અ Gujarati
Properties of Carboxylic Acids and Their Derivatives Questions in Gujarati
Class 12 Chemistry · 8-2.Carboxylic acids and Their derivative · Properties of Carboxylic Acids and Their Derivatives
791+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 50 of 791 questions in Gujarati
451
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું રિડક્શન કરવાથી આલ્કોહોલ આપતું નથી?
A
$CH_3COCl$
B
$CH_3COOC_2H_5$
C
$CH_3COOCOCH_3$
D
$CH_3CONH_2$
Solution
(D) એમાઇડ્સ $(CH_3CONH_2)$ નું $LiAlH_4$ જેવા રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને એમાઇન્સ $(CH_3CH_2NH_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
એસિડ ક્લોરાઇડ્સ $(CH_3COCl)$,એસ્ટર્સ $(CH_3COOC_2H_5)$ અને એનહાઇડ્રાઇડ્સ $(CH_3COOCOCH_3)$ જેવા અન્ય વ્યુત્પન્નોનું રિડક્શન આલ્કોહોલમાં થાય છે.
એસિડ ક્લોરાઇડ્સ $(CH_3COCl)$,એસ્ટર્સ $(CH_3COOC_2H_5)$ અને એનહાઇડ્રાઇડ્સ $(CH_3COOCOCH_3)$ જેવા અન્ય વ્યુત્પન્નોનું રિડક્શન આલ્કોહોલમાં થાય છે.
0 likes
View Solution452
DifficultMCQ
$P_4O_{10}$ સાથે મેલોનિક એસિડ $CH_2(COOH)_2$ નું નિર્જલીકરણ શું આપે છે?
A
કાર્બન મોનોક્સાઇડ
B
કાર્બન સબઓક્સાઇડ
C
કાર્બન ડાયોક્સાઇડ
D
ત્રણેય
Solution
(B) ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડ $(P_4O_{10})$ નો નિર્જલીકરણ કર્તા તરીકે ઉપયોગ કરીને મેલોનિક એસિડ $(CH_2(COOH)_2)$ નું નિર્જલીકરણ કરવાથી કાર્બન સબઓક્સાઇડ $(C_3O_2)$ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_2(COOH)_2 \xrightarrow{P_4O_{10}} C_3O_2 + 2H_2O$
કાર્બન સબઓક્સાઇડ એ $O=C=C=C=O$ બંધારણ ધરાવતો રેખીય અણુ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_2(COOH)_2 \xrightarrow{P_4O_{10}} C_3O_2 + 2H_2O$
કાર્બન સબઓક્સાઇડ એ $O=C=C=C=O$ બંધારણ ધરાવતો રેખીય અણુ છે.
0 likes
View Solution453
EasyMCQ
જ્યારે સાંદ્ર $H_2SO_4$ દ્વારા ઓક્ઝેલિક એસિડનું નિર્જલીકરણ (dehydration) કરવામાં આવે ત્યારે કઈ નીપજો મળે છે?
A
$CO + CO_2$
B
$CO$
C
$CO_2$
D
$CO + CO_2 + H_2O$
Solution
(D) સાંદ્ર $H_2SO_4$ દ્વારા ઓક્ઝેલિક એસિડ $(COOH-COOH)$ નું નિર્જલીકરણ થવાથી પાણીનો અણુ દૂર થાય છે,જેના પરિણામે કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$(COOH)_2 \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + CO_2 + H_2O$
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$(COOH)_2 \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + CO_2 + H_2O$
0 likes
View Solution454
MediumMCQ
આપેલા એસિડમાં સૌથી વધુ એસિડિક કયું છે?
A
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-COOH$
B
$Cl-CH_2-CH_2-CH_2-COOH$
C
$CH_3-CH_2-CH(Cl)-COOH$
D
બધા સમાન શક્તિના છે
Solution
(C) કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા $-I$ અસરને કારણે ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપની હાજરી સાથે વધે છે.
ક્લોરિન પરમાણુની $-I$ અસર $-COOH$ ગ્રુપથી અંતર વધવાની સાથે ઘટે છે.
$CH_3-CH_2-CH(Cl)-COOH$ ($2$-ક્લોરોબ્યુટેનોઇક એસિડ) માં,$Cl$ પરમાણુ $\alpha$-સ્થાન પર છે,જે $-COOH$ ગ્રુપની સૌથી નજીક છે.
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-COOH$ ($3$-ક્લોરોબ્યુટેનોઇક એસિડ) માં,$Cl$ એ $\beta$-સ્થાન પર છે.
$Cl-CH_2-CH_2-CH_2-COOH$ ($4$-ક્લોરોબ્યુટેનોઇક એસિડ) માં,$Cl$ એ $\gamma$-સ્થાન પર છે.
તેથી,$CH_3-CH_2-CH(Cl)-COOH$ સૌથી વધુ એસિડિક છે.
ક્લોરિન પરમાણુની $-I$ અસર $-COOH$ ગ્રુપથી અંતર વધવાની સાથે ઘટે છે.
$CH_3-CH_2-CH(Cl)-COOH$ ($2$-ક્લોરોબ્યુટેનોઇક એસિડ) માં,$Cl$ પરમાણુ $\alpha$-સ્થાન પર છે,જે $-COOH$ ગ્રુપની સૌથી નજીક છે.
$CH_3-CH(Cl)-CH_2-COOH$ ($3$-ક્લોરોબ્યુટેનોઇક એસિડ) માં,$Cl$ એ $\beta$-સ્થાન પર છે.
$Cl-CH_2-CH_2-CH_2-COOH$ ($4$-ક્લોરોબ્યુટેનોઇક એસિડ) માં,$Cl$ એ $\gamma$-સ્થાન પર છે.
તેથી,$CH_3-CH_2-CH(Cl)-COOH$ સૌથી વધુ એસિડિક છે.
0 likes
View Solution455
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન સૌથી વધુ એસિડિક છે?
A
$3$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ
B
$3$-ક્લોરોબેન્ઝોઈક એસિડ
C
$3$-મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ
D
$3$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(D) વિસ્થાપિત બેન્ઝોઈક એસિડની એસિડિક પ્રબળતા મુખ્યત્વે મેટા સ્થાન પર રહેલા વિસ્થાપિત સમૂહની પ્રેરક અસર $(-I)$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
એસિડિક પ્રબળતા એ વિસ્થાપિત સમૂહની ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષવાની પ્રકૃતિ ($-I$ અસર) ના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
મેટા સ્થાન પર રહેલા સમૂહોની સરખામણી:
$1$. $-OH$ સમૂહ: $-I$ અસર દર્શાવે છે પરંતુ $+M$ અસર પણ ધરાવે છે.
$2$. $-Cl$ સમૂહ: $-I$ અસર દર્શાવે છે.
$3$. $-CH_3$ સમૂહ: $+I$ અસર દર્શાવે છે (એસિડિકતા ઘટાડે છે).
$4$. $-NO_2$ સમૂહ: પ્રબળ $-I$ અસર દર્શાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $-NO_2$ સમૂહ સૌથી પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક પ્રેરક અસર ધરાવતું હોવાથી,$3$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ સૌથી વધુ એસિડિક સંયોજન છે.
એસિડિક પ્રબળતા એ વિસ્થાપિત સમૂહની ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષવાની પ્રકૃતિ ($-I$ અસર) ના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
મેટા સ્થાન પર રહેલા સમૂહોની સરખામણી:
$1$. $-OH$ સમૂહ: $-I$ અસર દર્શાવે છે પરંતુ $+M$ અસર પણ ધરાવે છે.
$2$. $-Cl$ સમૂહ: $-I$ અસર દર્શાવે છે.
$3$. $-CH_3$ સમૂહ: $+I$ અસર દર્શાવે છે (એસિડિકતા ઘટાડે છે).
$4$. $-NO_2$ સમૂહ: પ્રબળ $-I$ અસર દર્શાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $-NO_2$ સમૂહ સૌથી પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક પ્રેરક અસર ધરાવતું હોવાથી,$3$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ સૌથી વધુ એસિડિક સંયોજન છે.
0 likes
View Solution456
DifficultMCQ
$2,2-$ ડાયમિથાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડને સોડાલાઈમ સાથે ગરમ કરતા શું મળે છે?
A
$CH_3-C(CH_3)_2-CH_3$
B
$CH_3-C(CH_3)=CH_2$
C
$CH_3-CH(CH_3)-CH_3$
D
$CH_3-C(CH_3)_2-OH$
Solution
(C) જ્યારે $2,2-$ ડાયમિથાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડને સોડાલાઈમ ($NaOH$ અને $CaO$) સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન ($CO_2$ દૂર થવું) થઈને આઈસોબ્યુટેન ($2-$મિથાઈલપ્રોપેન) બને છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-C(CH_3)_2-COOH \xrightarrow{NaOH/CaO, \Delta} CH_3-CH(CH_3)-CH_3 + Na_2CO_3$.
પ્રક્રિયા: $CH_3-C(CH_3)_2-COOH \xrightarrow{NaOH/CaO, \Delta} CH_3-CH(CH_3)-CH_3 + Na_2CO_3$.
0 likes
View Solution457
MediumMCQ
$HCOOH$ એ સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું ઉત્પન્ન કરે છે?
A
$CO$
B
$CO_2$
C
$NO$
D
$NO_2$
Solution
(A) જ્યારે ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ ને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ (dehydration) થાય છે.
$HCOOH \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + H_2O$
સાંદ્ર $H_2SO_4$ નિર્જલીકરણ કરતા એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ફોર્મિક એસિડમાંથી પાણીનો અણુ દૂર કરીને કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$HCOOH \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + H_2O$
સાંદ્ર $H_2SO_4$ નિર્જલીકરણ કરતા એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ફોર્મિક એસિડમાંથી પાણીનો અણુ દૂર કરીને કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
0 likes
View Solution458
DifficultMCQ
ઉપરની પ્રતિક્રિયા શ્રેણીમાં નીપજ $B$ ને ઓળખો.
A
$3$-ક્લોરોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
B
$3$-ક્લોરોબેન્ઝોઈક એસિડ
C
$4$-ક્લોરોબેન્ઝોઈક એસિડ
D
$4$-ક્લોરોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
Solution
(B) $1$. ટોલ્યુઈન $(C_6H_5CH_3)$ ની $KMnO_4/H^+$ સાથે ગરમ કરવાની પ્રક્રિયા એક પ્રબળ ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા છે જે આલ્કાઈલ સાઈડ ચેઈનને કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં રૂપાંતરિત કરે છે. આમ,નીપજ $A$ બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ છે.
$2$. બેન્ઝોઈક એસિડમાં $-COOH$ ગ્રુપ હોય છે,જે ઈલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયાઓ માટે પ્રબળ નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ છે.
$3$. જ્યારે બેન્ઝોઈક એસિડ $FeCl_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $Cl_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે ક્લોરિન ઈલેક્ટ્રોફાઈલ $(Cl^+)$ મેટા-સ્થાન પર નિર્દેશિત થાય છે.
$4$. તેથી,મુખ્ય નીપજ $B$ એ $3$-ક્લોરોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
$2$. બેન્ઝોઈક એસિડમાં $-COOH$ ગ્રુપ હોય છે,જે ઈલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયાઓ માટે પ્રબળ નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-ડાયરેક્ટિંગ ગ્રુપ છે.
$3$. જ્યારે બેન્ઝોઈક એસિડ $FeCl_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $Cl_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે ક્લોરિન ઈલેક્ટ્રોફાઈલ $(Cl^+)$ મેટા-સ્થાન પર નિર્દેશિત થાય છે.
$4$. તેથી,મુખ્ય નીપજ $B$ એ $3$-ક્લોરોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
0 likes
View Solution459
DifficultMCQ
એસ્ટરીકરણમાં,પ્રક્રિયાના મહત્તમ દર માટે નીચેનામાંથી કયું શ્રેષ્ઠ સંયોજન છે?
A
$CH_3OH + (CH_3)_3CCOOH$
B
$(CH_3)_3COH + HCOOH$
C
$CH_3OH + HCOOH$
D
$(CH_3)_3COH + (CH_3)_3CCOOH$
Solution
(C) એસ્ટરીકરણનો દર આલ્કોહોલ અને કાર્બોક્સિલિક એસિડ બંનેમાં રહેલા અવકાશીય અવરોધ (steric hindrance) પર આધાર રાખે છે.
ઓછો અવકાશીય અવરોધ પ્રક્રિયાના દરને વધારે છે.
$1.$ આલ્કોહોલ: પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(CH_3OH)$ એ તૃતીયક આલ્કોહોલ $((CH_3)_3COH)$ કરતા ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે કારણ કે તેમાં અવકાશીય અવરોધ ઓછો હોય છે.
$2.$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ: ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ એ સૌથી ઓછો અવકાશીય અવરોધ ધરાવતો એસિડ છે અને તે પિવલિક એસિડ $((CH_3)_3CCOOH)$ જેવા મોટા એસિડ કરતા ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$CH_3OH$ અને $HCOOH$ નું સંયોજન ન્યૂનતમ અવકાશીય અવરોધ પૂરો પાડે છે,જેના પરિણામે પ્રક્રિયાનો દર મહત્તમ મળે છે.
ઓછો અવકાશીય અવરોધ પ્રક્રિયાના દરને વધારે છે.
$1.$ આલ્કોહોલ: પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(CH_3OH)$ એ તૃતીયક આલ્કોહોલ $((CH_3)_3COH)$ કરતા ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે કારણ કે તેમાં અવકાશીય અવરોધ ઓછો હોય છે.
$2.$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ: ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ એ સૌથી ઓછો અવકાશીય અવરોધ ધરાવતો એસિડ છે અને તે પિવલિક એસિડ $((CH_3)_3CCOOH)$ જેવા મોટા એસિડ કરતા ઝડપથી પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$CH_3OH$ અને $HCOOH$ નું સંયોજન ન્યૂનતમ અવકાશીય અવરોધ પૂરો પાડે છે,જેના પરિણામે પ્રક્રિયાનો દર મહત્તમ મળે છે.
0 likes
View Solution460
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન જલીય $NaOH$ માં સૌથી ઝડપથી જળવિભાજન પામે છે?
A
$R-CO-NH_2$
B
$R-CO-OCH_3$
C
$R-CO-Cl$
D
$R-CO-OH$
Solution
(C) કાર્બોક્સિલિક એસિડના વ્યુત્પન્નોના જળવિભાજનનો દર કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા વિસ્થાપિત સમૂહની લિવિંગ ગ્રુપ ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે.
લિવિંગ ગ્રુપ ક્ષમતાનો ક્રમ $Cl^- > -OCH_3 > -NH_2$ છે.
કારણ કે $Cl^-$ એ સૌથી નિર્બળ બેઇઝ છે અને શ્રેષ્ઠ લિવિંગ ગ્રુપ છે,તેથી એસિડ ક્લોરાઇડ્સ $(R-CO-Cl)$ ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ વિસ્થાપન પ્રત્યે સૌથી વધુ સક્રિય છે અને સૌથી ઝડપથી જળવિભાજન પામે છે.
લિવિંગ ગ્રુપ ક્ષમતાનો ક્રમ $Cl^- > -OCH_3 > -NH_2$ છે.
કારણ કે $Cl^-$ એ સૌથી નિર્બળ બેઇઝ છે અને શ્રેષ્ઠ લિવિંગ ગ્રુપ છે,તેથી એસિડ ક્લોરાઇડ્સ $(R-CO-Cl)$ ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ વિસ્થાપન પ્રત્યે સૌથી વધુ સક્રિય છે અને સૌથી ઝડપથી જળવિભાજન પામે છે.
0 likes
View Solution461
MediumMCQ
જ્યારે $CH_3-CH_2-COOH$ નું $LiAlH_4$ વડે રિડક્શન કરવામાં આવે છે,ત્યારે મળતું સંયોજન કયું હશે?
A
$CH_3CH_2COOH$
B
$CH_3CH_2CHO$
C
$CH_3CH_2CH_2OH$
D
$CH_3-CH=CH-OH$
Solution
(C) $LiAlH_4$ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું સીધું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે.
પ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ નું $LiAlH_4$ સાથેનું રિડક્શન નીચે મુજબ થાય છે:
$CH_3CH_2COOH + 4[H] \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3CH_2CH_2OH + H_2O$
આમ,મળતી નીપજ પ્રોપેન$-1-$ઓલ $(CH_3CH_2CH_2OH)$ છે.
પ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ નું $LiAlH_4$ સાથેનું રિડક્શન નીચે મુજબ થાય છે:
$CH_3CH_2COOH + 4[H] \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3CH_2CH_2OH + H_2O$
આમ,મળતી નીપજ પ્રોપેન$-1-$ઓલ $(CH_3CH_2CH_2OH)$ છે.
0 likes
View Solution462
MediumMCQ
કયું સંયોજન હળવી પરિસ્થિતિમાં સૌથી સરળતાથી ડિકાર્બોક્સિલેશન પામે છે?
A
$A$.
B
$B$.
C
$C$.
D
$D$.
Solution
(B) કાર્બોક્સિલિક એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન $\beta$-સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ ($\beta$-કીટો એસિડ) જેવા ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહની હાજરી દ્વારા સરળ બને છે.
આ કાર્બોનિલ ઓક્સિજન અને કાર્બોક્સિલ સમૂહના હાઇડ્રોક્સિલ હાઇડ્રોજન વચ્ચે છ-સભ્યોની ચક્રીય સંક્રાંતિ અવસ્થા દ્વારા સ્થિર ઇનોલ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $B$ એ $\beta$-કીટો એસિડ (ચક્રીય $\beta$-કીટો એસિડ વ્યુત્પન્ન) દર્શાવે છે,જે આ પ્રક્રિયાને કારણે સૌથી સરળતાથી ડિકાર્બોક્સિલેશન પામે છે.
આ કાર્બોનિલ ઓક્સિજન અને કાર્બોક્સિલ સમૂહના હાઇડ્રોક્સિલ હાઇડ્રોજન વચ્ચે છ-સભ્યોની ચક્રીય સંક્રાંતિ અવસ્થા દ્વારા સ્થિર ઇનોલ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $B$ એ $\beta$-કીટો એસિડ (ચક્રીય $\beta$-કીટો એસિડ વ્યુત્પન્ન) દર્શાવે છે,જે આ પ્રક્રિયાને કારણે સૌથી સરળતાથી ડિકાર્બોક્સિલેશન પામે છે.
0 likes
View Solution463
DifficultMCQ
$C_4H_8O_3$ અણુસૂત્ર ધરાવતું એક પ્રકાશીય સક્રિય સંયોજન $'X'$,$NaHCO_3$ સાથે $CO_2$ મુક્ત કરે છે. $'X'$ ની $LiAlH_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી એક અકિરાલ (achiral) સંયોજન મળે છે. તો $'X'$ શું છે?
A
$CH_3-CH(OH)-CH_2-COOH$
B
$CH_3-CH_2-CH(OH)-COOH$
C
$HO-CH_2-CH(CH_3)-COOH$
D
$CH_3-CH(OCH_3)-COOH$
Solution
(C) $C_4H_8O_3$ અણુસૂત્ર અને $NaHCO_3$ સાથે $CO_2$ નું ઉત્સર્જન કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ ની હાજરી સૂચવે છે.
સંયોજન પ્રકાશીય સક્રિય હોવાથી,તેમાં કિરાલ કેન્દ્ર હોવું આવશ્યક છે.
$LiAlH_4$ દ્વારા કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપનું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ મળે છે.
વિકલ્પ $C$: $HO-CH_2-CH(CH_3)-COOH$ નું રિડક્શન કરતા $HO-CH_2-CH(CH_3)-CH_2OH$ ($2$-મિથાઈલપ્રોપેન$-1,3-$ડાયોલ) મળે છે. આ અણુમાં સંમિતિનું તલ હોવાથી તે અકિરાલ છે.
તેથી,સંયોજન $'X'$ એ $HO-CH_2-CH(CH_3)-COOH$ છે.
સંયોજન પ્રકાશીય સક્રિય હોવાથી,તેમાં કિરાલ કેન્દ્ર હોવું આવશ્યક છે.
$LiAlH_4$ દ્વારા કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપનું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ મળે છે.
વિકલ્પ $C$: $HO-CH_2-CH(CH_3)-COOH$ નું રિડક્શન કરતા $HO-CH_2-CH(CH_3)-CH_2OH$ ($2$-મિથાઈલપ્રોપેન$-1,3-$ડાયોલ) મળે છે. આ અણુમાં સંમિતિનું તલ હોવાથી તે અકિરાલ છે.
તેથી,સંયોજન $'X'$ એ $HO-CH_2-CH(CH_3)-COOH$ છે.
0 likes
View Solution464
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા કાર્બોક્સિલિક એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન કરવું મુશ્કેલ છે?
A
એસીટોએસીટિક એસિડ $(CH_3COCH_2COOH)$
B
પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$
C
મેલોનિક એસિડ $(HOOCCH_2COOH)$
D
નાઈટ્રોએસીટિક એસિડ $(O_2NCH_2COOH)$
Solution
(B) કાર્બોક્સિલિક એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન સામાન્ય રીતે $\beta$-સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહની હાજરી દ્વારા સરળ બને છે,જે સંક્રાંતિ અવસ્થાને સ્થિર કરે છે.
$1$. એસીટોએસીટિક એસિડ $(CH_3COCH_2COOH)$ માં $\beta$-સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ છે,તેથી તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન સરળ છે.
$2$. મેલોનિક એસિડ $(HOOCCH_2COOH)$ માં $\beta$-સ્થાન પર કાર્બોક્સિલ સમૂહ છે,તેથી તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન સરળ છે.
$3$. નાઈટ્રોએસીટિક એસિડ $(O_2NCH_2COOH)$ માં $\beta$-સ્થાન પર નાઈટ્રો સમૂહ છે,જે એક પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$4$. પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ એ એક સાદો એલિફેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જેમાં $\beta$-સ્થાન પર કોઈ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ નથી. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન કરવું સૌથી મુશ્કેલ છે.
$1$. એસીટોએસીટિક એસિડ $(CH_3COCH_2COOH)$ માં $\beta$-સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ છે,તેથી તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન સરળ છે.
$2$. મેલોનિક એસિડ $(HOOCCH_2COOH)$ માં $\beta$-સ્થાન પર કાર્બોક્સિલ સમૂહ છે,તેથી તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન સરળ છે.
$3$. નાઈટ્રોએસીટિક એસિડ $(O_2NCH_2COOH)$ માં $\beta$-સ્થાન પર નાઈટ્રો સમૂહ છે,જે એક પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$4$. પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ એ એક સાદો એલિફેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જેમાં $\beta$-સ્થાન પર કોઈ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ નથી. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન કરવું સૌથી મુશ્કેલ છે.
0 likes
View Solution465
MediumMCQ
કાર્બોનિલ સમૂહ પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે નીચેનામાંથી કયું સૌથી વધુ સક્રિય છે?
A
$CH_3COCl$
B
$CH_3COOCH_3$
C
$CH_3CONH_2$
D
$CH_3COOCOCH_3$
Solution
(A) કાર્બોક્સિલિક એસિડના વ્યુત્પન્નઓની ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ વિસ્થાપન પ્રત્યેની સક્રિયતા લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતા અને કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી પર આધાર રાખે છે.
$CH_3COCl$ (એસિડ ક્લોરાઇડ) સૌથી વધુ સક્રિય છે કારણ કે $Cl^-$ આયન એક ખૂબ જ સારું લિવિંગ ગ્રુપ છે અને ક્લોરિન પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસર કાર્બોનિલ કાર્બન પર ધન વીજભાર વધારે છે,જે તેને ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવે છે.
સક્રિયતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $CH_3COCl > CH_3COOCOCH_3 > CH_3COOCH_3 > CH_3CONH_2$.
$CH_3COCl$ (એસિડ ક્લોરાઇડ) સૌથી વધુ સક્રિય છે કારણ કે $Cl^-$ આયન એક ખૂબ જ સારું લિવિંગ ગ્રુપ છે અને ક્લોરિન પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસર કાર્બોનિલ કાર્બન પર ધન વીજભાર વધારે છે,જે તેને ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવે છે.
સક્રિયતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $CH_3COCl > CH_3COOCOCH_3 > CH_3COOCH_3 > CH_3CONH_2$.
0 likes
View Solution466
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીની મુખ્ય નીપજ શું છે: $CH_3-CH_2-Br$ $\xrightarrow{KCN}$ $\xrightarrow[H_2O]{OH^{-}}$ $\xrightarrow{PCl_5, \Delta} \text{product}$?
A
$CH_3-CH_2-Cl$
B
$CH_3-CH_2-CN$
C
$CH_3-CH_2-COCl$
D
$CH_3-CONH_2$
Solution
(C) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1.$ $CH_3-CH_2-Br + KCN \rightarrow CH_3-CH_2-CN + KBr$ (પ્રોપેનિનિટ્રાઇલનું નિર્માણ).
$2.$ $CH_3-CH_2-CN \xrightarrow[H_2O]{OH^{-}} CH_3-CH_2-COOH$ (નાઈટ્રાઇલનું પ્રોપેનોઇક એસિડમાં જળવિભાજન).
$3.$ $CH_3-CH_2-COOH + PCl_5 \xrightarrow{\Delta} CH_3-CH_2-COCl + POCl_3 + HCl$ ($PCl_5$ નો ઉપયોગ કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડનું એસિડ ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતર).
$1.$ $CH_3-CH_2-Br + KCN \rightarrow CH_3-CH_2-CN + KBr$ (પ્રોપેનિનિટ્રાઇલનું નિર્માણ).
$2.$ $CH_3-CH_2-CN \xrightarrow[H_2O]{OH^{-}} CH_3-CH_2-COOH$ (નાઈટ્રાઇલનું પ્રોપેનોઇક એસિડમાં જળવિભાજન).
$3.$ $CH_3-CH_2-COOH + PCl_5 \xrightarrow{\Delta} CH_3-CH_2-COCl + POCl_3 + HCl$ ($PCl_5$ નો ઉપયોગ કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડનું એસિડ ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતર).
0 likes
View Solution467
AdvancedMCQ
$C_4H_8O_3$ આણ્વીય સૂત્ર ધરાવતું એક પ્રકાશીય સક્રિય સંયોજન $'X'$,$NaHCO_3$ સાથે $CO_2$ મુક્ત કરે છે. $'X'$ ની $LiAlH_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા એક અકિરાલ (achiral) સંયોજન મળે છે. તો $'X'$ શું છે?
A
$CH_3-CH(OH)-CH_2-COOH$
B
$CH_3-CH_2-CH(OH)-COOH$
C
$HO-CH_2-CH_2-CH_2-COOH$
D
$CH_3-CH(OH)-CH_2-CHO$
Solution
(A) સંયોજન $X$ એ $CH_3-CH(OH)-CH_2-COOH$ ($3-$હાઈડ્રોક્સીબ્યુટેનોઈક એસિડ) છે.
તે $C-3$ સ્થાન પર કિરાલ કેન્દ્ર ધરાવતું હોવાથી પ્રકાશીય સક્રિય છે.
તેમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ હોવાથી તે $NaHCO_3$ સાથે $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
$LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન થાય છે,જે $1,3-$બ્યુટેનડાયોલ $(CH_3-CH(OH)-CH_2-CH_2OH)$ આપે છે.
$1,3-$બ્યુટેનડાયોલ અકિરાલ છે,તેથી તે આપેલી તમામ શરતોનું પાલન કરે છે.
તે $C-3$ સ્થાન પર કિરાલ કેન્દ્ર ધરાવતું હોવાથી પ્રકાશીય સક્રિય છે.
તેમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ હોવાથી તે $NaHCO_3$ સાથે $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
$LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન થાય છે,જે $1,3-$બ્યુટેનડાયોલ $(CH_3-CH(OH)-CH_2-CH_2OH)$ આપે છે.
$1,3-$બ્યુટેનડાયોલ અકિરાલ છે,તેથી તે આપેલી તમામ શરતોનું પાલન કરે છે.
0 likes
View Solution468
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયા કાર્બોક્સિલિક એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન કરવું મુશ્કેલ છે?
A
$CH_3COCH_2COOH$
B
$CH_3CH_2COOH$
C
$HOOCCH_2COOH$
D
$O_2NCH_2COOH$
Solution
(B) કાર્બોક્સિલિક એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન $\alpha$ અથવા $\beta$ સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપની હાજરી દ્વારા સરળ બને છે,જે ટ્રાન્ઝિશન સ્ટેટ અથવા પરિણામી કાર્બેનિયન ઇન્ટરમીડિયેટને સ્થિર કરે છે.
$CH_3COCH_2COOH$ માં $\beta$-કીટો ગ્રુપ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$HOOCCH_2COOH$ (મેલોનિક એસિડ) માં $\beta$ સ્થાન પર કાર્બોક્સિલિક ગ્રુપ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$O_2NCH_2COOH$ માં $\alpha$ સ્થાન પર મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ નાઇટ્રો ગ્રુપ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$CH_3CH_2COOH$ (પ્રોપેનોઇક એસિડ) એ એક સાદો સંતૃપ્ત એલિફેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જેમાં ટ્રાન્ઝિશન સ્ટેટને સ્થિર કરવા માટે કોઈ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ નથી,તેથી આપેલા વિકલ્પોમાં તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન કરવું સૌથી મુશ્કેલ છે.
$CH_3COCH_2COOH$ માં $\beta$-કીટો ગ્રુપ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$HOOCCH_2COOH$ (મેલોનિક એસિડ) માં $\beta$ સ્થાન પર કાર્બોક્સિલિક ગ્રુપ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$O_2NCH_2COOH$ માં $\alpha$ સ્થાન પર મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ નાઇટ્રો ગ્રુપ છે,જે ડિકાર્બોક્સિલેશનને સરળ બનાવે છે.
$CH_3CH_2COOH$ (પ્રોપેનોઇક એસિડ) એ એક સાદો સંતૃપ્ત એલિફેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જેમાં ટ્રાન્ઝિશન સ્ટેટને સ્થિર કરવા માટે કોઈ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ નથી,તેથી આપેલા વિકલ્પોમાં તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન કરવું સૌથી મુશ્કેલ છે.
0 likes
View Solution469
MediumMCQ
જ્યારે એસિટિલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ નું $LiAlH_4$ વડે રિડક્શન કરવામાં આવે છે,ત્યારે બનતી નીપજ કઈ છે?
A
મિથાઈલ આલ્કોહોલ
B
ઈથાઈલ આલ્કોહોલ
C
એસિટાલડીહાઈડ
D
એસિટોન
Solution
(B) $CH_3COCl$ એ એસિડ ક્લોરાઇડ છે. જ્યારે તેનું $LiAlH_4$ જેવા પ્રબળ રિડક્શનકર્તા વડે રિડક્શન કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે રિડક્શન પામીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3COCl \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3CH_2OH$.
આમ,બનતી નીપજ ઈથાઈલ આલ્કોહોલ છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3COCl \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3CH_2OH$.
આમ,બનતી નીપજ ઈથાઈલ આલ્કોહોલ છે.
0 likes
View Solution470
DifficultMCQ
ઇથાઇલ એસિટેટ $\xrightarrow[{(2)\,HOH}]{{(1)\,C{H_3}MgBr\,\left[ {Excess} \right]}}P$
નીપજ $P$ શું હશે?
નીપજ $P$ શું હશે?
A
$2$-મિથાઇલપ્રોપેન-$2$-ઓલ
B
$2$-મિથાઇલબ્યુટેન-$2$-ઓલ
C
$3$-ઇથાઇલપેન્ટેન-$3$-ઓલ
D
$3$-પ્રોપાઇલહેક્ઝેન-$3$-ઓલ
Solution
(A) ઇથાઇલ એસિટેટ $(CH_3COOC_2H_5)$ વધારાના ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgBr)$ સાથે બે તબક્કામાં પ્રક્રિયા કરે છે.
તબક્કો $1$: $CH_3MgBr$ નો પ્રથમ અણુ ઇથાઇલ એસિટેટના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ બનાવે છે,સાથે ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ મુક્ત થાય છે.
તબક્કો $2$: $CH_3MgBr$ વધારામાં હોવાથી,બીજો અણુ એસિટોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે.
તબક્કો $3$: જળવિભાજન $(HOH)$ દ્વારા,આલ્કોક્સાઇડ પ્રોટોનેટેડ થઈને અંતિમ નીપજ $2$-મિથાઇલપ્રોપેન-$2$-ઓલ ($tert$-બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ) આપે છે.
તબક્કો $1$: $CH_3MgBr$ નો પ્રથમ અણુ ઇથાઇલ એસિટેટના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ બનાવે છે,સાથે ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ મુક્ત થાય છે.
તબક્કો $2$: $CH_3MgBr$ વધારામાં હોવાથી,બીજો અણુ એસિટોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે.
તબક્કો $3$: જળવિભાજન $(HOH)$ દ્વારા,આલ્કોક્સાઇડ પ્રોટોનેટેડ થઈને અંતિમ નીપજ $2$-મિથાઇલપ્રોપેન-$2$-ઓલ ($tert$-બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ) આપે છે.
0 likes
View Solution471
DifficultMCQ
એસીટામાઈડ $P_2O_5$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું આપે છે?
A
મિથાઈલ સાયનાઈડ
B
મિથાઈલ સાયનેટ
C
ઈથાઈલ સાયનાઈડ
D
એસીટામાઈડ
Solution
(A) $P_2O_5$ એક શક્તિશાળી નિર્જલીકરણ કર્તા છે. જ્યારે એસીટામાઈડ $(CH_3CONH_2)$ ને $P_2O_5$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે નિર્જલીકરણ પામીને મિથાઈલ સાયનાઈડ $(CH_3CN)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3CONH_2 \xrightarrow{P_2O_5} CH_3-C \equiv N + H_2O$
પ્રક્રિયા: $CH_3CONH_2 \xrightarrow{P_2O_5} CH_3-C \equiv N + H_2O$
0 likes
View Solution472
DifficultMCQ
$CH_3-CCl_3$ $\xrightarrow[(2) H^{+}]{(1) KOH_{(aq)}}$ $P$ $\xrightarrow[(2) \Delta]{(1) Ca(OH)_2}$ $Q$; $Q$ શું છે?
A
$CH_3-CH=CH-CHO$
B
$CH_3-C(CH_3)=CH-COCH_3$
C
$CH_3-CHO$
D
$CH_3-COCH_3$
Solution
(D) $Step$ $1$: $CH_3-CCl_3$ ની પ્રક્રિયા જલીય $KOH$ સાથે અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H^{+})$ સાથે થતા $CH_3-C(OH)_3$ બને છે,જે અસ્થાયી છે અને પાણીનો અણુ ગુમાવીને $CH_3-COOH$ (એસેટિક એસિડ) બનાવે છે. આમ,$P$ એ $CH_3-COOH$ છે.
$Step$ $2$: એસેટિક એસિડ $Ca(OH)_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ એસેટેટ,$(CH_3COO)_2Ca$ બનાવે છે.
$Step$ $3$: કેલ્શિયમ એસેટેટનું શુષ્ક નિસ્યંદન $(\Delta)$ કરવાથી તે ડિકાર્બોક્સિલેશન પામીને $CH_3-COCH_3$ (એસીટોન) અને $CaCO_3$ આપે છે. આમ,$Q$ એ $CH_3-COCH_3$ છે.
$Step$ $2$: એસેટિક એસિડ $Ca(OH)_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ એસેટેટ,$(CH_3COO)_2Ca$ બનાવે છે.
$Step$ $3$: કેલ્શિયમ એસેટેટનું શુષ્ક નિસ્યંદન $(\Delta)$ કરવાથી તે ડિકાર્બોક્સિલેશન પામીને $CH_3-COCH_3$ (એસીટોન) અને $CaCO_3$ આપે છે. આમ,$Q$ એ $CH_3-COCH_3$ છે.
0 likes
View Solution473
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયો સૌથી પ્રબળ એસિડ છે?
A
$m$-નાઈટ્રોબેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ
B
$m$-એમિનોબેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ
C
$m$-મેથોક્સીબેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ
D
$m$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ
Solution
(A) વિસ્થાપિત બેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડની એસિડિકતા બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા વિસ્થાપિત સમૂહની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અથવા ઇલેક્ટ્રોન-દાતા પ્રકૃતિ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો $(EWG)$ સંયુગ્મી બેઝને સ્થિર કરીને એસિડિકતા વધારે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-દાતા સમૂહો $(EDG)$ એસિડિકતા ઘટાડે છે.
મેટા સ્થાન પર,માત્ર પ્રેરક અસર $(-I)$ કાર્યરત હોય છે.
વિસ્થાપિત સમૂહોની સરખામણી:
$1$. $-NO_2$: પ્રબળ $-I$ અસર (મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક).
$2$. $-NH_2$: $+I$ અસર (ઇલેક્ટ્રોન-દાતા).
$3$. $-OCH_3$: $-I$ અસર (પરંતુ $-NO_2$ કરતા નબળી).
$4$. $-OH$: $-I$ અસર (પરંતુ $-NO_2$ કરતા નબળી).
આપેલા વિસ્થાપિત સમૂહોમાં $-NO_2$ સૌથી પ્રબળ $-I$ અસર ધરાવે છે,તેથી $m$-નાઈટ્રોબેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ સૌથી પ્રબળ એસિડ છે.
ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહો $(EWG)$ સંયુગ્મી બેઝને સ્થિર કરીને એસિડિકતા વધારે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-દાતા સમૂહો $(EDG)$ એસિડિકતા ઘટાડે છે.
મેટા સ્થાન પર,માત્ર પ્રેરક અસર $(-I)$ કાર્યરત હોય છે.
વિસ્થાપિત સમૂહોની સરખામણી:
$1$. $-NO_2$: પ્રબળ $-I$ અસર (મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક).
$2$. $-NH_2$: $+I$ અસર (ઇલેક્ટ્રોન-દાતા).
$3$. $-OCH_3$: $-I$ અસર (પરંતુ $-NO_2$ કરતા નબળી).
$4$. $-OH$: $-I$ અસર (પરંતુ $-NO_2$ કરતા નબળી).
આપેલા વિસ્થાપિત સમૂહોમાં $-NO_2$ સૌથી પ્રબળ $-I$ અસર ધરાવે છે,તેથી $m$-નાઈટ્રોબેન્ઝીન સલ્ફોનિક એસિડ સૌથી પ્રબળ એસિડ છે.
0 likes
View Solution474
MediumMCQ
પ્રક્રિયામાં,નીપજ $D$ શું છે?
$CH_2=CH_2$ $\xrightarrow{Br_2/CCl_4} A$ $\xrightarrow{KCN} B$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} C$ $\xrightarrow{\Delta} D$
$CH_2=CH_2$ $\xrightarrow{Br_2/CCl_4} A$ $\xrightarrow{KCN} B$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} C$ $\xrightarrow{\Delta} D$
A
સક્સિનિક એસિડ
B
$CH_3CH_2COOH$
C
સક્સિનિક એનહાઇડ્રાઇડ
D
$CH_2OHCH_2CN$
Solution
(C) પ્રક્રિયા ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $CH_2=CH_2 + Br_2 \xrightarrow{CCl_4} BrCH_2-CH_2Br$ $(A)$
$2$. $BrCH_2-CH_2Br + 2KCN \rightarrow NCCH_2-CH_2CN + 2KBr$ $(B)$
$3$. $NCCH_2-CH_2CN + 4H_2O + 2H^{+} \rightarrow HOOCCH_2-CH_2COOH + 2NH_4^{+}$ ($C$,સક્સિનિક એસિડ)
$4$. $HOOCCH_2-CH_2COOH \xrightarrow{\Delta} \text{સક્સિનિક એનહાઇડ્રાઇડ} + H_2O$ $(D)$
આમ,નીપજ $D$ સક્સિનિક એનહાઇડ્રાઇડ છે.
$1$. $CH_2=CH_2 + Br_2 \xrightarrow{CCl_4} BrCH_2-CH_2Br$ $(A)$
$2$. $BrCH_2-CH_2Br + 2KCN \rightarrow NCCH_2-CH_2CN + 2KBr$ $(B)$
$3$. $NCCH_2-CH_2CN + 4H_2O + 2H^{+} \rightarrow HOOCCH_2-CH_2COOH + 2NH_4^{+}$ ($C$,સક્સિનિક એસિડ)
$4$. $HOOCCH_2-CH_2COOH \xrightarrow{\Delta} \text{સક્સિનિક એનહાઇડ્રાઇડ} + H_2O$ $(D)$
આમ,નીપજ $D$ સક્સિનિક એનહાઇડ્રાઇડ છે.
0 likes
View Solution475
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક પ્રોપિયોનિક એસિડનું $1-$પ્રોપેનોલમાં રૂપાંતર કરશે?
A
$NaBr$
B
${H^\oplus } / H_2O$
C
$Cr_2O_3$
D
$LiAlH_4$
Solution
(D) કાર્બોક્સિલિક એસિડ,જેમ કે પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3-CH_2-COOH)$,નું લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રાઇડ $(LiAlH_4)$ જેવા પ્રબળ રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH_2-COOH \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3-CH_2-CH_2-OH$
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH_2-COOH \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3-CH_2-CH_2-OH$
0 likes
View Solution476
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કોનું ગલનબિંદુ મહત્તમ છે?
A
$2$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ
B
$2$-એમિનોબેન્ઝોઇક એસિડ
C
$3$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઇક એસિડ
D
ટોલ્યુઈન
Solution
(B) સંયોજનનું ગલનબિંદુ તેની આણ્વિય રચના,આંતરઆણ્વિય બળો અને સ્ફટિક લેટીસની ગોઠવણી પર આધાર રાખે છે.
$1$. $2$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ,$2$-એમિનોબેન્ઝોઇક એસિડ અને $3$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઇક એસિડ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જે મજબૂત આંતરઆણ્વિય હાઈડ્રોજન બંધ બનાવી શકે છે,જે ટોલ્યુઈન (જેમાં માત્ર નિર્બળ વાન ડર વાલ્સ બળો હોય છે) ની સરખામણીમાં તેમના ગલનબિંદુમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
$2$. કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં,$2$-એમિનોબેન્ઝોઇક એસિડ (એન્થ્રાનિલિક એસિડ) ઘન અવસ્થામાં ઝ્વિટર આયન $(NH_3^+ - C_6H_4 - COO^-)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ આયનીય સ્વભાવ સ્ફટિક લેટીસમાં ખૂબ જ મજબૂત સ્થિર વિદ્યુત આકર્ષણ (આયનીય બંધ) તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે અન્ય વિસ્થાપિત બેન્ઝોઇક એસિડની તુલનામાં તેનું ગલનબિંદુ ઘણું વધારે હોય છે.
તેથી,$2$-એમિનોબેન્ઝોઇક એસિડનું ગલનબિંદુ મહત્તમ છે.
$1$. $2$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ,$2$-એમિનોબેન્ઝોઇક એસિડ અને $3$-નાઈટ્રોબેન્ઝોઇક એસિડ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જે મજબૂત આંતરઆણ્વિય હાઈડ્રોજન બંધ બનાવી શકે છે,જે ટોલ્યુઈન (જેમાં માત્ર નિર્બળ વાન ડર વાલ્સ બળો હોય છે) ની સરખામણીમાં તેમના ગલનબિંદુમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
$2$. કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં,$2$-એમિનોબેન્ઝોઇક એસિડ (એન્થ્રાનિલિક એસિડ) ઘન અવસ્થામાં ઝ્વિટર આયન $(NH_3^+ - C_6H_4 - COO^-)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ આયનીય સ્વભાવ સ્ફટિક લેટીસમાં ખૂબ જ મજબૂત સ્થિર વિદ્યુત આકર્ષણ (આયનીય બંધ) તરફ દોરી જાય છે,જેના પરિણામે અન્ય વિસ્થાપિત બેન્ઝોઇક એસિડની તુલનામાં તેનું ગલનબિંદુ ઘણું વધારે હોય છે.
તેથી,$2$-એમિનોબેન્ઝોઇક એસિડનું ગલનબિંદુ મહત્તમ છે.
0 likes
View Solution477
MediumMCQ
$R-COOH \xrightarrow{\text{Reagent}} R-CH_2-OH$
ઉપરની પ્રક્રિયા માટે યોગ્ય પ્રક્રિયક કયો છે?
ઉપરની પ્રક્રિયા માટે યોગ્ય પ્રક્રિયક કયો છે?
A
$NaBH_4$
B
$B_2H_6$
C
$P + HI$
D
$DIBAL-H$ / ઓછું તાપમાન
Solution
(B) કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(R-COOH)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(R-CH_2-OH)$ માં રૂપાંતર કરવા માટે પ્રબળ રિડક્શનકર્તાની જરૂર પડે છે.
$NaBH_4$ એ નિર્બળ રિડક્શનકર્તા છે અને તે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું રિડક્શન કરી શકતું નથી.
$B_2H_6$ (ડાયબોરેન) એ એક વિશિષ્ટ અને શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં કાર્યક્ષમ રીતે રિડક્શન કરે છે.
$P + HI$ એ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું આલ્કેન $(R-CH_3)$ માં રૂપાંતર કરે છે.
$DIBAL-H$ નીચા તાપમાને સામાન્ય રીતે એસ્ટર અથવા નાઈટ્રાઈલનું રિડક્શન આલ્ડિહાઈડમાં કરે છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક $B_2H_6$ છે.
$NaBH_4$ એ નિર્બળ રિડક્શનકર્તા છે અને તે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું રિડક્શન કરી શકતું નથી.
$B_2H_6$ (ડાયબોરેન) એ એક વિશિષ્ટ અને શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં કાર્યક્ષમ રીતે રિડક્શન કરે છે.
$P + HI$ એ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું આલ્કેન $(R-CH_3)$ માં રૂપાંતર કરે છે.
$DIBAL-H$ નીચા તાપમાને સામાન્ય રીતે એસ્ટર અથવા નાઈટ્રાઈલનું રિડક્શન આલ્ડિહાઈડમાં કરે છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક $B_2H_6$ છે.
0 likes
View Solution478
MediumMCQ
બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડની હાઈડ્રોક્સિલ એમાઈન $(NH_2OH)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી મળતી નીપજ જણાવો.
A
$3$-એમિનો બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ
B
$3$-હાઈડ્રોક્સી બેન્ઝોઈલ ક્લોરાઈડ
C
બેન્ઝોહાઈડ્રોક્સેમિક એસિડ $(C_6H_5CONHOH)$
D
$O$-બેન્ઝોઈલ હાઈડ્રોક્સિલ એમાઈન $(C_6H_5CONHO)$
0 likes
View Solution479
DifficultMCQ
ટોલ્યુઈન $\xrightarrow[\Delta ]{KMnO_4} X$ $\xrightarrow{Br_2/H_2O} Y$; $Y$ શું છે?
A
$4$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ
B
$2$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ
C
$3$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ
D
$2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(C) $1$. આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે ટોલ્યુઈનનું ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન કરવાથી બેન્ઝોઈક એસિડ $(X)$ મળે છે.
$2$. બેન્ઝોઈક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહ હોય છે,જે પ્રબળ રીતે નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-ડાયરેક્ટિંગ સમૂહ છે.
$3$. બેન્ઝોઈક એસિડનું $Br_2/H_2O$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન (બ્રોમિનેશન) $-COOH$ સમૂહની ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચવાની પ્રકૃતિને કારણે મેટા-સ્થાન પર થાય છે.
$4$. તેથી,નીપજ $Y$ એ $3$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
$2$. બેન્ઝોઈક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહ હોય છે,જે પ્રબળ રીતે નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-ડાયરેક્ટિંગ સમૂહ છે.
$3$. બેન્ઝોઈક એસિડનું $Br_2/H_2O$ સાથે ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન (બ્રોમિનેશન) $-COOH$ સમૂહની ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચવાની પ્રકૃતિને કારણે મેટા-સ્થાન પર થાય છે.
$4$. તેથી,નીપજ $Y$ એ $3$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
0 likes
View Solution480
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ એસિડિકતાનો સાચો ઘટતો ક્રમ દર્શાવે છે?
A
$PhCO_2H > PhSO_3H > PhCH_2OH > PhOH$
B
$PhSO_3H > PhOH > PhCH_2OH > PhCH_2OH$
C
$PhCO_2H > PhOH > PhCH_2OH > PhSO_3H$
D
$PhSO_3H > PhCO_2H > PhOH > PhCH_2OH$
Solution
(D) $PhCH_2OH$ સૌથી ઓછો એસિડિક છે કારણ કે તેનો સંયુગ્મી બેઇઝ અન્યની જેમ સંસ્પંદન દ્વારા સ્થાયી થતો નથી.
$PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ના સંયુગ્મી બેઇઝ સમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે,જ્યારે $PhOH$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ (ફિનોક્સાઇડ આયન) અસમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે.
વધુમાં,ફિનોક્સાઇડ આયનમાં ઋણ વીજભાર કાર્બન પરમાણુઓ પર વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જ્યારે $PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ના સંયુગ્મી બેઇઝમાં ઋણ વીજભાર વધુ વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે $PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ને $PhOH$ કરતા વધુ મજબૂત એસિડ બનાવે છે.
$PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ની સરખામણી કરતા,$PhSO_3H$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ (સલ્ફોનેટ આયન) $3$ સમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે,જ્યારે $PhCOOH$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ (કાર્બોક્સિલેટ આયન) $2$ સમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે.
સમાન સંસ્પંદન બંધારણોની સંખ્યા જેટલી વધારે,તેટલી સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતા વધારે.
સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતા $\propto$ એસિડિકતા.
તેથી,એસિડિકતાનો સાચો ઘટતો ક્રમ $PhSO_3H > PhCO_2H > PhOH > PhCH_2OH$ છે.
$PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ના સંયુગ્મી બેઇઝ સમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે,જ્યારે $PhOH$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ (ફિનોક્સાઇડ આયન) અસમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે.
વધુમાં,ફિનોક્સાઇડ આયનમાં ઋણ વીજભાર કાર્બન પરમાણુઓ પર વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જ્યારે $PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ના સંયુગ્મી બેઇઝમાં ઋણ વીજભાર વધુ વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે $PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ને $PhOH$ કરતા વધુ મજબૂત એસિડ બનાવે છે.
$PhSO_3H$ અને $PhCOOH$ ની સરખામણી કરતા,$PhSO_3H$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ (સલ્ફોનેટ આયન) $3$ સમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે,જ્યારે $PhCOOH$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ (કાર્બોક્સિલેટ આયન) $2$ સમાન સંસ્પંદન બંધારણો ધરાવે છે.
સમાન સંસ્પંદન બંધારણોની સંખ્યા જેટલી વધારે,તેટલી સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતા વધારે.
સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતા $\propto$ એસિડિકતા.
તેથી,એસિડિકતાનો સાચો ઘટતો ક્રમ $PhSO_3H > PhCO_2H > PhOH > PhCH_2OH$ છે.
0 likes
View Solution481
AdvancedMCQ
નીચેનાને એસિડિક પ્રબળતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$A. F-CH_2-CH_2-COOH$
$B. Cl-CH(Cl)-CH_2-COOH$
$C. F-CH_2-COOH$
$D. Br-CH_2-CH_2-COOH$
$A. F-CH_2-CH_2-COOH$
$B. Cl-CH(Cl)-CH_2-COOH$
$C. F-CH_2-COOH$
$D. Br-CH_2-CH_2-COOH$
A
$B > D > A > C$
B
$A > C > D > B$
C
$C > B > A > D$
D
$D > B > A > C$
Solution
(C) એસિડિક પ્રબળતા ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહોની $-I$ અસર પર આધાર રાખે છે. $-I$ અસર હેલોજનની વિદ્યુતઋણતા $(F > Cl > Br)$ સાથે વધે છે અને $-COOH$ સમૂહથી અંતર વધવાની સાથે ઘટે છે.
$1.$ $C$ $(F-CH_2-COOH)$ માં,$F$ પરમાણુ $\alpha$-સ્થાન પર છે,જે તેને સૌથી પ્રબળ એસિડ બનાવે છે.
$2.$ $B$ $(Cl-CH(Cl)-CH_2-COOH)$ માં,$\beta$-સ્થાન પર બે $Cl$ પરમાણુઓ છે,જે સમાન સ્થાન પર એક $F$ અથવા $Br$ કરતા વધુ સામૂહિક $-I$ અસર દર્શાવે છે.
$3.$ $A$ $(F-CH_2-CH_2-COOH)$ અને $D$ $(Br-CH_2-CH_2-COOH)$ માં,હેલોજન $\beta$-સ્થાન પર છે. $F$ એ $Br$ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણીય હોવાથી,$A$ એ $D$ કરતા વધુ એસિડિક છે.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો ઉતરતો ક્રમ $C > B > A > D$ છે.
$1.$ $C$ $(F-CH_2-COOH)$ માં,$F$ પરમાણુ $\alpha$-સ્થાન પર છે,જે તેને સૌથી પ્રબળ એસિડ બનાવે છે.
$2.$ $B$ $(Cl-CH(Cl)-CH_2-COOH)$ માં,$\beta$-સ્થાન પર બે $Cl$ પરમાણુઓ છે,જે સમાન સ્થાન પર એક $F$ અથવા $Br$ કરતા વધુ સામૂહિક $-I$ અસર દર્શાવે છે.
$3.$ $A$ $(F-CH_2-CH_2-COOH)$ અને $D$ $(Br-CH_2-CH_2-COOH)$ માં,હેલોજન $\beta$-સ્થાન પર છે. $F$ એ $Br$ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણીય હોવાથી,$A$ એ $D$ કરતા વધુ એસિડિક છે.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો ઉતરતો ક્રમ $C > B > A > D$ છે.
0 likes
View Solution482
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કોની ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા (nucleophilic attack) પ્રત્યે પ્રતિક્રિયાશીલતા મહત્તમ છે?
A
$R-CO-Cl$
B
$R-CO-R$
C
$R-CO-OC_2H_5$
D
$R-CO-NH_2$
Solution
(A) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાશીલતા કાર્બોનિલ કાર્બન પરના આંશિક ધન વીજભારના મૂલ્ય અને લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે.
એસિડ ક્લોરાઈડ્સ $(R-CO-Cl)$ માં,ક્લોરિન પરમાણુ પ્રબળ $-I$ અસર ધરાવે છે અને તે એક ઉત્તમ લિવિંગ ગ્રુપ $(Cl^-)$ છે.
આનાથી કાર્બોનિલ કાર્બન અત્યંત ઇલેક્ટ્રોફિલિક બને છે,જે તેને આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ બનાવે છે.
એસિડ ક્લોરાઈડ્સ $(R-CO-Cl)$ માં,ક્લોરિન પરમાણુ પ્રબળ $-I$ અસર ધરાવે છે અને તે એક ઉત્તમ લિવિંગ ગ્રુપ $(Cl^-)$ છે.
આનાથી કાર્બોનિલ કાર્બન અત્યંત ઇલેક્ટ્રોફિલિક બને છે,જે તેને આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ બનાવે છે.
0 likes
View Solution483
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં મુખ્ય નીપજ તરીકે સાયનાઈડ મળશે?
A
$Ph-CO-CH_3 \xrightarrow[(ii) H_3O^{+}]{(i) LiAlH_4}$
B
$Ph-CONH_2 \xrightarrow[Br_2]{NaOH}$
C
$Ph-CONH_2 \xrightarrow{P_4O_{10}}$
D
$Ph-COOH$ $\xrightarrow{SOCl_2}$ $\xrightarrow{NH_3}$
Solution
(C) $P_4O_{10}$ એ એક પ્રબળ નિર્જલીકરણ કર્તા છે. તે એમાઈડ $(Ph-CONH_2)$ માંથી પાણીનો અણુ દૂર કરીને બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(Ph-CN)$ બનાવે છે.
$Ph-CONH_2 \xrightarrow{P_4O_{10}} Ph-CN + H_2O$
$Ph-CONH_2 \xrightarrow{P_4O_{10}} Ph-CN + H_2O$
0 likes
View Solution484
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું ડિકાર્બોક્સિલેશન માટે સૌથી વધુ સક્રિય છે?
A
$CH_3CH_2COCH_2COOH$
B
$CH_3COCH_2CH_2COOH$
C
$CH_3CH_2CHFCH_2COOH$
D
$CH_3CH_2CH(CH_3)CH_2COOH$
Solution
(A) $\beta$-કીટો એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન ખૂબ જ સરળ છે કારણ કે તે કાર્બોક્સિલિક એસિડ હાઇડ્રોજન અને કાર્બોનિલ ઓક્સિજન વચ્ચે હાઇડ્રોજન બોન્ડિંગ ધરાવતી સ્થિર છ-સભ્યોની ચક્રીય સંક્રમણ અવસ્થા દ્વારા આગળ વધે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3CH_2COCH_2COOH$ (વિકલ્પ $A$) એ એક $\beta$-કીટો એસિડ છે,જ્યાં કાર્બોનિલ જૂથ કાર્બોક્સિલિક એસિડ જૂથની સાપેક્ષમાં $\beta$-સ્થિતિ પર છે.
આ ગરમ કરવા પર ડિકાર્બોક્સિલેશન પ્રત્યે તેને અત્યંત સક્રિય બનાવે છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં $\beta$-કીટો જૂથ હોતું નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3CH_2COCH_2COOH$ (વિકલ્પ $A$) એ એક $\beta$-કીટો એસિડ છે,જ્યાં કાર્બોનિલ જૂથ કાર્બોક્સિલિક એસિડ જૂથની સાપેક્ષમાં $\beta$-સ્થિતિ પર છે.
આ ગરમ કરવા પર ડિકાર્બોક્સિલેશન પ્રત્યે તેને અત્યંત સક્રિય બનાવે છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં $\beta$-કીટો જૂથ હોતું નથી.
0 likes
View Solution485
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન આયોડોફોર્મ કસોટી આપશે નહીં?
A
$CH_3-CH_2-OH$
B
ફિનાઈલએસીટોન
C
$CH_3-COOH$
D
એસીટોફિનોન
Solution
(C) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો માટે ધન (positive) હોય છે જેમાં મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ $(CH_3-CO-)$ અથવા મિથાઈલ કાર્બિનોલ ગ્રુપ $(CH_3-CH(OH)-)$ હોય.
$1$. ઇથેનોલ $(CH_3-CH_2-OH)$ માં મિથાઈલ કાર્બિનોલ ગ્રુપ હોય છે અને તે ધન કસોટી આપે છે.
$2$. ફિનાઈલએસીટોન $(C_6H_5-CH_2-CO-CH_3)$ માં મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ હોય છે અને તે ધન કસોટી આપે છે.
$3$. એસિટિક એસિડ $(CH_3-COOH)$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી કારણ કે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિ માટે $-OH$ ગ્રુપ યોગ્ય લિવિંગ ગ્રુપ નથી.
$4$. એસીટોફિનોન $(C_6H_5-CO-CH_3)$ માં મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ હોય છે અને તે ધન કસોટી આપે છે.
તેથી,$CH_3-COOH$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપશે નહીં.
$1$. ઇથેનોલ $(CH_3-CH_2-OH)$ માં મિથાઈલ કાર્બિનોલ ગ્રુપ હોય છે અને તે ધન કસોટી આપે છે.
$2$. ફિનાઈલએસીટોન $(C_6H_5-CH_2-CO-CH_3)$ માં મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ હોય છે અને તે ધન કસોટી આપે છે.
$3$. એસિટિક એસિડ $(CH_3-COOH)$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી કારણ કે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિ માટે $-OH$ ગ્રુપ યોગ્ય લિવિંગ ગ્રુપ નથી.
$4$. એસીટોફિનોન $(C_6H_5-CO-CH_3)$ માં મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ હોય છે અને તે ધન કસોટી આપે છે.
તેથી,$CH_3-COOH$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપશે નહીં.
0 likes
View Solution486
MediumMCQ
ફોર્મિક એસિડ અને એસિટિક એસિડને નીચેનામાંથી કોના દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે?
A
ટોલેન્સ પ્રક્રિયક
B
$NaHCO_3$
C
લિટમસ કસોટી
D
$Na$
Solution
(A) ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ માં હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપ $(-CHO)$ હોય છે.
આ આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપની હાજરીને કારણે,તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું સિલ્વર મિરરમાં રિડક્શન કરે છે.
એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ માં આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપ હોતું નથી અને તેથી તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતું નથી.
બંને એસિડ $NaHCO_3$ અને $Na$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને લિટમસનો રંગ બદલે છે,તેથી તેનો ઉપયોગ તેમને અલગ પાડવા માટે થઈ શકતો નથી.
આ આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપની હાજરીને કારણે,તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું સિલ્વર મિરરમાં રિડક્શન કરે છે.
એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ માં આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપ હોતું નથી અને તેથી તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતું નથી.
બંને એસિડ $NaHCO_3$ અને $Na$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને લિટમસનો રંગ બદલે છે,તેથી તેનો ઉપયોગ તેમને અલગ પાડવા માટે થઈ શકતો નથી.
0 likes
View Solution487
MediumMCQ
ડીકાર્બોક્સિલેશન સૌથી ઝડપી શેમાં જોવા મળે છે?
A
$A. \text{3-ઓક્સોબ્યુટેનોઈક એસિડ}$
B
$B. \text{2-ઓક્સોબ્યુટેનોઈક એસિડ}$
C
$C. \text{4-ઓક્સોબ્યુટેનોઈક એસિડ}$
D
$D. \text{બ્યુટેનોઈક એસિડ}$
Solution
(A) $\beta$-કીટો એસિડનું ડીકાર્બોક્સિલેશન ખૂબ જ ઝડપી હોય છે કારણ કે તે કાર્બોક્સિલિક એસિડના હાઈડ્રોજન અને $\beta$-કીટો ગ્રુપના કાર્બોનિલ ઓક્સિજન વચ્ચે હાઈડ્રોજન બંધન ધરાવતા સ્થિર છ-સભ્યના ચક્રીય સંક્રાંતિ અવસ્થા દ્વારા આગળ વધે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$\text{3-ઓક્સોબ્યુટેનોઈક એસિડ}$ $(CH_3COCH_2COOH)$ એ એક $\beta$-કીટો એસિડ છે.
આ અણુમાં,કાર્બોનિલ ગ્રુપ કાર્બોક્સિલ ગ્રુપની સાપેક્ષમાં $\beta$-સ્થાન પર છે,જે ચક્રીય સંક્રાંતિ અવસ્થાના નિર્માણને સરળ બનાવે છે,જેના પરિણામે ગરમ કરવા પર $CO_2$ ઝડપથી દૂર થાય છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા માટે જરૂરી $\beta$-કીટો ગ્રુપની ગોઠવણી હોતી નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$\text{3-ઓક્સોબ્યુટેનોઈક એસિડ}$ $(CH_3COCH_2COOH)$ એ એક $\beta$-કીટો એસિડ છે.
આ અણુમાં,કાર્બોનિલ ગ્રુપ કાર્બોક્સિલ ગ્રુપની સાપેક્ષમાં $\beta$-સ્થાન પર છે,જે ચક્રીય સંક્રાંતિ અવસ્થાના નિર્માણને સરળ બનાવે છે,જેના પરિણામે ગરમ કરવા પર $CO_2$ ઝડપથી દૂર થાય છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં આ વિશિષ્ટ પ્રક્રિયા માટે જરૂરી $\beta$-કીટો ગ્રુપની ગોઠવણી હોતી નથી.
0 likes
View Solution488
DifficultMCQ
આ પ્રક્રિયામાં મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
$1,2$-ડાયકાર્બોક્સી-$3$-બ્રોમોબેન્ઝિન
B
$1,3$-ડાયકાર્બોક્સી-$5$-બ્રોમોબેન્ઝિન
C
$1,4$-ડાયકાર્બોક્સી-$2$-બ્રોમોબેન્ઝિન
D
$1,2$-ડાયકાર્બોક્સી-$4,5$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન
Solution
(B) પ્રક્રિયક બેન્ઝિન-$1,3$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ (આઇસોપ્થેલિક એસિડ) છે.
બંને $-COOH$ સમૂહો પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અને મેટા-નિર્દેશક છે.
બેન્ઝિન-$1,3$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડમાં,$2, 4, 5,$ અને $6$ સ્થાન ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે ઉપલબ્ધ છે.
સ્થાન $5$ એ બંને $-COOH$ સમૂહોની સાપેક્ષમાં મેટા સ્થાન પર છે.
ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (બ્રોમિનેશન) તે સ્થાને થાય છે જે બંને ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહોની સાપેક્ષમાં મેટા હોય,જેથી અવકાશી અવરોધ અને ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ ન્યૂનતમ રહે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $5$-બ્રોમોબેન્ઝિન-$1,3$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
બંને $-COOH$ સમૂહો પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અને મેટા-નિર્દેશક છે.
બેન્ઝિન-$1,3$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડમાં,$2, 4, 5,$ અને $6$ સ્થાન ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે ઉપલબ્ધ છે.
સ્થાન $5$ એ બંને $-COOH$ સમૂહોની સાપેક્ષમાં મેટા સ્થાન પર છે.
ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (બ્રોમિનેશન) તે સ્થાને થાય છે જે બંને ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહોની સાપેક્ષમાં મેટા હોય,જેથી અવકાશી અવરોધ અને ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ ન્યૂનતમ રહે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $5$-બ્રોમોબેન્ઝિન-$1,3$-ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
0 likes
View Solution489
DifficultMCQ
$CH_3COOH + C_2H_5^{18}OH \xrightarrow{Conc. H_2SO_4} (X)$
$CH_3COOH + (CH_3)_3C^{18}OH \xrightarrow{Conc. H_2SO_4} (Y)$
ઉપરની પ્રક્રિયામાં $(X)$ અને $(Y)$ અનુક્રમે શું છે?
$CH_3COOH + (CH_3)_3C^{18}OH \xrightarrow{Conc. H_2SO_4} (Y)$
ઉપરની પ્રક્રિયામાં $(X)$ અને $(Y)$ અનુક્રમે શું છે?
A
$CH_3CO^{18}OC_2H_5$ અને $CH_3COOC(CH_3)_3$
B
$CH_3CO^{18}OC_2H_5$ અને $CH_3CO^{18}OC(CH_3)_3$
C
$CH_3COOC_2H_5$ અને $CH_3COOC(CH_3)_3$
D
$CH_3COOC_2H_5$ અને $CH_3CO^{18}OC(CH_3)_3$
Solution
(A) ઇથેનોલ જેવા પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સાથે કાર્બોક્સિલિક એસિડના એસ્ટરીકરણમાં,એસિલ-ઓક્સિજન બંધ તૂટે છે ($A_{AC}2$ મિકેનિઝમ). આલ્કોહોલનો ઓક્સિજન પરમાણુ એસ્ટરમાં જળવાઈ રહે છે. તેથી,$(X)$ એ $CH_3CO^{18}OC_2H_5$ છે.
જો કે,tert-બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ જેવા તૃતીયક આલ્કોહોલ સાથે,આલ્કાઇલ-ઓક્સિજન બંધ તૂટે છે ($A_{AL}1$ મિકેનિઝમ) કારણ કે સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બની શકે છે. આલ્કોહોલનો ઓક્સિજન પરમાણુ પાણી તરીકે દૂર થાય છે,અને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો ઓક્સિજન પરમાણુ એસ્ટરમાં જળવાઈ રહે છે. તેથી,$(Y)$ એ $CH_3COOC(CH_3)_3$ છે.
જો કે,tert-બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ જેવા તૃતીયક આલ્કોહોલ સાથે,આલ્કાઇલ-ઓક્સિજન બંધ તૂટે છે ($A_{AL}1$ મિકેનિઝમ) કારણ કે સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બની શકે છે. આલ્કોહોલનો ઓક્સિજન પરમાણુ પાણી તરીકે દૂર થાય છે,અને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો ઓક્સિજન પરમાણુ એસ્ટરમાં જળવાઈ રહે છે. તેથી,$(Y)$ એ $CH_3COOC(CH_3)_3$ છે.
0 likes
View Solution490
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં: $CH_3COOH + PCl_5$ $\rightarrow (A)$ $\xrightarrow[(2) H_2O]{(1) CH_3MgBr} (B)$,નીપજ $(B)$ શું હશે?
A
$CH_3-CH_2-CH(OH)-CH_3$
B
$CH_3-CO-C_6H_5$
C
$CH_3-CH(OH)-CH_3$
D
$CH_3-C(OH)(CH_3)_2$
Solution
(D) $CH_3COOH + PCl_5 \rightarrow CH_3COCl (A) + POCl_3 + HCl$
$CH_3COCl + CH_3MgBr \rightarrow CH_3COCH_3 + MgBrCl$
$CH_3COCH_3 + CH_3MgBr \rightarrow (CH_3)_3C-OMgBr$
$(CH_3)_3C-OMgBr + H_2O \rightarrow (CH_3)_3C-OH (B) + Mg(OH)Br$
અંતિમ નીપજ $(B)$ એ $2$-મિથાઈલપ્રોપેન-$2$-ઓલ (tert-બ્યુટાઈલ આલ્કોહોલ) છે.
$CH_3COCl + CH_3MgBr \rightarrow CH_3COCH_3 + MgBrCl$
$CH_3COCH_3 + CH_3MgBr \rightarrow (CH_3)_3C-OMgBr$
$(CH_3)_3C-OMgBr + H_2O \rightarrow (CH_3)_3C-OH (B) + Mg(OH)Br$
અંતિમ નીપજ $(B)$ એ $2$-મિથાઈલપ્રોપેન-$2$-ઓલ (tert-બ્યુટાઈલ આલ્કોહોલ) છે.
0 likes
View Solution491
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સૌથી વધુ એસિડિક છે?
A
$p-Nitrophenol$
B
$CH_3COOH$
C
$HCOOH$
D
$CCl_3COOH$
Solution
(D) કોઈપણ સંયોજનની એસિડિકતા તેના સંયુગ્મી બેઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$CCl_3COOH$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જેમાં આલ્ફા કાર્બન સાથે ત્રણ અત્યંત વિદ્યુતઋણ ક્લોરિન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે.
આ ક્લોરિન પરમાણુઓ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક પ્રેરક અસર ($-I$ અસર) દર્શાવે છે,જે કાર્બોક્સિલેટ આયન $(RCOO^-)$ ને $CH_3COOH$ માં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન-દાતા મિથાઈલ સમૂહ અથવા $HCOOH$ માં રહેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુ કરતા વધુ સ્થિર કરે છે.
જોકે $p-Nitrophenol$ એ $-NO_2$ સમૂહ દ્વારા ફિનોક્સાઈડ આયનની રેઝોનન્સ સ્થિરતાને કારણે એસિડિક છે,પરંતુ $CCl_3COOH$ એ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી પ્રબળ એસિડ છે કારણ કે ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુઓની પ્રેરક અસર કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ પરના ઋણ વીજભારને સ્થિર કરવામાં ખૂબ જ શક્તિશાળી છે.
તેથી,$CCl_3COOH$ એ સૌથી વધુ એસિડિક છે.
$CCl_3COOH$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે જેમાં આલ્ફા કાર્બન સાથે ત્રણ અત્યંત વિદ્યુતઋણ ક્લોરિન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે.
આ ક્લોરિન પરમાણુઓ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક પ્રેરક અસર ($-I$ અસર) દર્શાવે છે,જે કાર્બોક્સિલેટ આયન $(RCOO^-)$ ને $CH_3COOH$ માં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન-દાતા મિથાઈલ સમૂહ અથવા $HCOOH$ માં રહેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુ કરતા વધુ સ્થિર કરે છે.
જોકે $p-Nitrophenol$ એ $-NO_2$ સમૂહ દ્વારા ફિનોક્સાઈડ આયનની રેઝોનન્સ સ્થિરતાને કારણે એસિડિક છે,પરંતુ $CCl_3COOH$ એ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી પ્રબળ એસિડ છે કારણ કે ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુઓની પ્રેરક અસર કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ પરના ઋણ વીજભારને સ્થિર કરવામાં ખૂબ જ શક્તિશાળી છે.
તેથી,$CCl_3COOH$ એ સૌથી વધુ એસિડિક છે.
0 likes
View Solution492
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા માટે સૌથી વધુ સક્રિય છે?
A
$CH_3CONH_2$
B
$CH_3COOC_2H_5$
C
$CH_3COOCOCH_3$
D
$CH_3COCl$
Solution
(D) કાર્બોક્સિલિક એસિડ ડેરિવેટિવ્ઝની ન્યુક્લિયોફિલિક એસિલ સબસ્ટિટ્યુશન પ્રત્યેની સક્રિયતા લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે.
લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતા એ લિવિંગ ગ્રુપની બેઝિસિટીના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતાનો ક્રમ $Cl^{-} > CH_3COO^{-} > C_2H_5O^{-} > NH_2^-$ છે.
તેથી,સક્રિયતાનો ક્રમ: $\text{Acid chloride} > \text{Acid anhydride} > \text{Ester} > \text{Amide}$ છે.
આમ,$CH_3COCl$ સૌથી વધુ સક્રિય છે.
લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતા એ લિવિંગ ગ્રુપની બેઝિસિટીના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
લિવિંગ ગ્રુપની ક્ષમતાનો ક્રમ $Cl^{-} > CH_3COO^{-} > C_2H_5O^{-} > NH_2^-$ છે.
તેથી,સક્રિયતાનો ક્રમ: $\text{Acid chloride} > \text{Acid anhydride} > \text{Ester} > \text{Amide}$ છે.
આમ,$CH_3COCl$ સૌથી વધુ સક્રિય છે.
0 likes
View Solution493
MediumMCQ
એસિડિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Chloroacetic \ acid > Fluoroacetic \ acid > Phenol > Ethanol$
B
$Ethanol > Phenol > Chloroacetic \ acid > Fluoroacetic \ acid$
C
$Fluoroacetic \ acid > Chloroacetic \ acid > Phenol > Ethanol$
D
$Fluoroacetic \ acid > Chloroacetic \ acid > Ethanol > Phenol$
Solution
(C) સંયોજનોની એસિડિક પ્રબળતા તેમના સંયુગ્મી બેઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે. કાર્બોક્સિલિક એસિડ સામાન્ય રીતે ફિનોલ કરતા વધુ એસિડિક હોય છે,અને ફિનોલ આલ્કોહોલ કરતા વધુ એસિડિક હોય છે.
કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં,ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(EWG)$ ની હાજરી ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ ($-I$ અસર) દ્વારા કાર્બોક્સિલેટ આયનને સ્થિર કરીને એસિડિટી વધારે છે.
ફ્લોરિન $(F)$ ક્લોરિન $(Cl)$ કરતા વધુ મજબૂત $-I$ અસર ધરાવે છે,તેથી $Fluoroacetic \ acid$ એ $Chloroacetic \ acid$ કરતા વધુ એસિડિક છે.
આમ,સાચો ક્રમ છે: $Fluoroacetic \ acid > Chloroacetic \ acid > Phenol > Ethanol$.
કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં,ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(EWG)$ ની હાજરી ઇન્ડક્ટિવ ઇફેક્ટ ($-I$ અસર) દ્વારા કાર્બોક્સિલેટ આયનને સ્થિર કરીને એસિડિટી વધારે છે.
ફ્લોરિન $(F)$ ક્લોરિન $(Cl)$ કરતા વધુ મજબૂત $-I$ અસર ધરાવે છે,તેથી $Fluoroacetic \ acid$ એ $Chloroacetic \ acid$ કરતા વધુ એસિડિક છે.
આમ,સાચો ક્રમ છે: $Fluoroacetic \ acid > Chloroacetic \ acid > Phenol > Ethanol$.
0 likes
View Solution494
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું રિડક્શન કરવાથી આલ્કોહોલ આપતું નથી?
A
$CH_3COCl$
B
$CH_3COOC_2H_5$
C
$(CH_3CO)_2O$
D
$CH_3CONH_2$
Solution
(D) એમાઇડ્સ $(RCONH_2)$ નું $LiAlH_4$ વડે રિડક્શન કરવાથી એમાઇન્સ $(RCH_2NH_2)$ મળે છે,જ્યારે એસિડ હેલાઇડ્સ,એસ્ટર્સ અને એનહાઇડ્રાઇડ્સ આલ્કોહોલ આપે છે.
0 likes
View Solution495
MediumMCQ
આઇસોબ્યુટિરિક એસિડનું ડિકાર્બોક્સિલેશન ..... આપે છે.
A
આઇસોબ્યુટેન
B
પ્રોપેન
C
બ્યુટેન
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(B) આઇસોબ્યુટિરિક એસિડ $(CH_3)_2CHCOOH$ છે.
ડિકાર્બોક્સિલેશનમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહમાંથી $CO_2$ દૂર થાય છે.
જ્યારે આઇસોબ્યુટિરિક એસિડની પ્રક્રિયા સોડા લાઈમ $(NaOH + CaO)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થઈને પ્રોપેન $(CH_3-CH_2-CH_3)$ મળે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $(CH_3)_2CHCOOH + NaOH \xrightarrow{CaO, \Delta} CH_3-CH_2-CH_3 + Na_2CO_3$.
ડિકાર્બોક્સિલેશનમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહમાંથી $CO_2$ દૂર થાય છે.
જ્યારે આઇસોબ્યુટિરિક એસિડની પ્રક્રિયા સોડા લાઈમ $(NaOH + CaO)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થઈને પ્રોપેન $(CH_3-CH_2-CH_3)$ મળે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $(CH_3)_2CHCOOH + NaOH \xrightarrow{CaO, \Delta} CH_3-CH_2-CH_3 + Na_2CO_3$.
0 likes
View Solution496
MediumMCQ
જ્યારે ઓકઝેલિક એસિડનું ડિહાઇડ્રેશન સાંદ્ર $H_2SO_4$ વડે કરવામાં આવે ત્યારે નીચેનામાંથી શું બને છે?
A
$C + CO_2$
B
$CO$
C
$CO_2$
D
$CO + CO_2$
Solution
(D) જ્યારે ઓકઝેલિક એસિડ $(HOOC-COOH)$ ને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ડિહાઇડ્રેશન થઈને કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$,કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ અને પાણી $(H_2O)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HOOC-COOH \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + CO_2 + H_2O$.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HOOC-COOH \xrightarrow{conc. H_2SO_4} CO + CO_2 + H_2O$.
0 likes
View Solution497
MediumMCQ
$HCOOH$ ની સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા થવાથી શું બને છે?
A
$CO$
B
$CO_2$
C
$NO$
D
$NO_2$
Solution
(A) જ્યારે ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ ને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થઈને કાર્બન મોનોક્સાઈડ $(CO)$ અને પાણી $(H_2O)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HCOOH + H_2SO_4 (\text{conc.}) \rightarrow CO + H_2O + H_2SO_4$.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HCOOH + H_2SO_4 (\text{conc.}) \rightarrow CO + H_2O + H_2SO_4$.
0 likes
View Solution498
MediumMCQ
ઓકઝેલિક એસિડ સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બે વાયુઓનું મિશ્રણ બનાવે છે. જ્યારે આ મિશ્રણ કોસ્ટીક પોટાશમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે ત્યારે તેમાંના એક વાયુનું શોષણ થાય છે. કોસ્ટીક પોટાશમાં વાયુના શોષણથી ક્યો પદાર્થ બનશે?
A
$K_2SO_4$
B
$KHCO_3$
C
$K_2CO_3$
D
$KOH$
0 likes
View Solution499
MediumMCQ
ખાંડની સાંદ્ર $HNO_3$ સાથેની પ્રક્રિયાથી .... મળે છે.
A
$CO_2$ અને $H_2O$
B
ઓકઝેલિક એસિડ
C
$CO$ અને $H_2O$
D
કાર્બોનિક એસિડ
Solution
(B) સાંદ્ર $HNO_3$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે. જ્યારે ખાંડ $(C_{12}H_{22}O_{11})$ ની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $HNO_3$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને ઓકઝેલિક એસિડ $(C_2H_2O_4 \cdot 2H_2O)$ મળે છે.
0 likes
View Solution500
MediumMCQ
ઇથેનોલની નીચેનામાંથી કોની સાથેની પ્રક્રિયાથી ફળ જેવી સુગંધ આવે છે?
A
$PCl_5$
B
$CH_3COCH_3$
C
$CH_3COOH$
D
આમાંનો કોઈ નહીં
Solution
(C) ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ ની એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ સાથે સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયાને એસ્ટરીકરણ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં ઇથાઇલ એસિટેટ $(CH_3COOC_2H_5)$ બને છે,જે એસ્ટર છે અને તેની સુગંધ ફળ જેવી હોય છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3COOH + C_2H_5OH \xrightarrow{H^+} CH_3COOC_2H_5 + H_2O$.
આ પ્રક્રિયામાં ઇથાઇલ એસિટેટ $(CH_3COOC_2H_5)$ બને છે,જે એસ્ટર છે અને તેની સુગંધ ફળ જેવી હોય છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3COOH + C_2H_5OH \xrightarrow{H^+} CH_3COOC_2H_5 + H_2O$.
0 likes
View Solution8-2.Carboxylic acids and Their derivative — Properties of Carboxylic Acids and Their Derivatives · Frequently Asked Questions
1Are these 8-2.Carboxylic acids and Their derivative questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a 8-2.Carboxylic acids and Their derivative Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.