Hydrogen peroxide Questions in Gujarati

(B) $H_2O_2$ ની વોલ્યુમ શક્તિ અને ટકાવારી શક્તિ વચ્ચેનો સંબંધ: $\text{ટકાવારી શક્તિ (\%)} = \frac{\text{વોલ્યુમ શક્તિ}}{5.6}$.
આપેલ વોલ્યુમ શક્તિ $10$ છે.
તેથી,$\text{ટકાવારી શક્તિ} = \frac{10}{5.6} \approx 1.785\%$.
જોકે,પ્રમાણિત રૂપાંતરણ મુજબ $1$ વોલ્યુમ $H_2O_2$ લગભગ $0.3035\%$ શક્તિ ધરાવે છે,તેથી $10$ વોલ્યુમ એટલે $10 \times 0.3035 = 3.035\%$.
આમ,ટકાવારી શક્તિ આશરે $3\%$ છે.

(B) બેરિયમ પેરોક્સાઇડ $BaO_2$ એ સાચું પેરોક્સાઇડ છે.
તેમાં પેરોક્સાઇડ આયન,$O_2^{2-}$ હોય છે.
તે બેરિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડની હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવવામાં આવતું સફેદ આયનીય ઘન પદાર્થ છે:
$Ba(OH)_2 + H_2O_2 \rightarrow BaO_2 + 2H_2O$

(D) પેરોક્સાઇડ આયન $O_2^{2-}$ છે,જેમાં $O-O$ સિંગલ બોન્ડ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$MgO$,$CaO$,અને $Li_2O$ એ સામાન્ય ઓક્સાઇડ છે જેમાં $O^{2-}$ આયન હોય છે.
$BaO_2$ એ બેરિયમનો પેરોક્સાઇડ છે,જેમાં $O_2^{2-}$ આયન હોય છે.
તેથી,પેરોક્સાઇડ બંધ $BaO_2$ માં હાજર છે.

(D) પેરોક્સાઇડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં ઓક્સિજન-ઓક્સિજન સિંગલ બોન્ડ $(-O-O-)$ હોય છે.
$Na_2O_2$ (સોડિયમ પેરોક્સાઇડ) માં પેરોક્સાઇડ આયન $(O_2^{2-})$ હોય છે.
$CrO_5$ (ક્રોમિયમ પેન્ટોક્સાઇડ) માં બે પેરોક્સાઇડ બંધ હોય છે.
$H_2SO_5$ (કેરોનો એસિડ) માં એક પેરોક્સાઇડ બંધ $(-O-O-)$ હોય છે.
$PbO_2$ (લેડ ડાયોક્સાઇડ) એ લેડનું ઓક્સાઇડ છે જેમાં લેડ $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. તેની રચના ફ્લોરાઇટ પ્રકારની છે અને તેમાં કોઈ પેરોક્સાઇડ બંધ હોતો નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $PbO_2$ છે.

(B) હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ અને લેડ સલ્ફાઇડ $(PbS)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા છે.
$PbS + 4H_2O_2 \rightarrow PbSO_4 + 4H_2O$.
આમ,$H_2O_2$ દ્વારા $PbS$ નું ઓક્સિડેશન $PbSO_4$ માં થાય છે.

(A) પેરોક્સાઇડ બંધ $O-O$ બંધની હાજરી દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે જ્યાં દરેક ઓક્સિજન પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $-1$ હોય છે.
$Pb_2O_3$ માં,બંધારણ $Pb^{II}-O-Pb^{IV}=O$ છે,જેમાં $O-O$ બંધ (પેરોક્સાઇડ બંધ) હોય છે.
$SiO_2$ અને $CO_2$ માં,ઓક્સિજનની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $-2$ છે.
$PbO_2$ માં,ઓક્સિજનની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $-2$ છે (તે ડાયોક્સાઇડ છે,પેરોક્સાઇડ નથી).
તેથી,$Pb_2O_3$ માં પેરોક્સાઇડ બંધ હોય છે.

(C) સોડિયમ પેરોક્સાઇડ $(Na_2O_2)$ ની પાણી $(H_2O)$ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2Na_2O_2 + 2H_2O \to 4NaOH + O_2$
આ પ્રક્રિયામાં સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ અને ઓક્સિજન વાયુ $(O_2)$ બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(A) પેરોક્સાઇડ $H_2O_2$ છે,જ્યાં ઓક્સિજન $-1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$(B)$ સુપરઓક્સાઇડ $KO_2$ છે,જ્યાં ઓક્સિજન $-1/2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$(C)$ ડાયોક્સાઇડ $PbO_2$ છે,જ્યાં ઓક્સિજન $-2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$(D)$ સબઓક્સાઇડ $C_3O_2$ છે,જેમાં સામાન્ય સંયોજકતા કરતા ઓછો ઓક્સિજન હોય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-4, B-3, C-2, D-1$ છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
મંદ $H_2SO_4$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
જોકે,તે પેરોક્સાઇડ (જેમ કે $BaO_2$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ બનાવે છે,જેને એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ દ્રાવણ સાથે વાદળી રંગ જેવી લાક્ષણિક પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા ઓળખી શકાય છે.

(C) શક્તિ = $\text{નોર્માલિટી} \times H_2O_2$ નું $\text{તુલ્ય વજન (EW)}$
$= 1.5 \ N \times 17 \ g \ eq^{-1} = 25.5 \ g \ L^{-1}$
વિઘટન પ્રક્રિયા: $2H_2O_2 \rightarrow 2H_2O + O_2$
$68 \ g \ H_2O_2$ એ $STP$ પર $22.4 \ L \ O_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
કદ શક્તિ = $\frac{11.2 \times \text{નોર્માલિટી}}{2} = 5.6 \times \text{નોર્માલિટી}$
$= 5.6 \times 1.5 = 8.4$
આમ,$1.5 \ N \ H_2O_2$ દ્રાવણની કદ શક્તિ $8.4$ છે.

(C) વોલ્યુમ સ્ટ્રેન્થ અને નોર્માલિટી વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\text{Normality} = \frac{\text{Volume strength}}{5.6}$.
અહીં,વોલ્યુમ સ્ટ્રેન્થ = $10$ $V$.
તેથી,$\text{Normality} = \frac{10}{5.6} \approx 1.786 \ \text{N}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $1.78$ છે.

(D) $H_2O_2$ નું વિઘટન નીચે મુજબ દર્શાવવામાં આવે છે: $2H_2O_2(l) \rightarrow 2H_2O(l) + O_2(g) + \text{Heat}$.
$1$. આ એક ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે કારણ કે પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉષ્મા મુક્ત થાય છે.
$2$. આ સ્વ-ઓક્સિડેશન (અથવા વિષમીકરણ) નું ઉદાહરણ છે જ્યાં $H_2O_2$ માં ઓક્સિજન (ઓક્સિડેશન આંક $-1$) નું ઓક્સિડેશન થઈને $O_2$ $(0)$ અને રિડક્શન થઈને $H_2O$ $(-2)$ બને છે.
$3$. આ ઋણ ઉદ્દીપનનું ઉદાહરણ છે કારણ કે એસેટાનીલાઇડ અથવા ગ્લિસરોલ જેવા પદાર્થો ઋણ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરીને તેના વિઘટનની પ્રક્રિયાને ધીમી પાડે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) એસિડિક માધ્યમમાં,$H_2O_2$ એ $KMnO_4$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા સામે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
પ્રક્રિયા: $2KMnO_4 + 3H_2SO_4 + 5H_2O_2 \rightarrow K_2SO_4 + 2MnSO_4 + 8H_2O + 5O_2$.
આ પ્રક્રિયામાં,$KMnO_4$ નું $Mn^{2+}$ આયનોમાં રિડક્શન થાય છે અને પરમેંગેનેટ દ્રાવણનો ગુલાબી રંગ દૂર થાય છે.

(C) જ્યારે ડાયક્રોમેટ (ક્રોમિક એસિડ) ના એસિડિક દ્રાવણની હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઘેરા વાદળી રંગનું સંયોજન,ક્રોમિયમ પેન્ટોક્સાઇડ $(CrO_5)$ બને છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4 + 4H_2O_2 \to K_2SO_4 + 2CrO_5 + 5H_2O$
$CrO_5$ એ અસ્થિર સંયોજન છે જે એસિડિક માધ્યમમાં વિઘટન પામીને $Cr^{3+}$ આયનો બનાવે છે.

(B) $H_2O_2$ ની ઔદ્યોગિક બનાવટમાં $2-$ઈથાઈલએન્થ્રાક્વિનોલનું સ્વયં-ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે.
જ્યારે $2-$ઈથાઈલએન્થ્રાક્વિનોલને બેન્ઝીન અને સાયક્લોહેક્ઝેનોલના મિશ્રણમાં ઓગાળીને હવાની હાજરીમાં ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $2-$ઈથાઈલએન્થ્રાક્વિનોન અને $H_2O_2$ (હાઈડ્રોજન પેરોક્સાઈડ) આપે છે.
આમ,મળતી નીપજ $H_2O_2$ છે.

(C) મોલર દળ એટલે પદાર્થના એક મોલનું દળ.
તેને પદાર્થના પ્રતિ મોલ ગ્રામમાં દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,મોલર દળનો એકમ $g \ mol^{-1}$ છે.

(B) ધારો કે $O$ નો ઓક્સિડેશન આંક $X$ છે.
$H_2O_2$ માં $H$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
તટસ્થ અણુમાં ઓક્સિડેશન આંકના સરવાળા માટેનો નિયમ લાગુ પાડતા:
$2(+1) + 2(X) = 0$
$2 + 2X = 0$
$2X = -2$
$X = -1$
તેથી,$H_2O_2$ માં $O$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે.

(C) $Ag_2O + H_2O_2 \to 2Ag + H_2O + O_2$ પ્રક્રિયામાં,$H_2O_2$ માં ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ થી બદલાઈને $O_2$ માં $0$ થાય છે.
$H_2O_2$ નું ઓક્સિડેશન થતું હોવાથી,તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(C) $50\% \ H_2SO_4$ નો ઉપયોગ કરીને $H_2O_2$ ના વિદ્યુતીય ઉત્પાદનમાં,એનોડ પર $HSO_4^-$ આયનોનું ઓક્સિડેશન થઈને $H_2S_2O_8$ (પરોક્સિડાયસલ્ફ્યુરિક એસિડ) બને છે,ત્યારબાદ તેનું જળવિભાજન થાય છે. હાઇડ્રોજન વાયુ કેથોડ પર મુક્ત થાય છે,એનોડ પર નહીં. તેથી,એનોડ પર હાઇડ્રોજન મુક્ત થાય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) $H_2O_2$ એ ખૂબ જ નિર્બળ એસિડ તરીકે વર્તે છે. તે પાણી કરતા થોડું પ્રબળ છે.
$H_2O_2$ માટે વિયોજન અચળાંક $K_a = 1.5 \times 10^{-12}$ છે.
તેથી,$K_a$ મૂલ્યનો ક્રમ $10^{-12}$ છે.

(A) $H_2O_2$ ની ઔદ્યોગિક બનાવટમાં $2$-ઇથાઇલ એન્થ્રાક્વિનોલનું સ્વયં-ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$2$-ઇથાઇલ એન્થ્રાક્વિનોલનું હવા $(O_2)$ દ્વારા ઓક્સિડેશન થવાથી $2$-ઇથાઇલ એન્થ્રાક્વિનોન અને $H_2O_2$ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $2$-ઇથાઇલ એન્થ્રાક્વિનોલ $\xrightarrow{O_2/\text{હવા}}$ $2$-ઇથાઇલ એન્થ્રાક્વિનોન + $H_2O_2$.

(A) હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડના વિઘટનનું સમીકરણ: $2H_2O_2(aq) \rightarrow 2H_2O(l) + O_2(g)$.
$1$ વોલ્યુમ $H_2O_2$ દ્રાવણ $STP$ પર $10$ વોલ્યુમ $O_2$ આપે છે.
$2 \times 34 \ g$ $H_2O_2$,$STP$ પર $22400 \ mL$ $O_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$22400 \ mL$ $O_2$ એ $68 \ g$ $H_2O_2$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
માટે,$1000 \ mL$ $O_2$ ($10$ વોલ્યુમ માટે) એ $(68 \times 1000) / 22400 \approx 3.036 \ g$ $H_2O_2$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$1000 \ mL$ $H_2O_2$ દ્રાવણનું વજન આશરે $1000 \ g$ હોવાથી,પ્રતિશત સાંદ્રતા $(3.036 / 1000) \times 100 \approx 3\%$ થાય છે.

(B) સાંદ્રતા $(gm/L)$ = નોર્માલિટી $\times$ તુલ્યભાર.
$H_2O_2$ માટે,આણ્વીય દળ $34 \, g/mol$ છે અને $n$-ફેક્ટર $2$ છે,તેથી તુલ્યભાર $= 34 / 2 = 17 \, g/eq$ થાય.
અહીં નોર્માલિટી $= 1.5 \, N$ અને કદ $= 1 \, L$ છે.
જથ્થો $(gm)$ = નોર્માલિટી $\times$ તુલ્યભાર $\times$ કદ $(L)$
જથ્થો $= 1.5 \times 17 \times 1 = 25.5 \, gm$.

(D) હાલમાં,$H_2O_2$ નું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન $2$-ઇથાઇલએન્થ્રાક્વિનોલના સ્વયં-ઓક્સિડેશન દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં $2$-ઇથાઇલએન્થ્રાક્વિનોનનું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન કરીને $2$-ઇથાઇલએન્થ્રાક્વિનોલ મેળવવામાં આવે છે,ત્યારબાદ હવાની હાજરીમાં તેનું ઓક્સિડેશન કરીને $H_2O_2$ મેળવવામાં આવે છે.

(A) $H_2O_2$ ની કદ પ્રબળતા $(V)$ અને સપ્રમાણતા $(N)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $V = 5.6 \times N$.
અહીં આપેલ સપ્રમાણતા $N = 3.0 \, N$ છે.
સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા:
$V = 5.6 \times 3.0 = 16.8 \, \text{લિટર}$.
આમ,$H_2O_2$ દ્રાવણની કદ પ્રબળતા $16.8 \text{લિટર}$ છે.

(C) $H_2O_2$ નું વિઘટન નીચે મુજબ થાય છે: $2H_2O_2(aq) \to 2H_2O(l) + O_2(g)$.
કદ પ્રબળતા એટલે $1 \, mL \, H_2O_2$ ના દ્રાવણ દ્વારા $STP$ એ ઉત્પન્ન થતા $O_2$ વાયુનું કદ.
આપેલ છે: $100 \, mL \, H_2O_2$ એ $STP$ એ $1000 \, mL \, O_2$ આપે છે.
તેથી,$1 \, mL \, H_2O_2$ એ $\frac{1000}{100} = 10 \, mL \, O_2$ આપે છે.
આમ,$H_2O_2$ નમૂનાની કદ પ્રબળતા $10 \, \text{volume}$ છે.

(A) બેઝિક માધ્યમમાં,$H_2O_2$ એ $I_2$ માટે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
આ પ્રક્રિયાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$I_2(s) + H_2O_2(aq) + 2OH^-(aq) \rightarrow 2I^-(aq) + 2H_2O(l) + O_2(g)$
આમ,મળતી નીપજ આયોડાઈડ આયન $(I^-)$ છે.

(A) $H_2O_2$ એ સલ્ફરનું સલ્ફેટમાં ઓક્સિડેશન કરે છે અને $Fe^{3+}$ આયન આ પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) $Na_2O_2$ (સોડિયમ પેરોક્સાઇડ) નો ઉપયોગ સબમરીન અને બંધ જગ્યાઓમાં ઓક્સિજનના સ્ત્રોત તરીકે થાય છે અને તે વ્યાવસાયિક રીતે 'ઓકઝોન' તરીકે ઓળખાય છે.

(B) હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ નો ઉપયોગ કાપડ,કાગળ અને વાળ માટે હળવા વિરંજનકર્તા તરીકે થાય છે કારણ કે તે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે નવજાત ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે જે રંગીન અશુદ્ધિઓનું ઓક્સિડેશન કરીને તેમને રંગહીન પદાર્થોમાં ફેરવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ નો ઉપયોગ કાગળ અને પલ્પ ઉદ્યોગોમાં પર્યાવરણને અનુકૂળ બ્લિચિંગ એજન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે ક્લોરિન-આધારિત બ્લિચિંગ એજન્ટોનું સ્થાન લે છે,જે પર્યાવરણ માટે હાનિકારક છે.

(B) ઓઝોન $(O_3)$ અને હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$O_3 + H_2O_2 \rightarrow H_2O + 2O_2$
આ પ્રક્રિયામાં,$H_2O_2$ માં ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ થી વધીને $O_2$ માં $0$ થાય છે.
તેથી,$H_2O_2$ નું ઓક્સિડેશન થાય છે,તેથી તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(C) પરહાઇડ્રોલ એ હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $({H_2}{O_2})$ ના $30\%$ દ્રાવણનું વ્યાપારી નામ છે.
$10$ વોલ્યુમ ${H_2}{O_2}$ એ $3\%$ દ્રાવણ દર્શાવે છે.
તેથી,$30\%$ ${H_2}{O_2}$ ની વોલ્યુમ સ્ટ્રેન્થ $100$ થાય છે.

(B) $H_2O_2$ ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા બંને તરીકે વર્તે છે.
$Fe^{3+}$ ના કિસ્સામાં,તે આયર્ન માટે તેની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(+3)$ માં છે,અને $H_2O_2$ તેને $Fe^{2+}$ માં રિડ્યુસ કરી શકતું નથી.
તેનાથી વિપરીત,$H_2O_2$ એ $Ag_2O$ નું $Ag$ માં રિડક્શન કરે છે,અને તે એસિડિક $KMnO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ નું અનુક્રમે $Mn^{2+}$ અને $Cr^{3+}$ માં રિડક્શન કરે છે.

(D) $AgNO_3$ અને $NaOH$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી સિલ્વર ઓક્સાઈડના કથ્થઈ અવક્ષેપ મળે છે:
$2AgNO_{3(aq)} + 2NaOH_{(aq)} \to Ag_2O_{(s)} + H_2O_{(l)} + 2NaNO_{3(aq)}$
(કથ્થઈ અવક્ષેપ)
જ્યારે આ કથ્થઈ અવક્ષેપમાં $H_2O_2$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને $Ag_2O$ નું રિડક્શન કરીને ધાત્વિક સિલ્વર બનાવે છે,જે કાળા અવક્ષેપ તરીકે દેખાય છે:
$Ag_2O_{(s)} + H_2O_{2(aq)} \to 2Ag_{(s)} + H_2O_{(l)} + O_{2(g)}$
(કાળા અવક્ષેપ)
તેથી,કાળા અવક્ષેપ એ ઝીણા વિભાજિત ધાત્વિક સિલ્વર $(Ag)$ છે.

(B) પરમાણ્વીય હાઇડ્રોજન ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને લગભગ શુદ્ધ હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ આપે છે.
$2[H] + O_2 \to H_2O_2$

(C) જ્યારે $CO_2$ ને પાણીમાં બેરિયમ પેરોક્સાઇડ $(BaO_2)$ ના ઠંડા પેસ્ટ જેવા દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $H_2O_2$ પ્રાપ્ત થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $BaO_2 + CO_2 + H_2O \to BaCO_3 + H_2O_2$.
બેરિયમ કાર્બોનેટ $(BaCO_3)$ અદ્રાવ્ય હોવાથી તેને ગાળીને અલગ કરવામાં આવે છે.
હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ બનાવવાની આ પદ્ધતિને મર્કની પ્રક્રિયા (Merck's process) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $PbO_2$ (લેડ ડાયોક્સાઇડ) એ ડાયોક્સાઇડ છે જેમાં લેડ $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે,અને તેમાં પેરોક્સાઇડ આયન $(O_2^{2-})$ હોતો નથી.
$H_2O_2$,$SrO_2$,અને $BaO_2$ એ પેરોક્સાઇડ છે કારણ કે તેમાં $( - O - O - )$ બંધ હોય છે.

(C) પ્રતિક્રિયા $I$ માં: $H_2O_2$ માં ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે. તે $O_2$ માં $0$ માં બદલાય છે. ઓક્સિડેશન આંક વધતો હોવાથી,$H_2O_2$ રિડ્યુસિંગ કર્તા તરીકે કામ કરે છે.
પ્રતિક્રિયા $II$ માં: $H_2O_2$ માં ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ છે. તે $O_2$ માં $0$ માં બદલાય છે. ઓક્સિડેશન આંક વધતો હોવાથી,$H_2O_2$ રિડ્યુસિંગ કર્તા તરીકે કામ કરે છે.
તેથી,$H_2O_2$ બંને પ્રતિક્રિયાઓમાં રિડ્યુસિંગ કર્તા તરીકે કામ કરે છે.

(D) રિડક્શનકર્તા એ પદાર્થ છે જે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને ઓક્સિડેશન પામે છે.
પ્રક્રિયા $H_2O_2 + 2OH^- \rightarrow O_2 + 2H_2O + 2e^-$ માં,$H_2O_2$ માં ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ થી વધીને $O_2$ માં $0$ થાય છે.
આમ,$H_2O_2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને ઓક્સિડેશન પામે છે,તેથી તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(C) . તેના વિઘટનને રોકવા માટે તેને અંધારામાં પ્લાસ્ટિક અથવા મીણ લગાવેલી કાચની બોટલોમાં સંગ્રહિત કરવું પડે છે. તેથી,આ વિધાન સાચું છે.
$B$. તેને ધૂળથી દૂર રાખવું પડે છે કારણ કે તે ધૂળની હાજરીમાં વિઘટન પામે છે. તેથી,આ વિધાન સાચું છે.
$C$. હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ ઓક્સિડેશનકર્તા અને રિડક્શનકર્તા બંને તરીકે કામ કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,એસિડિક માધ્યમમાં,તે ફેરસ આયનોનું ફેરિક આયનોમાં ઓક્સિડેશન કરે છે: $2 Fe^{2+} + H_2O_2 + 2 H^{+} \rightarrow 2 Fe^{3+} + 2 H_2O$. એસિડિક માધ્યમમાં,તે $HOCl$ નું ક્લોરાઇડ આયનમાં રિડક્શન પણ કરે છે: $HOCl + H_2O_2 \rightarrow H^{+} + Cl^{-} + H_2O + O_2$. તેથી,તે માત્ર ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કામ કરે છે તે વિધાન ખોટું છે.
$D$. તે પ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી પાણી અને ઓક્સિજનમાં વિઘટન પામે છે: $2 H_2O_2 \rightarrow 2 H_2O + O_2$. તેથી,આ વિધાન સાચું છે.

(A) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે મેંગેનીઝ $(II)$ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Mn(OH)_2)$ નું મેંગેનીઝ $(IV)$ ઓક્સાઇડ હાઇડ્રેટ અથવા મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડ ($MnO_2 \cdot H_2O$ અથવા $MnO(OH)_2$) માં ઓક્સિડેશન કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Mn(OH)_2 + H_2O_2 \to MnO(OH)_2 + H_2O$

(D) પેરોક્સાઇડના જળવિભાજનથી $H_2O_2$ મળે છે.
$Na_2O_2 + 2H_2O \rightarrow 2NaOH + H_2O_2$.
સુપરઓક્સાઇડ જેવા કે $KO_2$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2O_2$ ની સાથે $O_2$ અને $KOH$ આપે છે.
$2KO_2 + 2H_2O \rightarrow 2KOH + H_2O_2 + O_2$.
તેથી,$Na_2O_2$ અને $KO_2$ બંને જળવિભાજન પર $H_2O_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) $1$. કેલ્શિયમ બાયકાર્બોનેટ $(Ca(HCO_3)_2)$ અસ્થાયી કઠિનતાનું કારણ બને છે,કાયમી કઠિનતાનું નહીં. તેથી,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$2$. હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ ની રચના અસમતલીય છે અને તેના તમામ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત છે,જે તેને પ્રતિચુંબકીય બનાવે છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
$3$. કેલ્ગોન પદ્ધતિમાં કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ આયનોને દૂર કરવા માટે સોડિયમ હેક્સામેટાફોસ્ફેટ $(Na_6P_6O_{18})$ નો ઉપયોગ થાય છે,એનાયન વિનિમયનો નહીં. તેથી,વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
$4$. માત્ર વિકલ્પ $B$ સાચો હોવાથી,વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.

(D) $H_2SO_4$ એક પ્રબળ એસિડ અને નિર્જલીકરણ કરતા પદાર્થ છે.
કોઈ પદાર્થને સૂકવવા માટે,સૂકવનાર પદાર્થ તેની સાથે પ્રક્રિયા ન કરવો જોઈએ.
$CaO$ એ બેઝિક ઓક્સાઈડ છે અને તે $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CaSO_4$ અને $H_2O$ બનાવે છે.
$P_2O_5$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે પરંતુ તે $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફોસ્ફોરિક એસિડ અને સલ્ફર ટ્રાયોક્સાઈડ બનાવે છે.
$CaCl_2$ પણ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $HCl$ વાયુ બનાવે છે.
તેથી,આપેલા પદાર્થોમાંથી કોઈ પણ $H_2SO_4$ ને સૂકવવા માટે વાપરી શકાતું નથી.

(B) $KMnO_4$ એસિડિક માધ્યમમાં પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને $H_2O_2$ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
પ્રક્રિયા છે: $2MnO_4^- + 6H^+ + 5H_2O_2 \rightarrow 2Mn^{2+} + 5O_2 + 8H_2O$.
આ પ્રક્રિયામાં,મેંગેનેટ$(VII)$ આયનો $(MnO_4^-)$ નું રિડક્શન થઈને મેંગેનીઝ$(II)$ આયનો $(Mn^{2+})$ બને છે,જેના કારણે જાંબલી દ્રાવણનો રંગ દૂર થાય છે.

(D) $H_2O_2$ (હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ) એસિડિક સ્વભાવ દર્શાવે છે કારણ કે તે પાણીમાં આયનીકરણ પામીને $H^+$ આયનો આપે છે.
$H_2O_2$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તી શકે છે (દા.ત.,$H_2O_2 + 2H^+ + 2e^- \rightarrow 2H_2O$).
$H_2O_2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તી શકે છે (દા.ત.,$H_2O_2 \rightarrow O_2 + 2H^+ + 2e^-$).
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(D) $-O-O-$ બંધ એ પેરોક્સાઇડની લાક્ષણિકતા છે.
$BaO_2$ (બેરિયમ પેરોક્સાઇડ) માં પેરોક્સાઇડ આયન $O_2^{2-}$ હોય છે,જેમાં $-O-O-$ બંધ હોય છે.
$Na_2O_2$ (સોડિયમ પેરોક્સાઇડ) માં પણ પેરોક્સાઇડ આયન $O_2^{2-}$ હોય છે,જેમાં $-O-O-$ બંધ હોય છે.
$CrO_5$ (ક્રોમિયમ પેન્ટોક્સાઇડ) નું બંધારણ બટરફ્લાય જેવું હોય છે જેમાં બે પેરોક્સાઇડ લિંકેજ $(-O-O-)$ હોય છે.
તેથી,આપેલા તમામ સંયોજનોમાં $-O-O-$ બંધ હોય છે.

(C) $KHSO_4$ અથવા $NH_4HSO_4$ ના સાંદ્ર દ્રાવણના વિદ્યુતવિભાજનથી એનોડ પર પેરોક્સિડાયસલ્ફેટ ($K_2S_2O_8$ અથવા $(NH_4)_2S_2O_8$) મળે છે.
પ્રક્રિયા: $2KHSO_4 \rightarrow K_2S_2O_8 + H_2$.
ત્યારબાદ આ પેરોક્સિડાયસલ્ફેટનું જળવિભાજન કરવાથી $H_2O_2$ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $K_2S_2O_8 + 2H_2O \rightarrow 2KHSO_4 + H_2O_2$.