Gujarati

Preparation of Carboxylic Acids and Their Derivatives Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · 8-2.Carboxylic acids and Their derivative · Preparation of Carboxylic Acids and Their Derivatives

150+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 150 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$CH_3OH$ નું $CH_3COOH$ માં રૂપાંતર કરવા માટે નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક વપરાય છે?
A
$K_2Cr_2O_7 / H^+$
B
$CO / Rh$
C
$KMnO_4$
D
$H_3PO_4$

Solution

(B) મિથેનોલ $(CH_3OH)$ નું એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ માં રૂપાંતર એ મોન્સેન્ટો પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખાતી ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,મિથેનોલ કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ સાથે રોડિયમ $(Rh)$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને એસિટિક એસિડ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3OH + CO \xrightarrow{Rh} CH_3COOH$.
52
MediumMCQ
આ પ્રક્રિયામાં $P$ શું છે?
Question diagram
A
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
B
બેન્ઝોઈક એસિડ
C
ફિનોલ
D
બેન્ઝોફેનોન

Solution

(B) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_6H_5MgBr)$ ની કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$C_6H_5MgBr + CO_2 \rightarrow C_6H_5COOMgBr$
$C_6H_5COOMgBr + H_3O^+ \rightarrow C_6H_5COOH + Mg(OH)Br$
આમ,નીપજ $P$ એ બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ છે.
53
MediumMCQ
એસિટીક એસિડ નીચેનામાંથી કઈ રીતે મેળવી શકાય છે?
A
મિથાઇલ આલ્કોહોલનું પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ વડે ઓક્સિડેશન કરવાથી
B
કેલ્શિયમ એસિટેટનું કેલ્શિયમ ફોર્મેટની હાજરીમાં નિસ્યંદન કરવાથી
C
એસિટાલ્ડીહાઇડનું પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ અને એસિડની હાજરીમાં ઓક્સિડેશન કરવાથી
D
ગ્લીસરોલને સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે ગરમ કરવાથી

Solution

(C) એસિટાલ્ડીહાઇડનું પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_2Cr_2O_7)$ અને સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ ની હાજરીમાં ઓક્સિડેશન કરવાથી એસિટીક એસિડ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા:
$CH_3CHO + [O] \xrightarrow{K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4} CH_3COOH$
એસિટાલ્ડીહાઇડ $\rightarrow$ એસિટીક એસિડ
54
MediumMCQ
$\alpha$-ક્લોરો એસિટિક એસિડ બનાવવા માટે કઈ પ્રક્રિયા યોગ્ય છે?
A
હેલ-વોલ્હાર્ડ-ઝેલીન્સકી પ્રક્રિયા
B
સ્ટીફન પ્રક્રિયા
C
પર્કિન પ્રક્રિયા
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $Hell-Volhard-Zelinsky$ $(HVZ)$ પ્રક્રિયા એ $\alpha$-હેલોકાર્બોક્સિલિક એસિડ,જેમ કે $\alpha$-ક્લોરો એસિટિક એસિડ બનાવવા માટેની સૌથી યોગ્ય પદ્ધતિ છે,જેમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડની પ્રક્રિયા લાલ ફોસ્ફરસની હાજરીમાં $Cl_2$ અથવા $Br_2$ સાથે કરવામાં આવે છે.
55
MediumMCQ
ટોલ્યુઇનનું બેન્ઝોઇક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે?
A
આલ્કલાઇન $KMnO_4$
B
એસિડિક $KMnO_4$
C
$A$ અને $B$ બંને
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ટોલ્યુઇનનું બેન્ઝોઇક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે આલ્કલાઇન $KMnO_4$ (ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન) અથવા એસિડિક $KMnO_4$ અથવા એસિડિક $K_2Cr_2O_7$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
આલ્કલાઇન $KMnO_4$ અને એસિડિક $KMnO_4$ બંને આ રૂપાંતરણ માટે અસરકારક પ્રક્રિયકો છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ અને $B$ બંને છે.
56
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં $X$ શું હશે?
Question diagram
A
ફિનાઇલ એસિટિક એસિડ
B
ફિનાઇલ એસિટાલડિહાઇડ
C
બેન્ઝોઇક એસિડ
D
બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ

Solution

(C) આલ્કાઇલ બેન્ઝીનનું આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે ત્યારે,સાઇડ ચેઇનની લંબાઈ ગમે તે હોય,તે સંપૂર્ણપણે કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડાઇઝ થાય છે,શરત એ છે કે બેન્ઝિલિક કાર્બન પાસે ઓછામાં ઓછો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોવો જોઈએ. આ પ્રક્રિયામાં,ઇથાઇલબેન્ઝીનનું ઓક્સિડેશન થઈને બેન્ઝોઇક એસિડ બને છે.
57
MediumMCQ
પ્રકાશ અને ગરમીની હાજરીમાં ટોલ્યુઇનનું ક્લોરીનેશન કર્યા બાદ,જલીય $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતાં શું મળે છે?
A
$o-$ક્રેસોલ
B
$p-$ક્રેસોલ
C
$1,3,5-$ટ્રાય હાઇડ્રોક્સિ ટોલ્યુઇન
D
બેન્ઝોઇક એસિડ

Solution

(D) $1$. પ્રકાશ $(h\nu)$ અને ગરમી $(\Delta)$ ની હાજરીમાં ટોલ્યુઇનનું ક્લોરીનેશન કરવાથી બેન્ઝોટ્રાયક્લોરાઇડ $(C_6H_5CCl_3)$ બને છે.
$2$. જ્યારે બેન્ઝોટ્રાયક્લોરાઇડની પ્રક્રિયા જલીય $NaOH$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુઓ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ દ્વારા વિસ્થાપિત થઈને અસ્થાયી મધ્યવર્તી સંયોજન ફિનાઇલમિથેનટ્રાયોલ $(C_6H_5C(OH)_3)$ બનાવે છે.
$3$. આ મધ્યવર્તી સંયોજન પાણીનો અણુ ગુમાવીને બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ બનાવે છે,જે વધારાના $NaOH$ ની હાજરીમાં સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ સ્વરૂપે હોય છે. એસિડિફિકેશન પછી,તે બેન્ઝોઇક એસિડ આપે છે.
58
MediumMCQ
$R-CH_2-CH_2OH$ નું $R-CH_2-CH_2-COOH$ માં રૂપાંતર કરવા માટે નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક ક્રમ સાચો છે?
A
$PBr_3, KCN, H_3O^+$
B
$PBr_3, KCN, H_2$
C
$KCN, H^+$
D
$HCN, PBr_3, H^+$

Solution

(A) આલ્કોહોલનું એક વધારાના કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતર નીચેના તબક્કાઓ દ્વારા થાય છે:
$1$. આલ્કોહોલનું આલ્કાઈલ બ્રોમાઈડમાં રૂપાંતર: $R-CH_2-CH_2OH \xrightarrow{PBr_3} R-CH_2-CH_2Br$
$2$. સાયનાઈડ સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન: $R-CH_2-CH_2Br \xrightarrow{KCN} R-CH_2-CH_2CN$
$3$. નાઈટ્રાઈલનું એસિડિક જળવિભાજન: $R-CH_2-CH_2CN \xrightarrow{H_3O^+} R-CH_2-CH_2COOH$
આમ,પ્રક્રિયકોનો સાચો ક્રમ $PBr_3, KCN, H_3O^+$ છે.
59
MediumMCQ
ગ્લેશિયલ એસિટિક એસિડ કેવી રીતે મેળવવામાં આવે છે?
A
વિનેગારના નિસ્યંદન દ્વારા
B
એસિટિક એસિડના સ્ફટિકીકરણ,અલગીકરણ અને પીગળવાની પ્રક્રિયા દ્વારા
C
વિનેગારની નિર્જલીકરણ કરતા પદાર્થ (dehydrating agent) સાથે પ્રક્રિયા કરીને
D
એસિટિક એસિડને રાસાયણિક રીતે અલગ કરીને

Solution

(B) શુદ્ધ એસિટિક એસિડનું ઠારણ બિંદુ (freezing point) $16.6 \ ^{\circ}C$ છે.
તેને એસિટિક એસિડને ઠંડુ કરીને સ્ફટિકીકરણ દ્વારા,ત્યારબાદ સ્ફટિકોને અલગ કરીને અને તેને પીગાળીને મેળવવામાં આવે છે.
60
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં નીપજ $C$ ને ઓળખો:
$CH_3CN$ $\xrightarrow{Na/C_2H_5OH} A$ $\xrightarrow{HNO_2} B$ $\xrightarrow{Cr_2O_7^{2-}} C$
A
$CH_3COOH$
B
$CH_3CH_2NHOH$
C
$CH_3CONH_2$
D
$CH_3CHO$

Solution

(A) પગલું $1$: એસિટોનાઈટ્રાઈલ $(CH_3CN)$ નું $Na/C_2H_5OH$ સાથે રિડક્શન (મેન્ડિયસ રિડક્શન) કરવાથી ઈથાઈલએમાઈન $(A)$ મળે છે:
$CH_3CN + 4[H] \xrightarrow{Na/C_2H_5OH} CH_3CH_2NH_2$ $(A)$.
પગલું $2$: ઈથાઈલએમાઈન $(A)$ ની નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ઈથેનોલ $(B)$ મળે છે:
$CH_3CH_2NH_2 + HNO_2 \rightarrow CH_3CH_2OH + N_2 + H_2O$ $(B)$.
પગલું $3$: ઈથેનોલ $(B)$ નું પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(Cr_2O_7^{2-}/H^+)$ વડે ઓક્સિડેશન કરવાથી એસિટિક એસિડ $(C)$ મળે છે:
$CH_3CH_2OH \xrightarrow{[O]} CH_3COOH$ $(C)$.
61
MediumMCQ
પાયરુવિક એસિડ શેના દ્વારા મેળવવામાં આવે છે?
A
એસીટાલ્ડિહાઈડ સાયનોહાઈડ્રિનનું ઓક્સિડેશન
B
એસીટોન સાયનોહાઈડ્રિનનું ઓક્સિડેશન
C
ફોર્માલ્ડિહાઈડ સાયનોહાઈડ્રિનનું ઓક્સિડેશન
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પાયરુવિક એસિડનું સંશ્લેષણ એસીટાલ્ડિહાઈડની હાઈડ્રોજન સાયનાઈડ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા એસીટાલ્ડિહાઈડ સાયનોહાઈડ્રિન બનાવવા માટે થાય છે.
$CH_3CHO + HCN \to CH_3CH(OH)CN$
સાયનોહાઈડ્રિનના જળવિભાજનથી લેક્ટિક એસિડ મળે છે.
$CH_3CH(OH)CN + 2H_2O \to CH_3CH(OH)COOH + NH_3$
અંતે,લેક્ટિક એસિડમાં રહેલા સેકન્ડરી આલ્કોહોલ ગ્રુપના ઓક્સિડેશનથી પાયરુવિક એસિડ મળે છે.
$CH_3CH(OH)COOH + [O] \to CH_3COCOOH + H_2O$
62
MediumMCQ
$KMnO_4$ દ્વારા ઇથાઇલ બેન્ઝીનના ઓક્સિડેશનના પરિણામે બનતું સંયોજન કયું છે?
A
બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ
B
બેન્ઝોફિનોન
C
એસીટોફિનોન
D
બેન્ઝોઇક એસિડ

Solution

(D) જ્યારે આલ્કાઇલ બેન્ઝીન (જેમ કે ઇથાઇલ બેન્ઝીન) ને આલ્કલાઇન $KMnO_4$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટો સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે આલ્કાઇલ સાઇડ ચેઇનનું ઓક્સિડેશન થઈને બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ બને છે. આ પ્રક્રિયા માટે શરત એ છે કે બેન્ઝિલિક કાર્બન પાસે ઓછામાં ઓછો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોવો જોઈએ.
ઇથાઇલ બેન્ઝીન $(C_6H_5-CH_2-CH_3)$ ના કિસ્સામાં,બેન્ઝિલિક કાર્બન પાસે બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે,તેથી તેનું ઓક્સિડેશન થઈને બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5-COOH)$ બને છે.
63
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સોપાનના ક્રમ દ્વારા આલ્કોહોલ $RCH_2CH_2OH (X)$ ને $RCH_2CH_2COOH (Y)$ માં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે?
A
$X$ $\xrightarrow{PBr_3}$ $\xrightarrow{KCN}$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} Y$
B
$X$ $\xrightarrow{PBr_3}$ $\xrightarrow{KCN}$ $\xrightarrow{H_2/Pt} Y$
C
$X$ $\xrightarrow{KCN}$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} Y$
D
$X$ $\xrightarrow{HCN}$ $\xrightarrow{PBr_3}$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} Y$

Solution

(A) આલ્કોહોલનું એક વધારાના કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતર નીચેના સોપાન દ્વારા થાય છે:
$1$. આલ્કોહોલનું આલ્કાઈલ બ્રોમાઈડમાં રૂપાંતર: $RCH_2CH_2OH \xrightarrow{PBr_3} RCH_2CH_2Br$
$2$. સાયનાઈડ સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન: $RCH_2CH_2Br \xrightarrow{KCN} RCH_2CH_2CN$
$3$. નાઈટ્રાઈલનું એસિડિક જળવિભાજન: $RCH_2CH_2CN \xrightarrow{H_3O^{+}} RCH_2CH_2COOH$
આમ,સાચો ક્રમ $X$ $\xrightarrow{PBr_3}$ $\xrightarrow{KCN}$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} Y$ છે.
64
MediumMCQ
$X$ $\xrightarrow{Cl_2} \text{Benzotrichloride}$ $\xrightarrow{\text{Hydrolysis}} Y$
$X$ અને $Y$ અનુક્રમે શું છે?
A
બેન્ઝિન,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
B
ટોલ્યુઈન,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
ટોલ્યુઈન,બેન્ઝોઈક એસિડ
D
બેન્ઝિન,બેન્ઝોઈક એસિડ

Solution

(C) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $X$ એ $Toluene$ $(C_6H_5CH_3)$ છે.
$2$. $Toluene$ પ્રકાશની હાજરીમાં $Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Benzotrichloride$ $(C_6H_5CCl_3)$ બનાવે છે.
$3$. $Benzotrichloride$ નું જળવિભાજન થતા $Benzoic \ acid$ $(C_6H_5COOH)$ મળે છે.
તેથી,$X$ એ $Toluene$ છે અને $Y$ એ $Benzoic \ acid$ છે.
65
DifficultMCQ
મેલોનિક એસિડને એસિટિક એસિડમાંથી કયા રસાયણોના સંયોજનનો યોગ્ય ક્રમમાં ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાય છે?
A
$HCN, H_3O^{+}$
B
$Br_2 - \text{Red } P, KCN, H_3O^{+}$
C
$NaCN, H_3O^{+}$
D
$HOCl, KCN, H_3O^{+}$

Solution

(B) $1.$ $Br_2$ અને $\text{Red } P$ નો ઉપયોગ કરીને એસિટિક એસિડનું $\alpha$-બ્રોમિનેશન ($HVZ$ પ્રક્રિયા): $CH_3COOH \xrightarrow{Br_2/\text{Red } P} BrCH_2COOH$.
$2.$ $KCN$ નો ઉપયોગ કરીને બ્રોમિન પરમાણુનું સાયનો ગ્રુપ દ્વારા વિસ્થાપન: $BrCH_2COOH \xrightarrow{KCN} NCCH_2COOH$.
$3.$ સાયનો ગ્રુપનું કાર્બોક્સિલ ગ્રુપમાં એસિડિક જળવિભાજન: $NCCH_2COOH \xrightarrow{H_3O^{+}} HOOCCH_2COOH$ (મેલોનિક એસિડ).
66
AdvancedMCQ
$2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડના સંશ્લેષણ માટે નીચેનામાંથી કયું શ્રેષ્ઠ છે?
A
એસીટોન ની પ્રક્રિયા $1. CH_3MgBr/H^+, 2. SOBr_2, 3. KCN, 4. H_3O^+$ સાથે
B
એસીટોન ની પ્રક્રિયા $1. CH_3MgBr/H^+, 2. SOBr_2, 3. Mg/Et_2O, 4. CO_2/H^+$ સાથે
C
પ્રોપેનાલ ની પ્રક્રિયા $1. CH_3MgBr/H^+, 2. SOBr_2, 3. KCN, 4. H_3O^+$ સાથે
D
ફોર્માલ્ડિહાઈડ ની પ્રક્રિયા $1. CH_3MgBr/H^+, 2. SOBr_2, 3. Mg/Et_2O, 4. CO_2/H^+$ સાથે

Solution

(B) $2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_3)_3CCOOH$ છે.
આના સંશ્લેષણ માટે,આપણને તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડ પ્રક્રિયક,ખાસ કરીને $2-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપેન $(CH_3)_3CBr$ ની જરૂર છે.
એસીટોન $(CH_3)_2C=O$ થી શરૂ કરીને:
$1.$ $CH_3MgBr$ અને ત્યારબાદ $H^+$ સાથેની પ્રક્રિયા $2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ $(CH_3)_3COH$ આપે છે.
$2.$ $SOBr_2$ સાથેની પ્રક્રિયા આલ્કોહોલને $2-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપેન $(CH_3)_3CBr$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
$3.$ $Et_2O$ માં $Mg$ સાથેની પ્રક્રિયા ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3)_3CMgBr$ બનાવે છે.
$4.$ $CO_2$ અને ત્યારબાદ $H^+$ સાથેની પ્રક્રિયા $2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_3)_3CCOOH$ આપે છે.
આમ,વિકલ્પ $B$ એ સાચું સંશ્લેષણ છે.
67
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં નીપજ $V$ શોધો:
$CH_3-CH(CH_3)-COOH$ $\xrightarrow[H_3O^{+}]{LiAlH_4} I$ $\xrightarrow{PBr_3} II$ $\xrightarrow[ether]{Mg} III$ $\xrightarrow{CO_2} IV$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} V$
A
$CH_3-CH(CH_3)-CH_2Br$
B
$CH_3-C(CH_3)(Br)-COOH$
C
$CH_3-CH(CH_3)-CH_2-O^{-}CHO$
D
$CH_3-CH(CH_3)-CH_2-COOH$

Solution

(D) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1.$ રિડક્શન: $CH_3-CH(CH_3)-COOH \xrightarrow{LiAlH_4/H_3O^{+}} CH_3-CH(CH_3)-CH_2OH$ $(I)$
$2.$ બ્રોમિનેશન: $CH_3-CH(CH_3)-CH_2OH \xrightarrow{PBr_3} CH_3-CH(CH_3)-CH_2Br$ $(II)$
$3.$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકનું નિર્માણ: $CH_3-CH(CH_3)-CH_2Br \xrightarrow{Mg/ether} CH_3-CH(CH_3)-CH_2MgBr$ $(III)$
$4.$ કાર્બોક્સિલેશન: $CH_3-CH(CH_3)-CH_2MgBr \xrightarrow{CO_2} CH_3-CH(CH_3)-CH_2COOMgBr$ $(IV)$
$5.$ જળવિભાજન: $CH_3-CH(CH_3)-CH_2COOMgBr \xrightarrow{H_3O^{+}} CH_3-CH(CH_3)-CH_2COOH$ $(V)$
અંતિમ નીપજ $V$ એ $3$-મિથાઈલબ્યુટેનોઈક એસિડ છે.
68
DifficultMCQ
$1^o$ આલ્કોહોલનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતર કરવા માટે યોગ્ય પ્રક્રિયક ઓળખો:-
A
$PCC$
B
નિર્જળ $CrO_3$
C
$Cu/573 \ K$
D
$KMnO_4/H^{\oplus}$

Solution

(D) પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(R-CH_2OH)$ નું કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(R-COOH)$ માં રૂપાંતર કરવા માટે પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાની જરૂર પડે છે.
$PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) એ મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે આલ્ડિહાઈડ તબક્કે ઓક્સિડેશન અટકાવે છે.
નિર્જળ $CrO_3$ પણ સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું આલ્ડિહાઈડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
$Cu/573 \ K$ નો ઉપયોગ પ્રાથમિક આલ્કોહોલના ડિહાઈડ્રોજનેશન દ્વારા આલ્ડિહાઈડ મેળવવા માટે થાય છે.
$KMnO_4/H^{\oplus}$ એ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે પ્રાથમિક આલ્કોહોલને સીધા કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
69
MediumMCQ
પ્રક્રિયા શ્રેણી $CH_3-C \equiv CH$ $\xrightarrow{CH_3MgBr, \text{Dry ether}} CH_4 + (A)$ $\xrightarrow[(i) \ CO_2]{(ii) \ H_2O/H^+} (B)$ માં,$(B)$ શું હશે?
A
$CH_3-C \equiv C-CH_3$
B
$CH_3-C \equiv C-MgBr$
C
$CH_3-C \equiv C-COOH$
D
$CH_3-CH=CH-COOH$

Solution

(C) પ્રોપાઇન $(CH_3-C \equiv CH)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયા છે.
ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સમાં એસિડિક હાઇડ્રોજન હોય છે,જે ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કાઇનાઇલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ અને મિથેન $(CH_4)$ બનાવે છે.
$CH_3-C \equiv CH + CH_3MgBr \rightarrow CH_3-C \equiv C-MgBr + CH_4$
અહીં,$(A)$ એ $CH_3-C \equiv C-MgBr$ છે.
ત્યારબાદ,$(A)$ ની $CO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_2O/H^+)$ એ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકોમાંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ તૈયાર કરવાની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.
$CH_3-C \equiv C-MgBr + CO_2 \rightarrow CH_3-C \equiv C-COOMgBr$
$CH_3-C \equiv C-COOMgBr + H_2O/H^+ \rightarrow CH_3-C \equiv C-COOH + Mg(OH)Br$
આમ,$(B)$ એ બ્યુટ$-2-$આઇનોઇક એસિડ $(CH_3-C \equiv C-COOH)$ છે.
70
MediumMCQ
કાર્બોક્સિલિક એસિડની બનાવટ માટે દર્શાવેલી બે પદ્ધતિઓની તુલના કરો.
પદ્ધતિ $1$: $RBr$ $\xrightarrow[diethyl \ ether]{Mg} RMgBr$ $\xrightarrow[2. \ H_3O^{+}]{1. \ CO_2} RCO_2H$
પદ્ધતિ $2$: $RBr$ $\xrightarrow{NaCN} RCN$ $\xrightarrow[heat]{H_2O, HCl} RCO_2H$
આપેલ સબસ્ટ્રેટ ($1$-બ્રોમોએડેમેન્ટેન) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન આ રૂપાંતરણનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે?
Question diagram
A
પદ્ધતિ $1$ અને પદ્ધતિ $2$ બંને આ રૂપાંતરણ કરવા માટે યોગ્ય છે.
B
પદ્ધતિ $1$ કે પદ્ધતિ $2$ બંનેમાંથી કોઈ પણ આ રૂપાંતરણ કરવા માટે યોગ્ય નથી.
C
પદ્ધતિ $1$ સારી રીતે કામ કરશે,પરંતુ પદ્ધતિ $2$ યોગ્ય નથી.
D
પદ્ધતિ $2$ સારી રીતે કામ કરશે,પરંતુ પદ્ધતિ $1$ યોગ્ય નથી.

Solution

(C) સબસ્ટ્રેટ $1$-બ્રોમોએડેમેન્ટેન છે,જે એક તૃતીયક બ્રિજહેડ હેલાઈડ છે.
પદ્ધતિ $2$ માં $NaCN$ સાથે $S_N2$ પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે. બ્રિજહેડ કાર્બન પર $S_N2$ પ્રક્રિયાઓ અત્યંત મુશ્કેલ છે કારણ કે ન્યુક્લિયોફાઈલ પાછળની બાજુથી અભિગમ કરી શકતું નથી,અને સંક્રમણ અવસ્થામાં $sp^2$-સંકરિત બ્રિજહેડ કાર્બનની જરૂર પડે છે,જે બ્રેડટના નિયમ દ્વારા પ્રતિબંધિત છે.
પદ્ધતિ $1$ માં ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgBr)$ ની બનાવટનો સમાવેશ થાય છે. જોકે બ્રિજહેડ કાર્બન પર ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકોની રચના ધીમી છે,તે સામાન્ય રીતે શક્ય છે. ત્યારબાદ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકની $CO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા કાર્બોક્સિલિક એસિડ તૈયાર કરવાની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.
તેથી,પદ્ધતિ $1$ યોગ્ય છે,જ્યારે પદ્ધતિ $2$ નથી.
71
MediumMCQ
બેન્ઝોટ્રાયક્લોરાઇડ મિલ્ક ઓફ લાઈમ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું બનાવે છે?
A
બેન્ઝલ
B
બેન્ઝોઇક એસિડ
C
બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ
D
ફિનોલ

Solution

(B) બેન્ઝોટ્રાયક્લોરાઇડ $(Ph-CCl_3)$ ની મિલ્ક ઓફ લાઈમ $(Ca(OH)_2)$ સાથેની પ્રક્રિયામાં ટ્રાયક્લોરોમિથાઇલ સમૂહનું જળવિભાજન થાય છે.
પ્રથમ,ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુઓ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ દ્વારા બદલાય છે અને અસ્થાયી મધ્યવર્તી સંયોજન,ફિનાઇલમિથેનટ્રાયોલ $(Ph-C(OH)_3)$ બનાવે છે.
આ મધ્યવર્તી સંયોજન પાણીનો અણુ $(-H_2O)$ ગુમાવીને નિર્જલીકરણ પામે છે અને બેન્ઝોઇક એસિડ $(Ph-COOH)$ બનાવે છે.
72
DifficultMCQ
$CH_3-(CH_2)_3-OH$ $\xrightarrow[Et_3N]{CH_3-SO_2-Cl} (A)$ $\xrightarrow{K^{14}CN} (B)$ $\xrightarrow{H_3O^{\oplus}} (C)$
નીપજ $(C)$ શું છે?
A
$CH_3-(CH_2)_3-CO_2H$
B
$CH_3-(CH_2)_3-^{14}CO_2H$
C
$CH_3-CO_2H$
D
$CH_3-^{14}C(O)OH$

Solution

(B) પગલું $1$: આલ્કોહોલ $CH_3-(CH_2)_3-OH$ એ ટ્રાયઇથાઇલએમાઇન $(Et_3N)$ ની હાજરીમાં મિથેનસલ્ફોનાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3SO_2Cl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એક સારો લિવિંગ ગ્રુપ,મેસિલેટ $(A)$ બનાવે છે,જે $CH_3-(CH_2)_3-OSO_2CH_3$ છે.
પગલું $2$: મેસિલેટ $(A)$ એ $K^{14}CN$ સાથે $S_N2$ પ્રક્રિયા કરે છે. $^{14}CN^-$ ન્યુક્લિયોફાઇલ પ્રાથમિક કાર્બન પર હુમલો કરે છે અને મેસિલેટ ગ્રુપને દૂર કરીને નાઇટ્રાઇલ $(B)$ બનાવે છે,જે $CH_3-(CH_2)_3-^{14}CN$ છે.
પગલું $3$: નાઇટ્રાઇલ $(B)$ એ એસિડ-કેટેલાઇઝ્ડ હાઇડ્રોલિસિસ $(H_3O^{\oplus})$ દ્વારા અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(C)$ બનાવે છે,જે $CH_3-(CH_2)_3-^{14}COOH$ છે.
73
DifficultMCQ
$Ph-C(=O)-CH_3$ $\xrightarrow[HCl]{NaNO_2} (A)$ $\xrightarrow[heat]{Ac_2O} (B)$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} (C)$
ઉપરની પ્રક્રિયામાં નીપજ $(C)$ શું છે?
A
$Ph-CO_2H$
B
$Ph-C(=O)-CO_2H$
C
$Ph-C(=O)-CHO$
D
$Ph-C(=O)-CH_2OH$

Solution

(B) એસીટોફીનોન $(PhCOCH_3)$ ની $NaNO_2/HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાથી આઈસોનાઈટ્રોસો સંયોજન (ઓક્સાઈમ),$PhCOCH=NOH$ (નીપજ $A$) બને છે.
ઓક્સાઈમની એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ $(Ac_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરી ગરમ કરવાથી નિર્જલીકરણ થઈને નાઈટ્રાઈલ,$PhCOCN$ (નીપજ $B$) મળે છે.
અંતે,નાઈટ્રાઈલ સમૂહ $(CN)$ ના એસિડ-ઉદ્દીપકીય જળવિભાજનથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(COOH)$ મળે છે,જે અંતિમ નીપજ $PhCOCO_2H$ (નીપજ $C$) આપે છે.
74
DifficultMCQ
$1, 1, 1-$ટ્રાયક્લોરોપ્રોપેનની જલીય પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી બનતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
પ્રોપાઇન
B
$1-$પ્રોપેનોલ
C
$2-$પ્રોપેનોલ
D
પ્રોપિયોનિક એસિડ

Solution

(D) જ્યારે $1, 1, 1-$ટ્રાયક્લોરોપ્રોપેન $(CH_3-CH_2-CCl_3)$ ની પ્રક્રિયા જલીય $KOH$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા થાય છે. ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુઓ ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો દ્વારા બદલાય છે,જે એક અસ્થાયી મધ્યવર્તી જેમ-ટ્રાયોલ બનાવે છે. આ મધ્યવર્તી સંયોજન તરત જ પાણીનો એક અણુ ગુમાવીને પ્રોપિયોનિક એસિડ (પ્રોપેનોઇક એસિડ) બનાવે છે.
પ્રક્રિયા:
$CH_3-CH_2-CCl_3 + 3KOH_{(aq)}$ $\rightarrow [CH_3-CH_2-C(OH)_3] + 3KCl$ $\rightarrow CH_3-CH_2-COOH + H_2O$
75
MediumMCQ
કઈ પ્રક્રિયા ખોટી રીતે લખાયેલ છે?
A
$CH_3-CH=CH_2 \xrightarrow[(BH_3)_2]{H_2O_2/OH^{-}} CH_3-CH_2-CH_2-OH$
B
$CH_3-CHO \xrightarrow[H_2O]{CH_3MgBr} CH_3-CH(OH)-CH_3$
C
$CH_3-C(CH_3)=CH_2 \xrightarrow{dil. H_2SO_4} CH_3-C(OH)(CH_3)-CH_3$
D
$CH_3-CN \xrightarrow[\Delta]{H_2O/H^{+}} CH_3-CONH_2$

Solution

(D) નાઈટ્રાઈલ્સ $(CH_3-CN)$ ની મંદ એસિડ $(H_2O/H^{+})$ અને ગરમી $(\Delta)$ સાથેની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ જળવિભાજન તરફ દોરી જાય છે,જેનાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(CH_3-COOH)$ અને એમોનિયમ આયનો $(NH_4^+)$ બને છે.
એમાઈડ $(CH_3-CONH_2)$ નું નિર્માણ એક મધ્યવર્તી તબક્કો છે અને આ પરિસ્થિતિઓમાં તે અંતિમ ઉત્પાદન નથી.
તેથી,આ પ્રક્રિયા ખોટી રીતે લખાયેલ છે.
76
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં અંતિમ નીપજ $B$ શું હશે?
Question diagram
A
$3-$નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ
B
$3-$નાઈટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
$3-$એમિનોબેન્ઝોઈક એસિડ
D
$4-$નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ

Solution

(A) શરૂઆતનો પદાર્થ $1-$બ્રોમો-$3-$નાઈટ્રોબેન્ઝીન છે.
પગલું $1$: શુષ્ક ઈથરમાં $Mg$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક,$3-$નાઈટ્રોફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(A)$ બને છે.
પગલું $2$: ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ દ્વારા તે સ્થાન પર કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ બનાવે છે જ્યાં $MgBr$ જોડાયેલ હતું.
આમ,નીપજ $B$ એ $3-$નાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
77
MediumMCQ
કેન સુગરની સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ સાથેની પ્રક્રિયાથી કઈ નીપજ મળે છે?
A
$CO_2$ અને $NO$
B
ઓક્ઝેલિક એસિડ
C
$CO$ અને $H_2O$
D
કાર્બોનિક એસિડ

Solution

(B) કેન સુગર $(C_{12}H_{22}O_{11})$ ની સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ સાથેની પ્રક્રિયામાં નાઈટ્રિક એસિડ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને ઓક્ઝેલિક એસિડ બનાવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_{12}H_{22}O_{11} + 18[O] \xrightarrow{conc. HNO_3} 6(COOH)_2 + 5H_2O$
આમ,મુખ્ય નીપજ ઓક્ઝેલિક એસિડ છે.
78
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં $A$ શું છે?
$Cyclopropyl bromide \xrightarrow[(ii) CO_2, (iii) H_3O^+]{(i) Mg, Et_2O} A$
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) પ્રક્રિયા નીચે મુજબ આગળ વધે છે:
$1$. સાયક્લોપ્રોપાઈલ બ્રોમાઈડ $Et_2O$ ની હાજરીમાં $Mg$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક,સાયક્લોપ્રોપાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_3H_5MgBr)$ બનાવે છે.
$2$. ત્યારબાદ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $CO_2$ સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો મેગ્નેશિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
$3$. અંતે,$H_3O^+$ સાથે એસિડિક જળવિભાજન દ્વારા મેગ્નેશિયમ ક્ષારનું રૂપાંતર અંતિમ નીપજ,સાયક્લોપ્રોપેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ $(C_3H_5COOH)$ માં થાય છે.
79
MediumMCQ
એસિડિક માધ્યમમાં એસીટોનાઈટ્રાઈલનું જળવિભાજન શું આપે છે?
A
$CH_3-CH_2-NH_2$
B
$CH_3-COOH$
C
$CH_3-CONH_2$
D
$CH_3-CHO$

Solution

(B) એસિડિક માધ્યમમાં એસીટોનાઈટ્રાઈલ $(CH_3CN)$ નું જળવિભાજન બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. એસીટામાઈડ $(CH_3CONH_2)$ બનાવવા માટે આંશિક જળવિભાજન.
$2$. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ બનાવવા માટે સંપૂર્ણ જળવિભાજન.
એસિડિક માધ્યમની હાજરીમાં પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CN + 2H_2O \xrightarrow{H^+} CH_3-COOH + NH_4^+$
80
DifficultMCQ
$R - X$ $\xrightarrow[\text{alcoholic}]{KCN} A$ $\xrightarrow[\Delta]{H_2O/H^\oplus} B$ પ્રક્રિયામાં,નીપજ $(B)$ શું છે?
A
આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ
B
આલ્ડિહાઈડ
C
કાર્બોક્સિલિક એસિડ
D
કીટોન

Solution

(C) પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$1$. $R - X + KCN \xrightarrow{\text{alcoholic}} R - CN + KX$ (આલ્કાઈલ સાયનાઈડ $A$ બનાવવા માટે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન).
$2$. $R - CN + 2H_2O \xrightarrow{H^\oplus/\Delta} R - COOH + NH_3$ (કાર્બોક્સિલિક એસિડ $B$ બનાવવા માટે સાયનાઈડનું એસિડિક જળવિભાજન).
તેથી,અંતિમ નીપજ $(B)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
81
AdvancedMCQ
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં નીપજ $C$ ને ઓળખો:
$1$-બ્રોમો-$4$-ક્લોરોબેન્ઝિન $+ Mg (1 \text{ mole})$ $\xrightarrow{THF} A$ $\xrightarrow{CO_2} B$ $\xrightarrow{H^+} C$
A
$4$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ
B
$4$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ
C
$4$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ
D
$4$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ

Solution

(B) $1$. $1$-બ્રોમો-$4$-ક્લોરોબેન્ઝિનની $THF$ માં $1 \text{ mole}$ $Mg$ સાથેની પ્રક્રિયા $Br$ સ્થાન પર ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક બનાવે છે કારણ કે $C-Br$ બંધ $C-Cl$ બંધ કરતા નિર્બળ છે. તેથી,$A$ એ $4$-ક્લોરોફિનાઇલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ છે.
$2$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(A)$ $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મેગ્નેશિયમ કાર્બોક્સિલેટ મધ્યવર્તી $(B)$ બનાવે છે,જે $4$-ક્લોરોફિનાઇલમેગ્નેશિયમ કાર્બોક્સિલેટ છે.
$3$. મધ્યવર્તી $B$ નું એસિડિક જળવિભાજન $(H^+)$ અંતિમ નીપજ $C$ તરીકે $4$-ક્લોરોબેન્ઝોઇક એસિડ આપે છે.
82
MediumMCQ
ટોલ્યુઇનની એસિડિક $KMnO_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી .......... મળે છે.
A
બેન્ઝોઇક એસિડ
B
બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ
C
બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ
D
બેન્ઝિન

Solution

(A) ટોલ્યુઇનનું એસિડિક $KMnO_4$ વડે ઓક્સિડેશન કરવાથી એરોમેટિક વલયની આલ્કાઇલ શૃંખલાનું કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહમાં રૂપાંતર થાય છે.
બેન્ઝિન વલય સાથે જોડાયેલ મિથાઇલ સમૂહ $(-CH_3)$ નું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ બને છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5CH_3 + [O] \xrightarrow{KMnO_4/H^+} C_6H_5COOH$ (બેન્ઝોઇક એસિડ).
83
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $R-X$ $\xrightarrow{alc. KCN} A$ $\xrightarrow{dil. HCl} B$ માં,નીપજ $B$ ..... છે.
A
આલ્કાઈલ ક્લોરાઇડ
B
આલ્ડિહાઇડ
C
કાર્બોક્સિલિક એસિડ
D
કિટોન

Solution

(C) પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$1$. $R-X + KCN (alc.) \rightarrow R-CN + KX$. અહીં,$A$ એ આલ્કાઈલ સાયનાઈડ (નાઈટ્રાઈલ) છે.
$2$. $R-CN + 2H_2O \xrightarrow{dil. HCl} R-COOH + NH_4Cl$. મંદ એસિડની હાજરીમાં નાઈટ્રાઈલનું જળવિભાજન થવાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
તેથી,$B$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
84
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં સંયોજન $B$ ........... થશે.
$C_2H_5Br$ $\xrightarrow{KCN} A$ $\xrightarrow{\text{Hydrolysis}} B$
A
ઇથિલ ક્લોરાઇડ
B
એસિટિક એસિડ
C
પ્રોપિયોનિક એસિડ
D
ઇથાઇલ સાયનાઇડ

Solution

(C) $1$. ઇથાઇલ બ્રોમાઇડ $(C_2H_5Br)$ ની $KCN$ સાથેની પ્રક્રિયા ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.
$2$. $C_2H_5Br + KCN \rightarrow C_2H_5CN + KBr$. અહીં,$A$ એ ઇથાઇલ સાયનાઇડ $(C_2H_5CN)$ છે.
$3$. આલ્કાઇલ સાયનાઇડ $(R-CN)$ નું જળવિભાજન કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(R-COOH)$ આપે છે.
$4$. $C_2H_5CN + 2H_2O \xrightarrow{H^+} C_2H_5COOH + NH_3$.
$5$. નીપજ $B$ એ પ્રોપિયોનિક એસિડ $(C_2H_5COOH)$ છે.
85
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કઈ શ્રેણીબદ્ધ પ્રક્રિયા દ્વારા $R-CH_2CH_2OH$ નું રૂપાંતરણ $R-CH_2CH_2COOH$ માં થાય છે?
A
$PBr_3, KCN, H_3O^+$
B
$PBr_3, KCN, H_2/Pt$
C
$KCN, H_3O^+$
D
$HCN, PBr_3, H_3O^+$

Solution

(A) આલ્કોહોલનું એક વધારાના કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતરણ નીચેના પગલાં દ્વારા થાય છે:
$1$. $PBr_3$ નો ઉપયોગ કરીને આલ્કોહોલનું આલ્કાઈલ બ્રોમાઈડમાં રૂપાંતરણ: $R-CH_2CH_2OH + PBr_3 \rightarrow R-CH_2CH_2Br + H_3PO_3$.
$2$. નાઈટ્રાઈલ બનાવવા માટે $KCN$ સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન: $R-CH_2CH_2Br + KCN \rightarrow R-CH_2CH_2CN + KBr$.
$3$. કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવા માટે નાઈટ્રાઈલનું એસિડિક જળવિભાજન: $R-CH_2CH_2CN + 2H_2O + H^+ \rightarrow R-CH_2CH_2COOH + NH_4^+$.
આમ,સાચી શ્રેણી $PBr_3, KCN, H_3O^+$ છે.
86
AdvancedMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાની નીપજ શું છે?
$Hex-3-ynal$ $\xrightarrow[(ii) PBr_3]{(i) NaBH_4}$ $\xrightarrow[(ii) CO_2 / H_3O^{+}]{(i) Mg / ether}$ ?
A
હેક્ઝેનોઈક એસિડ
B
હેક્સ$-3-$ઈનોઈક એસિડ
C
હેપ્ટ$-4-$આઈનોઈક એસિડ
D
હેક્સ$-3-$ઈનોઈક એસિડ

Solution

(C) પ્રક્રિયા નીચે મુજબ આગળ વધે છે:
$1$. $NaBH_4$ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ માં રિડક્શન કરે છે,ટ્રિપલ બોન્ડને અસર કર્યા વગર. નીપજ $hex-3-yn-1-ol$ છે.
$2$. $PBr_3$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલને આલ્કાઈલ બ્રોમાઈડમાં રૂપાંતરિત કરે છે: $CH_3-CH_2-C \equiv C-CH_2-CH_2-Br$.
$3$. $Mg / ether$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક બનાવે છે: $CH_3-CH_2-C \equiv C-CH_2-CH_2-MgBr$.
$4$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ દ્વારા એક વધારાના કાર્બન પરમાણુ સાથે કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવે છે.
$5$. અંતિમ નીપજ $hept-4-ynoic$ એસિડ છે,જે $CH_3-CH_2-C \equiv C-CH_2-CH_2-COOH$ બંધારણને અનુરૂપ છે.
87
Difficult
પ્રાથમિક આલ્કોહોલ અને આલ્ડિહાઈડ સંયોજનોના ઓક્સિડેશન દ્વારા કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવાની પદ્ધતિ લખો.

Solution

(N/A) પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સંયોજનોનું ઓક્સિડેશન: પ્રાથમિક આલ્કોહોલને પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા જેવા કે પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ (એસિડિક,બેઝિક અથવા તટસ્થ માધ્યમમાં),પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_2Cr_2O_7)$ (એસિડિક માધ્યમમાં) અથવા જોન્સ પ્રક્રિયક $(CrO_3 + H_2SO_4)$ નો ઉપયોગ કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરી શકાય છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$RCH_2OH \xrightarrow{[O]} RCOOH$
$(b)$ આલ્ડિહાઈડ સંયોજનોનું ઓક્સિડેશન: આલ્ડિહાઈડને ટોલેન્સ પ્રક્રિયક જેવા મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા અથવા $KMnO_4$ કે $HNO_3$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને સરળતાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરી શકાય છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$R-CHO \xrightarrow{[O]} RCOOH$
88
Medium
આલ્કાઈલ બેન્ઝીનમાંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડની બનાવટ પર નોંધ લખો.

Solution

(N/A) એરોમેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડને આલ્કાઈલ બેન્ઝીનનું ક્રોમિક એસિડ અથવા એસિડિક/આલ્કલાઇન પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ સાથે પ્રબળ ઓક્સિડેશન કરીને બનાવી શકાય છે.
$(a)$ જો બેન્ઝીલિક કાર્બન પરમાણુ પાસે ઓછામાં ઓછો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય,તો સાઇડ ચેઇનની લંબાઈને ધ્યાનમાં લીધા વિના આખી સાઇડ ચેઇનનું ઓક્સિડેશન કાર્બોક્સિલ ગ્રુપ $(-COOH)$ માં થાય છે.
$(b)$ પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કાઈલ ગ્રુપનું આ રીતે કાર્બોક્સિલ ગ્રુપમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$(c)$ જો બેન્ઝીલિક કાર્બન પરમાણુ પાસે કોઈ હાઇડ્રોજન પરમાણુ ન હોય (એટલે કે તૃતીયક આલ્કાઈલ ગ્રુપ),તો ઓક્સિડેશન શક્ય નથી.
$(d)$ પ્રક્રિયા પોટેશિયમ ક્ષાર (દા.ત.,પોટેશિયમ બેન્ઝોએટ) ના નિર્માણ દ્વારા આગળ વધે છે,જેનું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી અનુરૂપ એરોમેટિક કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$C_6H_5-CH_2-R$ $\xrightarrow[\Delta]{KMnO_4, KOH} C_6H_5-COOK$ $\xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5-COOH$
89
Medium
નાઈટ્રોજનયુક્ત સંયોજનો (નાઈટ્રાઈલ્સ) માંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવાની પદ્ધતિ યોગ્ય ઉદાહરણો સાથે સમજાવો.

Solution

(N/A) નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ ના જળવિભાજન દ્વારા કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવી શકાય છે.
$1.$ નાઈટ્રાઈલ્સનું જળવિભાજન:
નાઈટ્રાઈલ્સનું $H^{+}$ અથવા $OH^{-}$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પહેલા એમાઈડમાં અને ત્યારબાદ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં જળવિભાજન થાય છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$R-C \equiv N + H_2O$ $\xrightarrow{H^{+} \text{ or } OH^{-}} R-CONH_2$ $\xrightarrow{H^{+} \text{ or } OH^{-}, H_2O} R-COOH + NH_3$
$2.$ આલ્કોહોલમાંથી બનાવટ (નાઈટ્રાઈલ્સ દ્વારા):
આલ્કોહોલને આલ્કાઈલ હેલાઈડમાં,ત્યારબાદ નાઈટ્રાઈલમાં અને અંતે એક વધારાના કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
ઉદાહરણ:
$CH_3OH$ $\xrightarrow{PCl_3} CH_3Cl$ $\xrightarrow{KCN} CH_3CN$ $\xrightarrow{H^{+}, \Delta, H_2O} CH_3COOH$ (ઈથેનોઈક એસિડ)
નોંધ: પ્રક્રિયાની પરિસ્થિતિઓને નિયંત્રિત કરીને આ પ્રક્રિયાને એમાઈડ તબક્કે અટકાવી શકાય છે.
90
Medium
એમાઇડ સંયોજનોમાંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ તૈયાર કરવાની પ્રતિક્રિયા પદ્ધતિઓ આપો.

Solution

(N/A) એમાઇડનું એસિડિક અથવા બેઝિક માધ્યમમાં જળવિભાજન કરવાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
સામાન્ય પ્રતિક્રિયા:
$RCONH_2 \xrightarrow{H_3O^{+}, \Delta} RCOOH + NH_3$
ઉદાહરણ:
$CH_3CONH_2 \xrightarrow{H_3O^{+}, \Delta} CH_3COOH + NH_3$
બીજું ઉદાહરણ:
$C_6H_5CONH_2 \xrightarrow{H_3O^{+}, \Delta} C_6H_5COOH + NH_3$
91
Difficult
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકની $CO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવાની પદ્ધતિ યોગ્ય ઉદાહરણો સાથે આપો.

Solution

(N/A) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (સૂકો બરફ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બોક્સિલિક એસિડના ક્ષાર બનાવે છે,જે ખનિજ એસિડ સાથે એસિડિફિકેશન કરવાથી અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ આપે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$R-Mg-X + O=C=O \xrightarrow{\text{dry ether}} R-COO^-Mg^+X$
$R-COO^-Mg^+X \xrightarrow{H_3O^+} RCOOH + Mg(OH)X$
ઉદાહરણ $(i)$: મિથાઈલ બ્રોમાઈડમાંથી ઇથેનોઈક એસિડની બનાવટ:
$CH_3Br \xrightarrow{Mg, \text{dry ether}} CH_3MgBr$
$CH_3MgBr + CO_2 \xrightarrow{\text{dry ether}} CH_3COOMgBr$
$CH_3COOMgBr \xrightarrow{H_3O^+} CH_3COOH + Mg(OH)Br$
ઉદાહરણ $(ii)$: બ્રોમોબેન્ઝીનમાંથી બેન્ઝોઈક એસિડની બનાવટ:
$C_6H_5Br \xrightarrow{Mg, \text{dry ether}} C_6H_5MgBr$
$C_6H_5MgBr + CO_2 \xrightarrow{\text{dry ether}} C_6H_5COOMgBr$
$C_6H_5COOMgBr \xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5COOH + Mg(OH)Br$
92
Difficult
એસિલ હેલાઈડ્સ અને એનહાઈડ્રાઈડ સંયોજનોમાંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવાની પદ્ધતિ લખો.

Solution

(N/A) એસિડ ક્લોરાઈડ સંયોજનોમાંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ:
$(i)$ એસિડ ક્લોરાઈડનું પાણી સાથે જળવિભાજન કરતા કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$RCOCl + H_{2}O \longrightarrow RCOOH + HCl$
$(ii)$ એસિલ ક્લોરાઈડનું જલીય બેઈઝ સાથે સરળતાથી જળવિભાજન થઈને કાર્બોક્સિલેટ આયનો મળે છે,જેનું એસિડિકરણ કરતા અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$RCOCl$ $\xrightarrow{OH^{-}, H_{2}O} RCOO^{-}$ $\xrightarrow{H_{3}O^{+}} RCOOH$
$(b)$ એસિડ એનહાઈડ્રાઈડમાંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ:
એનહાઈડ્રાઈડનું પાણી સાથે જળવિભાજન કરતા અનુરૂપ એસિડ મળે છે.
$(i)$ $(CH_{3}CO)_{2}O + H_{2}O \longrightarrow 2CH_{3}COOH$ (એસેટિક એનહાઈડ્રાઈડ $\longrightarrow$ ઈથેનોઈક એસિડ)
$(ii)$ $(C_{6}H_{5}CO)_{2}O + H_{2}O \longrightarrow 2C_{6}H_{5}COOH$ (બેન્ઝોઈક એનહાઈડ્રાઈડ $\longrightarrow$ બેન્ઝોઈક એસિડ)
$(iii)$ $C_{6}H_{5}CO-O-COCH_{3} + H_{2}O \longrightarrow C_{6}H_{5}COOH + CH_{3}COOH$ (બેન્ઝોઈક ઈથેનોઈક એનહાઈડ્રાઈડ $\longrightarrow$ બેન્ઝોઈક એસિડ + એસેટિક એસિડ)
93
Medium
એસ્ટર સંયોજનોમાંથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ સંયોજનો બનાવવાની પદ્ધતિ યોગ્ય ઉદાહરણો સાથે લખો.

Solution

(N/A) $(i)$ એસ્ટરનું એસિડિક જળવિભાજન સીધું જ કાર્બોક્સિલિક એસિડ આપે છે,જ્યારે બેઝિક જળવિભાજન કાર્બોક્સિલેટ આપે છે,જેનું એસિડીકરણ કરવાથી અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$(ii)$ સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$R-CO-OR' + H_2O \xrightarrow{H^+} RCOOH + R'OH$
$(iii)$ ઉદાહરણો:
ઉદાહરણ-$(i)$:
$C_6H_5COOC_2H_5 + H_2O \xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5COOH + C_2H_5OH$
(ઇથાઇલ બેન્ઝોએટ $\rightarrow$ બેન્ઝોઇક એસિડ + ઇથેનોલ)
ઉદાહરણ-$(ii)$:
$CH_3COOC_2H_5 + H_2O \xrightarrow{H_3O^+} CH_3COOH + C_2H_5OH$
(ઇથાઇલ એસિટેટ $\rightarrow$ ઇથેનોઇક એસિડ + ઇથેનોલ)
94
MediumMCQ
ઉપરની રાસાયણિક પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં લેતા,નીપજ $X$ ને ઓળખો.
Question diagram
A
$4$-મેથોક્સિબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
B
$4$-મેથોક્સિબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ
C
$4$-મેથોક્સિબેન્ઝોઈક એસિડ
D
$4$-મિથાઈલફિનોલ

Solution

(C) આ પ્રક્રિયામાં આલ્કલાઇન $KMnO_4$ અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન $(H^+)$ નો ઉપયોગ કરીને બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ ગ્રુપનું ઓક્સિડેશન થાય છે.
આલ્કલાઇન $KMnO_4$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે આલ્કાઈલ સાઇડ ચેઈન (ખાસ કરીને બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ મિથાઈલ ગ્રુપ) ને કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડાઈઝ કરે છે.
આપેલ પ્રક્રિયક,$1$-મેથોક્સિ-$4$-મિથાઈલબેન્ઝીનમાં,પેરા સ્થાન પર રહેલ મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ નું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ બને છે,જ્યારે મેથોક્સિ ગ્રુપ $(-OCH_3)$ પર કોઈ અસર થતી નથી.
તેથી,નીપજ $X$ એ $4$-મેથોક્સિબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
95
MediumMCQ
ઉપરની પ્રક્રિયામાં,પ્રક્રિયક $A$ શું છે:
Question diagram
A
$NaBH_4, H_3O^{+}$
B
$LiAlH_4$
C
આલ્કલાઇન $KMnO_4, H^{+}$
D
$HCl, Zn-Hg$

Solution

(C) આ પ્રક્રિયા બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ ગ્રુપ (ખાસ કરીને મિથાઈલ ગ્રુપ) નું કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ માં ઓક્સિડેશન દર્શાવે છે.
આલ્કલાઇન $KMnO_4$ અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H^+)$ એ એક શક્તિશાળી ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે એરોમેટિક રિંગ પરના આલ્કાઈલ સાઇડ ચેઇનને કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જો તેની પાસે ઓછામાં ઓછો એક બેન્ઝિલિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય.
તેથી,પ્રક્રિયક $A$ એ આલ્કલાઇન $KMnO_4$ અને ત્યારબાદ $H^+$ છે.
96
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા પ્રોપિયોનિક એસિડ આપશે નહીં?
A
$CH_{3}CH_{2}COCH_{3} + OI^{-} / H_{3}O^{+}$
B
$CH_{3}CH_{2}CH_{3} + KMnO_{4} (\text{Heat}), OH^{-} / H_{3}O^{+}$
C
$CH_{3}CH_{2}CCl_{3} + OH^{-} / H_{3}O^{+}$
D
$CH_{3}CH_{2}CH_{2}Br + Mg, CO_{2} / \text{dry ether} / H_{3}O^{+}$

Solution

(D) ચાલો દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(A)$ $CH_{3}CH_{2}COCH_{3}$ એ $OI^{-}$ સાથે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા કરીને પ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_{3}CH_{2}COOH)$ આપે છે.
$(B)$ $KMnO_{4}$ સાથે $CH_{3}CH_{2}CH_{3}$ નું ઓક્સિડેશન પ્રોપેનોઈક એસિડ આપી શકે છે.
$(C)$ $CH_{3}CH_{2}CCl_{3}$ નું $OH^{-}$ સાથે જળવિભાજન અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન પ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_{3}CH_{2}COOH)$ આપે છે.
$(D)$ $CH_{3}CH_{2}CH_{2}Br$ એ $Mg$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_{3}CH_{2}CH_{2}MgBr)$ બનાવે છે,જે $CO_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા બ્યુટેનોઈક એસિડ $(CH_{3}CH_{2}CH_{2}COOH)$ આપે છે,પ્રોપેનોઈક એસિડ નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
97
EasyMCQ
$RMgX + CO_2$ $\xrightarrow[\text{dry}]{ \text{ether} } Y$ $\xrightarrow{ H_3O^{+} } RCOOH$
ઉપરની પ્રક્રિયામાં $Y$ શું છે?
A
$R_3CO^{-}Mg^{+}X$
B
$RCOO^{-}X^{+}$
C
$(RCOO)_2Mg$
D
$RCOO^{-}Mg^{+}X$

Solution

(D) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ ની કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકનો ન્યુક્લિયોફિલિક આલ્કાઈલ સમૂહ $(R^-)$ એ $CO_2$ ના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બન પરમાણુ પર હુમલો કરે છે.
આના પરિણામે મધ્યવર્તી કાર્બોક્સિલેટ ક્ષાર બને છે,જે $RCOO^{-}Mg^{+}X$ (જેને $RCOOMgX$ તરીકે પણ લખવામાં આવે છે) છે.
આ મધ્યવર્તી સંયોજનના એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^{+})$ દ્વારા અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(RCOOH)$ મળે છે.
98
DifficultMCQ
$A \xrightarrow[\begin{smallmatrix} (ii) CN^{-} \\ (iii) H_{2}O/H^{+} \end{smallmatrix}]{(1) Cl_{2}, \Delta }$ $4-$બ્રોમોફિનાઈલ એસિટિક એસિડ.
ઉપરની પ્રક્રિયામાં '$A$' શું છે ....
A
$4-$બ્રોમોઈથાઈલબેન્ઝીન
B
બ્રોમોબેન્ઝીન
C
$4-$બ્રોમોટોલ્યુઈન
D
$4-$બ્રોમોસ્ટાયરીન

Solution

(C) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $4-$બ્રોમોટોલ્યુઈન ગરમીની હાજરીમાં $Cl_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $4-$બ્રોમોબેન્ઝાઈલ ક્લોરાઈડ $(Br-C_{6}H_{4}-CH_{2}Cl)$ બનાવે છે.
$2$. આ નીપજ ત્યારબાદ $CN^{-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $4-$બ્રોમોફિનાઈલ એસિટોનાઈટ્રાઈલ $(Br-C_{6}H_{4}-CH_{2}CN)$ બનાવે છે.
$3$. અંતે,નાઈટ્રાઈલ સમૂહના એસિડ-ઉદ્દીપકીય જળવિભાજનથી $4-$બ્રોમોફિનાઈલ એસિટિક એસિડ $(Br-C_{6}H_{4}-CH_{2}COOH)$ મળે છે.
તેથી,પ્રારંભિક પદાર્થ '$A$' એ $4-$બ્રોમોટોલ્યુઈન છે.
99
MediumMCQ
આ પ્રક્રિયામાં,$x$,$y$ અને $z$ શું છે?
Question diagram
A
$x = Mg$,શુષ્ક ઈથર; $y = CH_{3}Cl$; $z = H_{2}O$
B
$x = Mg$,શુષ્ક મિથેનોલ; $y = CO_{2}$; $z = \text{dil. } HCl$
C
$x = Mg$,શુષ્ક ઈથર; $y = CO_{2}$; $z = \text{dil. } HCl$
D
$x = Mg$,શુષ્ક મિથેનોલ; $y = CH_{3}Cl$; $z = H_{2}O$

Solution

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
બ્રોમોબેન્ઝીન શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં $Mg$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક (ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ) બનાવે છે.
આ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક ત્યારબાદ $CO_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એક મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે,જેનું $\text{dil. } HCl$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી બેન્ઝોઈક એસિડ મળે છે.
100
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં બનતું એસિડ $D$ કયું છે?
Question diagram
A
ગ્લુકોનિક એસિડ
B
સક્સિનિક એસિડ
C
ઓક્સેલિક એસિડ
D
મેલોનિક એસિડ

Solution

(B) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. $C_2H_5Br$ આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (ડીહાઈડ્રોહેલોજિનેશન) ઇથિન $(CH_2=CH_2)$ બનાવે છે,જે નીપજ $A$ છે.
$2$. ઇથિન $(A)$ $CCl_4$ માં $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા) $1,2-$ડાયબ્રોમોઇથેન $(BrCH_2-CH_2Br)$ બનાવે છે,જે નીપજ $B$ છે.
$3$. $1,2-$ડાયબ્રોમોઇથેન $(B)$ વધુ પડતા $KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન) સક્સિનોનાઇટ્રાઇલ $(NC-CH_2-CH_2-CN)$ બનાવે છે,જે નીપજ $C$ છે.
$4$. સક્સિનોનાઇટ્રાઇલ $(C)$ નું એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી સક્સિનિક એસિડ $(HOOC-CH_2-CH_2-COOH)$ મળે છે,જે નીપજ $D$ છે.

8-2.Carboxylic acids and Their derivative — Preparation of Carboxylic Acids and Their Derivatives · Frequently Asked Questions

1Are these 8-2.Carboxylic acids and Their derivative questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 8-2.Carboxylic acids and Their derivative Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.