Properties Questions in Gujarati

(A-III, B-III, C-I, D-II) $(A) \rightarrow (iii)$ (વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન)
$(B) \rightarrow (iii)$ (ક્લેમેન્સન રિડક્શન)
$(C) \rightarrow (i)$ (હાઇડ્રેઝોન નિર્માણ)
$(D) \rightarrow (ii)$ (ઓક્સાઇમ નિર્માણ)

(A) એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_{3}CHO)$ ની $H^{+}$ ની હાજરીમાં એમોનિયાના વ્યુત્પન્ન સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $CH_{3}CHO + H_{2}N-Z \rightarrow CH_{3}CH=N-Z + H_{2}O$.
$A$. એમોનિયા $(NH_{3})$ પ્રક્રિયા કરીને $CH_{3}CH=NH$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ ઈમાઈન) બનાવે છે $\rightarrow A-iii-o$.
$B$. મિથાઈલ એમાઈન $(CH_{3}NH_{2})$ પ્રક્રિયા કરીને $CH_{3}CH=NCH_{3}$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ મિથાઈલ ઈમાઈન) બનાવે છે $\rightarrow B-i-q$.
$C$. હાઈડ્રોક્સિલ એમાઈન $(NH_{2}OH)$ પ્રક્રિયા કરીને $CH_{3}CH=NOH$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ ઓક્સાઈમ) બનાવે છે $\rightarrow C-iv-n$.
$D$. હાઈડ્રેઝીન $(NH_{2}NH_{2})$ પ્રક્રિયા કરીને $CH_{3}CH=NNH_{2}$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ હાઈડ્રેઝોન) બનાવે છે $\rightarrow D-ii-m$.
સાચી જોડી: $A-iii-o, B-i-q, C-iv-n, D-ii-m$.

(A-II, B-III, C-IV, D-I) $HCHO$ એ $\text{Cyclohexyl-MgBr}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ, $\text{\text{સાયક્લોહેક્સાઇલ મિથેનોલ}}$ $(ii)$ બનાવે છે.
$(B)$ $NaBH_4$ કીટોન સમૂહનું આલ્કોહોલમાં પસંદગીયુક્ત રિડક્શન કરે છે, જે $\text{2-(2-hydroxycyclohexyl)acetate}$ $(iii)$ આપે છે.
$(C)$ $HCHO$ એ $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક આલ્કોહોલ, $\text{3-\text{મિથાઇલ પેન્ટેન}-1-\text{ઓલ}}$ $(iv)$ બનાવે છે.
$(D)$ $\text{\text{બેન્ઝિન}}$ એ $\text{\text{ઓલિયમ}}$ $(H_2SO_4 + SO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફોનેશન દ્વારા $\text{\text{બેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ}}$ $(i)$ બનાવે છે.
આમ, સાચી જોડ છે: $(A-ii, B-iii, C-iv, D-i)$.

(A) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો $(RMgX)$ ની એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ કરવાથી દ્વિતીયક આલ્કોહોલ મળે છે.
$(i) CH_3CHO + C_6H_5MgBr$ $\rightarrow CH_3CH(OMgBr)C_6H_5$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3CH(OH)C_6H_5$ $(1-\text{phenylethanol})$
$(ii) CH_3CHO + C_6H_{11}MgBr$ $\rightarrow CH_3CH(OMgBr)C_6H_{11}$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3CH(OH)C_6H_{11}$ $(1-\text{cyclohexylethanol})$
$(iii) CH_3CHO + (CH_3)_2CHMgBr$ $\rightarrow CH_3CH(OMgBr)CH(CH_3)_2$ $\xrightarrow{H_3O^+} CH_3CH(OH)CH(CH_3)_2$ $(3-\text{methylbutan-2-ol})$
આમ,સાચી નીપજો $1-\text{phenylethanol}$,$1-\text{cyclohexylethanol}$ અને $3-\text{methylbutan-2-ol}$ છે.

(C) એ પ્રોપેનાલ $(CH_{3}CH_{2}CHO)$ છે. $CH_{3}MgBr$ સાથેની પ્રક્રિયાથી બ્યુટેન$-2-$ઓલ $(CH_{3}CH_{2}CH(OH)CH_{3})$ મળે છે જે $C$ છે.
બ્યુટેન$-2-$ઓલ એ $2^{\circ}$ આલ્કોહોલ છે,જે આયોડોફોર્મ કસોટીમાં ધન પરિણામ આપે છે અને લ્યુકાસ કસોટીમાં $5$ મિનિટમાં ધૂંધળાપણું આપે છે.
$B$ એ એસિટોન $(CH_{3}COCH_{3})$ છે. $CH_{3}MgBr$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $2$-મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ $(CH_{3}C(CH_{3})(OH)CH_{3})$ મળે છે જે $D$ છે.
$2$-મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ એ $3^{\circ}$ આલ્કોહોલ છે,જે લ્યુકાસ પ્રક્રિયક સાથે તરત જ ધૂંધળાપણું આપે છે અને આયોડોફોર્મ કસોટીમાં ઋણ પરિણામ આપે છે.
આમ,$C$ એ $CH_{3}CH_{2}CH(OH)CH_{3}$ છે અને $D$ એ $CH_{3}C(CH_{3})(OH)CH_{3}$ છે.

(B) $1$. $2$-મિથાઈલ-$2H$-ક્રોમીનની વધારાના $HBr$ સાથે ગરમ કરતા પ્રક્રિયા થવાથી ઈથર વલયનું વિભાજન થાય છે. $C-O$ બંધ તૂટે છે અને $HBr$ દ્વિબંધ પર ઉમેરાય છે,જેના પરિણામે ડાયબ્રોમોઆલ્કાઈલ સાઈડ ચેઈન ધરાવતું ફિનોલિક સંયોજન મળે છે.
$2$. આલ્કોહોલિક $KOH$ અને ત્યારબાદ $H^+$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ડિહાઈડ્રોહેલોજિનેશન થાય છે,જે ફિનોલ વલય સાથે જોડાયેલ સંયુગ્મિત ડાયઈન સાઈડ ચેઈન બનાવે છે.
$3$. અંતે,રિડક્ટિવ ઓઝોનોલિસિસ $(O_3, Zn/H_2O)$ સાઈડ ચેઈનમાં રહેલા દ્વિબંધોનું વિભાજન કરે છે. આ પ્રક્રિયામાં ફોર્માલ્ડિહાઈડ,ગ્લાયોક્સલ અને સેલિસાલ્ડિહાઈડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) મળે છે.
$4$. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,મુખ્ય એરોમેટિક નીપજ $C$ સેલિસાલ્ડિહાઈડ છે.

(A) કાર્બોનિલ સંયોજનોની $HCN$ ના ન્યુક્લિયોફિલિક ઉમેરણ પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાશીલતા કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી અને અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) પર આધાર રાખે છે. ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ ($-I$ અથવા $-R$ અસર) કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી વધારે છે,જેથી પ્રતિક્રિયાશીલતા વધે છે. ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ ($+R$ અથવા $+I$ અસર) ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી ઘટાડે છે,જેથી પ્રતિક્રિયાશીલતા ઘટે છે.
$(i)$ $m$-મેથોક્સિબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: $-OCH_3$ ગ્રુપ મેટા સ્થાન પરથી $-I$ અસર (ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ) દર્શાવે છે.
(ii) $o$-નાઇટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: $-NO_2$ ગ્રુપ $-I$ અને $-R$ બંને અસરો (પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ) દર્શાવે છે.
(iii) $o$-મેથોક્સિબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: $-OCH_3$ ગ્રુપ ઓર્થો સ્થાન પરથી $+R$ અસર (પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ) દર્શાવે છે.
(iv) $m$-નાઇટ્રોબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ: $-NO_2$ ગ્રુપ મેટા સ્થાન પરથી માત્ર $-I$ અસર દર્શાવે છે.
અસરોની સરખામણી કરતા:
- (iii) માં પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(+R)$ છે,તેથી તે સૌથી ઓછી પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
- $(i)$ માં નિર્બળ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ $(-I)$ છે.
- (iv) માં વધુ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ ગ્રુપ (માત્ર $-I$) છે.
- (ii) માં સૌથી પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઇંગ અસર ($-I$ અને $-R$) છે,તેથી તે સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
આમ,પ્રતિક્રિયાશીલતાનો વધતો ક્રમ: $(iii) < (i) < (iv) < (ii)$ છે.

(A) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયાત્મકતા અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) અને ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો પર આધાર રાખે છે.
$1$. અવકાશી અવરોધ: કાર્બોનિલ કાર્બન પર નાના સમૂહો પ્રતિક્રિયાત્મકતા વધારે છે. આલ્ડિહાઈડ એ કીટોન કરતા વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
$2$. ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો: ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ સમૂહો કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલીસીટી ઘટાડે છે,જેથી પ્રતિક્રિયાત્મકતા ઘટે છે.
સંયોજનોની સરખામણી:
- $Propanal$: સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ (આલ્ડિહાઈડ).
- $Benzaldehyde$: ફિનાઈલ રિંગને કારણે $Propanal$ કરતા ઓછો પ્રતિક્રિયાશીલ.
- $Propanone$: કીટોન,અવકાશી અવરોધને કારણે ઓછો પ્રતિક્રિયાશીલ.
- $Butanone$: સૌથી ઓછો પ્રતિક્રિયાશીલ (વધુ અવકાશી અવરોધ).
આમ,પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો વધતો ક્રમ છે: $Butanone < Propanone < Benzaldehyde < Propanal$.

(A) $Ba(OH)_2$ અને $\Delta$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા $D$ માંથી બનતી નીપજ મેસિટાઇલ ઓક્સાઇડ $(CH_3-C(CH_3)=CH-CO-CH_3)$ છે,જે એસિટોનનું સેલ્ફ-આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન ઉત્પાદન છે. તેથી,$D$ એ એસિટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ છે.
$B$ ના ઓઝોનોલિસિસથી $C$ અને $D$ (એસિટોન) મળે છે,તેથી $B$ માં $(CH_3)_2C=$ સમૂહ હોવો જોઈએ.
જ્યારે $A$ $(C_6H_5-CH_2-CO-CH_3)$ ની પ્રક્રિયા $CH_3MgBr$ સાથે કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ $Conc. H_2SO_4$ સાથે નિર્જલીકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $B$ $(C_6H_5-CH=C(CH_3)_2)$ બનાવે છે.
$C_6H_5-CH_2-CO-CH_3$ $\xrightarrow{CH_3MgBr} C_6H_5-CH_2-C(OH)(CH_3)_2$ $\xrightarrow{H^{+}, \Delta} C_6H_5-CH=C(CH_3)_2 (B)$.
$B$ નું ઓઝોનોલિસિસ: $C_6H_5-CH=C(CH_3)_2 \xrightarrow{O_3/Zn, H_2O} C_6H_5-CHO (C) + CH_3-CO-CH_3 (D)$.

(B) આ પ્રક્રિયામાં તૃતીયક આલ્કોહોલનું એસિડ-ઉદ્દીપકીય નિર્જલીકરણ થાય છે.
$1$. $H_2SO_4$ દ્વારા હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહનું પ્રોટોનેશન થવાથી એક સારો લિવિંગ ગ્રુપ $(-OH_2^+)$ બને છે.
$2$. પાણીના અણુના દૂર થવાથી તૃતીયક કાર્બન પર સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બને છે.
$3$. સૌથી વધુ સ્થાયી સંયુગ્મિત આલ્કીન બનાવવા માટે બાજુના કાર્બન (કાર્બોનિલ સમૂહની આલ્ફા સ્થિતિ) પરથી પ્રોટોનનું વિલોપન થાય છે.
$4$. દ્વિબંધ ઇથિલ સમૂહ ધરાવતા કાર્બન અને બાજુના કાર્બન વચ્ચે બને છે,જે કાર્બોનિલ સમૂહ સાથે સંયુગ્મિત તંત્ર બનાવે છે,પરિણામે $3$-ઇથિલસાયક્લોહેક્ઝ-$2$-ઈન-$1$-ઓન મળે છે.

(D) એસીટોન $(CH_3COCH_3)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક મિથાઈલમેગ્નેશિયમ ક્લોરાઈડ $(CH_3MgCl)$ સાથેની પ્રક્રિયામાં મિથાઈલ સમૂહ એસીટોનના કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો કરે છે.
આનાથી મધ્યવર્તી મેગ્નેશિયમ આલ્કોક્સાઈડ બને છે: $(CH_3)_3C-OMgCl$.
ત્યારબાદ પાણી $(H_2O)$ સાથે આ મધ્યવર્તીનું જળવિભાજન કરતા $2$-મિથાઈલપ્રોપેન-$2$-ઓલ મળે છે,જેને સામાન્ય રીતે તૃતિયક બ્યુટાઈલ આલ્કોહોલ $((CH_3)_3COH)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) બે અલગ અલગ કાર્બોનિલ સંયોજનો (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ અને એસિટોફેનોન) વચ્ચેની પ્રક્રિયા,જેમાં ઓછામાં ઓછા એક સંયોજન પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય (એસિટોફેનોન પાસે ત્રણ $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે),મંદ બેઝ $NaOH$ ની હાજરીમાં થાય તેને $Cross$ $Aldol$ $condensation$ કહેવાય છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી,જ્યારે એસિટોફેનોન $(C_6H_5COCH_3)$ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન છે.
આ પ્રક્રિયામાં $\beta$-હાઈડ્રોક્સી કીટોન બને છે,જેનું નિર્જલીકરણ થતા $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન મળે છે.

(A) આલ્ડોલ સંઘનન માટે આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોનમાં ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોવો જરૂરી છે.
$CH_3-C(CH_3)_2-CHO$ ($2,2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેનાલ) માં,$\alpha$-કાર્બન પરમાણુ ત્રણ મિથાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે અને તેની સાથે કોઈ હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ નથી.
તેથી,તે આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપતું નથી.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા એ આંતર-આણ્વીય (intramolecular) આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા છે.
$1$. બેઇઝ $(OH^-)$ કીટોનના મિથાઈલ સમૂહમાંથી $\alpha$-હાઈડ્રોજન દૂર કરે છે,જે એનોલેટ આયન બનાવે છે.
$2$. આ એનોલેટ આયન આલ્ડિહાઈડ સમૂહના કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો કરે છે.
$3$. આનાથી ચક્રીય $\beta$-હાઈડ્રોક્સી કીટોન મધ્યવર્તી નીપજ બને છે.
$4$. ગરમ કરવા પર $(\Delta)$,મધ્યવર્તી નીપજ નિર્જલીકરણ (પાણીના અણુનો લોપ) પામીને $\alpha, \beta$-અસંતૃપ્ત કાર્બોનિલ સંયોજન બનાવે છે.
અંતિમ બંધારણને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,નીપજ વિકલ્પ $D$ ને અનુરૂપ છે.

(B) પગલું $1$: સાયક્લોહેક્સેનોલનું $PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) દ્વારા ઓક્સિડેશન થઈને સાયક્લોહેક્સેનોન બને છે,જે નીપજ $(A)$ છે.
પગલું $2$: સાયક્લોહેક્સેનોન મંદ $NaOH$ અને ગરમી $(\Delta)$ ની હાજરીમાં સ્વયં-આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા અનુભવે છે અને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન બનાવે છે,જે સાયક્લોહેક્સિલિડીનસાયક્લોહેક્સેનોન છે,જે નીપજ $(B)$ છે.

(B) પ્રથમ સંયોજન એ ચક્રીય એસિટલ ($2$-મેથોક્સિટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન) છે,જે બેઝિક પરિસ્થિતિમાં સ્થિર છે અને ટોલેન્સ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
બીજું સંયોજન એ ચક્રીય હેમિયાસિટલ ($2$-હાઇડ્રોક્સિટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન) છે,જે જલીય દ્રાવણમાં તેના ઓપન-ચેઇન હાઇડ્રોક્સી-આલ્ડિહાઇડ સ્વરૂપ સાથે સંતુલનમાં રહે છે.
ઓપન-ચેઇન હાઇડ્રોક્સી-આલ્ડિહાઇડમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ હોય છે,જે ટોલેન્સ કસોટીમાં હકારાત્મક પરિણામ (સિલ્વર મિરરનું નિર્માણ) આપે છે.
તેથી,બંને વચ્ચે તફાવત કરવા માટે ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

(D) આ પ્રક્રિયામાં $5-$મિથાઈલીનસાયક્લોહેક્સ$-2-$એનોનમાં હાજર બે દ્વિબંધો પર $HBr$ નું ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ થાય છે.
પ્રથમ,$HBr$ એક્સોસાયક્લિક દ્વિબંધ પર ઉમેરાય છે. પ્રોટોનેશન દ્વારા $5-$સ્થાન પર સ્થાયી $3^{\circ}$ કાર્બોકેટાયન બને છે,જેના પર બ્રોમાઈડ આયન હુમલો કરીને $5-$બ્રોમો$-5-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્સ$-2-$એનોન મધ્યવર્તી નીપજ બનાવે છે.
બીજું,$HBr$ બાકી રહેલા એન્ડોસાયક્લિક દ્વિબંધ પર ઉમેરાય છે. માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,પ્રોટોન વધુ હાઈડ્રોજન ધરાવતા કાર્બન પર ઉમેરાય છે અને બ્રોમાઈડ તે કાર્બન પર ઉમેરાય છે જે વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બનાવે છે (કાર્બોનિલ જૂથની પ્રેરક અસર દ્વારા સ્થાયી).
અંતિમ નીપજ $3-$બ્રોમો$-5-$બ્રોમો$-5-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન છે.

(A) ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ અને એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ વચ્ચેની ક્રોસ-કેનિઝારો પ્રક્રિયામાં,ફોર્માલ્ડિહાઈડ $OH^-$ દ્વારા ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા પ્રત્યે વધુ સક્રિય છે કારણ કે તેમાં ઈલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ આલ્કાઈલ સમૂહોનો અભાવ છે.
પરિણામે,ફોર્માલ્ડિહાઈડનું ઓક્સિડેશન થઈને સોડિયમ ફોર્મેટ $(HCO_2Na)$ બને છે અને એસીટાલ્ડિહાઈડનું રિડક્શન થઈને ઈથેનોલ $(CH_3CH_2OH)$ બને છે.
પ્રક્રિયા: $HCHO + CH_3CHO \xrightarrow{Conc. NaOH} HCO_2Na + CH_3CH_2OH$

(A) ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રતિક્રિયાની સક્રિયતા કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી પર આધાર રાખે છે.
$1.$ આલ્ડિહાઇડ્સ કીટોન્સ કરતા વધુ સક્રિય હોય છે.
$2.$ ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ્સ $(EDG)$ કાર્બોનિલ કાર્બનની ઇલેક્ટ્રોફિલિસિટી ઘટાડે છે,જેથી સક્રિયતા ઘટે છે.
$3.$ ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ક્ષમતાનો ક્રમ: $CH_{3}O$ (મજબૂત $+M$) $> CH_{3}$ (નબળું $+I$) $> H$ (કોઈ અસર નહીં).
$4.$ સંયોજનોની સરખામણી કરતા: $(2) > (3) > (4) > (1)$.

(C) આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોનની $CH_{3}MgBr$ (ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક) સાથે પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન કરવાથી આલ્કોહોલ મળે છે.
પરિણામી આલ્કોહોલ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે તે માટે તેમાં $CH_{3}CH(OH)-$ સમૂહ હોવો જરૂરી છે.
$C_{7}H_{10}O$ થી શરૂઆત કરતા,જો $A$ એ સાયક્લોહેક્સ$-3-$ઈન$-1-$કાર્બાલ્ડિહાઈડ હોય,તો પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{6}H_{9}CHO + CH_{3}MgBr \rightarrow C_{6}H_{9}CH(OMgBr)CH_{3}$
જળવિભાજન પછી,આ $C_{6}H_{9}CH(OH)CH_{3}$ આપે છે,જે $CH_{3}CH(OH)-$ સમૂહ ધરાવતો દ્વિતીયક આલ્કોહોલ છે.
આ બંધારણ $I_{2}/NaOH$ સાથે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
આમ,$A$ નું બંધારણ સાયક્લોહેક્સ$-3-$ઈન$-1-$કાર્બાલ્ડિહાઈડ છે.

(B) $DIBAL-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે. તે એસ્ટર $(-COOR)$ અને નાઈટ્રાઈલ $(-CN)$ બંનેનું આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ માં રિડક્શન કરી શકે છે. આપેલ પ્રક્રિયકમાં,એસ્ટર સમૂહ $(-COOCH_3)$ અને નાઈટ્રાઈલ સમૂહ $(-CN)$ બંનેનું રિડક્શન થઈને આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ માં રૂપાંતર થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) $NaBH_4$ (સોડિયમ બોરોહાઇડ્રાઇડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે ખાસ કરીને આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનને તેમના અનુરૂપ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે.
તે સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં એસ્ટર અથવા કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ નું રિડક્શન કરતું નથી.
આપેલ પ્રક્રિયકમાં,સાયક્લોહેક્સિન રિંગ પર એક કીટોન ગ્રુપ અને સાઇડ ચેઇન પર એક એસ્ટર ગ્રુપ $(-COOCH_3)$ છે.
તેથી,$NaBH_4$ પસંદગીયુક્ત રીતે કીટોનનું રિડક્શન કરીને તેને સેકન્ડરી આલ્કોહોલ $(-OH)$ માં ફેરવશે,જ્યારે એસ્ટર અને દ્વિબંધ યથાવત રહેશે.
આમ,નીપજ $X$ એ વિકલ્પ $D$ માં દર્શાવેલ બંધારણ છે.

(C) $DIBAL-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શન કરતા પદાર્થ છે જે નીચા તાપમાને $(-78^{\circ}C)$ એસ્ટરનું આલ્ડિહાઈડમાં રિડક્શન કરે છે.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$DIBAL-H$ ચક્રીય એસ્ટર (લેક્ટોન) નું રિડક્શન કરીને લેક્ટોલ બનાવે છે,જે ત્યારબાદ હાઈડ્રોક્સી-આલ્ડિહાઈડમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$DIBAL-H$ અણુમાં રહેલા કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ નું રિડક્શન કરતું નથી.
તેથી,આ પ્રક્રિયા લેક્ટોન સમૂહને હાઈડ્રોક્સી-આલ્ડિહાઈડ સમૂહમાં ફેરવે છે અને બાકીની રચના યથાવત રહે છે,જે વિકલ્પ $C$ સાથે સુસંગત છે.

(B) એસિડ ઉદ્દીપક $(H^+)$ ની હાજરીમાં કીટોનની ઇથિલિન ગ્લાયકોલ સાથેની પ્રક્રિયા એ કાર્બોનિલ સમૂહને ચક્રીય એસીટલ તરીકે સુરક્ષિત કરવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
આપેલ અણુ,ઇથિલ એસીટોએસીટેટમાં,બે કાર્બોનિલ સમૂહ છે: એક કીટોન અને એક એસ્ટર.
કીટોન એસ્ટર કરતા ન્યુક્લિયોફિલિક એડિશન પ્રત્યે વધુ સક્રિય હોય છે.
તેથી,ઇથિલિન ગ્લાયકોલ પસંદગીયુક્ત રીતે કીટોન સમૂહ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ચક્રીય એસીટલ બનાવે છે,જ્યારે એસ્ટર સમૂહ અપરિવર્તિત રહે છે.
નીપજ $A$ એ ઇથિલ એસીટોએસીટેટનું ચક્રીય એસીટલ છે.

(D) આ પ્રક્રિયા સાયક્લોપેન્ટેનોનનું આલ્ડોલ સંઘનન છે.
$1$. $dil. NaOH$ ની હાજરીમાં,સાયક્લોપેન્ટેનોનના બે અણુઓ સ્વ-આલ્ડોલ સંઘનન પામીને $\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન બનાવે છે,જે $X$ $(2-(1-\text{hydroxycyclopentyl})\text{cyclopentanone})$ છે.
$2$. $H^+$ સાથે ગરમ કરવા પર,$\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન નિર્જલીકરણ પામીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન બનાવે છે,જે $Y$ $(2-\text{cyclopentylidenecyclopentanone})$ છે.

(B) ટોલેન્સ પ્રક્રિયક દ્વારા આલ્ડિહાઈડનું કાર્બોક્સિલેટ આયનમાં ઓક્સિડેશન નીચે મુજબના સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$RCHO + 2[Ag(NH_{3})_{2}]^{+} + 3OH^{-} \rightarrow RCOO^{-} + 2Ag + 4NH_{3} + 2H_{2}O$
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(-CHO)$ નું કાર્બોક્સિલેટ ગ્રુપ $(-COO^{-})$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,જેમાં $2$ ઈલેક્ટ્રોનનો ત્યાગ થાય છે.
આ $2$ ઈલેક્ટ્રોન ટોલેન્સ પ્રક્રિયકમાં રહેલા બે સિલ્વર આયનો $(Ag^{+})$ માં સ્થાનાંતરિત થાય છે,જે તેમને ધાત્વિક સિલ્વર $(Ag^{0})$ માં રિડ્યુસ કરે છે.
તેથી,પ્રતિ આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ ટોલેન્સ પ્રક્રિયકમાં સ્થાનાંતરિત થયેલા ઈલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(D) પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. $3 CH \equiv CH \xrightarrow{\text{Red hot Fe tube, } 873 \text{ K}} C_6H_6$ (બેન્ઝીન).
$2$. $C_6H_6 + CO + HCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5CHO$ (બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા દ્વારા.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ માં,બેન્ઝીન વલયમાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,જે બધા $sp^{2}$ સંકરણ ધરાવે છે.
કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ $(C=O)$ પણ $sp^{2}$ સંકરણ ધરાવે છે.
તેથી,$sp^{2}$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $6 + 1 = 7$ છે.

(B) આ પ્રક્રિયામાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ની હાજરીમાં કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ નું મિથિલીન સમૂહ $(-CH_{2}-)$ માં રિડક્શન થાય છે.
વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન,જેમાં હાઇડ્રેઝિન $(NH_{2}NH_{2})$ અને ત્યારબાદ સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ $(C_{2}H_{5}O^{-}Na^{+})$ જેવા પ્રબળ બેઇઝ અને ગરમીનો ઉપયોગ થાય છે,તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને $C=C$ દ્વિબંધને અસર કર્યા વિના કાર્બોનિલ સમૂહને આલ્કેનમાં રિડ્યુસ કરવા માટે થાય છે.
$NaBH_{4}$ કાર્બોનિલનું રિડક્શન કરે છે પરંતુ તે સામાન્ય રીતે આલ્કોહોલ માટે વપરાય છે,અને $Ni/H_{2}$ કાર્બોનિલ અને $C=C$ દ્વિબંધ બંનેનું રિડક્શન કરશે.

(B) $2,4-DNP$ એટલે $2,4-dinitrophenylhydrazine$.
આ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ કાર્બોનિલ સંયોજનોને ઓળખવા માટે થાય છે,જેમાં આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,આલ્ડિહાઇડ એ કાર્બોનિલ સંયોજન છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા $o$-ફિનાઇલીનડાયએસીટાલ્ડિહાઇડનું આંતર-આણ્વીય આલ્ડૉલ સંઘનન છે.
$1$. બેઇઝ $(OH^-)$ એનોલેટ આયન બનાવવા માટે આલ્ડિહાઇડ સમૂહમાંથી એક $\alpha$-હાઇડ્રોજન દૂર કરે છે.
$2$. આ એનોલેટ આયન બીજા આલ્ડિહાઇડ સમૂહના કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો કરે છે,જેનાથી ચક્રીય $\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ બને છે.
$3$. એસિડ અથવા બેઇઝની હાજરીમાં ગરમ કરવા પર (નિર્જલીકરણ),$\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ પાણીના અણુને દૂર કરીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઇડ બનાવે છે.
$4$. અંતિમ નીપજ $2$-ફોર્મિલ-$1,2,3,4$-ટેટ્રાહાઇડ્રોનેપ્થલીન છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા છે. એસીટોફેનોન $(C_6H_5COCH_3)$ બેઝ $(KOH)$ ની હાજરીમાં બ્રોમીન $(Br_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
આ પ્રક્રિયા મિથાઈલ કીટોન ગ્રુપ $(-COCH_3)$ ને કાર્બોક્સિલેટ ક્ષાર $(-COOK)$ અને હેલોફોર્મ $(CHBr_3)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
પ્રક્રિયા છે: $C_6H_5COCH_3 + 3Br_2 + 4KOH \rightarrow C_6H_5COOK + CHBr_3 + 3KBr + 3H_2O$.
આમ,મુખ્ય નીપજો $A = C_6H_5COOK$ અને $B = CHBr_3$ છે.

(C) આ પ્રક્રિયામાં આલ્ડિહાઇડમાં સાયનાઇડનું ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા થાય છે,જે $NaOH$ જેવા બેઇઝ દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$1$. પ્રથમ પગલું સાયનોહાઇડ્રિનનું નિર્માણ છે: $R-CHO + HCN \xrightarrow{NaOH} R-CH(OH)CN$.
$2$. બીજું પગલું $LiAlH_4$ જેવા પ્રબળ રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને નાઇટ્રાઇલ ગ્રુપ $(-CN)$ નું પ્રાથમિક એમાઇન $(-CH_2NH_2)$ માં રિડક્શન કરવાનું છે.
$3$. આમ,$X$ એ $NaOH$ છે અને અંતિમ નીપજ $Y$ એ $CH_3CH_2CH(CH_3)CH(OH)CH_2NH_2$ છે.

(D) આ પ્રક્રિયામાં $AlBr_3$ અને ડાયઈથાઈલ ઈથર $(Et_2O)$ ની હાજરીમાં $Br_2$ નો ઉપયોગ કરીને વેલેરોફિનોન ($1$-ફિનાઈલપેન્ટેન$-1-$ઓન) નું બ્રોમિનેશન થાય છે.
$AlBr_3$ એ ઈલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક વિસ્થાપન માટે વપરાતો લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક છે.
બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(-CO-R)$ તેના $-I$ અને $-M$ અસરોને કારણે પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ ગ્રુપ છે.
આનાથી બેન્ઝીન રિંગ નિષ્ક્રિય બને છે અને ઈલેક્ટ્રોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ માટે મેટા-ડાયરેક્ટિંગ બને છે.
તેથી,ઈલેક્ટ્રોફાઈલ $Br^+$ બેન્ઝીન રિંગની મેટા-સ્થિતિ પર હુમલો કરે છે અને મુખ્ય નીપજ તરીકે $1-$($3$-બ્રોમોફિનાઈલ)પેન્ટેન$-1-$ઓન બનાવે છે.

(D) પગલું $1$: $CH_3-C \equiv CH + NaNH_2 \rightarrow CH_3-C \equiv C^- Na^+ (A) + NH_3$.
પગલું $2$: ન્યુક્લિયોફાઇલ $(A)$ એ $4$-બ્રોમોપેન્ટેન-$2$-ઓલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $B$ $(CH_3-C \equiv C-CH_2-CH_2-CH(OH)-CH_3)$ બનાવે છે.
પગલું $3$: $H_2/Pd-C$ સાથે હાઇડ્રોજનેશન આલ્કાઇનને આલ્કેનમાં ઘટાડે છે,જે $C$ $(CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH(OH)-CH_3)$ આપે છે.
પગલું $4$: $CrO_3$ સાથે ઓક્સિડેશન દ્વિતીયક આલ્કોહોલને કીટોનમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે $D$ $(CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CO-CH_3)$ આપે છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા છે,જે મિથાઈલ કીટોન $(R-CO-CH_3)$ ની લાક્ષણિકતા છે.
$NaOCl$ જેવા હાઈપોહેલાઈટ પ્રક્રિયકની હાજરીમાં અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ કરવાથી,મિથાઈલ કીટોનનું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન થાય છે અને આડપેદાશ તરીકે ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ મળે છે.
પ્રક્રિયામાં દર્શાવેલ નીપજ ક્રોટોનિક એસિડ $(CH_3-CH=CH-COOH)$ છે.
તેથી,શરૂઆતનું સંયોજન $P$ એ અનુરૂપ મિથાઈલ કીટોન હોવું જોઈએ,જે $CH_3-CH=CH-COCH_3$ (પેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન) છે.

(D) આ પ્રક્રિયામાં નાઈટ્રાઈલ $(-CN)$ સમૂહ અને કીટોન $(C=O)$ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનની $2$ મોલ $CH_3MgBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
$1$. $CH_3MgBr$ ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને નાઈટ્રાઈલ કાર્બન તેમજ કીટોન કાર્બોનિલ કાર્બન બંને પર હુમલો કરે છે.
$2$. એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ પછી,મધ્યવર્તી ઈમાઈનનું જળવિભાજન થઈને કીટોન બને છે અને આલ્કોક્સાઈડનું પ્રોટોનેશન થઈને આલ્કોહોલ બને છે.
$3$. અંતિમ તબક્કામાં $H_2SO_4$ અને ગરમીનો ઉપયોગ કરીને નિર્જલીકરણ કરવામાં આવે છે,જે હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ અને પાડોશી કાર્બન પરથી હાઈડ્રોજન પરમાણુને દૂર કરીને દ્વિબંધ બનાવે છે.
$4$. અંતિમ નીપજ એ દ્વિબંધ ધરાવતું કીટોન છે,જે ઉકેલની આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.

(A) પગલું $1$: $CH_3COOH + SOCl_2 \longrightarrow CH_3COCl (A) + SO_2 + HCl$.
પગલું $2$: $CH_3COCl + C_6H_6 \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5COCH_3 (B) + HCl$. આ ફ્રિડેલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન પ્રતિક્રિયા છે.
પગલું $3$: $C_6H_5COCH_3 + KCN \xrightarrow{H^+} C_6H_5C(OH)(CH_3)CN (C)$. આ એસિટોફેનોનના કાર્બોનિલ જૂથમાં $CN^-$ નું ન્યુક્લિયોફિલિક ઉમેરણ છે,ત્યારબાદ સાયનોહાઇડ્રિન બનાવવા માટે પ્રોટોનેશન થાય છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા એ આંતર-આણ્વીય કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે કારણ કે પ્રક્રિયક $4-formylbenzyl alcohol$ માં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ અને હાઈડ્રોક્સિમીથાઈલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ બંને હાજર છે,પરંતુ કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી.
સાંદ્ર $NaOH$ અને ગરમીની હાજરીમાં,આલ્ડિહાઈડ સમૂહ અસમાનતા (ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન) અનુભવે છે.
$-CHO$ સમૂહનું ઓક્સિડેશન કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ બનાવે છે,જ્યારે $-CHO$ સમૂહનું રિડક્શન પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ બનાવે છે.
અંતિમ નીપજો $1,4-benzenedimethanol$ (એક ડાયોલ) અને $4-(hydroxymethyl)benzoic acid$ (આલ્કોહોલ અને એસિડ બંને ક્રિયાશીલ સમૂહો ધરાવતું સંયોજન) છે.
આ નીપજોની વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા:
$A$. આલ્કોહોલ અને એસિડ બંને ક્રિયાશીલ સમૂહો ધરાવતું સંયોજન: બને છે.
$B$. મોનોકાર્બોક્સિલિક એસિડ: બને છે.
$C$. ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ: બનતું નથી.
$D$. ડાયોલ: બને છે.
તેથી,જે સંયોજન બનતું નથી તે ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.

(B) વિધાન $I$ સાચું છે. આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોનમાં સોડિયમ હાઈડ્રોજન સલ્ફાઈટ $(NaHSO_3)$ નું ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયામાં સલ્ફાઈટ ન્યુક્લિયોફાઈલ કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,ત્યારબાદ સ્થાયી બાયસલ્ફાઈટ યોગશીલ નીપજ (સફેદ સ્ફટિકીય ઘન) બનાવવા માટે ઓક્સિજન પરમાણુ પર પ્રોટોનનું સ્થળાંતર થાય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે. આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોનમાં હાઈડ્રોજન સાયનાઈડ $(HCN)$ નું ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા સાયનોહાઈડ્રિન આપે છે,એમાઈન નહીં. આ પ્રક્રિયામાં કાર્બોનિલ કાર્બન પર સાયનાઈડ આયન $(CN^-)$ નું યોગ અને ત્યારબાદ ઓક્સિજનનું પ્રોટોનેશન થાય છે.
તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે પરંતુ વિધાન $II$ ખોટું છે.

(A) ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનો ઉપયોગ આલ્ડિહાઇડની હાજરી ચકાસવા માટે થાય છે.
$I$ એ આલ્ડિહાઇડ (આઇસોબ્યુટાયરાલ્ડિહાઇડ) છે,જે પોઝિટિવ ટોલેન્સ કસોટી આપે છે.
$II$ એ ઇનોલ છે જે એસિટોન (કીટોન) માં ટૉટોમેરાઇઝ થાય છે,જે પોઝિટિવ ટોલેન્સ કસોટી આપતું નથી.
$III$ એ ઇનોલ છે જે આલ્ડિહાઇડ (સાયક્લોહેક્સેનકાર્બાલ્ડિહાઇડ) માં ટૉટોમેરાઇઝ થાય છે,જે પોઝિટિવ ટોલેન્સ કસોટી આપે છે.
$IV$ એ હેમિયાસેટલ છે,જે બેઝની હાજરીમાં તેના ઓપન-ચેઇન આલ્ડિહાઇડ સ્વરૂપ સાથે સંતુલનમાં રહે છે,તેથી તે પોઝિટિવ ટોલેન્સ કસોટી આપે છે.
તેથી,માત્ર સંયોજન $II$ સિલ્વર મિરર બનાવતું નથી.

(C) એસીટોનની સેમિકાર્બાઝાઈડ સાથેની પ્રક્રિયાથી એસીટોન સેમિકાર્બાઝોન અને પાણી ઉત્પન્ન થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $(CH_3)_2C=O + H_2N-NH-CONH_2 \rightarrow (CH_3)_2C=N-NH-CONH_2 + H_2O$.
એસીટોન સેમિકાર્બાઝોન,$(CH_3)_2C=N-NH-CONH_2$ ના બંધારણમાં,આપણે નાઈટ્રોજન પરમાણુઓની ગણતરી કરી શકીએ છીએ:
$1$. એક નાઈટ્રોજન પરમાણુ $C=N$ સમૂહમાં છે.
$2$. એક નાઈટ્રોજન પરમાણુ $-NH-$ સમૂહમાં છે.
$3$. એક નાઈટ્રોજન પરમાણુ $-NH_2$ સમૂહમાં છે.
તેથી,એસીટોન સેમિકાર્બાઝોનના એક અણુમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $3$ છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા આંતર-આણ્વીય આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન છે.
$1$. બેઇઝ $(KOH)$ કીટોન સમૂહમાંથી $\alpha$-હાઇડ્રોજન દૂર કરીને એનોલેટ બનાવે છે.
$2$. આ એનોલેટ આલ્ડિહાઇડ સમૂહના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જેનાથી ચક્રીય $\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન બને છે.
$3$. ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ ($H^+, \Delta$ દ્વારા ઉદ્દીપિત) થવાથી $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન બને છે.
$4$. પરિણામી નીપજ એક સ્પાયરો-સંયોજન છે જેમાં સાયક્લોહેક્સેનોન રિંગ સાયક્લોહેક્સેન રિંગ સાથે જોડાયેલી છે.

(D) $1$. $NaOH$ ની હાજરીમાં $5,5$-ડાયમિથાઈલસાયક્લોપેન્ટેનોનની $CH_3CHO$ સાથેની પ્રક્રિયા એ આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા છે,જે $\beta$-હાઇડ્રોક્સી કીટોન મધ્યવર્તી નીપજ આપે છે.
$2$. આ મધ્યવર્તી નીપજમાં $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપ હોય છે,જે આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા માટે સક્રિય છે.
$3$. $I_2/NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા કરે છે,જે $CH_3CH(OH)-$ ગ્રુપને કાર્બોક્સિલેટ ગ્રુપ $(-COO^-Na^+)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે અને $CHI_3$ (પીળો અવક્ષેપ) ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. ત્યારબાદ કાર્બોક્સિલેટ ધરાવતા ફિલ્ટ્રેટને $HCl$ સાથે એસિડિફાઇડ કરવામાં આવે છે જેથી અંતિમ નીપજ $'X'$ મળે છે,જે $5,5$-ડાયમિથાઈલ-$2$-ઓક્સોસાયક્લોપેન્ટેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.

(A) આ પ્રક્રિયામાં $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોન (બ્યુટ-$3$-ઈન-$2$-ઓન) માં ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_2H_5MgBr)$ નો ઉમેરો થાય છે.
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો સામાન્ય રીતે $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કીટોનના કાર્બોનિલ સમૂહ પર $1,2$-ઉમેરો કરીને એલાઈલિક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
પગલું $1$: $C_2H_5MgBr$ માંથી ઇથાઇલ સમૂહ $(C_2H_5^-)$ કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જે આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
પગલું $2$: ત્યારબાદ $H_2O$ સાથે પ્રોટોનેશન કરવાથી એલાઈલિક આલ્કોહોલ,$3$-મિથાઈલપેન્ટ-$1$-ઈન-$3$-ઓલ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$3$-મિથાઈલપેન્ટ-$1$-ઈન-$3$-ઓલને અનુરૂપ બંધારણ એ સાચી મુખ્ય નીપજ છે.

(D) બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_{6}H_{5}CN)$ ની એક સમતુલ્ય મિથાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(CH_{3}MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_{3}O^{+})$ નીચે મુજબ થાય છે:
$1$. નાઈટ્રાઈલ સમૂહના કાર્બન પર $CH_{3}^{-}$ નો ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો ઈમાઈન મેગ્નેશિયમ ક્ષાર મધ્યવર્તી બનાવે છે: $C_{6}H_{5}C(CH_{3})=NMgBr$.
$2$. આ મધ્યવર્તીનું જળવિભાજન એસિટોફેનોન $(C_{6}H_{5}COCH_{3})$ અને એમોનિયા $(NH_{3})$ આપે છે.
$3$. એસિટોફેનોનમાં ફિનાઈલ રિંગ સાથે જોડાયેલ એસિટાઈલ સમૂહ $(CH_{3}CO-)$ હોય છે. જે સંયોજનોમાં હાઈડ્રોજન અથવા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ $CH_{3}CO-$ સમૂહ હોય,તે $I_{2}/NaOH$ સાથે હકારાત્મક આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.

(D) $2,4-$ડાયનાઈટ્રોફિનાઈલહાઈડ્રાઝીન $(2,4-DNP)$ કસોટી એ કાર્બોનિલ સંયોજનો (આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન) ને ઓળખવા માટે વપરાતી લાક્ષણિક પ્રતિક્રિયા છે.
$2,4-DNP$ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનના કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2,4-$ડાયનાઈટ્રોફિનાઈલહાઈડ્રાઝોનનો સ્ફટિકમય નારંગી અથવા પીળો અવક્ષેપ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$A$. ઈથાઈલ બેન્ઝોએટ એ એસ્ટર છે.
$B$. સેલિસિલિક એસિડ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$C$. ઈથાઈલ સેલિસિલેટ એ એસ્ટર છે.
$D$. એસીટોફિનોન એ કીટોન છે.
માત્ર એસીટોફિનોનમાં કાર્બોનિલ સમૂહ હોવાથી,તે $2,4-DNP$ કસોટીમાં હકારાત્મક પરિણામ આપશે.

(B) $1$. પ્રથમ પગલું ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા છે જ્યાં બેન્ઝીન $CO$ અને $HCl$ સાથે નિર્જલીય $AlCl_3/CuCl$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરીને $A$ બનાવે છે,જે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ છે.
$2$. બીજું પગલું બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(A)$ અને કીટોન $(B)$ વચ્ચે બેઝ $(OH^-)$ ની હાજરીમાં ક્લેસન-શ્મિટ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા છે,જે ચાલકોન $(C_6H_5-CH=CH-CO-C_6H_5)$ બનાવે છે.
$3$. ચાલકોનના નિર્માણ માટે,કીટોન $B$ એ એસીટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ હોવું જોઈએ.
$4$. તેથી,પદાર્થ $B$ એ એસીટોફિનોન છે.

(C) કાર્બોનિલ સંયોજનોની પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$(a).$ સાયનોહાઇડ્રિન એ કાર્બોનિલ સંયોજનોની $HCN$ $(iv)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી બને છે.
$(b).$ એસિટલ એ આલ્ડીહાઈડની શુષ્ક $HCl$ ની હાજરીમાં આલ્કોહોલ $(iii)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી બને છે.
$(c).$ શિફ બેઝ એ કાર્બોનિલ સંયોજનોની પ્રાથમિક એમાઈન $(RNH_2)$ $(ii)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી બને છે.
$(d).$ ઓક્સાઈમ એ કાર્બોનિલ સંયોજનોની હાઈડ્રોક્સિલ એમાઈન $(NH_2OH)$ $(i)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી બને છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)$ છે.

(D) સમાન આણ્વીય દળ ધરાવતા સંયોજનો માટે ઉત્કલનબિંદુનો ક્રમ: આલ્કોહોલ > આલ્ડિહાઇડ/કીટોન > હાઇડ્રોકાર્બન.
વિધાન $I$ સાચું છે: આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન ધ્રુવીય કાર્બોનિલ સમૂહ ધરાવે છે,જે ડાયપોલ-ડાયપોલ આંતરક્રિયા તરફ દોરી જાય છે,જે હાઇડ્રોકાર્બનમાં જોવા મળતા નિર્બળ લંડન ડિસ્પરશન બળો કરતા મજબૂત હોય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: આલ્કોહોલમાં આંતરઆણ્વીય $H$-બંધ હોય છે,જે આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનમાં હાજર ડાયપોલ-ડાયપોલ આંતરક્રિયા કરતા નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત હોય છે,જેના પરિણામે આલ્કોહોલનું ઉત્કલનબિંદુ ઊંચું હોય છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.

(A) એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ અને $2-$પેન્ટેનોન $(CH_3COCH_2CH_2CH_3)$ વચ્ચે મંદ $NaOH$ ની હાજરીમાં અને ગરમ કરવાથી થતી પ્રક્રિયા એ ક્રોસ-આલ્ડોલ કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા છે.
એસિટોન પાસે બે સમાન $\alpha-$હાઇડ્રોજન છે,જ્યારે $2-$પેન્ટેનોન પાસે બે પ્રકારના $\alpha-$હાઇડ્રોજન ($C-1$ અને $C-3$ પર) છે.
એસિટોન અને $2-$પેન્ટેનોનના સેલ્ફ-આલ્ડોલ ઉત્પાદનો પણ બની શકે છે.
વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ ઉત્પાદન માટે એવી રચનાની જરૂર છે જે આપેલ પરિસ્થિતિઓમાં આ બે ચોક્કસ કીટોન્સના કન્ડેન્સેશનથી મેળવી શકાતી નથી,કારણ કે તેના માટે અલગ કાર્બન માળખા અથવા પ્રારંભિક પદાર્થોની જરૂર પડે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ માં આપેલી રચના બનતી નથી.