Oxidation number and Oxidation state Questions in Gujarati

(C) $N_2H_4$ માં $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે.
$N_2H_4$ માં બે $N$ પરમાણુઓનો કુલ ઓક્સિડેશન આંક $= 2 \times (-2) = -4$ થાય.
જ્યારે $N_2H_4$ એ $10 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે,ત્યારે $Y$ માં બે $N$ પરમાણુઓનો કુલ ઓક્સિડેશન આંક $-4 + 10 = +6$ થાય છે.
તેથી,$Y$ માં એક $N$ પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક $= \frac{+6}{2} = +3$ થાય.

(C) આ સંયોજનોમાં આયોડિન $(x)$ નો ઓક્સિડેશન આંક ગણવા માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે. $H$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+ 1$ અને $O$ નો $- 2$ છે.
$HIO_4$ માટે: $1 + x + 4(- 2) = 0 \implies 1 + x - 8 = 0 \implies x = + 7$.
$H_3IO_5$ માટે: $3(1) + x + 5(- 2) = 0 \implies 3 + x - 10 = 0 \implies x = + 7$.
$H_5IO_6$ માટે: $5(1) + x + 6(- 2) = 0 \implies 5 + x - 12 = 0 \implies x = + 7$.
આમ,ત્રણેય સંયોજનોમાં આયોડિનના ઓક્સિડેશન આંક $+ 7, + 7, + 7$ છે.

(A) $1$. $S_8$ માટે: તે સલ્ફરનું તત્વ સ્વરૂપ હોવાથી,તેનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
$2$. $S_2F_2$ માટે: ધારો કે $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. $F$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે. તેથી,$2x + 2(-1) = 0$,જે $2x = 2$ આપે છે,એટલે કે $x = +1$.
$3$. $H_2S$ માટે: ધારો કે $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. $H$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે. તેથી,$2(+1) + x = 0$,જે $2 + x = 0$ આપે છે,એટલે કે $x = -2$.
આમ,ઓક્સિડેશન આંક $0, +1, -2$ છે.

(A) ઇલેક્ટ્રોનના સ્થાનાંતરની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુના ઓક્સિડેશન આંક $(O.N.)$ માં થતો ફેરફાર ગણીએ છીએ.
વિકલ્પ $A$ માટે: $MnO_4^-$ માં $Mn$ નો $O.N.$ $+7$ છે અને $Mn^{2+}$ માં તે $+2$ છે. તફાવત $|7 - 2| = 5$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $CrO_4^{2-}$ માં $Cr$ નો $O.N.$ $+6$ છે અને $Cr^{3+}$ માં તે $+3$ છે. તફાવત $3$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
વિકલ્પ $C$ માટે: $MnO_4^{2-}$ માં $Mn$ નો $O.N.$ $+6$ છે અને $MnO_2$ માં $Mn$ નો $O.N.$ $+4$ છે. તફાવત $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
વિકલ્પ $D$ માટે: $Cr_2O_7^{2-}$ માં $Cr$ નો $O.N.$ $+6$ છે અને $Cr^{3+}$ માં તે $+3$ છે. અહીં બે $Cr$ પરમાણુ હોવાથી,કુલ ફેરફાર $2 \times (6 - 3) = 6$ ઇલેક્ટ્રોન થાય છે.
આમ,$5$ ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર દર્શાવતી પ્રક્રિયા $MnO_4^- \to Mn^{2+}$ છે.

(D) $PO_4^{3-}$ માટે: ધારો કે $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. તેથી $x + 4(-2) = -3$,જે $x - 8 = -3$ આપે છે,તેથી $x = +5$.
$SO_4^{2-}$ માટે: ધારો કે $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. તેથી $x + 4(-2) = -2$,જે $x - 8 = -2$ આપે છે,તેથી $x = +6$.
$Cr_2O_7^{2-}$ માટે: ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. તેથી $2x + 7(-2) = -2$,જે $2x - 14 = -2$ આપે છે,તેથી $2x = 12$,અને $x = +6$.
આમ,ઓક્સિડેશન આંક $+5, +6, +6$ છે.

(C) $CrO_6$ એ ક્રોમિયમનું પેરોક્સાઇડ વ્યુત્પન્ન છે.
આ બંધારણમાં,$Cr$ એ બે પેરોક્સાઇડ લિંકેજ $(-O-O-)$ અને એક દ્વિ-બંધિત ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલું છે,અથવા વધુ સચોટ રીતે,તે બટરફ્લાય બંધારણ છે જેમાં $Cr$ એ $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
ક્રોમિયમની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+6$ હોવાથી,તે $CrO_6$ માં આ અવસ્થા જાળવી રાખે છે.

(A) ઓક્સિડેશન આંકના ઘટતા ક્રમને શોધવા માટે,આપણે દરેક સંયોજનમાં નાઈટ્રોજન $(N)$ નો ઓક્સિડેશન આંક ગણીએ છીએ:
$1$. $HNO_{3}$ માં: $1 + x + 3(-2) = 0 \implies x = +5$
$2$. $NO$ માં: $x + (-2) = 0 \implies x = +2$
$3$. $N_{2}$ માં: તત્વના મુક્ત અવસ્થામાં ઓક્સિડેશન આંક $0$ હોય છે.
$4$. $NH_{4}Cl$ માં: $x + 4(1) + (-1) = 0 \implies x + 3 = 0 \implies x = -3$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $+5 > +2 > 0 > -3$.
તેથી,સાચો ક્રમ $HNO_{3} > NO > N_{2} > NH_{4}Cl$ છે.

(C) પોટેશિયમ $(K)$ એ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $1$ ની આલ્કલી ધાતુ છે.
તે તેના સંયોજનોમાં હંમેશા $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે.
$K_2O$ (પોટેશિયમ ઓક્સાઇડ) માં $K$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
$K_2O_2$ (પોટેશિયમ પેરોક્સાઇડ) માં $K$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
$KO_2$ (પોટેશિયમ સુપરઓક્સાઇડ) માં $K$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
તેથી,ત્રણેય સંયોજનોમાં પોટેશિયમનો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.

(N/A)
(a) $KI_3$: $I$ નો સરેરાશ ઓક્સિડેશન આંક $-1/3$ છે. ઓક્સિડેશન આંક અપૂર્ણાંક હોઈ શકે નહીં, તેથી આપણે બંધારણ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ:
$K^+ [I-I \leftarrow I]^-$. બે છેડાના $I$ પરમાણુઓનો $O.N.$ $0$ છે અને મધ્યના $I$ પરમાણુનો $O.N.$ $-1$ છે।
(b) $H_2S_4O_6$: $S$ નો સરેરાશ $O.N.$ $+2.5$ છે. $HO_3S-S-S-SO_3H$ બંધારણમાં, બે છેડાના $S$ પરમાણુઓનો $O.N.$ $+5$ છે અને બે મધ્યના $S$ પરમાણુઓનો $O.N.$ $0$ છે।
(c) $Fe_3O_4$: $Fe$ નો સરેરાશ $O.N.$ $+8/3$ છે. $Fe_3O_4$ એક મિશ્ર ઓક્સાઈડ $FeO \cdot Fe_2O_3$ છે, જેમાં એક $Fe$ $+2$ અને બે $Fe$ પરમાણુઓ $+3$ છે।
(d) $CH_3CH_2OH$: $C$ નો સરેરાશ $O.N.$ $-2$ છે. ચોક્કસ રીતે, $CH_3$ કાર્બન $-3$ અને $CH_2OH$ કાર્બન $-1$ છે।
(e) $CH_3COOH$: $C$ નો સરેરાશ $O.N.$ $0$ છે. ચોક્કસ રીતે, $CH_3$ કાર્બન $-3$ અને $COOH$ કાર્બન $+3$ છે।

(A) $(i)$ $H_2SO_5$ માટે: ધારો કે $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. $2(+1) + x + 5(-2) = 0$ $\Rightarrow 2 + x - 10 = 0$ $\Rightarrow x = +8$. જોકે,$S$ નો ઓક્સિડેશન આંક તેના સંયોજકતા ઈલેક્ટ્રોન એટલે કે $6$ થી વધુ ન હોઈ શકે. આ ક્ષતિ એટલા માટે છે કારણ કે $H_2SO_5$ (કેરોનો એસિડ) માં પેરોક્સાઈડ બંધ હોય છે. સાચી રચના $HO-S(=O)_2-O-OH$ છે. દરેક પેરોક્સાઈડ ઓક્સિજનને $-1$ ગણતા: $2(+1) + x + 3(-2) + 2(-1) = 0 \Rightarrow x = +6$.
$(ii)$ $Cr_2O_7^{2-}$ માટે: ધારો કે $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. $2x + 7(-2) = -2$ $\Rightarrow 2x - 14 = -2$ $\Rightarrow 2x = 12$ $\Rightarrow x = +6$. તેની રચના $[O_3Cr-O-CrO_3]^{2-}$ છે,જેમાં દરેક $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ છે.
$(iii)$ $NO_3^-$ માટે: ધારો કે $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. $x + 3(-2) = -1$ $\Rightarrow x - 6 = -1$ $\Rightarrow x = +5$. તેની રચના ત્રિકોણીય સમતલીય છે જેમાં $N$ કેન્દ્રમાં છે અને તેનો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ છે.

(N/A) કાર્બન જે પદાર્થોમાં $-4$ થી $+4$ સુધીની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવી શકે છે તેની યાદી નીચે મુજબ છે:

પદાર્થ	કાર્બનનો $O.N.$
$CH_4$	$-4$
$CH_3CH_3$	$-3$
$CH_3Cl$	$-2$
$CH_2Cl_2$	$0$
$CHCl_3$	$+2$
$CCl_4$	$+4$

નાઇટ્રોજન જે પદાર્થોમાં $-3$ થી $+5$ સુધીની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવી શકે છે તેની યાદી નીચે મુજબ છે:

પદાર્થ	નાઇટ્રોજનનો $O.N.$
$NH_3$	$-3$
$N_2H_4$	$-2$
$N_2H_2$	$-1$
$N_2$	$0$
$N_2O$	$+1$
$NO$	$+2$
$N_2O_3$	$+3$
$NO_2$	$+4$
$N_2O_5$	$+5$

(N/A) ઓક્સિડેશન આંક એટલે કે જ્યારે કોઈ પરમાણુ અન્ય તત્વોના પરમાણુઓ સાથે જોડાય ત્યારે તેના પર રહેલો કાલ્પનિક વીજભાર,જો બધા જ બંધો $100\%$ આયનીય ગણવામાં આવે તો.
તે દર્શાવે છે કે જ્યારે પરમાણુ અન્ય પરમાણુઓ સાથે રાસાયણિક બંધ બનાવે છે ત્યારે તે કેટલા ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે અથવા ગુમાવે છે.
સરળ આયનીય સંયોજનોમાં,તત્વનો ઓક્સિડેશન આંક તેના વાસ્તવિક વીજભાર જેટલો જ હોય છે.

(N/A) $1$. તત્વોમાં,મુક્ત અથવા સંયોજાયેલી સ્થિતિમાં,દરેક પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ હોય છે. દા.ત.,$H_{2}, O_{2}, Cl_{2}, N_{2}, Na, Mg, Al, S_{8}, P_{4}$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.
$2$. માત્ર એક પરમાણુ ધરાવતા આયનો માટે,ઓક્સિડેશન આંક આયન પરના વીજભાર જેટલો હોય છે. દા.ત.,$Na^{+} = +1, Mg^{+2} = +2, Al^{+3} = +3, Cl^{-} = -1, O^{-2} = -2, F^{-} = -1$.
$3$. તમામ આલ્કલી ધાતુઓના સંયોજનોમાં ઓક્સિડેશન આંક $+1$ અને તમામ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ હોય છે. દા.ત.,$Na^{+}, K^{+}, Cs^{+}, Rb^{+}, Li^{+}$ અને $Mg^{+2}, Ca^{+2}, Be^{+2}, Sr^{+2}$.
$4$. મોટાભાગના સંયોજનોમાં ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ હોય છે. દા.ત.,$H_{2}O$ $\rightarrow O^{-2}; CuO$ $\rightarrow O^{-2}$.
અપવાદ: પેરોક્સાઇડ સંયોજનોમાં દરેક ઓક્સિજન પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ હોય છે. દા.ત.,$H_{2}O_{2}$ $\rightarrow O^{-1}; Na_{2}O_{2}$ $\rightarrow O^{-1}; BaO_{2}$ $\rightarrow O^{-1}$.
$5$. ફ્લોરિન તેના તમામ સંયોજનોમાં $-1$ ઓક્સિડેશન આંક ધરાવે છે. અન્ય હેલોજન $(Cl, Br, I)$ પણ $-1$ ઓક્સિડેશન આંક ધરાવે છે,સિવાય કે જ્યારે તેઓ ઓક્સોએસિડ અને ઓક્સોઆયનોમાં ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તેઓ ધન ઓક્સિડેશન આંક ધરાવે છે. દા.ત.,$HClO$ $\rightarrow Cl^{+1}; HClO_{4}$ $\rightarrow Cl^{+7}$.
$6$. તટસ્થ સંયોજનમાં તમામ પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકનો બૈજિક સરવાળો $0$ હોવો જોઈએ. બહુપરમાણ્વીય આયનમાં,તમામ પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકનો બૈજિક સરવાળો આયન પરના વીજભાર જેટલો હોવો જોઈએ. દા.ત.,$(CO_{3})^{-2}$ માટે,$C$ અને $3O$ ના ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $-2$ થવો જોઈએ.

ધારો કે $P$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
$(i)$ $H_{3}PO_{3}$: $3(+1) + x + 3(-2) = 0 \implies 3 + x - 6 = 0 \implies x = +3$.
$(ii)$ $PCl_{3}$: $x + 3(-1) = 0 \implies x - 3 = 0 \implies x = +3$.
$(iii)$ $Ca_{3}P_{2}$: $3(+2) + 2(x) = 0 \implies 6 + 2x = 0 \implies 2x = -6 \implies x = -3$.
$(iv)$ $Na_{3}PO_{4}$: $3(+1) + x + 4(-2) = 0 \implies 3 + x - 8 = 0 \implies x - 5 = 0 \implies x = +5$.
$(v)$ $POF_{3}$: $x + (-2) + 3(-1) = 0 \implies x - 5 = 0 \implies x = +5$.

$NaH_{2}PO_{4}$ માટે:
$1(+1) + 2(+1) + P + 4(-2) = 0$
$1 + 2 + P - 8 = 0$
$P = +5$
$NaHSO_{4}$ માટે:
$1(+1) + 1(+1) + S + 4(-2) = 0$
$2 + S - 8 = 0$
$S = +6$
$H_{4}P_{2}O_{7}$ માટે:
$4(+1) + 2(P) + 7(-2) = 0$
$4 + 2P - 14 = 0$
$2P = 10$
$P = +5$

(N/A) $1$. $K_2MnO_4$: $2(+1) + Mn + 4(-2) = 0 \implies Mn = +6$
$2$. $CaO_2$: $Ca$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે,તેથી $2(O) = -2 \implies O = -1$ (પેરોક્સાઇડ આયન)
$3$. $NaBH_4$: $1(+1) + B + 4(-1) = 0 \implies B = +3$
$4$. $KAl(SO_4)_2 \cdot 12H_2O$: $H_2O$ તટસ્થ હોવાથી,$1(+1) + 3 + 2(S) + 8(-2) = 0 \implies 4 + 2S - 16 = 0 \implies 2S = 12 \implies S = +6$

(N/A) $(1)$ $KI_3$: $K$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે. $I_3^-$ આયન $I_2$ અણુ અને $I^-$ આયનનો બનેલો છે. $I_2$ માં બે આયોડિન પરમાણુઓનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે,અને $I^-$ આયનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે. આમ,ઓક્સિડેશન આંક $0, 0, -1$ છે.
$(2)$ $H_2S_4O_6$: બંધારણ $HO_3S-S-S-SO_3H$ મુજબ,બે મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુઓનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે,જ્યારે બે છેડાના સલ્ફર પરમાણુઓનો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ છે.
$(3)$ $Fe_3O_4$: આ એક મિશ્ર ઓક્સાઇડ $FeO \cdot Fe_2O_3$ છે. $FeO$ માં $Fe$ નો આંક $+2$ છે અને $Fe_2O_3$ માં $+3$ છે.
$(4)$ $CH_3CH_2OH$: $CH_3$ માં $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-3$ છે. $CH_2OH$ માં $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે.
$(5)$ $CH_3COOH$: $CH_3$ માં $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-3$ છે. $COOH$ માં $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.

(N/A) $(i)$ $H_2SO_5$ (કેરોનો એસિડ):
સામાન્ય નિયમ મુજબ: $2(+1) + S + 5(-2) = 0 \implies S = +8$.
સલ્ફરનો મહત્તમ ઓક્સિડેશન આંક $+6$ હોવાથી,આ પરિણામ ક્ષતિપૂર્ણ છે.
તેના બંધારણમાં પેરોક્સાઇડ બંધ $(-O-O-)$ હોય છે. તેથી,બે ઓક્સિજન પરમાણુઓનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ અને ત્રણનો $-2$ લેવો પડે.
ગણતરી: $2(+1) + S + 2(-1) + 3(-2) = 0 \implies 2 + S - 2 - 6 = 0 \implies S = +6$.
$(ii)$ $Cr_2O_7^{2-}$ (ડાયક્રોમેટ આયન):
$2(Cr) + 7(-2) = -2 \implies 2Cr - 14 = -2 \implies 2Cr = +12 \implies Cr = +6$.
$(iii)$ $NO_3^-$ (નાઇટ્રેટ આયન):
$N + 3(-2) = -1 \implies N - 6 = -1 \implies N = +5$.

(N/A) કાર્બન અને નાઈટ્રોજનના ઓક્સિડેશન આંક તેમના બંધારણ અને વિદ્યુતઋણતાના આધારે વિવિધ સંયોજનોમાં બદલાય છે. નીચેના કોષ્ટકો દરેક ઓક્સિડેશન આંક માટે ઉદાહરણો આપે છે:

પદાર્થ	$C$ નો ઓક્સિડેશન આંક
$CH_{4}$	$-4$
$C_{2}H_{6}$	$-3$
$CH_{2}Cl_{2}$	$-2$
$C_{2}H_{2}$	$-1$
$C_{6}H_{12}O_{6}$	$0$
$C_{2}Cl_{2}$	$+1$
$CO$	$+2$
$C_{2}Cl_{6}$	$+3$
$CO_{2}$	$+4$

પદાર્થ	$N$ નો ઓક્સિડેશન આંક
$NH_{3}$	$-3$
$N_{2}H_{4}$	$-2$
$NH_{2}OH$	$-1$
$N_{2}$	$0$
$N_{2}O$	$+1$
$NO$	$+2$
$N_{2}O_{3}$	$+3$
$NO_{2}$	$+4$
$N_{2}O_{5}$	$+5$

સંયોજનમાં રહેલા ધાતુના ઓક્સિડેશન આંકને જર્મન રસાયણશાસ્ત્રી આલ્ફ્રેડ સ્ટોક દ્વારા આપવામાં આવેલી પદ્ધતિ મુજબ દર્શાવવામાં આવે છે,જેને સ્ટોક નોટેશન કહેવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં,ઓક્સિડેશન આંકને અણુસૂત્રમાં ધાતુની સંજ્ઞા પછી તરત જ કૌંસમાં રોમન અંક દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આ સિદ્ધાંત ધાતુના ઓક્સાઇડ અને અન્ય સંકીર્ણ સંયોજનોના નામકરણ માટે ઉપયોગી છે.
ઉદાહરણો:
$Cu_{2}O \rightarrow \text{કોપર}(I) \text{ઓક્સાઇડ}$
$CuO \rightarrow \text{કોપર}(II) \text{ઓક્સાઇડ}$
$FeO \rightarrow \text{આયર્ન}(II) \text{ઓક્સાઇડ}$
$Fe_{2}O_{3} \rightarrow \text{આયર્ન}(III) \text{ઓક્સાઇડ}$
$Na_{2}CrO_{4} \rightarrow \text{સોડિયમ ક્રોમેટ}(VI)$
$K_{2}Cr_{2}O_{7} \rightarrow \text{પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ}(VI)$
$V_{2}O_{5} \rightarrow \text{વેનેડિયમ}(V) \text{ઓક્સાઇડ}$
$Cr_{2}O_{3} \rightarrow \text{ક્રોમિયમ}(III) \text{ઓક્સાઇડ}$
$FeSO_{4} \rightarrow \text{આયર્ન}(II) \text{સલ્ફેટ}$
$KMnO_{4} \rightarrow \text{પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ}(VII)$
$Mn_{2}O_{7} \rightarrow \text{મેંગેનીઝ}(VII) \text{ઓક્સાઇડ}$

(B) ધારો કે $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$H_2SO_4$ માટે,ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$2(+1) + x + 4(-2) = 0$
$2 + x - 8 = 0$
$x - 6 = 0$
$x = +6$.
તેથી,$H_2SO_4$ માં $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ છે.

(A) $HClO_4$ માં: ધારો કે $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$1 + x + 4(-2) = 0 \implies x - 7 = 0 \implies x = +7$
$HClO_3$ માં: ધારો કે $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$1 + x + 3(-2) = 0 \implies x - 5 = 0 \implies x = +5$
તેથી,ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે $+7$ અને $+5$ છે.

(A) $C_3O_2$ (કાર્બન સબઓક્સાઈડ) માં બંધારણ $O=C=C=C=O$ છે.
ધારો કે $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$O$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ હોવાથી:
$3(x) + 2(-2) = 0$
$3x - 4 = 0$
$3x = 4$
$x = +\frac{4}{3}$.
આમ,$C_3O_2$ માં $C$ નો સરેરાશ ઓક્સિડેશન આંક $+\frac{4}{3}$ છે.

(A) $1$. $SO_3^{2-}$ માટે: $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ ધારો. $x + 3(-2) = -2$,તેથી $x - 6 = -2$,એટલે કે $x = +4$.
$2$. $S_2O_4^{2-}$ માટે: $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $y$ ધારો. $2y + 4(-2) = -2$,તેથી $2y - 8 = -2$,એટલે કે $2y = +6$,$y = +3$.
$3$. $S_2O_6^{2-}$ માટે: $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $z$ ધારો. $2z + 6(-2) = -2$,તેથી $2z - 12 = -2$,એટલે કે $2z = +10$,$z = +5$.
$4$. મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $+3 < +4 < +5$.
$5$. તેથી,વધતો ક્રમ $S_2O_4^{2-} < SO_3^{2-} < S_2O_6^{2-}$ છે.

(B) $HNO_4$ (પેરોક્સિનાઈટ્રિક એસિડ) માં,બંધારણમાં પેરોક્સી લિંકેજ $(-O-O-)$ હોય છે.
$H$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
પેરોક્સી લિંકેજમાં બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે,અને અન્ય બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે.
ધારો કે $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $= 1 + x + 2(-1) + 2(-2) = 0$
$1 + x - 2 - 4 = 0$
$x - 5 = 0$
$x = +5$

(A) બ્લીચિંગ પાવડરનું આણ્વીય સૂત્ર $CaOCl_{2}$ છે.
તે $Ca^{2+}$,$OCl^{-}$,અને $Cl^{-}$ આયનો ધરાવતું આયનીય સંયોજન છે.
$OCl^{-}$ આયનમાં,$O$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે,તેથી $x + (-2) = -1$,જે $Cl$ માટે $x = +1$ આપે છે.
$Cl^{-}$ આયનમાં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે.
તેથી,બ્લીચિંગ પાવડરમાં બે ક્લોરિન પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંક $+1$ અને $-1$ છે.

(N/A) એસિટિક એસિડનું બંધારણ $CH_3-COOH$ છે.
$CH_3COOH$ માં,મિથાઈલ સમૂહ $(CH_3)$ માં રહેલા કાર્બન પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક $-3$ છે.
ધારો કે કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ માં રહેલા કાર્બન પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
અણુમાંના તમામ પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે.
$(-3) + x + 2(-2) + (+1) = 0$
$-3 + x - 4 + 1 = 0$
$x - 6 = 0$
$x = +3$
તેથી,કાર્બોક્સિલ સમૂહમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.

(N/A) $KO_{3}$ (પોટેશિયમ ઓઝોનાઇડ) માટે:
$1(K) + 3(O) = 0$
$1(+1) + 3(O) = 0$
$3(O) = -1$
$O = -\frac{1}{3}$
$Na_{2}O_{2}$ (સોડિયમ પેરોક્સાઇડ) માટે:
$2(Na) + 2(O) = 0$
$2(+1) + 2(O) = 0$
$2 + 2(O) = 0$
$2(O) = -2$
$O = -1$

(A) ગ્લુકોઝનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_{6}H_{12}O_{6}$ છે.
ધારો કે $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$H$ $(+1)$ અને $O$ $(-2)$ ના ઓક્સિડેશન આંકનો ઉપયોગ કરીને,આપણે ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ લઈએ છીએ:
$6(x) + 12(+1) + 6(-2) = 0$
$6x + 12 - 12 = 0$
$6x = 0$
$x = 0$
તેથી,ગ્લુકોઝમાં $C$ નો સરેરાશ ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.

(N=+3, CL=+7) $NOClO_4$ એ આયનીય સંયોજન છે જે $NO^+$ અને $ClO_4^-$ આયનોનું બનેલું છે.
$NO^+$ આયન માટે:
ધારો કે $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + 1(-2) = +1$
$x - 2 = +1$
$x = +3$
આમ,$N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$ClO_4^-$ આયન માટે:
ધારો કે $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $y$ છે.
$y + 4(-2) = -1$
$y - 8 = -1$
$y = +7$
આમ,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે.

(B) ધારો કે $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
સંયોજન $Fe_{0.94}O$ માં,કુલ વીજભાર $0$ છે.
તેથી,$(0.94 \times x) + (-2) = 0$.
$0.94x = 2$.
$x = \frac{2}{0.94} \approx 2.127$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડિંગ કરતા,આપણને $x \approx +2.13$ મળે છે.

(B) $CrO_5$ નું બંધારણ પતંગિયા જેવું હોય છે.
આ બંધારણમાં,મધ્યસ્થ $Cr$ પરમાણુ એક દ્વિ-બંધિત ઓક્સિજન પરમાણુ અને બે પેરોક્સાઇડ ગ્રુપ $(-O-O-)$ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
દરેક પેરોક્સાઇડ ગ્રુપમાં બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ એકલ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,$CrO_5$ માં $2$ પેરોક્સાઇડ ગ્રુપ હાજર હોય છે.

(N/A) $Br_3O_8$ ની રચના સાંકળમાં ત્રણ $Br$ પરમાણુઓ દર્શાવે છે.
$1$. છેડાના $Br$ પરમાણુઓ દરેક ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે,જેના પરિણામે ઓક્સિડેશન આંક $+6$ મળે છે.
$2$. મધ્યસ્થ $Br$ પરમાણુ બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ અને બે અન્ય $Br$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે. મધ્યસ્થ $Br$ પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે.
તેથી,$Br$ ના ક્રમિક ઓક્સિડેશન આંક $+6, +4, +6$ છે.

(A) પોટેશિયમ ઓઝોનાઇડનું રાસાયણિક સૂત્ર $KO_3$ છે.
ધારો કે ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
પોટેશિયમ $(K)$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$1(+1) + 3(x) = 0$
$1 + 3x = 0$
$3x = -1$
$x = -\frac{1}{3}$

(C) ધાતુ આયનનો પ્રારંભિક ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
જ્યારે કોઈ પરમાણુ કે આયન ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે,ત્યારે તેનો ઓક્સિડેશન આંક વધે છે.
આયન $3$ વધારાના ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે,તેથી ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+3$ થશે.
તેથી,અંતિમ ઓક્સિડેશન આંક $= (+3) + (+3) = +6$ થાય.

(A) ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$1$. $C_2H_6$ માં,$2x + 6(+1) = 0 \implies x = -3$.
$2$. $H_2O_2$ માં,$2(+1) + 2x = 0 \implies x = -1$.
$3$. $LiAlH_4$ માં,$+1 + x + 4(-1) = 0 \implies x = +3$.
$4$. $HO_2^-$ માં,$(+1) + 2x = -1 \implies x = -1$.
$5$. $PbSO_4$ માં,$S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ છે.
સાચી જોડ: $1-c, 2-d, 3-a, 4-d, 5-b$.

(A) ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$1$. $CrO_5$: $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ છે. તેથી,$1-a$.
$2$. $H_2SO_4$: $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ છે. તેથી,$2-a$.
$3$. $C_4OCl_2$: અહીં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે. તેથી,$3-c$.
$4$. $(CH_3)_2SO$: $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. તેથી,$4-d$.
સાચી જોડ: $1-a, 2-a, 3-c, 4-d$.

(B) $1. C_6H_{12}O_6$ માં,$C$ નો સરેરાશ ઓક્સિડેશન આંક $6x + 12(+1) + 6(-2) = 0 \implies 6x = 0 \implies x = 0$ છે.
$2. CCl_4$ માં,$x + 4(-1) = 0 \implies x = +4$ છે.
$3. NH_4Cl$ માં,$x + 4(+1) + (-1) = 0 \implies x + 3 = 0 \implies x = -3$ છે.
$4. Ba(H_2PO_2)_2$ માં,$Ba$ નો આંક $+2$ છે. $(H_2PO_2)^-$ માટે,$2(+1) + x + 2(-2) = -1 \implies x - 2 = -1 \implies x = +1$ છે.
આમ,સાચી જોડ $1-b, 2-c, 3-d, 4-a$ છે.

(N/A) $(1)$ $Na_3Cr_3O_{10}$ માં,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ ધારો. $3(+1) + 3(x) + 10(-2) = 0 \implies 3 + 3x - 20 = 0 \implies 3x = 17 \implies x = +\frac{17}{3}$.
$(2)$ $LiAlH_4$ માં,$Li$ $+1$,$Al$ $+3$ અને $H$ $-1$ છે.
$(3)$ પોટેશિયમ ઓઝોનાઇડ $(KO_3)$ માં,$K$ $+1$ છે. તેથી,$3(O) = -1 \implies O = -\frac{1}{3}$.
$(4)$ ફુલરીન અને ગ્રેફાઇટ જેવા તત્ત્વ સ્વરૂપોમાં,$C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે.

(N/A) $(1)$ $2 \ e^{-}$ (કારણ કે $C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી $+4$ માં બદલાય છે અને $N$ $-3$ રહે છે,તેથી ફેરફાર $2$ એકમનો છે).
$(2)$ $+6$ (ચાલકોજન સમૂહ $16$ ના તત્વો છે અને તેમના $ns$ અને $np$ ઇલેક્ટ્રોનનો ઉપયોગ કરીને મહત્તમ $+6$ ઓક્સિડેશન આંક દર્શાવી શકે છે).

(A) $(1)$ સાચું: $NH_4Cl$ માં,$N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x + 4(+1) + (-1) = 0$,તેથી $x + 3 = 0$,$x = -3$.
$(2)$ સાચું: $CH_3Cl$ માં,$C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ ધારો. $x + 3(+1) + (-1) = 0$,તેથી $x + 2 = 0$,$x = -2$.
$(3)$ સાચું: $Br_2$ માં,$Br$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. $BrO_3^-$ માં,$x + 3(-2) = -1 \implies x - 6 = -1 \implies x = +5$.

(A) $Li_2O$ માં,ઓક્સિજન એ ઓક્સાઈડ આયન છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે. ધારો કે $Li$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે. તેથી,$2x + (-2) = 0$,જે $2x = 2$ આપે છે,તેથી $x = +1$.

(A) $Na_2O_2$ (સોડિયમ પેરોક્સાઇડ) માં,ઓક્સિજન પેરોક્સાઇડ આયન,$O_2^{2-}$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જ્યાં દરેક ઓક્સિજન પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $-1$ છે.
ધારો કે સોડિયમની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓનો સરવાળો $0$ હોય છે તે નિયમ લાગુ પાડતા:
$2(x) + 2(-1) = 0$
$2x - 2 = 0$
$2x = 2$
$x = +1$.
તેથી,$Na_2O_2$ માં સોડિયમની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+1$ છે.

(A) $OF_2$ માં,ફ્લોરિન એ ઑક્સિજન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે. ફ્લોરિનનો ઑક્સિડેશન આંક હંમેશા $-1$ હોય છે. ધારો કે ઑક્સિજનનો ઑક્સિડેશન આંક $x$ છે. તટસ્થ અણુમાં ઑક્સિડેશન આંકનો સરવાળો $0$ થાય છે. તેથી,$x + 2(-1) = 0$,જે $x - 2 = 0$ આપે છે,તેથી $x = +2$. આમ,$OF_2$ માં ઑક્સિજનનો ઑક્સિડેશન આંક $+2$ છે.

(N/A) $O_2^-$ આયનનું લુઈસ બંધારણ $[:\ddot{O}-\ddot{O}:]^-$ છે.
આ બંધારણમાં,એક ઓક્સિજન પરમાણુ તટસ્થ છે (ઓક્સિડેશન આંક $0$) અને બીજો ઓક્સિજન પરમાણુ $-1$ નો ફોર્મલ વીજભાર ધરાવે છે (ઓક્સિડેશન આંક $-1$).
$O_2^-$ માં ઓક્સિજનનો સરેરાશ ઓક્સિડેશન આંક $\frac{0 + (-1)}{2} = -\frac{1}{2}$ છે.

(N/A) $HPO_3^{2-}$ માટે:
ધારો કે $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$1 + x + 3(-2) = -2$
$x + 1 - 6 = -2$
$x - 5 = -2$
$x = +3$
$(b)$ $PO_4^{3-}$ માટે:
ધારો કે $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે.
$x + 4(-2) = -3$
$x - 8 = -3$
$x = +5$

(N/A) $Na_2S_2O_3$: બંધારણમાં,એક $S$ પરમાણુ મધ્યસ્થ $S$ પરમાણુ સાથે સવર્ગ સહસંયોજક બંધથી જોડાયેલ છે (સ્વીકારનાર તરીકે),તેથી તેનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે. મધ્યસ્થ $S$ પરમાણુ $(x)$ માટે:
$2(+1) + x + (-2) + 3(-2) = 0$
$2 + x - 2 - 6 = 0$
$\therefore x = +6$
આમ,ઓક્સિડેશન આંક $-2$ અને $+6$ છે.
$(b)$ $Na_2S_4O_6$: બંધારણમાં,બે મધ્યસ્થ $S$ પરમાણુઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે,તેથી તેમનો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. અન્ય બે $S$ પરમાણુઓ $(x)$ માટે:
$2(+1) + 2(x) + 2(0) + 6(-2) = 0$
$2 + 2x - 12 = 0$
$2x = 10$
$\therefore x = +5$
આમ,ઓક્સિડેશન આંક $0$ અને $+5$ છે.
$(c)$ $Na_2SO_3$: સરેરાશ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા:
$2(+1) + x + 3(-2) = 0$
$2 + x - 6 = 0$
$\therefore x = +4$
$(d)$ $Na_2SO_4$: સરેરાશ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા:
$2(+1) + x + 4(-2) = 0$
$2 + x - 8 = 0$
$\therefore x = +6$