર,ઠંડુ) અને (ii) $Br_2 / KOH$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે નાઈટ્રાઈલનું એમાઈડમાં આંશિક જળવિભાજન થાય છે,ત્યારબાદ હોફમેન-બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા થાય છે. અંતિમ નીપજ $(Q)$ એ એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ છે.
આખી પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5CN$ $\xrightarrow{H_2O, OH^{-}} C_6H_5CONH_2$ $\xrightarrow{Br_2 / KOH} C_6H_5NH_2$
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો જવાબ છે.
0 likes
View Solution141
DifficultMCQ
ઉપર આપેલી પ્રતિક્રિયા શ્રેણીમાં $X$,$Y$ અને $Z$ ની રચનાઓ શું છે?
A
B
C
D
Solution
(C) પ્રતિક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. એનિલિન પિરિડિનની હાજરીમાં એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને એસિટાનિલાઇડ બનાવે છે,જે $X$ $(C_6H_5NHCOCH_3)$ છે.
$2$. એસિટાનિલાઇડ $(X)$ એસિટિક એસિડ $(CH_3CO_2H)$ માં $Br_2$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા કરીને $p$-બ્રોમોએસિટાનિલાઇડ બનાવે છે,જે $Y$ $(Br-C_6H_4-NHCOCH_3)$ છે.
$3$. $p$-બ્રોમોએસિટાનિલાઇડ $(Y)$ $OH^-$ સાથે આલ્કલાઇન જળવિભાજન કરીને $p$-બ્રોમોએનિલિન બનાવે છે,જે $Z$ $(Br-C_6H_4-NH_2)$ છે.
$1$. એનિલિન પિરિડિનની હાજરીમાં એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $(CH_3CO)_2O$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને એસિટાનિલાઇડ બનાવે છે,જે $X$ $(C_6H_5NHCOCH_3)$ છે.
$2$. એસિટાનિલાઇડ $(X)$ એસિટિક એસિડ $(CH_3CO_2H)$ માં $Br_2$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા કરીને $p$-બ્રોમોએસિટાનિલાઇડ બનાવે છે,જે $Y$ $(Br-C_6H_4-NHCOCH_3)$ છે.
$3$. $p$-બ્રોમોએસિટાનિલાઇડ $(Y)$ $OH^-$ સાથે આલ્કલાઇન જળવિભાજન કરીને $p$-બ્રોમોએનિલિન બનાવે છે,જે $Z$ $(Br-C_6H_4-NH_2)$ છે.
0 likes
View Solution142
DifficultMCQ
$90 \ g$ ઇથાઇલ એમાઇન,મિથાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નીપજ તરીકે તૃતીયક એમાઇન આપે છે. જરૂરી મિથાઇલ ક્લોરાઇડનું પ્રમાણ કેટલું હશે ($g$ માં)?
$[\text{પરમાણ્વીય દળ (amu) માં}: H=1, C=12, N=14, Cl=35.5]$
$[\text{પરમાણ્વીય દળ (amu) માં}: H=1, C=12, N=14, Cl=35.5]$
A
$50.5$
B
$101$
C
$202$
D
$303$
Solution
(C) ઇથાઇલ એમાઇન $(CH_3CH_2NH_2)$ અને મિથાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3Cl)$ માંથી તૃતીયક એમાઇન બનવાની પ્રક્રિયા:
$CH_3CH_2NH_2 + 2CH_3Cl \rightarrow CH_3CH_2N(CH_3)_2 + 2HCl$
ઇથાઇલ એમાઇનનું મોલર દળ $= 45 \ g/mol$.
મિથાઇલ ક્લોરાઇડનું મોલર દળ $= 50.5 \ g/mol$.
ઇથાઇલ એમાઇનના મોલ $= \frac{90 \ g}{45 \ g/mol} = 2 \ mol$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ ઇથાઇલ એમાઇન $2 \ mol$ મિથાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$2 \ mol$ ઇથાઇલ એમાઇન $4 \ mol$ મિથાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
જરૂરી મિથાઇલ ક્લોરાઇડનું દળ $= 4 \ mol \times 50.5 \ g/mol = 202 \ g$.
$CH_3CH_2NH_2 + 2CH_3Cl \rightarrow CH_3CH_2N(CH_3)_2 + 2HCl$
ઇથાઇલ એમાઇનનું મોલર દળ $= 45 \ g/mol$.
મિથાઇલ ક્લોરાઇડનું મોલર દળ $= 50.5 \ g/mol$.
ઇથાઇલ એમાઇનના મોલ $= \frac{90 \ g}{45 \ g/mol} = 2 \ mol$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \ mol$ ઇથાઇલ એમાઇન $2 \ mol$ મિથાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$2 \ mol$ ઇથાઇલ એમાઇન $4 \ mol$ મિથાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
જરૂરી મિથાઇલ ક્લોરાઇડનું દળ $= 4 \ mol \times 50.5 \ g/mol = 202 \ g$.
0 likes
View Solution143
DifficultMCQ
સંયોજનો $X$ અને $Y$ અનુક્રમે કયા છે?
A
$p$-મિથાઈલ$-1-$ફિનાઈલઈથેનોલ અને $p$-ટોલ્યુઈડિન
B
$p$-મિથાઈલએસીટોફિનોન અને $p$-ટોલ્યુઈડિન
C
$1-(p-\text{ટોલાઈલ})\text{ઈથેનોલ}$ અને $p$-ટોલ્યુએમાઈડ
D
$p$-ટોલ્યુઈક એસિડ અને $p$-ટોલ્યુઈડિન
Solution
(D) $1$. $X$ નું નિર્માણ: $p$-બ્રોમોટોલ્યુઈન ની ઈથરમાં $Mg$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક,$p-CH_3-C_6H_4-MgBr$ બને છે. આ એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા $1-(p-\text{ટોલાઈલ})\text{ઈથેનોલ}$ આપે છે. આ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ પર હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા $(Br_2/NaOH)$ તેને $p$-મિથાઈલએસીટોફિનોનમાં ઓક્સિડાઈઝ કરે છે,જે ફરીથી હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા દ્વારા $p$-ટોલ્યુઈક એસિડ $(X)$ બનાવે છે.
$2$. $Y$ નું નિર્માણ: $p$-ટોલ્યુઈક એસિડ $(X)$ ની $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા થઈને $p$-ટોલ્યુઓઈલ ક્લોરાઈડ બને છે,જે $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $p$-ટોલ્યુએમાઈડ આપે છે. અંતે,હોફમેન બ્રોમામાઈડ પ્રક્રિયા $(Br_2/NaOH)$ એમાઈડને $p$-ટોલ્યુઈડિન $(Y)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
$2$. $Y$ નું નિર્માણ: $p$-ટોલ્યુઈક એસિડ $(X)$ ની $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા થઈને $p$-ટોલ્યુઓઈલ ક્લોરાઈડ બને છે,જે $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $p$-ટોલ્યુએમાઈડ આપે છે. અંતે,હોફમેન બ્રોમામાઈડ પ્રક્રિયા $(Br_2/NaOH)$ એમાઈડને $p$-ટોલ્યુઈડિન $(Y)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
0 likes
View Solution144
DifficultMCQ
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: $o$-ઝાયલીનમાંથી $o$-ફિનાઈલિનડાયએમાઈનનું સંશ્લેષણ સરળ પ્રક્રિયકોનો ઉપયોગ કરીને આ ક્રમમાં કરી શકાય છે: $i)$ એસિડિક $KMnO_4$,$ii)$ એમોનિયા,$iii)$ બ્રોમિન અને આલ્કલી.
વિધાન $II$: એનિલિનને બેન્ઝીનમાં આ ક્રમમાં પ્રક્રિયકોનો ઉપયોગ કરીને રૂપાંતરિત કરી શકાય છે: $(i)$ બ્રોમિન-$H_2O$,$(ii)$ $NaNO_2 / HCl$ $(0-5^{\circ} C)$,$(iii)$ જલીય $H_3PO_2$.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
વિધાન $I$: $o$-ઝાયલીનમાંથી $o$-ફિનાઈલિનડાયએમાઈનનું સંશ્લેષણ સરળ પ્રક્રિયકોનો ઉપયોગ કરીને આ ક્રમમાં કરી શકાય છે: $i)$ એસિડિક $KMnO_4$,$ii)$ એમોનિયા,$iii)$ બ્રોમિન અને આલ્કલી.
વિધાન $II$: એનિલિનને બેન્ઝીનમાં આ ક્રમમાં પ્રક્રિયકોનો ઉપયોગ કરીને રૂપાંતરિત કરી શકાય છે: $(i)$ બ્રોમિન-$H_2O$,$(ii)$ $NaNO_2 / HCl$ $(0-5^{\circ} C)$,$(iii)$ જલીય $H_3PO_2$.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ ખોટા છે
B
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
C
બંને વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ સાચા છે
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે
Solution
(B) વિધાન $I$: $o$-ઝાયલીનનું એસિડિક $KMnO_4$ સાથે ઓક્સિડેશન થતા થેલિક એસિડ મળે છે. થેલિક એસિડ એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરીને થેલીમાઈડ બનાવે છે. થેલીમાઈડની $Br_2/KOH$ (હોફમેન બ્રોમામાઈડ ડિગ્રેડેશન) સાથેની પ્રક્રિયાથી $o$-ફિનાઈલિનડાયએમાઈન મળે છે. તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$: એનિલિન $Br_2-H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોએનિલિન બનાવે છે. આને દર્શાવેલ અનુગામી પગલાંઓનો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝીનમાં રૂપાંતરિત કરી શકાતું નથી. એનિલિનને બેન્ઝીનમાં રૂપાંતરિત કરવાનો સાચો ક્રમ છે: $(i)$ $NaNO_2/HCl$ $(0-5^{\circ} C)$ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવવા માટે,$(ii)$ $H_3PO_2/H_2O$ બેન્ઝીન બનાવવા માટે. તેથી,વિધાન $II$ ખોટું છે.
વિધાન $II$: એનિલિન $Br_2-H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોએનિલિન બનાવે છે. આને દર્શાવેલ અનુગામી પગલાંઓનો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝીનમાં રૂપાંતરિત કરી શકાતું નથી. એનિલિનને બેન્ઝીનમાં રૂપાંતરિત કરવાનો સાચો ક્રમ છે: $(i)$ $NaNO_2/HCl$ $(0-5^{\circ} C)$ બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવવા માટે,$(ii)$ $H_3PO_2/H_2O$ બેન્ઝીન બનાવવા માટે. તેથી,વિધાન $II$ ખોટું છે.
0 likes
View Solution145
DifficultMCQ
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: $R-CN$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $R-NC$ કરતા વધારે છે અને $R-NC$ એસિડિક માધ્યમમાં જળવિભાજન પામીને $R-NH_2$ અને $HCOOH$ આપે છે.
વિધાન $II$: $R-CN$ એસિડિક માધ્યમમાં જળવિભાજન પામીને એક સંયોજન આપે છે જે $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા પછી $NH_3$ ઉમેરતા બીજું સંયોજન $(x)$ આપે છે. આ સંયોજન $(x)$ ની $NaOCl/NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા એક નીપજ મળે છે,જેની $CHCl_3/KOH/\Delta$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા $R-NC$ મળે છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
વિધાન $I$: $R-CN$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $R-NC$ કરતા વધારે છે અને $R-NC$ એસિડિક માધ્યમમાં જળવિભાજન પામીને $R-NH_2$ અને $HCOOH$ આપે છે.
વિધાન $II$: $R-CN$ એસિડિક માધ્યમમાં જળવિભાજન પામીને એક સંયોજન આપે છે જે $SOCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા પછી $NH_3$ ઉમેરતા બીજું સંયોજન $(x)$ આપે છે. આ સંયોજન $(x)$ ની $NaOCl/NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા એક નીપજ મળે છે,જેની $CHCl_3/KOH/\Delta$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા $R-NC$ મળે છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે
C
વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે
D
વિધાન $I$ ખોટું છે પરંતુ વિધાન $II$ સાચું છે
0 likes
View SolutionAmines — Mix Examples of Amines · Frequently Asked Questions
1Are these Amines questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a Amines Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.