અ Gujarati
Properties Questions in Gujarati
Class 12 Chemistry · 8-1.Aldehydes and Ketones · Properties
1739+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 49 of 1739 questions in Gujarati
1301
DifficultMCQ
એક એરોમેટિક સંયોજન '$X$' જેનું આણ્વીય સૂત્ર $C_9H_{10}O$ છે,તે નીચે મુજબની રાસાયણિક કસોટીઓ આપે છે :
$(i)$ $2,4-DNP$ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે
$(ii)$ ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરે છે
$(iii)$ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે અને
$(iv)$ પ્રબળ ઓક્સિડેશન પર $1,2$-બેન્ઝીનડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$X$ શું છે :
$(i)$ $2,4-DNP$ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે
$(ii)$ ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરે છે
$(iii)$ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે અને
$(iv)$ પ્રબળ ઓક્સિડેશન પર $1,2$-બેન્ઝીનડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$X$ શું છે :
A
$2$-ઇથાઇલબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ
B
$3$-ઇથાઇલબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ
C
$2$-મિથાઇલએસીટોફિનોન
D
$3$-ઇથાઇલબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ
Solution
(A) આણ્વીય સૂત્ર $C_9H_{10}O$ અને આપેલી કસોટીઓ નીચે મુજબની માહિતી આપે છે:
$(i)$ $2,4-DNP$ કસોટી કાર્બોનિલ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે.
$(ii)$ ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ ની હાજરી સૂચવે છે.
$(iii)$ કેનિઝારો પ્રક્રિયા એવા આલ્ડિહાઇડમાં થાય છે જેમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન હોતા નથી.
$(iv)$ પ્રબળ ઓક્સિડેશન દ્વારા $1,2$-બેન્ઝીનડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ (થેલિક એસિડ) મળવું તે દર્શાવે છે કે સંયોજન ઓર્થો-વિસ્થાપિત બેન્ઝીન વ્યુત્પન્ન છે.
આથી,$2$-ઇથાઇલબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ યોગ્ય વિકલ્પ છે.
$(i)$ $2,4-DNP$ કસોટી કાર્બોનિલ સમૂહની હાજરી સૂચવે છે.
$(ii)$ ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ ની હાજરી સૂચવે છે.
$(iii)$ કેનિઝારો પ્રક્રિયા એવા આલ્ડિહાઇડમાં થાય છે જેમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન હોતા નથી.
$(iv)$ પ્રબળ ઓક્સિડેશન દ્વારા $1,2$-બેન્ઝીનડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ (થેલિક એસિડ) મળવું તે દર્શાવે છે કે સંયોજન ઓર્થો-વિસ્થાપિત બેન્ઝીન વ્યુત્પન્ન છે.
આથી,$2$-ઇથાઇલબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ યોગ્ય વિકલ્પ છે.
0 likes
View Solution1302
MediumMCQ
નીચેના કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફાઇલ સાથેની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ શું હશે?
$(I)$ $HCHO$
$(II)$ $CH_3CHO$
$(III)$ $(CH_3)_2CO$
$(IV)$ $(Me_3C)_2CO$
$(I)$ $HCHO$
$(II)$ $CH_3CHO$
$(III)$ $(CH_3)_2CO$
$(IV)$ $(Me_3C)_2CO$
A
$I > II > III > IV$
B
$IV > III > II > I$
C
$II > I > IV > III$
D
$III > II > I > IV$
Solution
(A) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રતિક્રિયાઓ પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાત્મકતા બે પરિબળો પર આધાર રાખે છે: ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો અને અવકાશી અવરોધ (steric hindrance).
$1$. ઇલેક્ટ્રોનિક અસર: આલ્કાઇલ જૂથો ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ($+I$ અસર) હોય છે,જે કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી ઘટાડે છે.
$2$. અવકાશી અવરોધ: કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથોનું કદ વધતા,ન્યુક્લિયોફાઇલનો અભિગમ વધુ મુશ્કેલ બને છે.
સંયોજનોની સરખામણી:
$(I)$ $HCHO$: કોઈ આલ્કાઇલ જૂથ નથી,સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ,સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી.
$(II)$ $CH_3CHO$: એક મિથાઇલ જૂથ.
$(III)$ $(CH_3)_2CO$: બે મિથાઇલ જૂથો.
$(IV)$ $(Me_3C)_2CO$: બે ખૂબ મોટા tert-butyl જૂથો,મહત્તમ અવકાશી અવરોધ.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $I > II > III > IV$ છે.
$1$. ઇલેક્ટ્રોનિક અસર: આલ્કાઇલ જૂથો ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ($+I$ અસર) હોય છે,જે કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી ઘટાડે છે.
$2$. અવકાશી અવરોધ: કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથોનું કદ વધતા,ન્યુક્લિયોફાઇલનો અભિગમ વધુ મુશ્કેલ બને છે.
સંયોજનોની સરખામણી:
$(I)$ $HCHO$: કોઈ આલ્કાઇલ જૂથ નથી,સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ,સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી.
$(II)$ $CH_3CHO$: એક મિથાઇલ જૂથ.
$(III)$ $(CH_3)_2CO$: બે મિથાઇલ જૂથો.
$(IV)$ $(Me_3C)_2CO$: બે ખૂબ મોટા tert-butyl જૂથો,મહત્તમ અવકાશી અવરોધ.
તેથી,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $I > II > III > IV$ છે.
0 likes
View Solution1303
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં નીપજ બનતી વખતે કાર્બન$-$કાર્બન બંધ બનતો નથી?
A
રાઇમર$-$ટીમેન પ્રક્રિયા
B
વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા
C
કેનિઝારો પ્રક્રિયા
D
ફ્રિડલ$-$ક્રાફ્ટ પ્રક્રિયા
Solution
(C) $Cannizzaro$ પ્રક્રિયામાં,$\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા ન હોય તેવા આલ્ડિહાઇડનું સાંદ્ર બેઇઝની હાજરીમાં અસમાનતા (disproportionation) થવાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડનો ક્ષાર અને આલ્કોહોલ બને છે. આ પ્રક્રિયામાં કોઈ નવો $C-C$ બંધ બનતો નથી.
$Reimer-Tiemann$ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલ રિંગ અને ડાયક્લોરોકાર્બીન વચ્ચે $C-C$ બંધ બને છે.
$Wurtz$ પ્રક્રિયામાં,બે આલ્કાઇલ હેલાઇડ પ્રક્રિયા કરીને ઉચ્ચ આલ્કેન બનાવે છે,જેમાં નવો $C-C$ બંધ રચાય છે.
$Friedel-Crafts$ પ્રક્રિયામાં,એરોમેટિક રિંગ સાથે આલ્કાઇલ અથવા એસાઇલ ગ્રુપ જોડાય છે,જે નવો $C-C$ બંધ બનાવે છે.
$Reimer-Tiemann$ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલ રિંગ અને ડાયક્લોરોકાર્બીન વચ્ચે $C-C$ બંધ બને છે.
$Wurtz$ પ્રક્રિયામાં,બે આલ્કાઇલ હેલાઇડ પ્રક્રિયા કરીને ઉચ્ચ આલ્કેન બનાવે છે,જેમાં નવો $C-C$ બંધ રચાય છે.
$Friedel-Crafts$ પ્રક્રિયામાં,એરોમેટિક રિંગ સાથે આલ્કાઇલ અથવા એસાઇલ ગ્રુપ જોડાય છે,જે નવો $C-C$ બંધ બનાવે છે.
0 likes
View Solution1304
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોને આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે?
A
ઇથાઇલ આલ્કોહોલ અને અન્ય $1^{\circ}$ આલ્કોહોલ
B
$HCHO$ અને $CH_3CHO$
C
$CH_3CHO$ અને $CH_3CH_2CHO$
D
આ તમામ
Solution
(D) આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા $CH_3CO-$ સમૂહ અથવા $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(1)$ ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ હકારાત્મક આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,જ્યારે અન્ય $1^{\circ}$ આલ્કોહોલ (જેમ કે $CH_3CH_2CH_2OH$) આપતા નથી.
$(2)$ $CH_3CHO$ માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે અને તે હકારાત્મક કસોટી આપે છે,જ્યારે $HCHO$ આપતું નથી.
$(3)$ $CH_3CHO$ હકારાત્મક કસોટી આપે છે,જ્યારે $CH_3CH_2CHO$ આપતું નથી.
આમ,આપેલી તમામ જોડીઓને આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.
$(1)$ ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ હકારાત્મક આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,જ્યારે અન્ય $1^{\circ}$ આલ્કોહોલ (જેમ કે $CH_3CH_2CH_2OH$) આપતા નથી.
$(2)$ $CH_3CHO$ માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે અને તે હકારાત્મક કસોટી આપે છે,જ્યારે $HCHO$ આપતું નથી.
$(3)$ $CH_3CHO$ હકારાત્મક કસોટી આપે છે,જ્યારે $CH_3CH_2CHO$ આપતું નથી.
આમ,આપેલી તમામ જોડીઓને આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા દ્વારા અલગ પાડી શકાય છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.
0 likes
View Solution1305
MediumMCQ
કૉલમ-$I$ ને કૉલમ-$II$ સાથે જોડો.
| કૉલમ-$I$ | કૉલમ-$II$ |
|---|---|
| $A$. એસિટોફિનોન અને બેન્ઝોફિનોન | $P$. $NaHCO_3$ |
| $B$. ફિનોલ અને બેન્ઝોઈક એસિડ | $Q$. $NaHSO_3$ |
| $C$. પ્રોપેનોન અને ઈથેનાલ | $R$. $I_2 / NaOH$ |
| $D$. એસિટોન અને એસિટોફિનોન | $S$. ફેહલિંગ દ્રાવણ |
A
$A$ $\rightarrow P, B$ $\rightarrow Q, C$ $\rightarrow R, D$ $\rightarrow S$
B
$A$ $\rightarrow R, B$ $\rightarrow P, C$ $\rightarrow S, D$ $\rightarrow Q$
C
$A$ $\rightarrow R, B$ $\rightarrow P, C$ $\rightarrow Q, D$ $\rightarrow S$
D
$A$ $\rightarrow Q, B$ $\rightarrow P, C$ $\rightarrow S, D$ $\rightarrow R$
Solution
(B) . એસિટોફિનોન $(CH_3COC_6H_5)$ મિથાઈલ કીટોન સમૂહ ધરાવે છે અને $I_2 / NaOH$ સાથે પોઝિટિવ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,જ્યારે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ આપતું નથી. તેથી,$A \rightarrow R$.
$B$. બેન્ઝોઈક એસિડ એ ફિનોલ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે અને $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે,જ્યારે ફિનોલ કરતું નથી. તેથી,$B \rightarrow P$.
$C$. ઈથેનાલ $(CH_3CHO)$ ફેહલિંગ કસોટી આપે છે,જ્યારે પ્રોપેનોન (કીટોન) આપતું નથી. તેથી,$C \rightarrow S$.
$D$. એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ એ નાનું કીટોન છે અને $NaHSO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્ફટિકમય બાયસલ્ફાઈટ નીપજ બનાવે છે,જ્યારે એસિટોફિનોન અવકાશી અવરોધને કારણે આ નીપજ બનાવતું નથી. તેથી,$D \rightarrow Q$.
આમ,સાચી જોડ $A$ $\rightarrow R, B$ $\rightarrow P, C$ $\rightarrow S, D$ $\rightarrow Q$ છે.
$B$. બેન્ઝોઈક એસિડ એ ફિનોલ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે અને $NaHCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે,જ્યારે ફિનોલ કરતું નથી. તેથી,$B \rightarrow P$.
$C$. ઈથેનાલ $(CH_3CHO)$ ફેહલિંગ કસોટી આપે છે,જ્યારે પ્રોપેનોન (કીટોન) આપતું નથી. તેથી,$C \rightarrow S$.
$D$. એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ એ નાનું કીટોન છે અને $NaHSO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્ફટિકમય બાયસલ્ફાઈટ નીપજ બનાવે છે,જ્યારે એસિટોફિનોન અવકાશી અવરોધને કારણે આ નીપજ બનાવતું નથી. તેથી,$D \rightarrow Q$.
આમ,સાચી જોડ $A$ $\rightarrow R, B$ $\rightarrow P, C$ $\rightarrow S, D$ $\rightarrow Q$ છે.
0 likes
View Solution1306
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન $50 \% \text{ aq. } NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અનુરૂપ આલ્કોહોલ અને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો ક્ષાર આપે છે?
A
$C_6H_5CHO$
B
$CH_3CH_2CH_2CHO$
C
$CH_3COCH_3$
D
$CH_3CHO$
Solution
(A) જે આલ્ડિહાઇડમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી,તે સાંદ્ર આલ્કલી $(50 \% \text{ aq. } NaOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્ડિહાઇડનો એક અણુ અનુરૂપ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન પામે છે,જ્યારે બીજો અણુ કાર્બોક્સિલિક એસિડના ક્ષારમાં ઓક્સિડેશન પામે છે.
$C_6H_5CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) માં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી અને તેથી તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે:
$2C_6H_5CHO + NaOH (50 \% \text{ aq.}) \rightarrow C_6H_5CH_2OH + C_6H_5COONa$
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્ડિહાઇડનો એક અણુ અનુરૂપ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન પામે છે,જ્યારે બીજો અણુ કાર્બોક્સિલિક એસિડના ક્ષારમાં ઓક્સિડેશન પામે છે.
$C_6H_5CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) માં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી અને તેથી તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે:
$2C_6H_5CHO + NaOH (50 \% \text{ aq.}) \rightarrow C_6H_5CH_2OH + C_6H_5COONa$
0 likes
View Solution1307
MediumMCQ
આપેલ સંયોજનને નીચેનામાંથી કયા પ્રક્રિયક દ્વારા નીપજમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે?
A
$Red \ P + HI$
B
વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન
C
ક્લેમેન્સન રિડક્શન
D
આપેલ તમામ
Solution
(D) આપેલ પ્રક્રિયા સાયક્લોપેન્ટેનોનનું સાયક્લોપેન્ટેનમાં રિડક્શન દર્શાવે છે.
કાર્બોનિલ સમૂહો $(C=O)$ ને નીચેની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને આલ્કેન $(CH_2)$ માં રિડ્યુસ કરી શકાય છે:
$1$. $Red \ P + HI$: આ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોનિલ સંયોજનોને આલ્કેનમાં રિડ્યુસ કરે છે.
$2$. વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન: હાઇડ્રેઝીન $(NH_2NH_2)$ નો ઉપયોગ બેઇઝ $(KOH)$ અને ઇથિલીન ગ્લાયકોલ જેવા દ્રાવકની હાજરીમાં થાય છે.
$3$. ક્લેમેન્સન રિડક્શન: ઝિંક એમાલગમ $(Zn-Hg)$ નો ઉપયોગ સાંદ્ર $HCl$ ની હાજરીમાં થાય છે.
આ ત્રણેય પદ્ધતિઓ કીટોનનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરવા માટે પ્રમાણિત પ્રક્રિયાઓ હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
કાર્બોનિલ સમૂહો $(C=O)$ ને નીચેની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને આલ્કેન $(CH_2)$ માં રિડ્યુસ કરી શકાય છે:
$1$. $Red \ P + HI$: આ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોનિલ સંયોજનોને આલ્કેનમાં રિડ્યુસ કરે છે.
$2$. વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન: હાઇડ્રેઝીન $(NH_2NH_2)$ નો ઉપયોગ બેઇઝ $(KOH)$ અને ઇથિલીન ગ્લાયકોલ જેવા દ્રાવકની હાજરીમાં થાય છે.
$3$. ક્લેમેન્સન રિડક્શન: ઝિંક એમાલગમ $(Zn-Hg)$ નો ઉપયોગ સાંદ્ર $HCl$ ની હાજરીમાં થાય છે.
આ ત્રણેય પદ્ધતિઓ કીટોનનું આલ્કેનમાં રિડક્શન કરવા માટે પ્રમાણિત પ્રક્રિયાઓ હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
0 likes
View Solution1308
MediumMCQ
કૉલમ $I$ માં આપેલા ઉદાહરણોને કૉલમ $II$ માં આપેલી પ્રક્રિયાના નામ સાથે જોડો અને સાચી જોડ શોધો.
| કૉલમ $I$ $(\text{ઉદાહરણ})$ | કૉલમ $II$ $(\text{પ્રક્રિયા})$ |
|---|---|
| $a$. $CH_3COCl + H_2 \xrightarrow{Pd-C/BaSO_4} CH_3CHO$ | સ્ટીફન પ્રક્રિયા |
| $b$. $C_6H_5CHO \xrightarrow{NaOH, \Delta} C_6H_5CH_2OH + C_6H_5COO^-Na^+$ | કેનિઝારો પ્રક્રિયા |
| $c$. $C_6H_6 + CH_3COCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5COCH_3$ | ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન |
| $d$. $R-CH_2-COOH \xrightarrow[H_2O]{Br_2/Red P} R-CH(Br)-COOH$ | $HVZ$ પ્રક્રિયા |
| $e$. $CH_3-CN \xrightarrow[\text{(ii) } H_2O/H^+]{\text{(i) } SnCl_2/HCl} CH_3CHO$ | સ્ટીફન પ્રક્રિયા |
| $f$. $2 CH_3CHO \xrightarrow[\Delta]{NaOH} CH_3-CH=CHCHO$ | આલ્ડોલ સંઘનન |
A
$b, c, d, f$
B
$b, d, f$
C
$a, b, d, f$
D
$b, c, d, e, f$
Solution
(B) દરેક પ્રક્રિયાનું મૂલ્યાંકન કરીએ:
$a$. $CH_3COCl + H_2 \xrightarrow{Pd-C/BaSO_4} CH_3CHO$ એ રોઝનમંડ રિડક્શન છે,સ્ટીફન પ્રક્રિયા નથી.
$b$. $C_6H_5CHO$ ની $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે. (સાચું)
$c$. $C_6H_6 + CH_3COCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5COCH_3$ એ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન છે,આલ્કાઈલેશન નથી. (ખોટું લેબલ)
$d$. $R-CH_2-COOH \xrightarrow[H_2O]{Br_2/Red P} R-CH(Br)-COOH$ એ હેલ-વોલહાર્ડ-ઝેલિન્સ્કી $(HVZ)$ પ્રક્રિયા છે. (સાચું)
$e$. $CH_3-CN \xrightarrow[\text{(ii) } H_2O/H^+]{\text{(i) } SnCl_2/HCl} CH_3CHO$ એ સ્ટીફન પ્રક્રિયા છે. (સાચું,પરંતુ વિકલ્પોમાં સાચી જોડ તરીકે આપેલ નથી)
$f$. $2 CH_3CHO \xrightarrow[\Delta]{NaOH} CH_3-CH=CHCHO$ એ આલ્ડોલ સંઘનન છે. (સાચું)
સાચી જોડો $(b, d, f)$ ને જોતા,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.
$a$. $CH_3COCl + H_2 \xrightarrow{Pd-C/BaSO_4} CH_3CHO$ એ રોઝનમંડ રિડક્શન છે,સ્ટીફન પ્રક્રિયા નથી.
$b$. $C_6H_5CHO$ ની $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે. (સાચું)
$c$. $C_6H_6 + CH_3COCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5COCH_3$ એ ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઈલેશન છે,આલ્કાઈલેશન નથી. (ખોટું લેબલ)
$d$. $R-CH_2-COOH \xrightarrow[H_2O]{Br_2/Red P} R-CH(Br)-COOH$ એ હેલ-વોલહાર્ડ-ઝેલિન્સ્કી $(HVZ)$ પ્રક્રિયા છે. (સાચું)
$e$. $CH_3-CN \xrightarrow[\text{(ii) } H_2O/H^+]{\text{(i) } SnCl_2/HCl} CH_3CHO$ એ સ્ટીફન પ્રક્રિયા છે. (સાચું,પરંતુ વિકલ્પોમાં સાચી જોડ તરીકે આપેલ નથી)
$f$. $2 CH_3CHO \xrightarrow[\Delta]{NaOH} CH_3-CH=CHCHO$ એ આલ્ડોલ સંઘનન છે. (સાચું)
સાચી જોડો $(b, d, f)$ ને જોતા,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.
0 likes
View Solution1309
MediumMCQ
ઓછામાં ઓછો એક $\alpha-H$ પરમાણુ ધરાવતા આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન મંદ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\beta-$હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ અથવા $\beta-$હાઇડ્રોક્સી કીટોન બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને $—$ કહેવામાં આવે છે.
A
આલ્ડૉલ સંઘનન
B
આલ્ડૉલ પ્રક્રિયા
C
કેનિઝારો પ્રક્રિયા
D
$HVZ$ પ્રક્રિયા
Solution
(B) ઓછામાં ઓછો એક $\alpha-H$ પરમાણુ ધરાવતા આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન મંદ બેઝ ($NaOH$ અથવા $KOH$) ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને $\beta-$હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ (આલ્ડૉલ) અથવા $\beta-$હાઇડ્રોક્સી કીટોન (કીટોલ) બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને આલ્ડૉલ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે આ નીપજને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થઈને $\alpha, \beta-$અસંતૃપ્ત કાર્બોનિલ સંયોજનો બને છે,જેને આલ્ડૉલ સંઘનન કહેવાય છે. પ્રશ્નમાં $\beta-$હાઇડ્રોક્સી નીપજના નિર્માણનું વર્ણન હોવાથી,તેને ખાસ કરીને આલ્ડૉલ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
0 likes
View Solution1310
MediumMCQ
મિથાઈલ કીટોનનું હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા દ્વારા ઓક્સિડેશન કરી શકાય છે. ઓક્સિડાઈઝ્ડ નીપજ (કાર્બોક્સિલેટ આયન) માં $:-$
A
મિથાઈલ કીટોન કરતા $1$ કાર્બન વધારે
B
મિથાઈલ કીટોન કરતા $2$ કાર્બન વધારે
C
મિથાઈલ કીટોન કરતા $1$ કાર્બન ઓછો
D
મિથાઈલ કીટોન કરતા $2$ કાર્બન ઓછા
Solution
(C) હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા એ મિથાઈલ કીટોન $(R-CO-CH_3)$ ની લાક્ષણિક પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ નું હેલોફોર્મ ($CHX_3$,જ્યાં $X = Cl, Br, I$) માં રૂપાંતર થાય છે.
અણુનો બાકીનો ભાગ કાર્બોક્સિલેટ આયન $(R-COO^-)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
મૂળ કીટોનમાંથી મિથાઈલ સમૂહ દૂર થતો હોવાથી,પરિણામી કાર્બોક્સિલેટ આયનમાં મૂળ મિથાઈલ કીટોન કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછો હોય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ નું હેલોફોર્મ ($CHX_3$,જ્યાં $X = Cl, Br, I$) માં રૂપાંતર થાય છે.
અણુનો બાકીનો ભાગ કાર્બોક્સિલેટ આયન $(R-COO^-)$ માં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે.
મૂળ કીટોનમાંથી મિથાઈલ સમૂહ દૂર થતો હોવાથી,પરિણામી કાર્બોક્સિલેટ આયનમાં મૂળ મિથાઈલ કીટોન કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછો હોય છે.
0 likes
View Solution1311
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે જોડાયેલું નથી?
A
$>C=O \xrightarrow{\text{ક્લેમેન્સન રિડક્શન}} >CH_2$
B
$>C=O \xrightarrow{\text{વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન}} >CH-OH$
C
$-COCl \xrightarrow{\text{રોઝનમુંડ રિડક્શન}} -CHO$
D
$-C \equiv N \xrightarrow[(ii) H_2O]{(i) \text{સ્ટીફન રિડક્શન}} -CHO$
Solution
(B) માં,ક્લેમેન્સન રિડક્શન $(Zn-Hg/HCl)$ કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ને મિથિલીન સમૂહ $(>CH_2)$ માં રિડ્યુસ કરે છે. આ યોગ્ય રીતે જોડાયેલું છે.
$B$ માં,વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન $(NH_2NH_2/KOH, \Delta)$ કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ને મિથિલીન સમૂહ $(>CH_2)$ માં રિડ્યુસ કરે છે,આલ્કોહોલ $(>CH-OH)$ માં નહીં. તેથી,આ ખોટી રીતે જોડાયેલું છે.
$C$ માં,રોઝનમુંડ રિડક્શન $(H_2/Pd-BaSO_4)$ એસિડ ક્લોરાઇડ $(-COCl)$ ને આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ માં રિડ્યુસ કરે છે. આ યોગ્ય રીતે જોડાયેલું છે.
$D$ માં,સ્ટીફન રિડક્શન ($SnCl_2/HCl$ અને ત્યારબાદ $H_2O$) નાઇટ્રાઇલ $(-C \equiv N)$ ને આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ માં રિડ્યુસ કરે છે. આ યોગ્ય રીતે જોડાયેલું છે.
$B$ માં,વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન $(NH_2NH_2/KOH, \Delta)$ કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ને મિથિલીન સમૂહ $(>CH_2)$ માં રિડ્યુસ કરે છે,આલ્કોહોલ $(>CH-OH)$ માં નહીં. તેથી,આ ખોટી રીતે જોડાયેલું છે.
$C$ માં,રોઝનમુંડ રિડક્શન $(H_2/Pd-BaSO_4)$ એસિડ ક્લોરાઇડ $(-COCl)$ ને આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ માં રિડ્યુસ કરે છે. આ યોગ્ય રીતે જોડાયેલું છે.
$D$ માં,સ્ટીફન રિડક્શન ($SnCl_2/HCl$ અને ત્યારબાદ $H_2O$) નાઇટ્રાઇલ $(-C \equiv N)$ ને આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ માં રિડ્યુસ કરે છે. આ યોગ્ય રીતે જોડાયેલું છે.
0 likes
View Solution1312
MediumMCQ
$\alpha-H$ ધરાવતા આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન મંદ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\beta-hydroxy$ આલ્ડિહાઇડ અથવા $\beta-hydroxy$ કીટોન આપે છે. આ પ્રક્રિયાને શું કહેવાય છે $-$
A
આલ્ડૉલ કન્ડેન્સેશન
B
આલ્ડૉલ પ્રક્રિયા
C
કેનિઝારો પ્રક્રિયા
D
$HVZ$ પ્રક્રિયા
Solution
(A) ઓછામાં ઓછો એક $\alpha-hydrogen$ પરમાણુ ધરાવતા આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોનની મંદ આલ્કલી ($NaOH$ અથવા $KOH$) સાથેની પ્રક્રિયાથી $\beta-hydroxy$ આલ્ડિહાઇડ (આલ્ડૉલ) અથવા $\beta-hydroxy$ કીટોન (કીટોલ) બને છે. આ પ્રક્રિયાને $Aldol$ $reaction$ અથવા $Aldol$ $condensation$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likes
View Solution1313
MediumMCQ
નીચે આપેલી કેનિઝારો પ્રક્રિયામાં,સૌથી ધીમું પગલું કયું છે $:-$
$2Ph-CHO \xrightarrow{\stackrel{\ominus}{O}H} PhCH_2OH + PhCO_2^{\ominus}$
$2Ph-CHO \xrightarrow{\stackrel{\ominus}{O}H} PhCH_2OH + PhCO_2^{\ominus}$
A
કાર્બોનિલ સમૂહ પર $\stackrel{\ominus}{O}H$ નો હુમલો
B
કાર્બોનિલ સમૂહ પર હાઇડ્રાઇડ આયનનું સ્થળાંતર
C
કાર્બોક્સિલિક એસિડમાંથી પ્રોટોનનું નિષ્કર્ષણ
D
$PhCH_2-OH$ નું ડિપ્રોટોનેશન
Solution
(B) કેનિઝારો પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિમાં નીચેના પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના એક અણુના કાર્બોનિલ કાર્બન પર $\stackrel{\ominus}{O}H$ નો ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો,જેથી ડાયહાઈડ્રોક્સીઆલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તી બને છે.
$2$. ડાયહાઈડ્રોક્સીઆલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તીમાંથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના બીજા અણુના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હાઇડ્રાઇડ આયન $(H^{\ominus})$ નું સ્થળાંતર. આ પ્રક્રિયાનો દર નક્કી કરતું પગલું (સૌથી ધીમું પગલું) છે કારણ કે તેમાં $C-H$ બંધ તૂટે છે.
$3$. પરિણામી કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોક્સાઈડ આયન વચ્ચે ઝડપી પ્રોટોન વિનિમય,જેથી કાર્બોક્સિલેટ આયન અને આલ્કોહોલ બને છે.
$1$. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના એક અણુના કાર્બોનિલ કાર્બન પર $\stackrel{\ominus}{O}H$ નો ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો,જેથી ડાયહાઈડ્રોક્સીઆલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તી બને છે.
$2$. ડાયહાઈડ્રોક્સીઆલ્કોક્સાઈડ મધ્યવર્તીમાંથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના બીજા અણુના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હાઇડ્રાઇડ આયન $(H^{\ominus})$ નું સ્થળાંતર. આ પ્રક્રિયાનો દર નક્કી કરતું પગલું (સૌથી ધીમું પગલું) છે કારણ કે તેમાં $C-H$ બંધ તૂટે છે.
$3$. પરિણામી કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોક્સાઈડ આયન વચ્ચે ઝડપી પ્રોટોન વિનિમય,જેથી કાર્બોક્સિલેટ આયન અને આલ્કોહોલ બને છે.
0 likes
View Solution1314
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે?
A
મેથેનાલ
B
ઈથેનાલ
C
પ્રોપેનાલ
D
પ્રોપેનોન
Solution
(D) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R'MgX)$ ની કાર્બોનિલ સંયોજનો સાથેની પ્રક્રિયા નીચેના નિયમોને અનુસરે છે:
$1$. મેથેનાલ $(HCHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(R'CH_2OH)$ આપે છે.
$2$. અન્ય આલ્ડિહાઈડ $(RCHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $(R'RCHOH)$ આપે છે.
$3$. કીટોન $(RR'CO)$ સાથેની પ્રક્રિયા તૃતીયક આલ્કોહોલ $(RR'R''COH)$ આપે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$A$,$B$,અને $C$ આલ્ડિહાઈડ છે,જ્યારે $D$ (પ્રોપેનોન,$CH_3COCH_3$) કીટોન છે.
તેથી,પ્રોપેનોનની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
$1$. મેથેનાલ $(HCHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(R'CH_2OH)$ આપે છે.
$2$. અન્ય આલ્ડિહાઈડ $(RCHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $(R'RCHOH)$ આપે છે.
$3$. કીટોન $(RR'CO)$ સાથેની પ્રક્રિયા તૃતીયક આલ્કોહોલ $(RR'R''COH)$ આપે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$A$,$B$,અને $C$ આલ્ડિહાઈડ છે,જ્યારે $D$ (પ્રોપેનોન,$CH_3COCH_3$) કીટોન છે.
તેથી,પ્રોપેનોનની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
0 likes
View Solution1315
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી દ્વિતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે?
A
$HCHO$
B
$CH_3CHO$
C
$CH_3COCH_3$
D
$CH_3CH_2COCH_3$
Solution
(B) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R-MgX)$ ની કાર્બોનિલ સંયોજનો સાથેની પ્રક્રિયા નીચેના સામાન્ય નિયમોને અનુસરે છે:
$1$. ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$2$. અન્ય આલ્ડિહાઈડ $(R'-CHO)$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$3$. કીટોન $(R'-CO-R'')$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને તૃતીયક $(3^{\circ})$ આલ્કોહોલ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
- $HCHO$ એ ફોર્માલ્ડિહાઈડ છે (પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
- $CH_3CHO$ એ એસીટાલ્ડિહાઈડ છે (એક આલ્ડિહાઈડ,જે દ્વિતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
- $CH_3COCH_3$ એ એસીટોન છે (એક કીટોન,જે તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
- $CH_3CH_2COCH_3$ એ બ્યુટેનોન છે (એક કીટોન,જે તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
તેથી,$CH_3CHO$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ આપે છે.
$1$. ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$2$. અન્ય આલ્ડિહાઈડ $(R'-CHO)$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$3$. કીટોન $(R'-CO-R'')$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને તૃતીયક $(3^{\circ})$ આલ્કોહોલ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
- $HCHO$ એ ફોર્માલ્ડિહાઈડ છે (પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
- $CH_3CHO$ એ એસીટાલ્ડિહાઈડ છે (એક આલ્ડિહાઈડ,જે દ્વિતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
- $CH_3COCH_3$ એ એસીટોન છે (એક કીટોન,જે તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
- $CH_3CH_2COCH_3$ એ બ્યુટેનોન છે (એક કીટોન,જે તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે).
તેથી,$CH_3CHO$ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ આપે છે.
0 likes
View Solution1316
MediumMCQ
જ્યારે ફોર્માલ્ડિહાઈડ શુષ્ક ઈથરમાં $CH_3MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે ત્યારે કેવા પ્રકારની નીપજ મળે છે?
A
આલ્ડિહાઈડ જેટલા જ કાર્બન પરમાણુ ધરાવતો પ્રાથમિક આલ્કોહોલ.
B
આલ્ડિહાઈડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ વધારે ધરાવતો પ્રાથમિક આલ્કોહોલ.
C
આલ્ડિહાઈડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ વધારે ધરાવતો દ્વિતીયક આલ્કોહોલ.
D
આલ્ડિહાઈડ કરતા બે કાર્બન પરમાણુ વધારે ધરાવતો તૃતીયક આલ્કોહોલ.
Solution
(B) ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgBr)$ સાથે શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$1$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકમાંથી $CH_3^-$ સમૂહનો ફોર્માલ્ડિહાઈડના ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો થવાથી યોગશીલ નીપજ $H_3C-CH_2-OMgBr$ બને છે.
$2$. ત્યારબાદ આ મધ્યવર્તી નીપજનું એસિડિક જળવિભાજન $(H^+/H_2O)$ કરવાથી ઇથેનોલ $(CH_3CH_2OH)$ મળે છે,જે પ્રાથમિક $(1^\circ)$ આલ્કોહોલ છે.
$3$. ફોર્માલ્ડિહાઈડમાં $1$ કાર્બન પરમાણુ હોય છે અને મળતા ઇથેનોલમાં $2$ કાર્બન પરમાણુ હોય છે.
$4$. તેથી,નીપજ એ આલ્ડિહાઈડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ વધારે ધરાવતો પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે.
$1$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકમાંથી $CH_3^-$ સમૂહનો ફોર્માલ્ડિહાઈડના ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો થવાથી યોગશીલ નીપજ $H_3C-CH_2-OMgBr$ બને છે.
$2$. ત્યારબાદ આ મધ્યવર્તી નીપજનું એસિડિક જળવિભાજન $(H^+/H_2O)$ કરવાથી ઇથેનોલ $(CH_3CH_2OH)$ મળે છે,જે પ્રાથમિક $(1^\circ)$ આલ્કોહોલ છે.
$3$. ફોર્માલ્ડિહાઈડમાં $1$ કાર્બન પરમાણુ હોય છે અને મળતા ઇથેનોલમાં $2$ કાર્બન પરમાણુ હોય છે.
$4$. તેથી,નીપજ એ આલ્ડિહાઈડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ વધારે ધરાવતો પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે.
0 likes
View Solution1317
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં પ્રક્રિયક '$A$' ને ઓળખો.
A
$HCHO$
B
$CH_3CHO$
C
$CH_2OH-CH_2OH$
D
$CH_3COOH$
Solution
(B) આપેલ પ્રક્રિયા એ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgBr)$ ની કાર્બોનિલ સંયોજન $(A)$ સાથેની પ્રક્રિયા છે,જે દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $(CH_3-CH(OH)-CH_3)$ બનાવે છે.
$1$. $CH_3MgBr$ ની ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા પ્રાથમિક આલ્કોહોલ આપે છે.
$2$. $CH_3MgBr$ ની એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વિતીયક આલ્કોહોલ (પ્રોપેન$-2-$ઓલ) આપે છે.
$3$. $CH_3MgBr$ ની કીટોન (જેમ કે એસીટોન) સાથેની પ્રક્રિયા તૃતીયક આલ્કોહોલ આપે છે.
તેથી,પ્રક્રિયક '$A$' એ એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ છે.
$1$. $CH_3MgBr$ ની ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા પ્રાથમિક આલ્કોહોલ આપે છે.
$2$. $CH_3MgBr$ ની એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વિતીયક આલ્કોહોલ (પ્રોપેન$-2-$ઓલ) આપે છે.
$3$. $CH_3MgBr$ ની કીટોન (જેમ કે એસીટોન) સાથેની પ્રક્રિયા તૃતીયક આલ્કોહોલ આપે છે.
તેથી,પ્રક્રિયક '$A$' એ એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ છે.
0 likes
View Solution1318
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાઓની શ્રેણીમાં સંયોજન '$A$' ને ઓળખો.
$A$ $\xrightarrow[\text{Dry ether}]{C_2H_5MgBr} B$ $\xrightarrow{H_2O/H^{+}} \text{3-Methylpentan-3-ol}$
$A$ $\xrightarrow[\text{Dry ether}]{C_2H_5MgBr} B$ $\xrightarrow{H_2O/H^{+}} \text{3-Methylpentan-3-ol}$
A
પ્રોપેનાલ
B
પ્રોપેનોન
C
બ્યુટેનાલ
D
બ્યુટેનોન
Solution
(D) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_2H_5MgBr)$ ની કીટોન $(A)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_2O/H^+)$ કરવાથી તૃતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
આપેલ નીપજ $\text{3-Methylpentan-3-ol}$ છે,જેનું બંધારણ $CH_3-CH_2-C(OH)(CH_3)-CH_2-CH_3$ છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $C_2H_5MgBr$ એક ઇથાઇલ સમૂહ $(C_2H_5)$ આપે છે.
નીપજના તૃતીયક કાર્બનમાંથી ઇથાઇલ સમૂહ દૂર કરતા,કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલ મિથાઇલ અને પ્રોપાઇલ સમૂહ ધરાવતો કીટોન મળે છે,જે $CH_3-CH_2-C(=O)-CH_3$ છે,જેને $\text{Butanone}$ કહેવાય છે.
આમ,સંયોજન $A$ એ $\text{Butanone}$ છે.
આપેલ નીપજ $\text{3-Methylpentan-3-ol}$ છે,જેનું બંધારણ $CH_3-CH_2-C(OH)(CH_3)-CH_2-CH_3$ છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $C_2H_5MgBr$ એક ઇથાઇલ સમૂહ $(C_2H_5)$ આપે છે.
નીપજના તૃતીયક કાર્બનમાંથી ઇથાઇલ સમૂહ દૂર કરતા,કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલ મિથાઇલ અને પ્રોપાઇલ સમૂહ ધરાવતો કીટોન મળે છે,જે $CH_3-CH_2-C(=O)-CH_3$ છે,જેને $\text{Butanone}$ કહેવાય છે.
આમ,સંયોજન $A$ એ $\text{Butanone}$ છે.
0 likes
View Solution1319
EasyMCQ
નીચેના રૂપાંતરણ માટે વપરાતા રિડક્શનકર્તાને ઓળખો:
$R-CHO \rightarrow R-CH_2-OH$
$R-CHO \rightarrow R-CH_2-OH$
A
$Na$ / સૂકો ઈથર
B
$K_2Cr_2O_7$ / મંદ $H_2SO_4$
C
$LiAlH_4$ / $H_3O^+$
D
$Sn$ / $HCl$
Solution
(C) આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(R-CH_2-OH)$ માં રૂપાંતરણ એ રિડક્શન પ્રક્રિયા છે.
$LiAlH_4$ (લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે આલ્ડિહાઈડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે.
પ્રક્રિયા: $R-CHO \xrightarrow{LiAlH_4 / H_3O^+} R-CH_2-OH$.
$LiAlH_4$ (લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે આલ્ડિહાઈડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે.
પ્રક્રિયા: $R-CHO \xrightarrow{LiAlH_4 / H_3O^+} R-CH_2-OH$.
0 likes
View Solution1320
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં સંયોજન $A$ ને ઓળખો: $A + CH_3MgBr$ $\xrightarrow{\text{dry ether}} \text{intermediate}$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3CH_2OH + Mg(Br)(OH)$
A
એસેટિક એસિડ
B
એસીટાલ્ડિહાઈડ
C
ફોર્માલ્ડિહાઈડ
D
એસીટોન
Solution
(C) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgBr)$ ની ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ મળે છે.
પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિ નીચે મુજબ છે:
$HCHO + CH_3MgBr \rightarrow CH_3CH_2OMgBr$
$CH_3CH_2OMgBr + H_2O \rightarrow CH_3CH_2OH + Mg(OH)Br$
આમ,સંયોજન $A$ એ ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ છે.
પ્રક્રિયાની ક્રિયાવિધિ નીચે મુજબ છે:
$HCHO + CH_3MgBr \rightarrow CH_3CH_2OMgBr$
$CH_3CH_2OMgBr + H_2O \rightarrow CH_3CH_2OH + Mg(OH)Br$
આમ,સંયોજન $A$ એ ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ છે.
0 likes
View Solution1321
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં બનતી નીપજ ઓળખો: $CH_3-CH=CH-CH_2-CHO \xrightarrow[(ii) \ H_3O^{+}]{(i) \ LiAlH_4} \text{Product}$
A
$CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-OH$
B
$CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-OH$
C
$CH_3-CH=CH-CH_2-CHO$
D
$CH_3-CH_2-CH=CH-CH_2-OH$
Solution
(A) $LiAlH_4$ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે જે આલ્ડિહાઈડનું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે.
તે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ નું રિડક્શન કરતું નથી.
તેથી,આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ બને છે,જ્યારે દ્વિબંધ યથાવત રહે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH=CH-CH_2-CHO \xrightarrow[(ii) \ H_3O^{+}]{(i) \ LiAlH_4} CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-OH$
આમ,સાચી નીપજ $CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-OH$ છે.
તે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ નું રિડક્શન કરતું નથી.
તેથી,આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ નું રિડક્શન થઈને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ બને છે,જ્યારે દ્વિબંધ યથાવત રહે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH=CH-CH_2-CHO \xrightarrow[(ii) \ H_3O^{+}]{(i) \ LiAlH_4} CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-OH$
આમ,સાચી નીપજ $CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-OH$ છે.
0 likes
View Solution1322
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી દ્વિતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે?
A
$CH_3CHO$
B
$HCHO$
C
$CH_3CH_2COCH_3$
D
$CH_3COCH_3$
Solution
(A) ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ સિવાયના આલ્ડીહાઈડ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિડિક જળવિભાજન બાદ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$CH_3CHO + RMgX$ $\rightarrow CH_3CH(OMgX)R$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3CH(OH)R$ (દ્વિતીયક આલ્કોહોલ).
ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બનાવે છે,જ્યારે કીટોન તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
તેથી,$CH_3CHO$ સાચો જવાબ છે.
$CH_3CHO + RMgX$ $\rightarrow CH_3CH(OMgX)R$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3CH(OH)R$ (દ્વિતીયક આલ્કોહોલ).
ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બનાવે છે,જ્યારે કીટોન તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
તેથી,$CH_3CHO$ સાચો જવાબ છે.
0 likes
View Solution1323
MediumMCQ
એસીટાલ્ડિહાઈડમાંથી $3-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ મેળવવા માટે,કયા ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$CH_3MgBr$
B
$CH_3CH_2CH_2MgBr$
C
$CH_3CH_2MgBr$
D
$(CH_3)_2CHMgBr$
Solution
(D) એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી દ્વિતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
$3-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ $(CH_3-CH(OH)-CH(CH_3)_2)$ મેળવવા માટે,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકે આઈસોપ્રોપાઈલ સમૂહ $(CH(CH_3)_2)$ પૂરો પાડવો જોઈએ.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH=O + (CH_3)_2CHMgBr \rightarrow CH_3-CH(OMgBr)-CH(CH_3)_2$
$CH_3-CH(OMgBr)-CH(CH_3)_2 + H_2O/H^+ \rightarrow CH_3-CH(OH)-CH(CH_3)_2 + Mg(OH)Br$
આમ,જરૂરી ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક આઈસોપ્રોપાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ છે,જે $(CH_3)_2CHMgBr$ છે.
$3-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ $(CH_3-CH(OH)-CH(CH_3)_2)$ મેળવવા માટે,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકે આઈસોપ્રોપાઈલ સમૂહ $(CH(CH_3)_2)$ પૂરો પાડવો જોઈએ.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH=O + (CH_3)_2CHMgBr \rightarrow CH_3-CH(OMgBr)-CH(CH_3)_2$
$CH_3-CH(OMgBr)-CH(CH_3)_2 + H_2O/H^+ \rightarrow CH_3-CH(OH)-CH(CH_3)_2 + Mg(OH)Br$
આમ,જરૂરી ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક આઈસોપ્રોપાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ છે,જે $(CH_3)_2CHMgBr$ છે.
0 likes
View Solution1324
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાંથી સંયોજન $A$ ને ઓળખો:
$A + C_2H_5MgBr$ $\xrightarrow[ether]{dry} B$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} 3-\text{methylpentan}-3-\text{ol}$
$A + C_2H_5MgBr$ $\xrightarrow[ether]{dry} B$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} 3-\text{methylpentan}-3-\text{ol}$
A
બ્યુટેનાલ
B
પ્રોપેનોન
C
પ્રોપેનાલ
D
બ્યુટેનોન
Solution
(D) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_2H_5MgBr)$ ની કાર્બોનિલ સંયોજન $(A)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડ જળવિભાજન $(H_3O^{+})$ કરવાથી આલ્કોહોલ મળે છે.
અંતિમ નીપજ $3-\text{methylpentan}-3-\text{ol}$ માં,હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ ધરાવતો કાર્બન પરમાણુ બે ઇથાઇલ સમૂહ $(C_2H_5-)$ અને એક મિથાઇલ સમૂહ $(CH_3-)$ સાથે જોડાયેલ છે.
એક ઇથાઇલ સમૂહ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_2H_5MgBr)$ માંથી આવે છે,તેથી કાર્બોનિલ સંયોજન $(A)$ એ બ્યુટેનોન $(CH_3-CO-CH_2-CH_3)$ હોવું જોઈએ.
અંતિમ નીપજ $3-\text{methylpentan}-3-\text{ol}$ માં,હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ ધરાવતો કાર્બન પરમાણુ બે ઇથાઇલ સમૂહ $(C_2H_5-)$ અને એક મિથાઇલ સમૂહ $(CH_3-)$ સાથે જોડાયેલ છે.
એક ઇથાઇલ સમૂહ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_2H_5MgBr)$ માંથી આવે છે,તેથી કાર્બોનિલ સંયોજન $(A)$ એ બ્યુટેનોન $(CH_3-CO-CH_2-CH_3)$ હોવું જોઈએ.
0 likes
View Solution1325
MediumMCQ
$1-$ફિનાઈલઈથેનોલ મેળવવા માટે નીચેનામાંથી કોની બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે?
A
$C_{6}H_{5}MgBr$
B
$C_{6}H_{5}CH_{2}MgBr$
C
$CH_{3}MgBr$
D
$CH_{3}CH_{2}MgBr$
Solution
(C) બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_{6}H_{5}CHO)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ સાથે પ્રક્રિયા કર્યા બાદ એસિડિક જળવિભાજન કરવાથી દ્વિતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
$1-$ફિનાઈલઈથેનોલ $(C_{6}H_{5}CH(OH)CH_{3})$ મેળવવા માટે,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકે મિથાઈલ સમૂહ $(CH_{3})$ આપવો જોઈએ.
તેથી,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{6}H_{5}CHO + CH_{3}MgBr \rightarrow [C_{6}H_{5}CH(CH_{3})OMgBr]$
$[C_{6}H_{5}CH(CH_{3})OMgBr] + H_{2}O/H^{+} \rightarrow C_{6}H_{5}CH(OH)CH_{3} + Mg(OH)Br$
આમ,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $CH_{3}MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1-$ફિનાઈલઈથેનોલ બનાવે છે.
$1-$ફિનાઈલઈથેનોલ $(C_{6}H_{5}CH(OH)CH_{3})$ મેળવવા માટે,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકે મિથાઈલ સમૂહ $(CH_{3})$ આપવો જોઈએ.
તેથી,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{6}H_{5}CHO + CH_{3}MgBr \rightarrow [C_{6}H_{5}CH(CH_{3})OMgBr]$
$[C_{6}H_{5}CH(CH_{3})OMgBr] + H_{2}O/H^{+} \rightarrow C_{6}H_{5}CH(OH)CH_{3} + Mg(OH)Br$
આમ,બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $CH_{3}MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1-$ફિનાઈલઈથેનોલ બનાવે છે.
0 likes
View Solution1326
EasyMCQ
નીચેના રૂપાંતરણ માટે કયા પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ થાય છે?
$CH_3-CH=CH-CHO \longrightarrow CH_3-CH=CH-CH_2OH$
$CH_3-CH=CH-CHO \longrightarrow CH_3-CH=CH-CH_2OH$
A
$H_3O^{+}$
B
$Zn-Hg / HCl$
C
$H_2 / Ni$
D
$LiAlH_4$
Solution
(D) $LiAlH_4$ (લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રાઇડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ને અસર કર્યા વિના આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપ $(-CHO)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ માં રિડક્શન કરે છે.
તેથી,$LiAlH_4$ નો ઉપયોગ કરીને $CH_3-CH=CH-CHO$ નું રૂપાંતરણ $CH_3-CH=CH-CH_2OH$ માં થાય છે.
તેથી,$LiAlH_4$ નો ઉપયોગ કરીને $CH_3-CH=CH-CHO$ નું રૂપાંતરણ $CH_3-CH=CH-CH_2OH$ માં થાય છે.
0 likes
View Solution1327
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપતું નથી?
A
$CH_3-CH(OH)-CH_3$
B
$CH_3-CO-CH_3$
C
$C_2H_5-CH(OH)-C_2H_5$
D
$CH_3-CO-C_2H_5$
Solution
(C) હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ ગ્રુપ અથવા $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ હોય છે.
$(A)$ $CH_3-CH(OH)-CH_3$ માં $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ છે,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે.
$(B)$ $CH_3-CO-CH_3$ માં $CH_3CO-$ ગ્રુપ છે,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે.
$(C)$ $C_2H_5-CH(OH)-C_2H_5$ (પેન્ટેન$-3-$ઓલ) માં $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ નથી,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપતું નથી.
$(D)$ $CH_3-CO-C_2H_5$ (બ્યુટેન$-2-$ઓન) માં $CH_3CO-$ ગ્રુપ છે,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$(A)$ $CH_3-CH(OH)-CH_3$ માં $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ છે,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે.
$(B)$ $CH_3-CO-CH_3$ માં $CH_3CO-$ ગ્રુપ છે,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે.
$(C)$ $C_2H_5-CH(OH)-C_2H_5$ (પેન્ટેન$-3-$ઓલ) માં $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ નથી,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપતું નથી.
$(D)$ $CH_3-CO-C_2H_5$ (બ્યુટેન$-2-$ઓન) માં $CH_3CO-$ ગ્રુપ છે,તેથી તે હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likes
View Solution1328
DifficultMCQ
જ્યારે આલ્ડિહાઇડની પ્રક્રિયા વધુ પડતા મોનોહાઇડ્રિક આલ્કોહોલ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે શું બને છે?
A
હેમિયાસેટલ
B
ઓક્સાઇમ
C
ઇમાઇન
D
એસેટલ
Solution
(D) જ્યારે આલ્ડિહાઇડની પ્રક્રિયા શુષ્ક $HCl$ વાયુની હાજરીમાં એક મોલ મોનોહાઇડ્રિક આલ્કોહોલ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે હેમિયાસેટલ બને છે.
જો કે,જ્યારે આલ્ડિહાઇડની પ્રક્રિયા વધુ પડતા મોનોહાઇડ્રિક આલ્કોહોલ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે હેમિયાસેટલ આગળ પ્રક્રિયા કરીને એસેટલ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $R-CHO + 2R'-OH \xrightarrow{dry \ HCl} R-CH(OR')_2 + H_2O$.
આમ,અંતિમ નીપજ એસેટલ છે.
જો કે,જ્યારે આલ્ડિહાઇડની પ્રક્રિયા વધુ પડતા મોનોહાઇડ્રિક આલ્કોહોલ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે હેમિયાસેટલ આગળ પ્રક્રિયા કરીને એસેટલ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $R-CHO + 2R'-OH \xrightarrow{dry \ HCl} R-CH(OR')_2 + H_2O$.
આમ,અંતિમ નીપજ એસેટલ છે.
0 likes
View Solution1329
EasyMCQ
જ્યારે ઓક્સાઈમની પ્રક્રિયા ટ્રાયફ્લોરોપેરોક્સીએસેટિક એસિડ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે શું મળે છે?
A
$1^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ
B
$2^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ
C
$1^{\circ}$ એમાઈન્સ
D
$2^{\circ}$ એમાઈન્સ
Solution
(B) ટ્રાયફ્લોરોપેરોક્સીએસેટિક એસિડ $(CF_3COOOH)$ સાથે ઓક્સાઈમનું ઓક્સિડેશન કરવાથી નાઈટ્રો સંયોજન મળે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,એસિટોન ઓક્સાઈમ $(CH_3-C(=N-OH)-CH_3)$ નું ઓક્સિડેશન $2-$નાઈટ્રોપ્રોપેન $(CH_3-CH(NO_2)-CH_3)$ આપે છે.
સામાન્ય રીતે,એલ્ડોક્સાઈમ $1^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ આપે છે,જ્યારે કીટોક્સાઈમ $2^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ આપે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,એસિટોન ઓક્સાઈમ $(CH_3-C(=N-OH)-CH_3)$ નું ઓક્સિડેશન $2-$નાઈટ્રોપ્રોપેન $(CH_3-CH(NO_2)-CH_3)$ આપે છે.
સામાન્ય રીતે,એલ્ડોક્સાઈમ $1^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ આપે છે,જ્યારે કીટોક્સાઈમ $2^{\circ}$ નાઈટ્રોઆલ્કેન્સ આપે છે.
0 likes
View Solution1330
MediumMCQ
પ્રક્રિયાઓની શ્રેણી $A$ $\xrightarrow{C_2H_5MgI} B$ $\xrightarrow{H_2O / H^{+}} \text{tert-pentyl alcohol}$ માટે,શ્રેણીમાં સંયોજન $A$ શું છે?
A
$2-$બ્યુટેનોન
B
એસિટોઆલ્ડિહાઈડ
C
એસિટોન
D
પ્રોપેનાલ
Solution
(C) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ ની કાર્બોનિલ સંયોજન સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી આલ્કોહોલ મળે છે.
$\text{tert-pentyl alcohol}$ $(CH_3CH_2C(CH_3)_2OH)$ મેળવવા માટે,આપણે કીટોનની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરવી પડે.
અહીં,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $C_2H_5MgI$ (ઈથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડ) છે.
જ્યારે $C_2H_5MgI$ એ $A$ (એસિટોન,$CH_3COCH_3$) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ન્યુક્લિયોફિલિક ઈથાઈલ સમૂહ એસિટોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$CH_3COCH_3 + C_2H_5MgI \rightarrow CH_3C(OMgI)(CH_3)(C_2H_5)$.
$H_2O/H^+$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી,આ $CH_3C(OH)(CH_3)(C_2H_5)$ બનાવે છે,જે $2-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ છે,જેને સામાન્ય રીતે $\text{tert-pentyl alcohol}$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સંયોજન $A$ એ એસિટોન છે.
$\text{tert-pentyl alcohol}$ $(CH_3CH_2C(CH_3)_2OH)$ મેળવવા માટે,આપણે કીટોનની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરવી પડે.
અહીં,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $C_2H_5MgI$ (ઈથાઈલ મેગ્નેશિયમ આયોડાઈડ) છે.
જ્યારે $C_2H_5MgI$ એ $A$ (એસિટોન,$CH_3COCH_3$) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ન્યુક્લિયોફિલિક ઈથાઈલ સમૂહ એસિટોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$CH_3COCH_3 + C_2H_5MgI \rightarrow CH_3C(OMgI)(CH_3)(C_2H_5)$.
$H_2O/H^+$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી,આ $CH_3C(OH)(CH_3)(C_2H_5)$ બનાવે છે,જે $2-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ છે,જેને સામાન્ય રીતે $\text{tert-pentyl alcohol}$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સંયોજન $A$ એ એસિટોન છે.
0 likes
View Solution1331
MediumMCQ
આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા એ છે
A
ઇલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન
B
ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન
C
ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા
D
ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા
Solution
(D) આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશનમાં એનોલેટ આયન (ન્યુક્લિયોફાઇલ) નો અન્ય આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન અણુના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો થાય છે.
આ પ્રક્રિયા એક ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે,ત્યારબાદ $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કાર્બોનિલ સંયોજન બનાવવા માટે પાણીના અણુનું વિલોપન (નિર્જલીકરણ) થાય છે.
તેથી,સમગ્ર પ્રક્રિયાને ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા એક ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે,ત્યારબાદ $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કાર્બોનિલ સંયોજન બનાવવા માટે પાણીના અણુનું વિલોપન (નિર્જલીકરણ) થાય છે.
તેથી,સમગ્ર પ્રક્રિયાને ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likes
View Solution1332
MediumMCQ
જ્યારે ઇથેનાલ અને પ્રોપેનાલના મિશ્રણને ગરમ કર્યા પછી જલીય $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે ત્યારે બનતી વિવિધ નીપજોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$2$
C
$1$
D
$3$
Solution
(A) જ્યારે બે અલગ-અલગ આલ્ડિહાઇડ્સ (ઇથેનાલ અને પ્રોપેનાલ) નું મિશ્રણ,જે બંનેમાં ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન હોય,તે જલીય $NaOH$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
દરેક આલ્ડિહાઇડ સ્વ-આલ્ડોલ સંઘનન અનુભવી શકે છે,અને તેઓ એકબીજા સાથે ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન પણ અનુભવી શકે છે.
$1$. ઇથેનાલનું સ્વ-આલ્ડોલ: $CH_3CHO + CH_3CHO \rightarrow CH_3CH=CHCHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
$2$. પ્રોપેનાલનું સ્વ-આલ્ડોલ: $CH_3CH_2CHO + CH_3CH_2CHO \rightarrow CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
$3$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (ઇથેનાલ દાતા તરીકે,પ્રોપેનાલ સ્વીકારનાર તરીકે): $CH_3CHO + CH_3CH_2CHO \rightarrow CH_3CH=C(CH_3)CHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
$4$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (પ્રોપેનાલ દાતા તરીકે,ઇથેનાલ સ્વીકારનાર તરીકે): $CH_3CH_2CHO + CH_3CHO \rightarrow CH_3CH_2CH=CHCHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
આમ,કુલ $4$ વિવિધ આલ્ડોલ સંઘનન નીપજો બને છે.
દરેક આલ્ડિહાઇડ સ્વ-આલ્ડોલ સંઘનન અનુભવી શકે છે,અને તેઓ એકબીજા સાથે ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન પણ અનુભવી શકે છે.
$1$. ઇથેનાલનું સ્વ-આલ્ડોલ: $CH_3CHO + CH_3CHO \rightarrow CH_3CH=CHCHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
$2$. પ્રોપેનાલનું સ્વ-આલ્ડોલ: $CH_3CH_2CHO + CH_3CH_2CHO \rightarrow CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
$3$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (ઇથેનાલ દાતા તરીકે,પ્રોપેનાલ સ્વીકારનાર તરીકે): $CH_3CHO + CH_3CH_2CHO \rightarrow CH_3CH=C(CH_3)CHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
$4$. ક્રોસ-આલ્ડોલ (પ્રોપેનાલ દાતા તરીકે,ઇથેનાલ સ્વીકારનાર તરીકે): $CH_3CH_2CHO + CH_3CHO \rightarrow CH_3CH_2CH=CHCHO$ (નિર્જલીકરણ પછી).
આમ,કુલ $4$ વિવિધ આલ્ડોલ સંઘનન નીપજો બને છે.
0 likes
View Solution1333
MediumMCQ
એસીટોનનું આલ્ડોલ સંઘનન નીપજ નિર્જલીકરણ પર શું આપે છે?
A
બ્યુટ$-2-$ઈનાલ
B
$2-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-4-$ઓન
C
$4-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલપેન્ટેન$-2-$ઓન
D
$4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન
Solution
(D) એસીટોન $(CH_3COCH_3)$ $Ba(OH)_2$ જેવા બેઝની હાજરીમાં આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા કરીને $4-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલપેન્ટેન$-2-$ઓન (ડાયએસીટોન આલ્કોહોલ) બનાવે છે.
$2CH_3COCH_3 \xrightarrow{Ba(OH)_2} (CH_3)_2C(OH)CH_2COCH_3$
નિર્જલીકરણ (એસિડ સાથે ગરમ કરતા) પર,$4-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલપેન્ટેન$-2-$ઓન પાણીનો એક અણુ ગુમાવીને $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન (મેસિટિલ ઓક્સાઈડ) બનાવે છે.
$(CH_3)_2C(OH)CH_2COCH_3 \xrightarrow{\Delta, H^+} (CH_3)_2C=CHCOCH_3 + H_2O$
આમ,અંતિમ નીપજ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન છે.
$2CH_3COCH_3 \xrightarrow{Ba(OH)_2} (CH_3)_2C(OH)CH_2COCH_3$
નિર્જલીકરણ (એસિડ સાથે ગરમ કરતા) પર,$4-$હાઈડ્રોક્સી$-4-$મિથાઈલપેન્ટેન$-2-$ઓન પાણીનો એક અણુ ગુમાવીને $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન (મેસિટિલ ઓક્સાઈડ) બનાવે છે.
$(CH_3)_2C(OH)CH_2COCH_3 \xrightarrow{\Delta, H^+} (CH_3)_2C=CHCOCH_3 + H_2O$
આમ,અંતિમ નીપજ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન છે.
0 likes
View Solution1334
MediumMCQ
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું બનાવે છે?
A
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ એમોનિયા
B
યુરોટ્રોપિન
C
હાઈડ્રોબેન્ઝામાઈડ
D
એમોનિયમ ક્લોરાઈડ
Solution
(C) બેન્ઝાલ્ડિહાઈડની એમોનિયા સાથેની પ્રક્રિયા એ સંઘનન પ્રક્રિયા છે. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના ત્રણ અણુઓ $(3C_6H_5CHO)$ એમોનિયાના બે અણુઓ $(2NH_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઈડ્રોબેન્ઝામાઈડ $((C_6H_5CH)_3N_2)$ અને પાણીના ત્રણ અણુઓ $(3H_2O)$ બનાવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$3C_6H_5CHO + 2NH_3 \rightarrow (C_6H_5CH)_3N_2 + 3H_2O$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$3C_6H_5CHO + 2NH_3 \rightarrow (C_6H_5CH)_3N_2 + 3H_2O$
0 likes
View Solution1335
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાની અંતિમ નીપજ/નીપજો કઈ છે?
A
B
C
D
Solution
(A) ફિનોલની $CHCl_3$ અને $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયા રાઈમર-ટીમેન પ્રક્રિયા છે,જે મધ્યવર્તી $X$ તરીકે સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) આપે છે.
સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ હોય છે પરંતુ તેમાં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી.
જ્યારે તેને $50 \%$ $KOH$ ના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા (વિષમીકરણ પ્રક્રિયા) અનુભવે છે.
સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડનો એક અણુ અનુરૂપ આલ્કોહોલ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ) માં રિડક્શન પામે છે અને બીજો અણુ અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ ક્ષાર (પોટેશિયમ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોએટ) માં ઓક્સિડેશન પામે છે.
સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ હોય છે પરંતુ તેમાં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી.
જ્યારે તેને $50 \%$ $KOH$ ના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા (વિષમીકરણ પ્રક્રિયા) અનુભવે છે.
સેલિસાઈલાલ્ડિહાઈડનો એક અણુ અનુરૂપ આલ્કોહોલ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ) માં રિડક્શન પામે છે અને બીજો અણુ અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ ક્ષાર (પોટેશિયમ $2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોએટ) માં ઓક્સિડેશન પામે છે.
0 likes
View Solution1336
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું ફેલિંગના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી?
A
$CH_{3}CHO$
B
$C_{6}H_{5}CHO$
C
$C_{6}H_{12}O_{6}$
D
$HCOOH$
Solution
(B) ફેલિંગનું દ્રાવણ એ એક મંદ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જેનો ઉપયોગ એલિફેટિક આલ્ડિહાઇડને એરોમેટિક આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનથી અલગ કરવા માટે થાય છે.
$CH_{3}CHO$ જેવા એલિફેટિક આલ્ડિહાઇડ અને $C_{6}H_{12}O_{6}$ જેવી રિડક્શનકર્તા શર્કરાઓ ફેલિંગના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Cu_{2}O$ ના લાલ અવક્ષેપ આપે છે.
ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ માં પણ આલ્ડિહાઇડ સમૂહની હાજરીને કારણે તે ફેલિંગના દ્રાવણ સાથે ધન કસોટી આપે છે.
$C_{6}H_{5}CHO$ જેવા એરોમેટિક આલ્ડિહાઇડ ફેલિંગના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી કારણ કે બેન્ઝીન વલયના રેઝોનન્સ સ્થાયીકરણને લીધે કાર્બોનિલ કાર્બનનું ઓક્સિડેશન કરવું મુશ્કેલ બને છે.
$CH_{3}CHO$ જેવા એલિફેટિક આલ્ડિહાઇડ અને $C_{6}H_{12}O_{6}$ જેવી રિડક્શનકર્તા શર્કરાઓ ફેલિંગના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Cu_{2}O$ ના લાલ અવક્ષેપ આપે છે.
ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ માં પણ આલ્ડિહાઇડ સમૂહની હાજરીને કારણે તે ફેલિંગના દ્રાવણ સાથે ધન કસોટી આપે છે.
$C_{6}H_{5}CHO$ જેવા એરોમેટિક આલ્ડિહાઇડ ફેલિંગના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી કારણ કે બેન્ઝીન વલયના રેઝોનન્સ સ્થાયીકરણને લીધે કાર્બોનિલ કાર્બનનું ઓક્સિડેશન કરવું મુશ્કેલ બને છે.
0 likes
View Solution1337
MediumMCQ
$CH_{3}CHO$ ના આલ્ડોલ સંઘનનથી શેનું નિર્માણ થાય છે?
A
$CH_{3}CH(OH)CH_{2}CHO$
B
$CH_{3}CH_{2}CH(OH)CHO$
C
$CH_{3}CH_{2}CH_{2}OH$
D
$CH_{3}CH(OH)CH_{3}$
Solution
(A) એસિટાલડીહાઈડ $(CH_{3}CHO)$ ના બે અણુઓનું મંદ બેઝ $(OH^-)$ ની હાજરીમાં આલ્ડોલ સંઘનન થવાથી $3$-હાઈડ્રોક્સીબ્યુટેનાલ મળે છે,જેને સામાન્ય રીતે આલ્ડોલ કહેવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2CH_{3}CHO \xrightarrow{OH^-} CH_{3}CH(OH)CH_{2}CHO$ (આલ્ડોલ)
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2CH_{3}CHO \xrightarrow{OH^-} CH_{3}CH(OH)CH_{2}CHO$ (આલ્ડોલ)
0 likes
View Solution1338
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વરના અવક્ષેપ બનાવે છે?
A
ઈથેનાલ
B
ઈથેનોઈક એસિડ
C
ઈથેનોલ
D
ઈથોક્સી ઈથેન
Solution
(A) સિલ્વર મિરર કસોટી,જેને ટોલેન્સ કસોટી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ફક્ત આલ્ડિહાઈડ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ઈથેનાલ $(CH_3CHO)$ એક આલ્ડિહાઈડ છે,તેથી તે એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ $([Ag(NH_3)_2]^+)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર મિરર (સિલ્વરના અવક્ષેપ) બનાવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3CHO + 2[Ag(NH_3)_2]^+ + 3OH^- \rightarrow CH_3COO^- + 2Ag(s) + 4NH_3 + 2H_2O$.
ઈથેનાલ $(CH_3CHO)$ એક આલ્ડિહાઈડ છે,તેથી તે એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ $([Ag(NH_3)_2]^+)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર મિરર (સિલ્વરના અવક્ષેપ) બનાવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CH_3CHO + 2[Ag(NH_3)_2]^+ + 3OH^- \rightarrow CH_3COO^- + 2Ag(s) + 4NH_3 + 2H_2O$.
0 likes
View Solution1339
DifficultMCQ
જ્યારે કાર્બનિક સંયોજનના આલ્કોહોલિક દ્રાવણમાં શિફ્ટના પ્રક્રિયક (Schiff's reagent) ના થોડા ટીપાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે ગુલાબી રંગ દેખાય છે. આ કયા સમૂહની હાજરીની પુષ્ટિ કરે છે?
A
$-COOH$
B
$-CHO$
C
$-C=O$
D
$-CH_2OH$
Solution
(B) શિફ્ટનો પ્રક્રિયક (Schiff's reagent) એ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ ની હાજરી ચકાસવા માટેની વિશિષ્ટ કસોટી છે.
જ્યારે આલ્ડિહાઈડ શિફ્ટના પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે પ્રક્રિયકનો ગુલાબી રંગ પાછો લાવે છે,જે $-CHO$ સમૂહની હાજરીની પુષ્ટિ કરે છે.
જ્યારે આલ્ડિહાઈડ શિફ્ટના પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે પ્રક્રિયકનો ગુલાબી રંગ પાછો લાવે છે,જે $-CHO$ સમૂહની હાજરીની પુષ્ટિ કરે છે.
0 likes
View Solution1340
MediumMCQ
આયોડોફોર્મ કસોટી કોના દ્વારા આપવામાં આવતી નથી?
A
$2-$પેન્ટેનોન
B
ઇથેનોલ
C
ઇથેનાલ
D
$3-$પેન્ટેનોન
Solution
(D) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જે $CH_{3}CO-$ ગ્રુપ અથવા $CH_{3}CH(OH)-$ ગ્રુપ ધરાવે છે.
$2-$પેન્ટેનોન $(CH_{3}COCH_{2}CH_{2}CH_{3})$ માં $CH_{3}CO-$ ગ્રુપ હોય છે.
ઇથેનાલ $(CH_{3}CHO)$ માં $CH_{3}CO-$ ગ્રુપ હોય છે.
ઇથેનોલ $(CH_{3}CH_{2}OH)$ માં $CH_{3}CH(OH)-$ ગ્રુપ હોય છે.
જોકે,$3-$પેન્ટેનોન $(CH_{3}CH_{2}COCH_{2}CH_{3})$ માં આમાંથી કોઈ પણ ગ્રુપ હોતું નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
$2-$પેન્ટેનોન $(CH_{3}COCH_{2}CH_{2}CH_{3})$ માં $CH_{3}CO-$ ગ્રુપ હોય છે.
ઇથેનાલ $(CH_{3}CHO)$ માં $CH_{3}CO-$ ગ્રુપ હોય છે.
ઇથેનોલ $(CH_{3}CH_{2}OH)$ માં $CH_{3}CH(OH)-$ ગ્રુપ હોય છે.
જોકે,$3-$પેન્ટેનોન $(CH_{3}CH_{2}COCH_{2}CH_{3})$ માં આમાંથી કોઈ પણ ગ્રુપ હોતું નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
0 likes
View Solution1341
MediumMCQ
$C_9H_{10}O_2$ આણ્વીય સૂત્ર ધરાવતા એસ્ટર $(A)$ ની પ્રક્રિયા વધારાના $CH_3MgBr$ સાથે કરવામાં આવી અને ત્યારબાદ બનેલા સંકીર્ણની પ્રક્રિયા $H_2SO_4$ સાથે કરતા ઓલેફિન $(B)$ મળે છે. $(B)$ ના ઓઝોનોલિસિસથી $C_8H_8O$ આણ્વીય સૂત્ર ધરાવતું કીટોન મળે છે જે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે. $(A)$ નું બંધારણ શું છે?
A
$C_6H_5COOC_2H_5$
B
$C_6H_5COOC_6H_5$
C
$C_6H_5COOCH_3$
D
$p-CH_3O-C_6H_4-COCH_3$
Solution
(A) $1$. એસ્ટર $(A)$ એ $C_6H_5COOC_2H_5$ (ઇથાઇલ બેન્ઝોએટ) છે.
$2$. વધારાના $CH_3MgBr$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપથી તૃતીયક આલ્કોહોલ $C_6H_5C(OH)(CH_3)_2$ મળે છે.
$3$. $H_2SO_4$ સાથે આ આલ્કોહોલના નિર્જલીકરણથી ઓલેફિન $(B)$ મળે છે,જે $C_6H_5-C(CH_3)=CH_2$ ($2$-ફિનાઇલપ્રોપીન) છે.
$4$. $(B)$ $(C_6H_5-C(CH_3)=CH_2)$ ના ઓઝોનોલિસિસથી એસિટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ મળે છે,જેનું સૂત્ર $C_8H_8O$ છે.
$5$. એસિટોફિનોનમાં મિથાઇલ કીટોન સમૂહ $(-COCH_3)$ હોય છે,જે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$6$. તેથી,એસ્ટર $(A)$ એ $C_6H_5COOC_2H_5$ છે.
$2$. વધારાના $CH_3MgBr$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપથી તૃતીયક આલ્કોહોલ $C_6H_5C(OH)(CH_3)_2$ મળે છે.
$3$. $H_2SO_4$ સાથે આ આલ્કોહોલના નિર્જલીકરણથી ઓલેફિન $(B)$ મળે છે,જે $C_6H_5-C(CH_3)=CH_2$ ($2$-ફિનાઇલપ્રોપીન) છે.
$4$. $(B)$ $(C_6H_5-C(CH_3)=CH_2)$ ના ઓઝોનોલિસિસથી એસિટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ મળે છે,જેનું સૂત્ર $C_8H_8O$ છે.
$5$. એસિટોફિનોનમાં મિથાઇલ કીટોન સમૂહ $(-COCH_3)$ હોય છે,જે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$6$. તેથી,એસ્ટર $(A)$ એ $C_6H_5COOC_2H_5$ છે.
0 likes
View Solution1342
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાની નીપજ ઓળખો: $CH_3-CH=CH-CH_2-C \equiv N \xrightarrow[H_3O^{+}]{\text{DIBAL-H}} \text{Product}$
A
પેન્ટ$-3-$ઈનોઈક એસિડ
B
પેન્ટેનાલ
C
પેન્ટ$-3-$ઈનાલ
D
પેન્ટેનોઈક એસિડ
Solution
(C) $DIBAL-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એ એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે નાઈટ્રાઈલ્સ $(-CN)$ નું ઈમાઈન્સમાં રિડક્શન કરે છે,જે એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^{+})$ પછી આલ્ડિહાઈડ આપે છે.
તે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ને અસર કરતું નથી.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH=CH-CH_2-C \equiv N \xrightarrow[H_3O^{+}]{\text{DIBAL-H}} CH_3-CH=CH-CH_2-CHO$
બનતી નીપજ $Pent-3-enal$ છે.
તે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ને અસર કરતું નથી.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH=CH-CH_2-C \equiv N \xrightarrow[H_3O^{+}]{\text{DIBAL-H}} CH_3-CH=CH-CH_2-CHO$
બનતી નીપજ $Pent-3-enal$ છે.
0 likes
View Solution1343
MediumMCQ
નીચેના રૂપાંતરણમાં વપરાતા પ્રક્રિયકને ઓળખો.
A
$CO, HCl / AlCl_3$
B
$CrO_2 Cl_2 \cdot H_3 O^{+}$
C
$AlH(i-Bu)_2, H_3 O^{+}$
D
$CrO_3, (CH_3 CO)_2 O$
Solution
(C) આપેલ પ્રક્રિયા એ એસ્ટર (મિથાઈલ $4$-નાઈટ્રોબેન્ઝોએટ) નું આલ્ડિહાઈડ ($4$-નાઈટ્રોબેન્ઝાલિહાઈડ) માં રિડક્શન છે.
$DIBAL-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ),જેને $AlH(i-Bu)_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,તે એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે નીચા તાપમાને એસ્ટરનું આલ્ડિહાઈડમાં રિડક્શન કરે છે,ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3 O^{+})$ કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક $AlH(i-Bu)_2, H_3 O^{+}$ છે.
$DIBAL-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ),જેને $AlH(i-Bu)_2$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,તે એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે નીચા તાપમાને એસ્ટરનું આલ્ડિહાઈડમાં રિડક્શન કરે છે,ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3 O^{+})$ કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો પ્રક્રિયક $AlH(i-Bu)_2, H_3 O^{+}$ છે.
0 likes
View Solution1344
DifficultMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં '$B$' ને ઓળખો:
$C_6H_5CN + C_6H_5MgBr$ $\xrightarrow{\text{ether}} A$ $\xrightarrow{H_3O^+} B + Mg(Br)(OH)$
$C_6H_5CN + C_6H_5MgBr$ $\xrightarrow{\text{ether}} A$ $\xrightarrow{H_3O^+} B + Mg(Br)(OH)$
A
બેન્ઝોફિનોન
B
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
એનિલીન
D
ડાયફિનાઈલ
Solution
(A) બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ ની ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ સાથે શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં પ્રક્રિયા થતા મધ્યવર્તી ઈમાઈન સંકીર્ણ $(A)$ બને છે.
આ ઈમાઈન સંકીર્ણનું $H_3O^+$ દ્વારા જળવિભાજન થતા અંતિમ નીપજ '$B$' તરીકે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5CN + C_6H_5MgBr$ $\rightarrow C_6H_5C(NMgBr)C_6H_5$ $\xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5COC_6H_5 + NH_3 + Mg(Br)(OH)$.
આ ઈમાઈન સંકીર્ણનું $H_3O^+$ દ્વારા જળવિભાજન થતા અંતિમ નીપજ '$B$' તરીકે બેન્ઝોફિનોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $C_6H_5CN + C_6H_5MgBr$ $\rightarrow C_6H_5C(NMgBr)C_6H_5$ $\xrightarrow{H_3O^+} C_6H_5COC_6H_5 + NH_3 + Mg(Br)(OH)$.
0 likes
View Solution1345
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયાની નીપજ ઓળખો: $Formaldehyde + Benzaldehyde \xrightarrow[H_3O^{+}]{conc. NaOH} \text{product}$
A
ફિનાઈલ મિથેનોલ અને મિથેનોલ
B
મિથેનોલ અને બેન્ઝોઈક એસિડ
C
મિથેનોઈક એસિડ અને ફિનાઈલ મિથેનોલ
D
મિથેનોઈક એસિડ અને બેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(C) $Formaldehyde$ $(HCHO)$ અને $Benzaldehyde$ $(C_6H_5CHO)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $NaOH$ ની હાજરીમાં $Cross-Cannizzaro$ પ્રક્રિયા છે.
$Formaldehyde$ પાસે કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી,તેથી તે $OH^-$ દ્વારા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે વધુ સક્રિય છે.
$Formaldehyde$ નું ઓક્સિડેશન થઈને $Methanoic$ $acid$ (બેઝિક માધ્યમમાં $Sodium$ $formate$ તરીકે) બને છે અને $Benzaldehyde$ નું રિડક્શન થઈને $Phenyl$ $methanol$ ($Benzyl$ $alcohol$) બને છે.
$H_3O^+$ સાથે એસિડિફિકેશન કરવાથી,$Sodium$ $formate$ નું રૂપાંતર $Methanoic$ $acid$ $(HCOOH)$ માં થાય છે.
આમ,નીપજો $Methanoic$ $acid$ અને $Phenyl$ $methanol$ છે.
$Formaldehyde$ પાસે કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી,તેથી તે $OH^-$ દ્વારા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા માટે વધુ સક્રિય છે.
$Formaldehyde$ નું ઓક્સિડેશન થઈને $Methanoic$ $acid$ (બેઝિક માધ્યમમાં $Sodium$ $formate$ તરીકે) બને છે અને $Benzaldehyde$ નું રિડક્શન થઈને $Phenyl$ $methanol$ ($Benzyl$ $alcohol$) બને છે.
$H_3O^+$ સાથે એસિડિફિકેશન કરવાથી,$Sodium$ $formate$ નું રૂપાંતર $Methanoic$ $acid$ $(HCOOH)$ માં થાય છે.
આમ,નીપજો $Methanoic$ $acid$ અને $Phenyl$ $methanol$ છે.
0 likes
View Solution1346
EasyMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં વપરાતા પ્રક્રિયક $R$ ને ઓળખો:
$\text{Ketone} \xrightarrow{R} \text{Semicarbazone}$
$\text{Ketone} \xrightarrow{R} \text{Semicarbazone}$
A
$NH_2OH$
B
$NH_2NHCONH_2$
C
$NH_2NHC_6H_5$
D
$NH_2-NH_2$
Solution
(B) કીટોનની સેમિકાર્બેઝાઈડ $(NH_2NHCONH_2)$ સાથે નિર્બળ એસિડિક માધ્યમમાં પ્રક્રિયા થવાથી સેમિકાર્બેઝોન બને છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $R_2C=O + NH_2NHCONH_2 \rightarrow R_2C=NNHCONH_2 + H_2O$.
તેથી,પ્રક્રિયક $R$ એ સેમિકાર્બેઝાઈડ છે,જે $NH_2NHCONH_2$ છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $R_2C=O + NH_2NHCONH_2 \rightarrow R_2C=NNHCONH_2 + H_2O$.
તેથી,પ્રક્રિયક $R$ એ સેમિકાર્બેઝાઈડ છે,જે $NH_2NHCONH_2$ છે.
0 likes
View Solution1347
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે?
A
એસીટાલ્ડિહાઈડ
B
પ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ
C
બ્યુટીરાલ્ડિહાઈડ
D
વેલેરાલ્ડિહાઈડ
Solution
(D) આલ્ડિહાઈડનું ઉત્કલનબિંદુ આણ્વીય દળમાં વધારા સાથે વધે છે,કારણ કે વાન ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળોનું મૂલ્ય વધે છે.
$Acetaldehyde$ $(CH_3CHO)$ માં $2$ કાર્બન,$Propionaldehyde$ $(CH_3CH_2CHO)$ માં $3$ કાર્બન,$Butyraldehyde$ $(CH_3CH_2CH_2CHO)$ માં $4$ કાર્બન અને $Valeraldehyde$ $(CH_3CH_2CH_2CH_2CHO)$ માં $5$ કાર્બન હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $Valeraldehyde$ નું આણ્વીય દળ સૌથી વધુ હોવાથી,તે સૌથી મજબૂત વાન ડર વાલ્સ બળો દર્શાવે છે અને તેથી તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે.
$Acetaldehyde$ $(CH_3CHO)$ માં $2$ કાર્બન,$Propionaldehyde$ $(CH_3CH_2CHO)$ માં $3$ કાર્બન,$Butyraldehyde$ $(CH_3CH_2CH_2CHO)$ માં $4$ કાર્બન અને $Valeraldehyde$ $(CH_3CH_2CH_2CH_2CHO)$ માં $5$ કાર્બન હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં $Valeraldehyde$ નું આણ્વીય દળ સૌથી વધુ હોવાથી,તે સૌથી મજબૂત વાન ડર વાલ્સ બળો દર્શાવે છે અને તેથી તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે.
0 likes
View Solution1348
MediumMCQ
નીચેની પ્રક્રિયામાં નીપજ '$B$' ઓળખો:
ઇથેનાલ $\xrightarrow{\text{dil. } NaOH} A$ $\xrightarrow[-\text{H}_2\text{O}]{\Delta} B$
ઇથેનાલ $\xrightarrow{\text{dil. } NaOH} A$ $\xrightarrow[-\text{H}_2\text{O}]{\Delta} B$
A
$3-$હાઇડ્રોક્સિબ્યુટેનાલ
B
$4-$હાઇડ્રોક્સિબ્યુટેનાલ
C
બ્યુટ$-2-$ઈનાલ
D
બ્યુટ$-3-$ઈનાલ
Solution
(C) આપેલ પ્રક્રિયા એ આલ્ડોલ સંઘનન અને ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ છે.
પગલું $1$: ઇથેનાલના બે અણુઓ $(CH_3CHO)$ મંદ $NaOH$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને $3-$હાઇડ્રોક્સિબ્યુટેનાલ $(A)$ બનાવે છે.
$2CH_3CHO \xrightarrow{\text{dil. } NaOH} CH_3CH(OH)CH_2CHO$ $(A)$.
પગલું $2$: ગરમ કરવા પર,$3-$હાઇડ્રોક્સિબ્યુટેનાલ નિર્જલીકરણ (પાણીનો અણુ દૂર થવો) પામીને $\alpha, \beta-$અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઇડ બનાવે છે,જે બ્યુટ$-2-$ઈનાલ $(B)$ છે.
$CH_3CH(OH)CH_2CHO \xrightarrow[-\text{H}_2\text{O}]{\Delta} CH_3CH=CHCHO$ $(B)$.
આમ,નીપજ '$B$' એ બ્યુટ$-2-$ઈનાલ છે.
પગલું $1$: ઇથેનાલના બે અણુઓ $(CH_3CHO)$ મંદ $NaOH$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને $3-$હાઇડ્રોક્સિબ્યુટેનાલ $(A)$ બનાવે છે.
$2CH_3CHO \xrightarrow{\text{dil. } NaOH} CH_3CH(OH)CH_2CHO$ $(A)$.
પગલું $2$: ગરમ કરવા પર,$3-$હાઇડ્રોક્સિબ્યુટેનાલ નિર્જલીકરણ (પાણીનો અણુ દૂર થવો) પામીને $\alpha, \beta-$અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઇડ બનાવે છે,જે બ્યુટ$-2-$ઈનાલ $(B)$ છે.
$CH_3CH(OH)CH_2CHO \xrightarrow[-\text{H}_2\text{O}]{\Delta} CH_3CH=CHCHO$ $(B)$.
આમ,નીપજ '$B$' એ બ્યુટ$-2-$ઈનાલ છે.
0 likes
View Solution1349
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે?
A
પ્રોપેનાલ
B
ઇથેનાલ
C
પેન્ટેનાલ
D
હેક્ઝેનાલ
Solution
(D) આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનનું ઉત્કલનબિંદુ આણ્વીય દળ અને આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળોની પ્રબળતા પર આધાર રાખે છે.
જેમ કાર્બન શૃંખલાની લંબાઈ વધે છે,તેમ આણ્વીય દળ વધે છે,જેના પરિણામે વાન ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળોની તીવ્રતામાં વધારો થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Hexanal$ $(C_6H_{12}O)$ ની કાર્બન શૃંખલા સૌથી લાંબી છે અને તેનું આણ્વીય દળ $Propanal$ $(C_3H_6O)$,$Ethanal$ $(C_2H_4O)$ અને $Pentanal$ $(C_5H_{10}O)$ કરતા વધારે છે.
તેથી,$Hexanal$ નું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે.
જેમ કાર્બન શૃંખલાની લંબાઈ વધે છે,તેમ આણ્વીય દળ વધે છે,જેના પરિણામે વાન ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળોની તીવ્રતામાં વધારો થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Hexanal$ $(C_6H_{12}O)$ ની કાર્બન શૃંખલા સૌથી લાંબી છે અને તેનું આણ્વીય દળ $Propanal$ $(C_3H_6O)$,$Ethanal$ $(C_2H_4O)$ અને $Pentanal$ $(C_5H_{10}O)$ કરતા વધારે છે.
તેથી,$Hexanal$ નું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ છે.
0 likes
View Solution8-1.Aldehydes and Ketones — Properties · Frequently Asked Questions
1Are these 8-1.Aldehydes and Ketones questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a 8-1.Aldehydes and Ketones Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.