A Brief Account of Evolution Questions in Gujarati

(D) $Ordovician$ સમયગાળાને ઘણીવાર 'અપૃષ્ઠવંશીઓનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન,દરિયાઈ જીવનમાં નોંધપાત્ર વિવિધતા જોવા મળી હતી.
દરિયાઈ લીલ,ખાસ કરીને લીલી લીલ,$Ordovician$ સમયગાળા દરમિયાન છીછરા સમુદ્રોમાં મોટા પાયે વિકસી હતી,જે દરિયાઈ જીવાવરણની પ્રાથમિક ઉત્પાદકતામાં ફાળો આપે છે.

(D) કીટકો એ ઉડવાની ક્ષમતા વિકસાવનાર પ્રથમ પ્રાણીઓ હતા. તેઓ આશરે $350$ મિલિયન વર્ષો પહેલા કાર્બોનિફેરસ સમયગાળા દરમિયાન અશ્મિભૂત રેકોર્ડમાં જોવા મળ્યા હતા,જે પક્ષીઓ,ચામાચીડિયા (સસ્તન પ્રાણીઓ) અથવા ટેરોસોર (ગરોળી/સરીસૃપ) એ ઉડાન વિકસાવી તે પહેલાં ઘણો લાંબો સમય હતો.

(C) પૂર્વજ ઉભયજીવીઓ એવા ચતુષ્પાદ હતા જેનો ઉદવિકાસ $Palaeozoic$ યુગના $Devonian$ સમયગાળા દરમિયાન થયો હતો.
તેઓ $Stegocephalia$ (પ્રારંભિક લેબિરિન્થોડોન્ટ્સ) માંથી ઉતરી આવ્યા હતા,જે લોબ-ફિન્ડ માછલીઓના પૂર્વજો હતા.

(B) $Mesozoic$ યુગને 'સરીસૃપોનો યુગ' અથવા 'સરીસૃપોનો સુવર્ણ યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ યુગ દરમિયાન,ડાયનાસોર સહિતના સરીસૃપો પૃથ્વી પર પ્રભુત્વ ધરાવતા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા,જેઓનો ખૂબ જ વિકાસ અને વિવિધતા જોવા મળી હતી.

(C) મોટાભાગના ડાયનાસોર $Mesozoic$ યુગના $Cretaceous$ સમયગાળાના અંતમાં લુપ્ત થઈ ગયા હતા. આ સામૂહિક વિલુપ્તિની ઘટના મુખ્યત્વે એક વિશાળ એસ્ટરોઇડની અથડામણ અને જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિઓને આભારી માનવામાં આવે છે.

(A) પ્રખ્યાત જીવવિજ્ઞાની થોમસ હેનરી હક્સલીએ પક્ષીઓને 'ગ્લોરિફાઇડ રેપ્ટાઇલ્સ' (મહિમાવંત સરીસૃપો) તરીકે વર્ણવ્યા છે.
આ વિધાન ઉત્ક્રાંતિના પુરાવાઓ પર આધારિત છે કે પક્ષીઓ સરીસૃપો સાથે ઘણા શારીરિક અને દેહધાર્મિક લક્ષણો ધરાવે છે,જેમ કે તેમના પગ પર ભીંગડાની હાજરી અને તેમના ઈંડાની રચના,જે સૂચવે છે કે પક્ષીઓનો વિકાસ સરીસૃપ પૂર્વજોમાંથી થયો છે.

(B) સસ્તન પ્રાણીઓનો ઉદ્ભવ $Mesozoic$ યુગના $Triassic$ સમયગાળા દરમિયાન સરીસૃપોમાંથી થયો હતો. આ સમયગાળો સસ્તન પ્રાણીઓના પૂર્વજોના સરીસૃપોમાંથી ઉદભવની શરૂઆત દર્શાવે છે.

(A) $Mesozoic$ યુગને 'સરીસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ યુગ દરમિયાન,સસ્તન પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓનો ઉદ્ભવ તેમના સરીસૃપ પૂર્વજોમાંથી થયો હતો. ખાસ કરીને,પ્રથમ સસ્તન પ્રાણીઓ ટ્રાયસિક સમયગાળામાં અને પ્રથમ પક્ષીઓ જ્યુરાસિક સમયગાળામાં દેખાયા હતા,જે બંને $Mesozoic$ યુગ હેઠળ આવે છે.

(B) મેસોઝોઇક યુગને ઘણીવાર 'સરીસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ યુગ ત્રણ સમયગાળામાં વહેંચાયેલો છે: ટ્રાયસિક,જ્યુરાસિક અને ક્રિટેશિયસ.
ક્રિટેશિયસ સમયગાળા દરમિયાન,સરીસૃપો,ખાસ કરીને ડાયનાસોર,આ સમયગાળાના અંતે તેમના સામૂહિક વિલુપ્તતા પહેલા વર્ચસ્વની ટોચ પર હતા.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ક્રિટેશિયસ સમયગાળો સાચો જવાબ છે.

(C) પૃથ્વીના ભૂસ્તરીય ઇતિહાસમાં,$Jurassic$ (જુરાસિક) સમયગાળો ડાયનાસોરના પ્રભુત્વ સાથે સંકળાયેલો છે. આ સમય દરમિયાન,પ્રથમ પક્ષીઓ (જેમ કે $Archaeopteryx$) નાના થેરોપોડ ડાયનાસોરમાંથી વિકસિત થયા હતા. સસ્તન પ્રાણીઓનો ઉદ્ભવ $Triassic$ (ટ્રાયસિક) સમયગાળામાં થયો હતો,પરંતુ $Jurassic$ અને ત્યારબાદના સમયગાળામાં તેમનું નોંધપાત્ર વૈવિધ્યકરણ જોવા મળ્યું હતું. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Jurassic$ સમયગાળો આ જૂથોના પ્રારંભિક ઉદભવ અને વિકાસ માટે સૌથી યોગ્ય સમય છે.

(B) પેલેઓઝોઇક યુગને ઘણીવાર 'માછલીઓનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે આ સમયગાળા દરમિયાન માછલીઓ પ્રભુત્વ ધરાવતા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
- આ યુગની શરૂઆત કેમ્બ્રિયન વિસ્ફોટ સાથે થઈ હતી અને તેમાં દરિયાઈ અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં વિવિધતા અને પ્રારંભિક માછલીઓનો ઉદય જોવા મળ્યો હતો.
- ડેવોનિયન સમયગાળા સુધીમાં,માછલીઓ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનો સૌથી વધુ અને વૈવિધ્યસભર સમૂહ બની ગઈ હતી.
- મેસોઝોઇક યુગમાં સરીસૃપોનું પ્રભુત્વ હતું,જ્યારે સેનોઝોઇક યુગમાં પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓનું વર્ચસ્વ વધ્યું હતું.

(D) સરીસૃપો એ પ્રથમ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા જે જમીન પરના જીવન માટે સંપૂર્ણપણે અનુકૂલિત થયા હતા. મુખ્ય ઉત્ક્રાંતિગત નવીનતા જેણે તેમને $100$ મિલિયન વર્ષો સુધી પાર્થિવ વાતાવરણ પર પ્રભુત્વ જમાવવાની મંજૂરી આપી તે એમ્નિઓટિક ઈંડાનો વિકાસ હતો. આ ઈંડામાં રક્ષણાત્મક કવચ હોય છે જે પાણીના નુકસાન (સૂકાઈ જવાથી) ને અટકાવે છે અને ગર્ભને બાહ્ય પાણીના સ્ત્રોતોથી સ્વતંત્ર રીતે,એક સ્વનિર્ભર જલીય વાતાવરણમાં વિકાસ પામવાની મંજૂરી આપે છે. આ અનુકૂલને ઉભયજીવીઓથી વિપરીત,સરીસૃપોને પ્રજનન માટે પાણીમાં પાછા ફરવાની જરૂરિયાતમાંથી મુક્ત કર્યા.

(B) પ્રથમ પૃષ્ઠવંશીઓ,જે જડબા વગરની માછલીઓ (ઓસ્ટ્રાકોડર્મ્સ) હતા,તે $Palaeozoic$ યુગના $Ordovician$ સમયગાળા દરમિયાન દેખાયા હતા.
આ આદિમ પૃષ્ઠવંશીઓ અપૃષ્ઠવંશી પૂર્વજોમાંથી વિકસિત થયા હતા અને પૃથ્વી પરના જીવનના ઇતિહાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થયા હતા.

(A) $Cenozoic$ યુગને 'સસ્તન પ્રાણીઓનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે આ સમયગાળા દરમિયાન સસ્તન પ્રાણીઓમાં નોંધપાત્ર વિવિધતા જોવા મળી હતી અને તેઓ મુખ્ય ભૂચર પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ બન્યા હતા.
વધુમાં,આ યુગમાં આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ (આધુનિક વનસ્પતિઓ) નો ઝડપી વિકાસ થયો અને તેઓએ અગાઉના યુગની અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું સ્થાન લીધું.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(C) ઉત્ક્રાંતિને ક્રમિક પેઢીઓ દરમિયાન જૈવિક વસ્તીના આનુવંશિક લક્ષણોમાં થતા ક્રમિક ફેરફારોની પ્રક્રિયા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. તેમાં સજીવો સમય જતાં કેવી રીતે બદલાયા છે તેનો ઐતિહાસિક રેકોર્ડ (ફાયલોજેની) અને આ ફેરફારોને ચલાવતા વિકાસ અને ભિન્નતાની પદ્ધતિઓ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ સૌથી વ્યાપક વ્યાખ્યા છે કારણ કે તેમાં ઐતિહાસિક પાસા અને ભિન્નતાઓ સાથેના વિકાસાત્મક ફેરફારો બંનેનો સમાવેશ થાય છે.

(C) ફાયલોજેની (Phylogeny) એટલે કોઈ જાતિ અથવા સજીવોના સમૂહનો ઉત્ક્રાંતિનો ઇતિહાસ અને તેમના સંબંધો.
ઓન્ટોજેની (Ontogeny) એટલે ફલનથી લઈને પરિપક્વતા સુધીના વ્યક્તિગત સજીવના વિકાસનો ઇતિહાસ.
બાયોજેની (Biogeny) શબ્દનો ઉપયોગ ક્યારેક જીવનની ઉત્પત્તિ દર્શાવવા માટે થાય છે,અને એપિજેની (Epigeny) એ ઉત્ક્રાંતિ જીવવિજ્ઞાનમાં પ્રમાણિત શબ્દ નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(C) અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનો ઉદભવ અને વિવિધતા,ખાસ કરીને વિવિધ દરિયાઈ અપૃષ્ઠવંશી સમુદાયોનું આગમન,$Palaeozoic$ યુગના સૌથી પ્રથમ સમયગાળા એવા કેમ્બ્રિયન સમયગાળા દરમિયાન થયું હતું. આ ઘટનાને ઘણીવાર 'કેમ્બ્રિયન વિસ્ફોટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સૌથી જૂના સરીસૃપોનો ઉદ્ભવ $Carboniferous$ (કાર્બોનિફેરસ) સમયગાળા દરમિયાન થયો હતો. આ સમય દરમિયાન,પૃથ્વીનું વાતાવરણ ગરમ અને ભેજવાળું હતું,જે વિશાળ દલદલી જંગલોના વિકાસ માટે અનુકૂળ હતું. આ પરિસ્થિતિઓ પ્રારંભિક ચતુષ્પાદીઓ (tetrapods) ના સરીસૃપોમાં રૂપાંતર માટે અનુકૂળ હતી. સરીસૃપો એ પ્રથમ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા જેઓ એમ્નિઓટિક ઈંડાના વિકાસને કારણે પ્રજનન માટે જલીય વાતાવરણથી સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર થયા હતા.

(A) પ્રથમ સસ્તન પ્રાણીઓ $Mesozoic$ યુગના $Triassic$ સમયગાળા દરમિયાન સસ્તન જેવા સરીસૃપોમાંથી વિકસિત થયા હતા. આ પ્રારંભિક સસ્તન પ્રાણીઓ નાના,છછૂંદર જેવા જીવો હતા. તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) $Mesozoic$ યુગને ઘણીવાર સરીસૃપોનો યુગ કહેવામાં આવે છે.
$Mesozoic$ યુગના સમયગાળાઓમાં,$Jurassic$ સમયગાળો ડાયનાસોર (વિશાળ સરીસૃપો) ના સુવર્ણ યુગ તરીકે પ્રખ્યાત છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન,ડાયનાસોર પૃથ્વી પરના પ્રભુત્વ ધરાવતા ભૂચર પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.

(A) પ્રોટોથેરિયન્સ (મોનોટ્રીમ્સ) એ જીવંત સસ્તન પ્રાણીઓનું સૌથી આદિમ જૂથ છે.
ઉદવિકાસીય જીવવિજ્ઞાન સૂચવે છે કે સસ્તન પ્રાણીઓનો ઉદભવ સરીસૃપ જેવા સસ્તન પ્રાણીઓના જૂથમાંથી થયો છે,જેને $Synapsids$ (ખાસ કરીને $Cynodonts$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,પ્રોટોથેરિયન્સ,જે સસ્તન પ્રાણીઓની સૌથી જૂની વંશાવળી છે,તેઓ આ સરીસૃપ પૂર્વજો સાથે સીધો ઉદવિકાસીય સંબંધ ધરાવે છે.

(B) $Mesozoic$ યુગને 'સરીસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ યુગ દરમિયાન,સરીસૃપો જમીન પરના સૌથી પ્રભાવી અને વિપુલ પ્રમાણમાં જોવા મળતા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
તેઓ વિવિધ સ્વરૂપોમાં વિકસ્યા હતા,જેમાં ડાયનાસોરનો સમાવેશ થાય છે,જે $Triassic$,$Jurassic$ અને $Cretaceous$ સમયગાળા દરમિયાન ખૂબ જ વિકસ્યા હતા.

(B) પૃષ્ઠવંશીઓના ઉદવિકાસના ઇતિહાસ મુજબ,પક્ષીઓ $(Aves)$ અને સસ્તન પ્રાણીઓનો ઉદવિકાસ સરીસૃપ પૂર્વજોમાંથી થયો છે. ખાસ કરીને,એવું માનવામાં આવે છે કે પક્ષીઓ નાના,દ્વિપાદી,માંસાહારી ડાયનાસોર (જે સરીસૃપોનો એક સમૂહ છે) માંથી ઉતરી આવ્યા છે.

(B) ઘોડાનું ઉત્ક્રાંતિ એ મેક્રો-ઇવોલ્યુશનનું એક સુવ્યવસ્થિત ઉદાહરણ છે.
$Eohippus$ (જેને $Hyracotherium$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને ઘોડાના ઉત્ક્રાંતિવાદમાં સૌથી જૂના જાણીતા પૂર્વજ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ઇઓસીન યુગ દરમિયાન જીવતું હતું અને તે કૂતરાના કદનું નાનું પ્રાણી હતું,જેને અનેક આંગળીઓ હતી.
$Eohippus$ પછી,ઉત્ક્રાંતિના ક્રમમાં $Mesohippus$,$Merychippus$,$Pliohippus$ અને અંતે આધુનિક પ્રજાતિ $Equus$ નો સમાવેશ થાય છે.

(D) ડાયનાસોરની ઉત્પત્તિ $Mesozoic$ (મેસોઝોઈક) યુગ દરમિયાન થઈ હતી.
આ યુગને ઘણીવાર 'સરીસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Mesozoic$ યુગને ત્રણ ગાળામાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: $Triassic$ (ટ્રાયસિક),$Jurassic$ (જુરાસિક) અને $Cretaceous$ (ક્રિટેસિયસ).
ડાયનાસોર સૌપ્રથમ $Triassic$ ગાળામાં દેખાયા હતા અને $Jurassic$ તથા $Cretaceous$ ગાળા દરમિયાન તેઓ પ્રભુત્વ ધરાવતા હતા.

(C) પ્રથમ ઉભયજીવીઓનો ઉદવિકાસ $Devonian$ સમયગાળા દરમિયાન લોબ-ફિન્ડ માછલીઓમાંથી થયો હતો. આ પૂર્વજ ઉભયજીવીઓ પ્રથમ ચતુષ્પાદ (tetrapods) હતા જેણે જલીય પર્યાવરણમાંથી અર્ધ-સ્થલીય પર્યાવરણમાં સ્થળાંતર કર્યું હતું.

(A) જુરાસિક સમયગાળાને ઘણીવાર 'ડાયનાસોરનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન,ડાયનાસોર પૃથ્વી પરના પ્રભુત્વ ધરાવતા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા અને તેઓએ તેમની મહત્તમ વિવિધતા અને સંખ્યા પ્રાપ્ત કરી હતી.

(D) વિશાળકાય સરીસૃપો (ડાયનાસોર) $Cretaceous$ (ક્રિટેશિયસ) સમયગાળા દરમિયાન લુપ્ત થયા હતા.
આ સામૂહિક વિલુપ્તીકરણ મુખ્યત્વે બદલાતી પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ સાથે અનુકૂલન સાધવામાં નિષ્ફળતા,ખોરાકના પુરવઠામાં ઘટાડો,શિકાર અને તેમના ઈંડાઓનો મોટા પાયે નાશ જેવા પરિબળોના સંયોજનને કારણે થયું હતું.

(A) $Mesozoic$ યુગને સરીસૃપોનો યુગ કહેવામાં આવે છે.
ડાયનાસોર આ યુગના વિશાળ સરીસૃપો હતા જેઓ આ સમયગાળા દરમિયાન ખૂબ જ વિકસ્યા હતા.
તેથી,$Mesozoic$ યુગને ડાયનાસોરનો સુવર્ણકાળ માનવામાં આવે છે.

(B) ટ્રાયલોબાઇટ્સની ઉત્પત્તિ આશરે $505-510$ મિલિયન વર્ષો પહેલા $Cambrian$ સમયગાળા દરમિયાન થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
તેઓ $Permian$ સમયગાળા દરમિયાન લુપ્ત થઈ ગયા હતા.

(D) ચાર્લ્સ ડાર્વિને $1871$ માં "The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex" નામનું પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું હતું. આ કૃતિમાં, તેમણે માનવ ઉત્ક્રાંતિ પર કુદરતી પસંદગીનો સિદ્ધાંત લાગુ કર્યો અને જાતીય પસંદગીના ખ્યાલની ચર્ચા કરી હતી.

(B) સસ્તન પ્રાણીઓના પૂર્વજો $Therapsida$ હતા,જે $Permian$ સમયગાળા દરમિયાન વિકસિત થયેલા સિનાપ્સિડ્સનો એક સમૂહ હતો.
આ સજીવોમાં સરીસૃપ અને સસ્તન પ્રાણીઓ વચ્ચેના મધ્યવર્તી લક્ષણો હતા,જે અંતે $Triassic$ સમયગાળા દરમિયાન પ્રથમ સાચા સસ્તન પ્રાણીઓના ઉદભવ તરફ દોરી ગયા.

(B) ટ્રાયલોબાઇટ્સ એ દરિયાઈ સંધિપાદ (arthropods) હતા જે સૌપ્રથમ $Cambrian$ સમયગાળા દરમિયાન દેખાયા હતા અને તે સમયગાળા દરમિયાન ખૂબ જ વિપુલ પ્રમાણમાં જોવા મળતા હતા. તેમને આ સમયગાળા માટેના સૂચક અશ્મિઓ (index fossils) માનવામાં આવે છે.

(B) મેસોઝોઇક યુગને 'સરીસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ યુગ દરમિયાન,સરીસૃપો જમીન પરના મુખ્ય પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
ખાસ કરીને,ડાયનાસોર એ શાસન કરતા સરીસૃપો હતા જેણે ટ્રાયસિક,જ્યુરાસિક અને ક્રીટેસિયસ સમયગાળા દરમિયાન પાર્થિવ નિવસનતંત્રો પર પ્રભુત્વ જમાવ્યું હતું.

(C) પ્રથમ સસ્તન પ્રાણીઓ ટ્રાયસિક કાળ દરમિયાન ઉદ્ભવ્યા હતા,જે આશરે $200$ થી $250$ મિલિયન વર્ષ પહેલાંનો સમયગાળો હતો. ડાયનાસોર પણ ટ્રાયસિક કાળ દરમિયાન જ ઉદ્ભવ્યા હતા અને જુરાસિક તથા ક્રીટેસિયસ કાળ દરમિયાન પૃથ્વી પર તેમનું વર્ચસ્વ હતું. તેથી,સસ્તન પ્રાણીઓ ડાયનાસોરની સાથે જ અસ્તિત્વમાં હતા,જોકે તેઓ કદમાં નાના,નિશાચર અને છછૂંદર જેવા પ્રાણીઓ હતા.

(D) ઉત્ક્રાંતિના ઝાડ જેવા મોડેલમાં (જેને ઘણીવાર ફાયલોજેનેટિક ટ્રી તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે),થડ સામાન્ય પૂર્વજનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. શાખાઓ સમય જતાં અલગ થતી વંશાવળીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ શાખાઓના સૌથી ઉપરના છેડા તે પ્રજાતિઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે વર્તમાન સમય સુધી ટકી રહી છે,એટલે કે હાલમાં જીવંત પ્રજાતિઓ.

(A) સસ્તન પ્રાણીઓના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ મુજબ,તેઓ $Therapsids$ તરીકે ઓળખાતા સસ્તન જેવા સરીસૃપોના જૂથમાંથી ઉતરી આવ્યા છે.
$Therapsids$ એ $Synapsids$ નું એક જૂથ હતું જે $Permian$ અને $Triassic$ સમયગાળા દરમિયાન અસ્તિત્વમાં હતું.
સમય જતાં,આ સજીવોમાં સસ્તન પ્રાણીઓના લક્ષણો જેવા કે વિભેદિત દાંત,ગૌણ તાળવું અને જડબાના બંધારણમાં ફેરફારો વિકસ્યા,જે અંતે આધુનિક સસ્તન પ્રાણીઓના ઉદભવ તરફ દોરી ગયા.

(C) ક્રિસ્ટોફર કોલમ્બસે એટલાન્ટિક મહાસાગરની તેની પ્રથમ સફર પૂર્ણ કરી અને $12$ ઓક્ટોબર, $1492$ ના રોજ બહામાસ પહોંચ્યો હતો. આ ઘટનાએ અમેરિકા સાથે યુરોપિયન સંપર્કની શરૂઆત કરી હતી.

(A) ખેતી અથવા વનસ્પતિ ઉછેરની શરૂઆત આશરે $10,000$ વર્ષ પહેલાં થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે,જે નિઓલિથીક યુગ (નવી પાષાણ યુગ તરીકે પણ ઓળખાય છે) ને અનુરૂપ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન,મનુષ્યો શિકારી-સંગ્રહકર્તામાંથી સ્થાયી ખેડૂત બન્યા,જેના કારણે વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓનું પાલતુકરણ શક્ય બન્યું.

(C) ડાયનાસોર $160$ મિલિયન વર્ષોથી વધુ સમય સુધી,મોડા ટ્રાયેસિક યુગથી લઈને ક્રિટેશ્યસ યુગના અંત સુધી પૃથ્વી પર પ્રભુત્વ ધરાવતા સ્થળચર પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા. જે સામૂહિક વિલુપ્તિની ઘટનાને કારણે બિન-પક્ષી ડાયનાસોર લુપ્ત થયા,તે આશરે $66$ મિલિયન વર્ષો પહેલા ક્રિટેશ્યસ યુગના અંતમાં થઈ હતી,જેને $K-Pg$ (ક્રિટેશ્યસ-પેલેઓજીન) વિલુપ્તિ ઘટના તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) રોકી પર્વતમાળાનું નિર્માણ,જેને 'લેરામાઈડ ઓરોજેની' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે મુખ્યત્વે ક્રીટેશિયસ કાળના અંતિમ ભાગમાં શરૂ થયું હતું અને સીનોઝોઈક મહાયુગની શરૂઆત સુધી ચાલુ રહ્યું હતું. જોકે,પર્વતમાળાનું મુખ્ય ઉત્થાન અને અંતિમ ઘડતર સીનોઝોઈક મહાયુગ દરમિયાન થયું હતું. તેથી,આ નિર્માણ સીનોઝોઈક મહાયુગ સાથે સંકળાયેલું છે.

(A) સજીવોના સમૂહ અથવા જાતિના ઉદ્દવિકાસીય ઈતિહાસ અને તેમના સંબંધોને $Phylogeny$ (જાતિવિકાસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Ontogeny$ (વ્યક્તિગત વિકાસ) એ વ્યક્તિગત સજીવના ફલનથી લઈને પરિપક્વતા સુધીના વિકાસનો ઈતિહાસ દર્શાવે છે.
$Paleontology$ (અશ્મિ વિદ્યા) એ અશ્મિઓનો અભ્યાસ છે.
$Ancestry$ (પૂર્વજતા) એ સજીવની વંશાવળી અથવા ઉતરી આવવાની પ્રક્રિયા છે.
તેથી,ઉદ્દવિકાસીય ઈતિહાસ માટે સાચો શબ્દ $Phylogeny$ છે.

(A) મેસોઝોઈક મહાયુગને 'સરિસૃપોનો યુગ' કહેવામાં આવે છે.
મેસોઝોઈક મહાયુગના જુરાસીક સમયગાળા દરમિયાન,અનાવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓ પ્રભાવી હતી.
આ સમયગાળા દરમિયાન પ્રથમ પક્ષીઓ (દા.ત.,$Archaeopteryx$) પણ જોવા મળ્યા હતા.
તેથી,વિકલ્પ $A$ એ જુરાસીક સમયગાળાનું સાચું વર્ણન છે.

(D) $ \text{મેસોઝોઈક મહાયુગ} $ ને $ \text{સરીસૃપોનો યુગ} $ અથવા $ \text{ડાયનોસોરનો સુવર્ણયુગ} $ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
આ મહાયુગ આશરે $ 252 $ થી $ 66 $ મિલિયન વર્ષ પહેલાંનો સમયગાળો ધરાવે છે।
તેને ત્રણ કાળમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: $ \text{ટ્રાયસિક} $, $ \text{જુરાસિક} $ અને $ \text{ક્રિટેશિયસ} $।
આ સમયગાળા દરમિયાન ડાયનોસોર પૃથ્વી પરના પ્રભાવી જમીન પરના પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા।

(C) ડાયનોસોર મેસોઝોઇક યુગ દરમિયાન $165$ મિલિયન વર્ષોથી વધુ સમય માટે પૃથ્વી પર પ્રભુત્વ ધરાવતા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
તેઓ સૌપ્રથમ ટ્રાયસિક સમયગાળા દરમિયાન દેખાયા હતા,જુરાસિક સમયગાળા દરમિયાન તેમની વિવિધતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો અને અંતે ક્રિટેશિયસ સમયગાળાના અંતે,આશરે $66$ મિલિયન વર્ષો પહેલા તેઓ લુપ્ત થઈ ગયા હતા.
આ સામૂહિક વિલુપ્તિની ઘટનાનું મુખ્ય કારણ વિશાળ ઉલ્કાપિંડનું અથડાવું અને જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિઓ માનવામાં આવે છે,જેના કારણે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ભારે ફેરફાર થયો હતો.

(A) માનવ ઉત્ક્રાંતિના સમયરેખા મુજબ,ખેતીવાડી અને માનવ વસાહતની શરૂઆત આશરે $10,000$ વર્ષ પહેલાં થઈ હતી. આ સમયગાળો પેલેઓલિથિક (પુરાતન પાષાણ) યુગમાંથી નિયોલિથિક (નૂતન પાષાણ) યુગમાં સંક્રમણ દર્શાવે છે,જ્યાં મનુષ્યોએ છોડ અને પ્રાણીઓને પાળવાનું શરૂ કર્યું હતું,જે સ્થાયી જીવન તરફ દોરી ગયું.

(B) $Cenozoic$ (કોએનોઝોઈક) યુગને 'સસ્તન પ્રાણીઓનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Mesozoic$ (મેસોઝોઈક) યુગના અંતે ડાયનાસોરના લુપ્ત થયા પછી,સસ્તન પ્રાણીઓએ ઝડપી અનુકૂલિત પ્રસરણ (adaptive radiation) દર્શાવ્યું અને તેઓ પૃથ્વી પરના મુખ્ય પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ બન્યા.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) $ \text{Devonian period} $ (ડેવોનીઅન અવધિ) ને $ \text{Golden Age of Fishes} $ (મત્સ્યોનો સુવર્ણયુગ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન પ્લેકોડર્મ્સ, કાસ્થિમત્સ્ય અને અસ્થિમત્સ્ય જેવા માછલીઓના વિવિધ સમૂહોમાં મોટા પાયે વિવિધતા જોવા મળી હતી અને તેમની સંખ્યામાં ખૂબ જ વધારો થયો હતો.

(C) $Cenozoic$ (કોએનોઝોઈક) યુગને સસ્તનો અને પક્ષીઓના યુગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ યુગની શરૂઆત $Mesozoic$ (મેસોઝોઈક) યુગના અંતે થયેલ સામૂહિક વિલુપ્તિની ઘટના બાદ આશરે $66$ મિલિયન વર્ષો પહેલા થઈ હતી. $Cenozoic$ યુગ દરમિયાન,સસ્તનો અને પક્ષીઓએ નોંધપાત્ર અનુકૂલિત પ્રસરણ અને વિવિધતા દર્શાવી હતી,જેના કારણે તેઓ પૃથ્વી પરના પ્રભાવી પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ બન્યા હતા.

(D) $Mesozoic$ મહાયુગને ત્રણ ગાળામાં વહેંચવામાં આવે છે: $Triassic$,$Jurassic$ અને $Cretaceous$. આ યુગ દરમિયાન સરિસૃપો પૃથ્વી પર પ્રભુત્વ ધરાવતા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા,તેથી તેને 'સરિસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઉભયજીવીઓ $Carboniferous$ ગાળામાં પ્રભુત્વ ધરાવતા હતા,જ્યારે 'મત્સ્યોનો યુગ' $Devonian$ ગાળાને કહેવામાં આવે છે. આદિ માનવો $Cenozoic$ મહાયુગ દરમિયાન ઘણા સમય પછી અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતા.